Ảnh hưởng của nước thải từ nhà máy tinh bột sắn yên thành đến hoạt động sản lúa của người dân xã công thành, huyện yên thành, tỉnh nghệ an

TRƯỜNG ĐẠI HOC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC ẢNH HƯỞNG CỦA NƯỚC THẢI TỪ NHÀ MÁY TINH BỘT SẮN YÊN THÀNH ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT LÚA CỦA NGƯỜI DÂN XÃ CÔNG

TRƯỜNG ĐẠI HOC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ẢNH HƯỞNG CỦA NƯỚC THẢI TỪ NHÀ MÁY TINH BỘT SẮN YÊN THÀNH ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT LÚA CỦA NGƯỜI DÂN XÃ CÔNG THÀNH,

HUYỆN YÊN THÀNH, TỈNH NGHỆ AN

Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

T.S Nguyễn Quang Phục Nguyễn Thị Trang

Lớp: K46 - Kinh tế TNMT

Huế, tháng 5 năm 2016

Qua bốn năm học tập và rèn luyện tại trường Đại Học Kinh Tế Huế, ngoài sự nổ lực của bản thân, cón có sự dạy dỗ tận tình của các quý thầy cô, cơ quan thực tập, sự động viên giúp đỡ của bạn bè và người thân, tôi đac hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình.

Cho phép được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới:

T.S Nguyễn Quang Phục – người đã trực tiếp tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành đề tài tốt nghiệp này.

Toàn thể các thầy cô giáo của trường Đại Học Kinh Tế, Đại Học Huế Các cán bộ của công ty chế biến tinh bột sắn Yên Thành, cùng toàn thể các hộ dân xã Công Thành.

Gia đình, bạn bè, người thân đã động viên, giúp đỡ tôi học tập, thực tập và hoàn thành khóa luận này.

Do thời gian và kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế nên khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong sự góp ý kiến của quý thầy cô và những người quan tâm để đề tài được hoàn thiện hơn, cũng như giúp tôi nâng cao năng lực cho quá trình công tác sau này của bản thân.

Xin chân thành cảm ơn

Huế, tháng 5 năm 2016 Sinh viên thực hiện Nguyễn Thị Trang

BOD5 Nồng độ các chất hữu cơ (nhu cầu oxy hóa sinh học)BPP Nguyên tắc người hưởng thụ phải trả tiền

COD Nhu cầu oxy hóa học

GO Tổng giá trị sản xuất

IC Chi phí trung gian

KCS Kiểm tra chất lượng sản phẩm

TP Thành phố

TS Tiến sỹ

TTCN Tiểu thủ công nghiệp

TTCN- XD Tiểu thủ công nghiệp – xây dựng

UBND Uỷ ban nhân dân

VA Giá trị gia tăng

VSV Vi sinh vật

1 sào = 500m2

1 tạ = 100kg

1 ha = 10.000m2 = 20 sào

1 tấn =1.000kg

lớn bởi nó phát triển khá phù hợp với đất đai, khí hậu, thủy văn của khu vực.

Là một trong những ngành kinh tế được đánh giá là quan trọng của đất nước,songsong sự phát triển thì công nghiệp tinh bột sắn cũng tác động phần lớn đến ô nhiễmmôi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước thải,chất thải của ngành tinh bột sắn được đánhgiá là gây ô nhiễm lớn đến nguồn nước tự nhiên Điều này đang gây ra những bức xúc

to lớn của người dân trong vùng với nhà máy đó là môi trường sống của họ đang bị ônhiễm, nhất là những ngày trời nắng mùi hôi thối không thể tả nổi, đó là nỗi ám ảnhcủa người dân nơi đây Ngoài ra, nguồn nước mặt xung quanh nhà máy đã bị ô nhiễm,ảnh hưởng không nhỏ đến đồi sống sản xuất của người dân Do vậy, việc tìm hiểu ảnhhưởng của nước thải nhà máy để từ đó tìm ra được biện pháp giải quyết hợp lí nhằmđảm bảo phát triển bền vững

Từ thực tế trên, chúng tôi đã chọn đề tài:“Ảnh hưởng của nước thải từ nhà máy tinh bột sắn Yên Thành đến hoạt động sản xuất lúa của người dân xã Công Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An” nhằm biết được mức độ ảnh hưởng của nước thải

nhà máy tinh bột sắn đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân nơi đây

Các phương pháp sử dụng:

 Phương pháp điều tra thu thập số liệu

 Phương pháp chuyên gia,chuyên khảo

 Phương pháp phân tích thống kê

 Phương pháp ANOVA

Từ mục đích và các thông tin thu thập được, đề tài tập trung nghiên cứu, phântích tác động của nước thải nhà máy tinh bột sắn đến hoạt động sản xuất nông nghiệpcủa người dân xã Công Thành Trong đó, chú trọng tới ảnh hưởng đến hiệu quả sảnxuất lúa và môi trường địa phương Tìm hiểu ý thức của người dân với vấn đề bảo vệmôi trường đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm hạn chế,cải thiện mức độ ảnhhưởng của nước thải nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ những thập niên đầu tiên của thế kỷ XX, nhân loại đã bước vào kỷ nguyênmới,kỷ nguyên của nền CNH – HĐH, nền kinh tế phát triển mạnh Đạt được kết quảtrên là nhờ vào những thành tựu khoa học kỹ thuật mà con người đã sáng tạo ra Bêncạnh thế mạnh của nền CNH-HĐH thì mặt trái của nó là những hiểm họa đối với đờisống con người cũng như các loài sinh vật trên trái đất Con người đã dóng lên nhữnghồi chuông báo động về các hiểm họa môi trường như vấn đề biến đổi khí hậu, sự giatăng mực nước biển, sự suy thoái tầng ozon, sự nóng dần lên của Trái đất, sự suy giảmnhanh đa dạng sinh học,

Nhiều cuộc tranh luận,nhiều hội thảo đã được các nhà khoa học, các nhà nghiêncứu đưa ra nhằm phân tích nguyên nhân và tìm ra các giải pháp giảm bớt nguy cơ môitrường bị ô nhiễm Môi trường sống bị ô nhiễm bởi rác thải của nền công nghiệp đangbùng nổ tại các quốc gia đang phát triển Chính những quốc gia này là nơi để các công

ty nước ngoài có cơ hội tạo ra các bãi rác công nghiệp Việt Nam chúng ta, một trongnhững quốc gia có nền kinh tế đang phát triển cũng rơi vào tình trạng trên

Dọc theo chiều dài đất nước có hàng trăm các KCN, khu chế xuất, nhà máy, làngnghề đang hằng ngày, hằng giờ thải ra hàng triệu tấn thải gây ảnh hưởng nghiêm trọngđến môi trường sống của con người Điều này đã được các phương tiện thông tin đạichúng đưa tin trong thời gian qua.Ví dụ như công ti Vedan thải nước thải chưa được

xử lý ra môi trường làm ô nhiễm sông Thị Vải làm nguồn lợi thủy sản chết dần chếtmòn, kéo theo hàng ngàn hộ dân lâm vào tình cảnh khí khăn

Tại tỉnh Nghệ An nói chung và huyện Yên Thành nói riêng, trong những nămgần đây một số nhà máy và khu chế xuất đã đi vào hoạt động và mang lại hiệu quả cao

về kinh tế và giải quyết được công ăn việc làm cho những người dân tại huyện Trong

đó, nhà máy tinh bột sắn Yên Thành được xây dựng tại xã Công Thành ngày

16/01/2013 của Công ty máy động lực và máy nông lực tại Nghệ An đã góp phầnkhông nhỏ giúp đời sống người dân trong huyện được cải thiện.

Bên cạnh những đóng góp tích cực của nhà máy, điều đáng quan tâm ở đây lànhững bức xúc của người dân trong vùng về môi trường sống của họ đang bị ô nhiễm,nhất là những ngày trời nắng mùi hôi thối từ nhà máy đã làm ảnh hưởng đến đời sống

và sức khỏe của người dân nơi đây Ngoài ra nguồn nước xung quanh nhà máy đã bị ônhiễm và làm thay đổi chất lượng nước nông nghiệp tại xã Công Thành Điều này đãlàm ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp của địaphương

Từ thực tế trên và bằng kiến thức học tập qua bốn năm trên giảng đường, chúng

tôi đã chọn đề tài: “Ảnh hưởng của nước thải từ nhà máy tinh bột sắn Yên Thành đến hoạt động sản lúa của người dân xã Công thành, huyện Yên Thành, Tỉnh Nghệ An” để làm khóa luận tốt nghiệp.

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin

+ Phương pháp tổng quan tài liệu (số liệu thứ cấp): Căn cứ vào số liệu được cungcấp bởi các phòng chức năng của ủy ban nhân dân xã Công Thành, nhà máy tinh bộtsắn Yên Thành

+ Phương pháp điều tra chọn mẫu (số liệu sơ cấp): Nghiên cứu tiến hành điều tra,tìm hiểu ý kiến của các hộ dân ở gần khu vực nhà máy xã Công Thành

• Chọn mẫu điều tra: Tổng số mẫu điều tra là 60 mẫu, các mẫu được chọn theo phươngpháp ngẫu nhiên không lặp

+ Phương pháp chuyên gia,chuyên khảo: Là phương pháp quan trọng, có tínhkhách quan cao

- Phương pháp xử lý thông tin

+ Phương pháp phân tích thống kê

- Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu dựa trên thông tin, số liệu điều tra từ hộ

ở 2 thôn của xã Công Thành: Thôn Ngọc Thượng và thôn Ngọc Hạ

- Phạm vi thời gian: Các dữ liệu, thông tin sử dụng được thu thập chủ yếu trong 3năm 2013-2015 và điều tra tác động của chất thải từ nhà máy tinh bột sắn đến sản xuấtnông nghiệp của các hộ trong năm 2015

- Phạm vi về nội dung: Đánh giá ảnh hưởng của nước thải từ nhà máy tinh bộtsắn Yên Thành đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của người dân xã Công Thành

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường

1.1.1.1 Môi trường

Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam (2005): “Môi trường bao gồm các yếu tố

tự nhiên và vất chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sảnxuất, sự tồn tại, sự phát triển của con người và sinh vật”

Môi trường là tập hợp tất cả các điều kiện và hiện tượng bên ngoài có ảnh hưởngtới một vật thể hoặc một sự kiện Bất cứ một vật thể, một sự kiện nào cũng tồn tại vàdiễn biến trong một môi trường

Môi trường sống của con người là tổng hợp những điều kiện vật lý, hóa học, sinhhọc, kinh tế, xã hội bao quanh và có ảnh hưởng tới sự sống, phát triển của từng cánhân và của từng cộng đồng con người Môi trường sống của con người theo chứcnăng được chia thành các loại:

Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hóa học, tồn tạingoài ý muốn của con người Đó là ánh sáng mặt trời,núi sông,biển cả,không khí,động, thực vật, đất, nước… Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xâydựng nhà cửa, trồng cây, chăn nuôi,cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoángsản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hóa các chất thải, cung cấpcho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú

Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa người với người Đó là nhữngluật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định… ở các cấp khác nhau Môi trường xã hộiđịnh hướng hoạt động của con người khác với các sinh vật khác

Ngoài ra, người ta còn phân biệt khái niệm môi trường nhân tạo, bao gồm tất cảcác nhân tố do con người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống, như ô

Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tự nhiên và xã hội cần thiết cho sựsinh sống, sản xuất của con người,như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất nước,ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội

Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồmcác nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quang ta, cho ta cơ sở để sinhsống và phát triển

1.1.1.2 Ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường là sự thay đổi thành phần và tính chất của môi trường, cóhại cho các hoạt động sống bình thường của con người và sinh vật Thông thường, sự

an toàn của môi trường được quy định bởi các ngưỡng hay giá trị giới hạn trong tiêuchuẩn môi trường nên có thể nói:“Ô nhiễm môi trường là sự giảm tính chất môitrường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường”

Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam (2005):“Ô nhiễm môi trường là sự biếnđổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnhhưởng xấu đến con người và sinh vật”

Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặcnăng lượng và môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khỏe con người, đến

sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường Các tác nhân ô nhiễmbao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải) chứa hóachất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ

Tuy nhiên, môi trường chỉ được coi là ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độhoặc cường độ các tác nhân trên đạt mức có khả năng tác động xấu đến con người,sinh vật và vật liệu

Ô nhiễm môi trường hoàn toàn không phải là một hiện tượng mới Từ thời thượng

cổ, con người đã có những hoạt động làm ô nhiễm môi trường nhưng chưa đáng kể vìdân số ít, khoa học kỹ thuật chưa phát triển Dần dần những tác động của con người gây

ô nhiễm môi trường ngày càng rõ rệt và tăng lên đáng kể ( đặc biệt là trong nửa cuối thế

kỉ XX) do những nguyên nhân như: Sự gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa diễn ra càngngày càng nhanh; sự gia tăng chất thải độc hại do con người sử dụng quá nhiều loại hóa

chết mới trong các ngành sản xuất công- nông nghiệp cũng như để đáp ứng nhu cầu sinhhoạt của con người, trong khi chưa có biện pháp kiểm soát hữu hiệu, đặc biệt là các chấtphân hủy ảnh hưởng đến khả năng tự thanh lọc môi trường.

Tùy vào phạm vi lãnh thổ mà có ô nhiễm môi trường toàn cầu, khu vực hay địaphương Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng xấu đến điều kiện tự nhiên, đặc biệt là sinhvật và sức khỏe con người Để chống ô nhiễm môi trường chúng ta cần áp dụng cáccông nghệ thân thiện với môi trường và sử dụng các biện pháp xử lý chất thải rắn,nước thải phải phù hợp và hiệu quả

1.1.1.3 Các chức năng cơ bản của môi trường

Đối với sinh vật nói chung và con người nói riêng thì môi trường sống gồm cócác chức năng cơ bản sau đây:

Môi trường là không gian sinh sống cho con người và thế giới sinh vật: Trongcuộc sống hằng ngày, mỗi một người đều cần 1 không gian nhất định để phục vụ chohoạt động sống như: Nhà ở, nơi nghỉ, nơi để sản xuất… Như vậy, chức năng này đòihỏi môi trường phải có 1 phạm vi không gian thích hợp cho mỗi con người Khônggian này lại đòi hỏi phải đòi hỏi phạt đạt đủ những tiêu chuẩn nhất định về các yếu tốvật lý, hóa học, sinh học, cảnh quan và xã hội

Môi trường là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sảnxuất của con người: Trong lịch sử phát triển, loài người đã trải qua nhiều giai đoạn.Bắt đầu từ khi con người biết canh tác cách đây 14-15 nghìn năm, vào thời kỳ đồ đágiữa cho đến khi phát minh ra máy hơi nước vào thế kỷ thứ XVII, đánh giấu sự khởiđầu của công cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong mọi lĩnh vực

Môi trường là nơi chứa đựng các chât phế thải do con người tạo ra trong quátrình sinh sống: Trong quá trình sinh sống, con người luôn đào thải ra các chất thải vàomôi trường Tại đây các chất thải dưới tác động của sinh vật và các yếu tố môi trườngkhác sẽ bị phân hủy, biến đổi từ phức tạp thành đơn giản và tham gia vào hàng loạtquá trình sinh địa hóa phức tạp

Chức năng lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

Môi trường Trái Đất được xem là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con

- Cung cấp sự ghi chép và lưu trữ lịch sử Trái Đất, lịch sử tiến hóa của vật chất,lịch sự xuất hiện và phát triển văn hóa của loài người.

- Cung cấp các chỉ thị không gian và tạm thời mang tính chất tín hiệu và báođộng sớm các hiểm họa đối với con người và sinh vật sống trên Trái Đất như phản ứngsinh lý của cơ thể sống trước khi xảy ra các tai biến tự nhiên và các hiện tượng tai biến

tự nhiên, đặc biệt như bão, động đất, núi lửa…

- Cung cấp và lưu giữ cho con người các nguồn gen, các loài động thực vật, các

hệ sinh thái tự nhiên và nhân tạo, các vẻ đẹp, cảnh quan có giá trị thẩm mỹ để thưởngngoạn, tôn giáo và văn hóa khác

Bảo vệ con người và sinh vật khỏi những tác động bên ngoài: Các thành phầntrong môi trường còn có vai trò trong việc bảo vệ cho đời sống của con người và sinhvật tránh khỏi những tác động từ bên ngoài như: Tầng ozon trong khí quyển có nhiệm

vụ hấp thụ và phản xạ trở lại các tia cực tím từ năng lượng mặt trời

1.1.1.4 Các dạng ô nhiễm môi trường

a Ô nhiễm nước

Ô nhiễm nước là sự thay đổi thành phần và tính chất của nước, có hại cho hoạtđộng sống bình thường của con người và sinh vật, do có sự có mặt của các tác nhânquá ngưỡng cho phép

Hiến chương Châu Âu định nghĩa: “Sự ô nhiễm nước là một sự biến đổi nóichung do con người gây ra đối với chất lượng nước, làm ô nhiễm nước và gây nguyhại đối với việc sử dụng của con người cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉngơi, giải trí cũng như đối với các vật nuôi, các loài hoang dại”

• Sự ô nhiễm nước có thể có nguồn gốc tự nhiên hay nhân tạo:

+ Sự ô nhiễm có nguồn gốc tự nhiên là do nhiễm mặn, nhiễm phèn, gió, bão, lũlụt Nước mưa rơi xuống mặt đất, mái nhà, đường phố, đô thị, khu công nghiệp kéotheo các chất bẩn xuống sông, hồ hoặc các sản phẩm của hoạt động sống của sinh vật,

vi sinh vật kể cả xác chết của chúng Sự ô nhiễm này còn gọi là ô nhiễm không xácđịnh được nguồn

• Sự ô nhiễm nhân tạo chủ yếu do xả thải từ các vùng dân cư, khu công nghiệp, hoạtđộng giao thông vận tải, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và các phân bón trong nôngnghiệp, các phương tiện giao thông vận tải, đặc biệt là giao thông vận tải đường biển.

• Theo bản chất tác nhân gây ô nhiễm người ta phân biệt ô nhiễm vô cơ, ô nhiễm hữu

cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm vi sinh và ô nhiễm phóng xã

• Theo vị trí người ta phân biệt: Ô nhiễm sông, ô nhiễm hồ, ô nhiễm biển, ô nhiễm nướcmặt và ô nhiễm nước ngầm

• Theo nguồn gây ô nhiễm người ta phân biệt

+ Nguồn xác định: Là các nguồn thải chúng ta có thể xác định được vị trí chínhxác như cổng thải nhà máy, khu công nghiệp, đô thị

+ Nguồn không xác định: Là các chất gây ô nhiễm phát sinh từ những trận mưakéo theo bụi bẩn, xói mòn đất đai

b Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọngtrong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây mùi khó chịu,giảm thị lực khi nhìn xa do bụi

Có hai nguồn gây ra ô nhiễm cơ bản đối với môi trường không khí đó nguồn dothiên nhiên và nguồn do các hoạt động của con người

• Nguồn gây ô nhiễm do thiên nhiên: Phun núi lửa, cháy rừng, bão bụi gây ra do giómạnh và bão, các phản ứng hóa học giữa các khí tự nhiên…

• Nguồn gây ra do hoạt động con người: Người ta phân ra

+ Nguồn gây ô nhiễm do công nghiệp: các ống khói của các nhà máy trong quá

trình sản xuất do đốt nhiên liệu đã thải vào môi trường các chất khí như: S02; CO2;CO bụi và các khí độc khác Hoặc là các chất khí bị bốc hơi,rò rỉ thất thoát trong dâychuyền sản xuất, đã thải vào không khí rất nhiều khí độc hại Đặc điểm của chất thảicông nghiệp là có nồng độ chất độc hại cao và tập trung

+ Nguồn gây ô nhiễm do giao thông vận tải: Đặc điểm nổi bật của các nguồnnày là tuy nguồn gây ô nhiễm theo đơn vị phương tiện vận tải có quy mô nhỏ nhưnglại tập trung suốt dọc tuyến giao thông nên tác hại rất lớn

+ Nguồn ô nhiễm do sinh hoạt của con người gây ra chủ yếu là do các bếp đun vàcác lò sưởi sử dụng nhiên liệu là gỗ, củi, than, dầu hoặc khí đốt.

c Ô nhiễm đất.

Đất thường là chỗ tiếp cận chủ yếu của tất cả các nguồn thải Sự thải các chất thảirắn ở các đô thị đã sinh ra hàng loạt vấn đề về bảo vệ sức khỏe, ô nhiễm đất và nước,phá hủy cảnh quan, chiếm dụng đất làm bãi thải

Ô nhiễm đất bởi các tác nhân sinh học: do dùng phân hữu cơ trong nông nghiệpchưa qua xử lý các mầm bệnh, ký sinh trùng, vi khuẩn, đã gây ra các bệnh truyền từđất cho cây sau đó sang người và động vật

Ô nhiễm bởi các tác nhân hóa học: Chất thải từ các nguồn thải công nghiệp baogồm các chất thải cặn bã, các sản phậm phụ do hiệu suất của nhà máy không cao và donguồn dư trong thuốc bảo vệ thực vật như phân bón, thuốc trừ sâu, diệt cỏ,

Ô nhiễm do tác nhân vật lý: Chủ yếu là từ các quá trình sản xuất công nghiệp vàthường mang tính cục bộ

+ Nhiệt độ trong đất tăng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật do làmgiảm hàm lượng oxy và sự phân hủy diễn ra theo kiểu kỵ khí với nhiều sản phẩm trunggian gây độc cho cây trồng như NH4; H2S ; CH4, đồng thời là chai cứng và mất chấtdinh dưỡng

+ Nguồn ô nhiễm do phóng xạ là các chất phế thải của các cơ sở khai thác,nghiên cứu và sử dụng các chất phóng xạ

1.1.2 Lý luận về nước thải

1.1.2.1 Khái niệm nước thải

Nước thải là: Nước cấp sau khi được sử dụng cho mục đích sinh hoạt, sản xuất,nước mưa chảy trên mái nhà, mặt đường, sân vườn…Bị nhiễm bẩn trở thành nướcthải, trong nước thải chứa nhiều hợp chất vô cơ, hữu cơ dễ bị phân hủy thối rửa vàchứa nhiều vi trùng gây bệnh và truyền bệnh nguy hiểm

1.1.2.2 Phân loại nước thải

Nước thải có nhiều loại khác nhau, tùy thuộc vào nguồn gốc và tính chất của nó

mà người ta chia nước thải thành các loại chính sau:

- Nước thải sinh hoạt: Là nước sau khi sử dụng vào các mục đích sinh hoạt củacon người như tắm, giặt, vệ sinh, nấu ăn…

- Nước thải công nghiệp (nước thải sản xuất) : Là nước thải từ các nhà máy đanghoạt động, có cả nước thải sinh hoạt nhưng trong đó nước thải công nghiệp là chủ yếu

- Nước thấm qua: đây là nước mưa thấm vào hệ thống cống bằng nhiều cách khácnhau như qua các khớp nối, các ống có khuyết tật hoặc thành của các hố ga, hố người

- Nước thải tự nhiên: nước mưa được xem như nước thải tự nhiên Ở nhữngthành phố hiện đại nước mưa được thu gom theo một hệ thống thoát riêng

- Nước thải đô thị: là thuật ngữ chung chỉ chất lỏng trong hệ thống cống thoátnước của một thành phố Đó là hỗn hợp của các loại nước thải kể trên

1.2 Lý luận về hiệu quả kinh tế

1.2.1 Khái niệm hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế là một phạm trù đặc biệt quan trọng, nó thể hiện kết quả sản xuấttrong mỗi đơn vị chi phí của các ngành sản xuất Về mặt hình thức, hiệu quả kinh tế làmột đại lượng so sánh kết quả sản xuất với chi phí bỏ ra hay mức lời của đồng vốn.Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế Theo GS.TSNgô Đình Giao thì: “ Hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cao nhất của mọi sự lựa chọn kinh

tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước” Còntheo TS Nguyễn Tiến Mạnh thì: “ Hiệu quả kinh tế là một phạm trù hiệu quả kháchquan phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định”

Để đánh giá hiệu quả kinh tế chúng ta phải đứng trên quan điểm toàn diện, phảibiểu hiện trên các góc độ khác nhau và có quan hệ chặt chẽ với nhau theo không gian-thời gian- số lượng- chất lượng

Về mặt không gian: Khi xét hiệu quả kinh tế không nên xét một mặt, một lĩnh

vực mà phải xét trong mối quan hệ hữu cơ hợp lí trong tổng thể chung

Về mặt thời gian: Sự toàn diện của hiệu quả kinh tế đạt được không chỉ xét từng

giai đoạn mà phải xét trong toàn bộ chu kỳ sản xuất

Về mặt số lượng: Hiệu quả kinh tế phải thể hiện mối tương quan thu, chi theo

hướng giảm đi hoặc tăng thêm

Về mặc chất lượng: Hiệu quả kinh tế phải đảm bảo sự cân đối hợp lí giữa các mặt

kinh tế, chính trị, xã hội

Bản chất hiệu quả kinh tế, về mặt định lượng là xem xét, so sánh kết quả thuđược và chi phí bỏ ra, người ta thu được hiệu quả kinh tế khi kết quả thu được lớn hơnchi phí bỏ ra, chênh lệch ngày càng lớn thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại.Vềmặt định tính, mức độ hiệu quả kinh tế cao phản ánh nỗ lực của từng khâu, của mỗicấp trong hệ thống sản xuất phản ánh năng lực trình độ quản lý sản xuất kinh doanh

Sự gắn bó của việc giải quyết yêu cầu và mục tiêu kinh tế với những yêu cầu và mụctiêu chính trị xã hội Hai mặt định tính và định lượng là cặp phạm trù hiệu quả kinh tế

có quan hệ mật thiết với nhau

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế

 Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất:

- Tổng giá trị sản xuất (GO)

Giá trị sản xuất là toàn bộ giá trị của cải vật chất và dịch vụ được tạo ra trongnông nghiệp trong mội thời gian nhất định, thường là một năm Là kết quả hoạt độngtrực tiếp hữu ích của những cơ sở sản xuất đó

GO =

Trong đó: Qi là sản phẩm của loại

Pi là giá sản phẩm của loại i

- Chi phí trung gian (IC): Chi phí trung gian là những khoản chi phí và dịch vụtrực tiếp được sử dụng trong quá trình sản xuất ra sản phẩm (không thể khấu hao)

IC =

Trong đó: Cj là khoản chi phí thứ j

- Giá trị gia tăng (VA): Giá trị gia tăng là kết quả cuối cùng thu được sau khi đãtrừ chi phí trung gian của một hoạt động sản xuất kinh doanh nào đó Là một bộ phậngiá trị mới do lao động sản xuất tạo ra và khấu hao tài sản cố định trong một thời kýnhất định thường là một năm Đây là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá kết quả sản xuất

VA = GO - IC

 Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất

- Giá trị sản xuất trên chi phí trung gian( GO/IC): Chỉ tiêu này cho biết việc đầu

tư một đồng chi phí trung gian sẽ thu về được bao nhiêu đồng giá trị sản xuất trongmột năm

- Giá trị gia tăng trên chi phí trung gian( VA/IC): Chỉ tiêu này phản ánh mộtđồng chi phí trung gian sẽ tạo ra bao nhiêu đồng giá trị gia tăng tron gmoojt năm Đây

là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả sản xuất

- giá trị gia tăng trên tổng giá trị sản xuất( VA/GO): Chỉ tiêu này cho biết trong

một đồng giá trị sản xuất tích lũy được bao nhiêu đồng giá trị gia tăng, đây là nguồnthu thực tế trong quá trình đầu tư sản xuất

 Các chỉ tiêu đánh giá tác động

- Để đánh giá nguyên nhân thay đổi năng suất lúa, chúng tôi chia ra các nguyên

nhân sau: Do thu hồi đất để lấy mặt bằng xây dựng, do ô nhiễm nước thải công nghiệp, dothời tiết thất thường, do sâu bệnh, do sử dụng quá nhiều thuốc trừ sâu và phân bón Cácchỉ tiêu trên được đánh giá theo thang điểm thứ tự: Điểm1: Rất quan trọng; điểm2: Quantrọng; điểm 3: Ít quan trọng; điểm 4: Không quan trọng; điểm 5: Rất không quan trọng

- Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của nước thải nhà máy đến thu nhập của ngườidân, chúng tôi đánh giá theo mức độ: tăng, giảm, không đổi

- Để đánh giá ý kiến của người dân về ảnh hưởng của nước thải nhà máy tinh bột

sắn đến môi trường, chúng tôi chọn các chỉ tiêu sau: nước thải chảy ra các cống rãnh

có màu đen; nước ở các dòng kênh dẫn vào ruộng nổi phao trắng; số lượng cá tự nhiêngiảm sút

- Để đánh giá ý kiến của người dân về ảnh hưởng của nước thải của nhà máy tinhbột sắn đến các yếu tố liên quan đến cây lúa chúng tôi chọn các chỉ tiêu: Lúa không trổbông, bờ ruộng bị sạt lở, hạt gạo kém chất lượng, lúa trổ bông không đúng vụ với cácmức đánh giá là có thấy, không thấy và không biết

- Để đánh giá ý thức của người dân trong việc BVMT, chúng tôi đưa ra hình thứcthành lập quỹ BVMT với các chỉ tiêu để bảo vệ cảnh quan, bảo vệ nguồn nước, bảo

vệ sức khỏe con người

Các nhà máy không chỉ tiêu thụ tài nguyên, chẳng hạn như điện và dầu nhiên liệu

mà còn tạo ra nhiều chất thải từ nguyên liệu và sử dụng nước Ngành công nghiệp tinhbột sắn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Thái Lan Theo báo cáo của Trungtâm Quốc gia Kỹ thuật di truyền và công nghệ sinh học Thái Lan( BIOTEC) thì 60 nhàmáy tinh bột sản xuất 1,7 triệu tấn tinh bột khoai mì phục vụ cho nhu cầu trong nước

và xuất khẩu, trị giá 22.000 triệu baht

Xử lý nước thải thường được xử lý trong hệ thống ao mở Có một số nhược điểmcủa hệ thống ao mở là hiệu quả thấp, mùi hôi và không thân thiện với môi trường Do

đó phải dùng các hóa chất để xử lý Chi phí hóa chất sử dụng cho xử lý nước thải rấttốn kém, 200.000 baht/ tháng hoặc cao hơn Hóa chất thường gây ô nhiễm thông quanước thải chảy vào các nguồn tài nguyên nước thiên nhiên Điều đó gây ra các cuộctranh luận thương mại quốc tế

Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật di truyền và công nghệ sinh học Thái Lan(BIOTEC) hỗ trợ các nghiên cứu “ Xử lý và sử dụng nguồn nước thải từ công nghiệpthực phẩm” của Đại học King Mongkut với công nghệ Thoburi, các nhà nghiên cứutìm ra rằng tỷ lệ kỵ khí cố định trong lò phản ứng phù hợp cho xử lý nước thải từ côngnghiệp, nông nghiệp Do đó sử dụng các hệ thống đóng không có vấn đề về mùi, hiệuquả đạt được lại cao và chỉ cần một nửa diện tích sử dụng, số tiền hóa chất được sửdụng trong hệ thống giảm

Công nghệ xử lý nước và tạo ra nguồn năng lượng thay thế hữu ích thể hiện ở cácnhà máy công nghiệp Mộthà máy sản xuất tinh bột gạo, đặt tại tỉnh Nakorn Pathom,xây dựng hệ thống xử lý nước theo mô hình trên và có kết quả là đã loại bỏ 80-90 %chất hữu cơ Diện tích xây dựng giảm được khoảng một phần ba Mùi hôi làm phiềnnhững người sống xung quanh nhà máy đã giảm Ngoài ra, giảm hơn 80% hóa chất sử

dụng trong hệ thống mở Công nghệ xử lý này ra đời từ năm 2000 và đã đem lại hiệuquả cao cho ngành công nghiệp thực phẩm ở Thái Lan.

1.3.2 Tình hình xả thải và xử lý nước thải của ngành sản xuất tinh bột sắn ở Việt Nam

Việt Nam là nước xuất khẩu tinh bột sắn đứng thứ 3 thế giới, sau Thái Lan vàIndonesia Năm 2010, diện tích đất trồng sắn đạt 445.900 ha, sản lượng tinh bột sắnđạt 7.714.000 tấn Thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam là Trung Quốc cà ĐàiLoan Cùng với diện tích sắn được nâng lên, năng suất thu hoạch sắn cũng như sảnlượng tinh bột sắn được sản xuất cũng như tăng lên theo thời gian Việt Nam hiện nayđang tồn tại 3 quy mô sản xuất tinh bột sắn điển hình như sau:

- Quy mô nhỏ( hộ và liên hộ)

Đây là quy mô có công suất 0,5 -10 tấn tinh bột sản phảm/ngày Số cơ sở chế biếnsắn quy mô nhỏ chiếm 70-74% Công nghệ thủ công, thiết bị tự tạo hoặc do các cơ sở cơkhí địa phương chế tạo Hiệu suất thu hồi và chất lượng tinh bột sắn không cao

- Quy mô vừa.

Đây là các doanh nghiệp có công suất dưới 50 tấn tinh bột/ ngày Số cơ sở chếbiến sắn quy mô vừa chiếm 16-20% Đa phần các cơ sở đều sử dụng các thiết bị chếtạo trong nước nhưng có khả năng hoạt động ổn định và chất lượng sản phẩm khôngthua kém gì ở các cơ sở nhập thiết bị của nước ngoài

- Quy mô lớn

Với quy mô này gồm các doanh nghiệp có công suất trên 50 tấn tinh bột sảnphẩm/ ngày Số cơ sở chế biến sắn quy mô lớn chiếm khoảng 10% tổng số các cơ sởchế biến cả nước với công nghệ và thiết bị nhập khẩu từ Châu Âu, Trung Quốc, TháiLan Đó là công nghệ tiên tiến hơn, có hiệu quả thu hồi sản phầm cao hơn, đạt chấtlượng sản phẩm cao hơn và ít sử dụng nước hơn so với công nghệ trong nước

Tới nay, cả nước ta đã có hơn 60 nhà máy chế biến tinh bột sắn quy mô lớn, côngsuất từ 50 - 200 tấn tinh bột sắn/ ngày và trên 4000 cơ sở chế biến thủ công Hiện tạitổng công suất của nhà máy sắn quy mô công nghiệp đã và đang xây dựng có khả năngchế biến khoảng 40% sản lượng sắn cả nước

1.3.3 Kinh nghiệm xử lý nước thải tinh bột sắn của một số nhà máy ở Việt Nam

Hiện nay, ở nước ta có hàng chục nhà máy với quy mô tương đối lớn với côngsuất 50 – 200 tấn tinh bột sắn/ ngày Đặc biệt, nước thải hôi thối gây ô nhiễm nghiêmtrọng là tình trạng chung của nhiều nhà máy chế biến nông, lâm, hải sản hiện nay.Trước đây, nước thải ở đây được xử lý bằng phương pháp “ Truyền thống” là hồ chứa

để chất thải thẩm thấu hay bay hơi tự nhiên Hiệu quả là nguồn nước và không khí củavùng chung quanh bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống dân cư

Hiện nay, phương pháp xử lý bằng men vi sinh Biological của một kỹ sư ởQuảng Bình nghiên cứu và ứng dụng Phương pháp này không chỉ trả lại cho môitrường trong sạch cho riêng nhà máy mà còn đến những người dân sống trong vùng bịảnh hưởng, đồng thời còn tiết kiệm được khoản chi phí rất lớn cho nhà máy

Công nghệ xử lý của ông Nguyễn Tỷ: Đây là loại men Biological, là chế phẩm sinhhọc bao gồm các vi sinh vật có lợi như Protazam, Lipasa, Xenlulozo, Amylaza… giúpphân giải các chất hữu cơ có chứa đạm, đường, xenlulozo, khử hết mùi hôi nước thải.Men Biological không độc hại về mặt sinh học, không ăn mòn các công trình xây dựng Theo ông Nguyễn Tỷ, phương pháp này có thể áp dụng cho tất cả các cơ sở chếbiến nông lâm, hải sản Với phương pháp này, nó vừa hiệu quả, đơn giản mà lại rẻ,phù hợp với nguồn vốn của nhiều cơ sở chế biến.Gỉai pháp xử lý chất thải bằng men visinhc của ông Tỷ còn có vượt trội hơn các phương pháp dùng hóa chất hay cơ học làkhông để lại di chứng tác hại môi trường

Ngoài ra, còn có phương pháp xử lý nước thải tinh bột sắn đem lại hiệu quả caođồng thời tiết kiệm được nhiều chi phí, phương pháp đó có tên là: “ Hệ thống xử lýnước thải theo cơ chế phát triển sạch do tập thể kỹ sư thuộc Công ty cổ phần Nông sảnThực phẩm Quãng Ngãi do ông Vũ Lam Sơn làm chủ nhiệm

Đây là công trình đầu tiên ở Việt Nam, áp dụng giải pháp xử lý nước thải bằng

bể CIGAR (bể được tạo thành bằng cách phủ bạt toàn bộ bề mặt hồ kỵ khí) Bởi hầuhết các nhà máy sản xuất tinh bột sắn ở nước ta đều đang xử lý nước thải bằng hệthống hồ sinh học hở, không thu hồi khì biogas để sấy tinh bột sắn hoặc phát điện Hệthống đốt khí biogas thừa được thiết kế kiểu mới (đốt kín) so với các hệ thống đốt khí

biogas hiện có Hiệu suất đốt trên 99% đảm bảo đốt cháy toàn bộ lượng khí biogastrước khi thải ra môi trường Các thông số của hệ thống xử lý nước thải và thu hồi khíbiogas cấp cho lò đốt và đốt khí biogas thừa được thu hồi tự động bởi hệ PLC SimaticS7-300, giám sát quá trình bởi phần mềm Scada, Win CC 7.0.

Kinh phí xây dựng hệ thống xử lý bằng bể CIGAS thấp, chỉ bằng khoảng 20% sovới hệ thống hiện có, thời gian thi công ngắn, nên khả năng thu hồi vốn nhanh Vậtliệu thi công gồm bạt lót đáy, bạt phủ, đường ống dẫn khí biogas và thiết bị đo lường,kiểm soát và giám sát quá trình có sẵn trên thị trường Dự án này phù hợp với các tiêuchí theo cơ chế phát triển sạch,tạo ra nhiên liệu sinh học thân thiện với môi trường,giảm thiêu mùi hôi phát sinh từ hệ thống xử lý nước thải, giảm khí metan phát tán ramôi trường gây hiệu ứng nhà kính Dự án này mỗi năm đem lại cho Công ty cổ phầnNông sản Thực phẩm Quãng Ngãi khoảng 300.000 EUR

CHƯƠNG II:

ẢNH HƯỞNG CỦA NƯỚC THẢI TỪ NHÀ MÁY TINH BỘT SẮN

YÊN THÀNH ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT LÚA

CỦA NGƯỜI DÂN XÃ CÔNG THÀNH

2.1 Đặc điểm cơ bản của xã Công Thành

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Công thành là xã bán sơn địa nằm ở phía nam huyện Yên Thành cách trung tâmhuyện 10 km, Xã có quốc lộ 7A chạy dọc theo địa bàn xã dài 2,5 km, tiếp giáp vớiquốc lộ 7A là tỉnh lộ 538 chạy theo trục ngang của xã dài 1km

Xã Công Thành thuộc huyện Yên Thành - Tỉnh Nghệ An

Ranh giới nghiên cứu quy hoạch xã Công Thành cụ thể như sau:

 Phía Bắc giáp: xã Liên Thành huyện Yên Thành

 Phía Nam giáp: xã Thượng Sơn huyện Đô lương

 Phía Đông giáp: xã Bảo Thành và xã Khánh Thành huyện Yên Thành

 Phía Tây giáp: xã Mỹ Thành huyện Yên Thành

Tổng diện tích tự nhiên: 1.244,12 ha

2.1.1.2 Điều kiện khí tượng thủy văn

Khí hậu chịu ảnh hưởng của chế độ nhiệt đới gió mùa, chia hai mùa rõ rệt: Mùakhô và mùa mưa Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 6 năm sau, mùa mưa từ tháng 7 đếntháng 11

- Nhiệt độ trung bình năm 24 – 26

+ Nhiệt độ không khí trung bình các tháng nóng nhất là: 33 (tháng 6 và tháng 7)+ Nhiệt độ không khí trung bình các tháng lạnh nhất là :19 (tháng 12 và tháng 1)

 Mưa

- Lượng mưa trung bình năm : 2100mm

- Mùa mưa từ tháng 7 đến tháng 11, tập trung nhất là 3 tháng (8,9,10) lượng mưa

3 tháng chiếm 60 – 70 % lượng mưa cả năm

- Mưa lớn gặp bão thường đưa đến những thiệt hại nặng nề về lũ lụt và nước dâng

 Gió, bão.

- Hàng năm có hai màu gió chính: gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam ( còngọi là gió Lào)

+ gió mùa Tây Nam từ tháng 5 đến tháng 8

+ gió mùa Đông Bắc từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau

- Trung bình khu vực chịu 4 cơn bão/năm, thường tập trung vào các tháng 8,9,10.Bão thường kèm theo mưa lớn và lũ lụt gây ảnh hưởng rất lớn đến đời sống và kinh tếngười dân địa phương

m, hiện tại dùng cho nhu cầu sinh hoạt

→ Đánh giá điều kiện tự nhiên

Qua những số liệu trên, nhìn chúng Xã Công Thành có điều kiện tự nhiên kháthuận lợi để phát triển kinh tế, đặc biệt là sản xuất lúa Là xã nằm ở Trung tâm của cácngành kinh tế mới đang phát triển nên xã sẽ có quỹ đất dồi dào để xây dựng các khudân dụng, khu TTCN, khu kỹ thuật phục vụ sản xuất nông nghiệp

Bên cạnh những mặc tích cực, khu vực còn có những hạn chế như: Nằm trongvùng thường xuyên chịu ảnh hưởng bão lũ trong mùa mưa, ngoài ra khu vực lập quyhoạch còn chịu ảnh hưởng của các tai biến thiên tai

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1.2.1 Dân số, lao động và mức sống dân cư

b Hiện trạng lao động

Bảng 1: Cơ cấu lao động xã Công Thành năm 2014

Tổng số 6164 100%

Nguồn: UBND xã Công Thành.

Qua bảng trên ta thấy, dân số trong độ tuổi lao động của xã là 6.164 người chiếm54,12% Tuy nhiên, hầu hết lao động của xã Công thành chủ yếu làm trong lĩnh vựcnông nghiệp, số lao động dành cho nông nghiệp chiếm lên 81,31 % (5.012 người) Laođộng dịch vụ thương mại chiếm tỷ lệ nhỏ nhất trong cơ cấu lao động của xã và chỉchiếm 2,02% và còn lại là lao động khác (TTCN, xây dựng) chiếm trọng tương đối cao

là 16,67 %

Bên cạnh những kết quả đạt được, mức thu nhập bình quân đầu người của xãCông Thành còn thấp, nguyên nhân chủ yếu là dân số đông và lao động nông nghiệpchiếm tỷ trọng cao, nguồn lao động có trình độ tay nghề thấp nên khó khăn trong việctìm kiếm việc làm

Cơ cấu ( %)

DT (ha)

Cơ cấu ( %)

DT (ha)

Cơ cấu (%)

Chúng ta đã biết, Yên Thành là vựa lúa lớn nhất Nghệ An nên đất sản xuất nôngnghiệp chiếm tỷ lệ đáng kể trong diện tích đất nông nghiệp, đóng vai trò quan trọngtrong việc đem lại nguồn lương thực cũng như thu nhập người dân ở địa phương Năm

2013 diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 547,34 ha chiếm 44 %; năm 2014 có diệntích đất sản xuất nông nghiệp là 540,26 ha chiếm 43,42 % và đến năm 2015 thì diệntích đất giảm xuống chỉ còn 513,62 ha chiếm 41,28 % Diện tích đất sản xuất nôngnghiệp giảm xuống chủ yếu là do diện tích đât bị thu hồi để xây dựng các nhà máy, các

dự án xây dựng bệnh viện,quy hoạch khu dân cư và nghĩa địa Trong đó đất cây trồnghằng năm chiếm tỷ tọng cao hơn so với đất cây trồng lâu năm Năm 2013, diện tích đấtcây trồng hằng năm là 440,5 ha chiếm tỷ lệ là 35,4 %; diện tích đất trồng cây lâu năm

là 106,84 ha chiếm 8,6 % Năm 2014, diện tích đất trồng cây hằng năm là 430,44 hachiếm tỷ lệ 34,6%; diện tích đất cây trồng lâu năm là 109,82 chiếm tỷ lệ 8,82 % Năm

2915, diện tích đất trồng cây hằng năm là 419,91 ha chiếm tỷ lệ là 33,75%; diện tíchđất trồng cây lâu năm là 93,71 ha chiếm 7,53%

Lúa là một trong những cây trồng hằng năm của địa phương đem lại thu nhậpcho người dân Tuy nhiên, diện tích đất trồng lúa qua các năm giảm dần Năm 2013 códiện tích 360,3 ha chiếm tỷ lệ 28,96% nhưng đến năm 2015 thì diện tích chỉ còn339,21 ha chiếm tỷ lệ là 27,27 % nguyên nhân là do đất hai bên đường quốc lộ bị đấuthầu làm nhà ở

Diện tích đất trồng cây lâu năm tuy chiếm một tỷ lệ nhỏ trong đất sản xuất nôngnghiệp nhưng giá trị mang lại rất cao Năm 2013 có diện tích 106,84 ha chiếm tỷ lệ8,6% Năm 2014 tăng lên với diện tích 109,82 ha chiếm tỷ lệ 8,82% Đến năm 2015lại giảm với diện tích 93,71 ha chiếm tỷ lệ 7,53 % Gía trị mà cây trồng mang lạikhông chỉ đem lại nguồn thu nhập cho người dân mà còn giải quyết việc làm tăng diệntích che phủ rừng

Đất lâm nghiệp chiếm tỷ trọng khá cao trong diện tích đất nông nghiệp Năm

2013 và năm 2014 đều có diện tích là 250,36 ha và chiếm tỷ lệ là 20,12% nhưng đếnnăm 2015 diện tích đất lâm nghiệp tăng lên với diện tích là 260,77 ha chiếm tỷ lệ là20,96 % vì người dân phát bụi rậm để tăng diện tích, tăng luống để trồng cây thông, làmột trong những cây có giá trị kinh tế cao

Diện tích đất nuôi trồng thủy sản nhìn chung trong 3 tăng khá nhanh năm 2013

có diện tích là 62,50 ha chiếm tỷ lệ 5,02%; năm 2014 có diện tích là 65,54 ha chiếm tỷ

lệ 5,27% và đến năm 2015 tăng với diện tích 68,25 ha chiếm tỷ lệ là 5,48 % Nguyênnhân vì 3 năm trở lại đây, thường không xảy ra bão lũ nhiều và mạnh cho nên ngườidân nuôi cá nhiều hơn và thu nhập tăng lên

Bên cạnh đó, diện tích đất phi nông nghiệp tăng lên qua các năm Năm 2013 códiện tích là 213,6 ha chiếm tỷ lệ là 17,17 % nhưng đến năm 2015 thì diện tích đã tănglên 260,70 % chiếm 20,96% Điều này cho thấy, xã đã tích cực chuyển đổi mục đích

sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp Diện tích đất chưa sử dụng cũngđang được quy hoạch và sử dụng vào từng mục đích riêng

2.1.2.3 Quy mô, cơ cấu các ngành kinh tế của xã Công Thành.

Bảng 3: Quy mô, cơ cấu các ngành kinh tế của xã Công Thành từ 2013 - 2015

Công nghiệp – xây dựng cơ bản 24.94 27.07 28.71

Nguồn: Báo cáo của UBND xã Công Thành

Qua bảng 3 ta thấy, tỷ trọng giữa các ngành có sự chuyển biến rõ rệt Nông –lâm – ngư nghiệp vẫn luôn là thế mạnh của xã Năm 2013, tỷ trọng nông – lâm – ngư –nghiệp chiếm 54,94% nhưng đến năm 2015 thì giảm xuống còn 49,97% Điều này chothấy, xã đang dần chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch

vụ Ngành công nghiệp – xây dựng từ 24,94% năm 2013 đã tăng lên 28,71% năm

2015 Trong thời gian qua, xã đã chú trọng nâng cao tỷ trọng của các ngành côngnghiệp – xây dựng và thương mại dịch vụ Đồng thời vẫn duy trì một nền sản xuấtnông nghiệp ổn định để đáp ứng nhu cầu lương thực cảu nguời dân trong xã

2.1.2.4 Cơ sở hạ tầng

a/ Giao thông

Công thành là xã bán sơn địa nằm ở phía nam huyện Yên Thành cách trung tâmhuyện 10 km

- Xã có quốc lộ 7A chạy dọc theo địa bàn xã dài 2,5 km, tiếp giáp với quốc lộ 7A

là tỉnh lộ 538 chạy theo trục ngang của xã dài 1km

- Quốc lộ 7A chạy dọc theo địa bàn xã dài 2,5km Đây là đoạn đường có huyếtmạch lưu thông giữa Diễn Châu và Đô lương, là đoạn đường tạo nên sự phát triển vềthương mại và dịch vụ của xã

- Tiếp giáp với quốc lộ 7A là tỉnh lộ 538 chạy theo trục ngang của xã dài 1km.Tỉnh lộ 538 là đoạn đường đi Thị trấn Yên Thành, nơi đây có chợ và ngân hàng vàhiện đang sử dụng rất tốt

- Đường giao thông nông thôn : Trong những năm qua đã phát huy nội lực tranhthủ ngoại lực để đầu tưu xây dựng, từ chỗ chưa có đường đên nay dã hoàn thành cơbản hệ thống đường liên thôn đáp ứng một phần nào nhu cầu đi lại của người dân và

xã đang cố gắng hoàn thành đổ đường bê tông hết những con đường trong xã, là mộttrong những chỉ tiêu để đón danh hiệu Nông thôn mới

Nhận xét: Tuy đã cố gắng hoàn thành nhiệm vụ để đường đạt chuẩn cho người

dân dễ đi lại nhưng hệ thống giao thông nông thôn và giao thông nội đồng của xã cònchật hẹp, chưa được kiên cố hóa theo tiêu chuẩn của ngành giao thông, Các ngã ba,ngã tư hay xảy ra tai nạn giao thông Hệ thống đường giao thông nội đồng chủ yếu làđường đất, lấy lội trong mùa mưa, gây rất nhiều khó khăn cho việc vận chuyển vật tưnông nghiệp và sản phẩm trồng trọt của nông dân

b/ Thủy lợi.

Kiên cố hóa kênh mương được xác định là nhiệm vụ trọng tâm xây dựng cơ bảncủa xã Hằng năm, xã tổ chức người dân đi nạo vét kênh mương một lần để phục vụtưới tiêu cho vụ sắp tới Xã có sống Đào đi ngang, là một trong những nguồn nước dồidào phục vụ sản xuất cho người dân xã Công Thành

c/Hệ thống điện

Nguồn điện cung cấp đủ cho 22 xóm, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuấtcủa người dân Tỷ lệ hộ dùng điện đạt 100%

d/ Thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp.

Chợ trung tâm xã (Chợ Công Thành) Hiện tại nằm trên Quốc lộ 7A và tỉnh lộ538,chợ ngay ngã tư giao giữa 4 xã, là chợ đầu mối khá quan trọng, là trung tâm mua

bán của người dân trong xã và các xã khác.Tuy quy mô không lớn nhưng đáp ứngđược nhu cầu mua bán, tiwwu dùng của người dân Bên cạnh đó, mạng lưới dịch vụbước đầu phát triển dọc theo tuyến đường góp phần tăng thu nhập cho người dân Nhìn chung, tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn xã có chiều hướng phát triển tốtnhưng chủ yếu ở thành phần cá thể như: cơ khí, xây dựng, thợ mộc, may mặc, xayxát… đã đem lại thu nhập cho bộ phận lao động.

e/ Các nhà máy trên địa bàn xã

Trên địa bàn xã hiện có hai nhà máy đnag hoạt động là nhà máy chế biến tinhbột sắn Yên Thành Nhà máy đã tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, gópphần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Bên cạnh đó, việc có nhiều nhà máycũng gia tăng vấn đề môi trường ở địa phương

 Nhận xét chung về điều kiện kinh tế - xã hội.

 Thuận lợi

- Xã Công Thành có lực lượng lao động dồi dào, có kinh nghiệm lâu năm trong sảnxuất nông nghiệp, là điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp của xã Điện, nước,thông tin liên lạc được mở rộng đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân

- Hệ thống đập, hồ chứa nước và kênh mương đã đáp ứng được nhu cầu nướctưới cho toàn bộ xã Giao thông được cải thiện góp phần làm giảm khó khăn trong việc

đi lại và vận chuyển nông sản của người dân địa phương

 Khó khăn

- Do nền kinh tế thuần nông nên các ngành công nghiệp, dịch vụ, tiểu thủ côngnghiệp còn kém phát triển Dân số ngày càng gia tăng nên đòi hỏi về nhu cầu lươngthực cũng tăng theo, tạo áp lực lớn đối với quỹ đất của xã

- Nguồn lao động dồi dào tạo ra một áp lực lớn cho chính quyền địa phương vềviệc giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống cho người dân địa phương

- Hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng được nâng cao về số lượng lẫn chất lượng

nhưng mới chỉ phục vụ một phần nhu cầu sản xuất, sinh hoạt và đi lại của người dânđịa phương Còn nhiều đoạn đường đất chưa được bê tông hóa, gây lầy lội về mùamưa Giao thông nội đồng kém phát triển/

2.2 Hoạt động sản xuất của nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

Nhà máy tinh bột sắn Yên Thành được đặt tại thôn Ngọc Thượng - Công Thành– Yên Thành – Nghệ An Vị trí nhà máy ngay quốc lộ 7A nối liền quốc lộ 1A với nước

- Phía Bắc giáp xã Liên Thành

- Phía Nam giáp sông Đào

- Phía Đông giáp xã Bảo Thành

- Phía Tây giáp xã Mỹ Thành

Nhà máy có diện tích 6,5ha Nhà máy là chi nhành của Công ty máy động lực và máycông nghiệp tại Nghệ An được thành lập vào ngày 16/01/2003, theo quyết định số03/MĐL-MNN của Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty máy động lực và máy nôngnghiệp Việt Nam Tháng 10/2003,nhà máy hoàn thành và chạy thử thành công với tổngkinh phí là 15,2 tỷ đồng Đến năm 2004, nhà máy chính thức đi vào hoạt động với sảnphẩm đạt chất lượng cao nên nhanh chóng chiếm được ưu thế trên thị trường Với nguồnsắn từ các huyện Nghĩa Đàn, Qùy Hợp, Tân Kỳ, Anh Sơn, Đô Lương, Thanh Chương,Nghi Lộc, Yên Thành , Quỳnh Lưu và các hộ dân có trồng sắn với diện tích lớn gần nhàmáy Một năm nhà máy hoạt động 6 tháng trong đó có 4 tháng hoạt động liên tục 24/24 giờ.Các tháng còn lại hoạt động phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, nhìn chung 1tháng hoạt động 15 ngày

Loại hình hoạt động là sản xuất nông nghiệp

Công suất hoạt động ( tấn/ ngày) Công suất thiết kế là 180 còn công suất thực tế

là 85 tấn/ ngày,

Số công nhân trực tiếp sản xuất là 115 người

2.2.1 Quy trình sản xuất của nhà máy tinh bột sắn

Qúa trình sản xuất tinh bột sắ của nhà máy qua các công đoạn sau:

Sắn được người dân chở đến nhà máy cho qua trạm cân ở trước phòng KCS để câkhối lượng nguyên liệu Sau khi đi qua trạm cân, sắn nguyên liệu sẽ được tập trung tạibãi chứa theo sự hướng dẫn của nhân viên KCS

Sắn củ được xe xúc cho vào phễu chứa, sắn từ phễu sẽ được băng tải vận chuyểnvào buồng rửa khô

bã, bột và nước chảy vào thùng chứa

e.Tách mủ thô, mủ tinh.

Dịch sữa sẽ được phân phối vào các máy tách bã, bã được vận chuyển và đóngbao để bán làm thức ăn chăn nuôi Dịch sữa sau khi đã tách bã sẽ được bơm vào thiết

bị tách mủ thô và tách mủ tinh Nước thải mủ sẽ theo hệ thống ống dẫn ra ngoàimương xử lý nước thải và một phần được sử dụng để vệ sinh nhà xưởng

f Tách nước

Dịch sữa sau khi qua thiết bị tách mủ thô và mủ tinh sẽ được cho vào bồn khuấy

để phân ly tinh, sau đó cho vào thiết bị tách nước Tại đây tinh bột được tách ra khỏidịch sữa còn nước tách được cho quay lại bồn khuấy

g Sấy tinh bột.

Sau khi ra khỏi máy tách nước, tinh bột có độ ẩm khoảng 35% được cho vào hệthống sấy và hệ thống làm nguội Độ ẩm của tinh bột hạ xuống còn 13%

h Kiểm tra và đóng gói

Bột sau khi sấy nhờ qua hệ thống quạt hút vận chuyển qua máy đóng bao tựđộng, sản phẩm được đóng bao thàng 50kg và được đưa vào kho thành phẩm chờ ngàyxuất khẩu Hệ thống kho có đầy đủ quạt thông gió và được vệ sinh hằng ngày

Lọc rác thô

Tách nướcSấy khôLàm nguộiĐóng gói

Nước tách

Buồng đốtSản phẩm

Tách cát, tách xơBồn khuấyTách mủ thô

Tách mủ tinhBồn khuấy

Nước sạch

Bã sắn

Rửa nướcBămRửa khô

Củ sắnCânBãi chứa củPhễu chứa củ

Xe xúc

Băng tải 1

Nước thải rửa củ Xử lý

Nguồn: Nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

Chú giải: : Đường dẫn chất thải

: Đường quy trình sản xuất

Sơ đồ 1: Quy trình chế biến tinh bột sắn công nghiệp

2.2.2 Đặc điểm của nước thải nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

2.2.2.1 Đặc điểm của nước thải nhà máy tinh bột sắn

Nước thải tinh bột sắn có PH thấp, nguyên nhân chủ yếu là do trong nước thải

có chứa thành phần chính là carbohydrat Trong nước dưới tác dụng của vi sinh vật,các carbohydrat này bị oxi hóa, đồng thời bị phân hủy thành axit hữu cơ mạch ngắn,

đó làm giảm PH của nước thải Qúa trình oxi hóa các carbohydrat

dưới tác dụng của vi sinh vật hiếu khí có thể được mô tả bằng sơ đồ sau:

Vi sinh

Carbohydrat + O2 RCOOH + Năng lượng

Qua khảo sất cho thấy, hầu như công đoạn nào trong quá trình chế biến tinh bộtsắn cũng thải ra nước thải và có chứa hàm lượng chất hữu cơ và cyanua cao Nước thảitinh bột sắn chứa cyanua là hớp chất có độc tính cao do đặc điểmsinh hóa và cấu trúc

tế bào, mô cây sắn có khả năng tiết ra axit cyanhydric trongquá trình thủy phân một sốglucozit có trong tất cả các bộ phận của cây (thân,lá,củ) Hàm lượng glucozit ở cuống

củ cao hơn ở phần xa cuống và có ở tất cả các loại sắn (đắng cũng như ngọt) Đặcbiệt, hàm lượng glucozit chứa cyanua tăng nếu đất trồng nghèo dinh dưỡng

Glucozit chứa xyanua có thể hóa tan trong nước, nó dễ dàng bị phân hủy thành axitcyanhydric với sự có mặt của axit loãng nhất là sự có mặt của các enzim làm cho tốc độcủa quá trình tốc độ tăng nhanh Vì thế sản phầm chế biến tinh bột sắn bằng cách xay củkhông chứa axit cyanhydrat (vì khi đó cyanua chuyển vào trong nước thải) Chính vìvậy, đặc điểm cơ bản khác biệt của nước thải chế biến tinh bột sắn kjasc với nước thảichế biến ngũ cốc khác ở chỗ là nó có chứa hàm lượng cyanua đáng kể

Với tính chất và đặc điểm của nước thải nhà máy tinh bột sắn đã trình bày ở trên,khả năng gây ô nhiễm của nó đối với môi trường đất, nước, không khí là rất lớn Sựnhiễm độc cyanua thông qua nguồn nước chủ yếu là do uống trực tiếp hoặc do thức ăn

bị nhiễm độc (cá, tôm, cua sống trong nước đã bị ô nhiễm) Triệu chứng nhiễm độcsau khi ăn hoặc hít phải axit cyanhydric được chia làm hai loại:

- Thể nhẹ: Xuất hiện sau vài giờ gây nhức đầu

- Thể nặng: Cảm giác người nhẹ bồng bềnh, khó thở, đau nhói ở vùng tim,dahồng hào có lúc mất thị giác, co giật mạnh, mê man, bất tỉnh, đồng tử giản, cơn co giậtyếu dần, người mất phản xạ, thở nông rồi ngừng thở vài phút sau khi tim ngừng đập

2.2.2.2 Quy trình xử lý nước thải của nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

+ Nguồn gốc phát sinh nước thải

♦ Nguồn phát sinh

Nước thải sản xuất phát sinh từ quá trình rửa nguyên liệu, chế biến, lắng, tách bột

và nước vệ sinh mặt bằng, máy móc thiết bị Cụ thể:

* Nước thải trong quá trình lắng lọc tinh bột có nồng độ chất hữu cơ cao(BOD5), các chất lơ lửng (SS) cao Trong nước thải còn chứa dịch bào tamin, độc tốxyanua (HCN) cao, các men và một số nguyên tố vi lượng trong củ sắn…

* Nước thải từ công đoạn khuấy rửa củ : Nguồn nước này chứa nhiều chất rắnnhư đất, cát, vỏ lụa củ sắn… mức độ ô nhiễm nguồn nước phụ thuộc vào nguyên liệuđầu vào Thông thường hàm lượng chất rắn lơ lửng của nước thải từ 400 – 600 mg/lít

* Nước thải từ công đoạn ly tâm, tách bột: Đây là nguồn nước thải chiếm lượnglớn trong quá trình sản xuất, lên đến 1.210 m3/ ngày đêm…, chứa nhiều thành phầngây ô nhiễm môi trường: BOD5, COD, chất rắn lơ lửng cao

Ngoài ra, còn có các thành phần như xyanua, photpho tổng, nito tổng… Tuynhiên, hóa chất trong quá trình sản xuất : Lượng này không lớn

* Nước thải do vệ sinh máy móc, thiết bị: Qúa trình vệ sinh nhà xưởng thiết bịđược đảm bảo thường xuyên, có mức độ ô nhiễm không cao và thường kéo theo mộtlượng nhỏ dầu mỡ do vệ sinh thiết bị

♦ Tải lượng

Nước thải sản xuất của nhà máy chủ yếu chứa các chất dễ phân hủy, chất rắn lơlửng, dầu mỡ, vi sinh vật và HCN Lượng nước này nếu không xử lý sẽ gây ô nhiễmnước ngầm và nước mặt xung quanh khu vực Dựa theo WHO 1993, có thể tính đượclượng nước thải ứng với công suất cao nhất của nhà máy là 150 tấn SP/ ngày, khoảng2000m3 /ngày đêm, trong đó:

+ Nước thải từ công đoạn ly tâm, tách bột (35%) : 700m3 /ngày đêm

+ Nước thải từ vệ sinh máy móc, thiết bị (25 %): 400m3 / ngày đêm

+ Nước thải từ công đoạn rửa nguyên liệu và bóc vỏ (40%): 800m3 / ngày đêm

Nước thải sinh hoạt có chứa các chất cặn bã, các chất lơ lửng, các hợp chất hữu

cơ, các chất dinh dưỡng N,P và các vi sinh vật

Theo thống kê, lượng nước sử dụng để sinh hoạt hằng ngày khoảng 100 lit/người/ ngày, lượng CBCNV và công nhân khoảng 115 người, lượng nước sử dụng chosinh hoạt là 15,5m3 /ngày

Nước rửa củLọc rác thô

Bể lắng cátLọc rác tinh

Hồ phủ bạt

Chôn lấp

BiogasCánh khuấy

Vào mùa mưa, nước mưa chảy tràn trên các sàn nhà mày và sân bãi tập kết sắnnguyên liệu sẽ cuốn theo các thành phần vốn có trong đất đá gây ảnh hưởng đến độđục mặt nước và bồi láp canh tác khu vực xung quanh

+ Quy trình xử lý nước thải của nhà máy tinh bột sắn Yên Thành

Nước thải từ công đoạn rửa củ và dây chuyền chế biến tinh bột được thu gom vàcho ra khu xử lý với 2 hệ thống mương dẫn riêng

♦ Nước thải từ công đoạn rửa nguyên liệu đầu vào được dẫn ra ngoài hệ thống

xử lý theo mương dẫn thứ nhất Nước thải này có chứa đất cát, vỏ gỗ, vỏ lụa và cácvụn sắn nhỏ Do đó, trên hệ thống mương dẫn nước thải rửa củ này được bố trí mộtthiết bị lọc rác thô để tách các tạp chất trước khi đi vào hệ thống xử lý Nước thải saukhi qua thiết bị lọc rác sẽ được dẫn vào bể lắng cát, tại đây lượng đất cát sẽ được lắngxuống Nước tiếp tục cho qua một lọc rác tinh để loại bỏ những tạp chất có kích thướcnhỏ hơn mà tại thiết bị lọc rác thô chưa lọc hết sau đó vào hồ phủ bạ

♦ Nước thải mủ từ dây chuyền chế biến tinh bột từ nhà máy sẽ theo hệ thốngdẫn thử 2, qua máy lọc rác, cho vào bể lắng cát và chảy sang bể điều hòa

Nước thải trong bể điều hòa diễn ra quá trình lên men, pH giảm xuống chỉ còn3,5 – 4,5 Nước từ bể điều hòa được bơm lên khử khí B105, tại đây nước thải đượckhuấy trộn để giải phóng một số chất khí như: CO2, H2S,…, trước khi cho vào bể phảnứng UASB Nước thải sau khi qua bể UASB sẽ được dẫn ra 3 hồ sinh học để xử lý cácchất còn lại trước khi đổ ra sông Bùng