ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO MỤC LỤC MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1 1. LÍ DO C ỌN ĐỀ TÀI.................................................................................. 1 2. LỊC SỬ VẤN ĐỀ ....................................................................................... 4 2.1.Vài nét về khái niệm manga, manga shoujo, chất hội họa manga shoujo...4 2.1.1. Khái niệm manga, manga shoujo................................................. 4 2.1.2. Chất hội họa manga shoujo.......................................................... 5 2.2. Về nhà văn Yoshimoto Banana và tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi..................7 2.2.1. Về nhà văn Yoshimoto Banana ................................................... 7 2.2.2. Tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi....................................................... 11 3. MỤC ĐÍC , ĐỐI TƢỢNG, P ẠM VI NG IÊN CỨU ........................... 13 3.1. Mục đích nghiên cứu................................................................................... 13 3.2. Đối tƣợng nghiên cứu ................................................................................. 13 3.3. Phạm vi nghiên cứu..................................................................................... 13 4. P ƢƠNG P ÁP NG IÊN CỨU............................................................... 13 5. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN................................................................. 13 6. CẤU TRÚC LUẬN VĂN........................................................................... 14 CHƢƠNG : ĐỀ TÀI CHỦ ĐỀ BỐ CỤC TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO........................................................................................ 15 1.1. ĐỀ TÀI, ĐỀ TÀI CỦA MANGA S OUJO, ĐỀ TÀI CỦA TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA SHOUJO.......................................................................................................... 15 1.1.1. Đề tài (Tiếng Pháp: thème, tiếng Anh: theme)....................................... 15 1.1.2. Đề tài của manga shoujo.......................................................................... 17 1.2.3. Đề tài của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo .................................................................................................................. 17 1.2. C Ủ ĐỀ, C Ủ ĐỀ CỦA MANGA S OUJO, C Ủ ĐỀ TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO........ 24 1.2.1. Chủ đề (tiếng Anh: subject; tiếng Pháp: sujet)....................................... 24 1.2.2. Chủ đề của manga shoujo........................................................................ 25 1.2.3. Chủ đề của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo .................................................................................................................. 26 1.3. BỐ CỤC, BỐ CỤC MANGA S OUJO, BỐ CỤC TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO .................. 29 1.3.1. Khái niệm bố cục và đặc điểm bố cục manga........................................ 29 1.3.2. Bố cục của Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo......... 30 CHƢƠNG : HỆ THỐNG NHÂN VẬT TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO........................................................................................ 35 2.1. ÌN DÁNG N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA SHOUJO.......................................................................................................... 35 2.2. T Ế GIỚI NỘI TÂM CỦA N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA .. 37 MANGA SHOUJO ......................................................................................... 37 2.2.1. Tình cảm với bạn bè................................................................................. 40 2.2.2. Tình cảm với gia đình .............................................................................. 44 2.3. NGÔN NGỮ, ÀN ĐỘNG CỦA N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO................................................................................ 47 CHƢƠNG 3: KHÔNG GIAN - THỜI GIAN TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO........................................................................................ 51 3.1. K ÔNG GIAN TIỂU T UYẾT VĨN BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA S OUJO........................................................................ 51 3.1.1. Khái niệm không gian.............................................................................. 51 3.1.2. Không gian lãng mạn, nên thơ trong manga shoujo .............................. 52 3.1.3. Không gian trong Vĩnh biệt Tugumi........................................................ 54 3.2. T ỜI GIAN CỦA TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA S OUJO ............................................................ 87 3.2.1. Khái niệm thời gian nghệ thuật:.............................................................. 87 3.2.2. Thời gian trong manga shoujo................................................................. 90 3.2.3.Thời gian trong Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo .. 94 KẾT LUẬN .................................................................................................. 102 TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 105 1 MỞ ĐẦU 1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1.1. Nhật Bản có một kho tàng văn học đồ sộ với nhiều tác phẩm đạt đến đỉnh cao về nghệ thuật và có giá trị nội dung tƣ tƣởng sâu sắc. Làm nên thành tựu rực rỡ đó là những tên tuổi tiêu biểu đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc trên toàn thế giới. Trong cuốn giáo trình Văn hóa phương Đông, Trần Lê Bảo đã nhận xét về nền văn hóa, văn nghệ Nhật Bản nhƣ sau: “...Nghệ thuật Nhật Bản được thể hiện bởi năng lực cảm thụ tinh tế về cái đẹp của tự nhiên và xã hội con người. Đặc biệt là cách thức cảm thụ mang tính hình tượng được chi phối bởi những quan niệm thẩm mĩ độc đáo Nhật Bản, đạt đến trình độ cao của “đạo”, làm nên những loại hình nghệ thuật thể hiện phong cách riêng độc đáo khó có thể hòa trộn với một nền văn nghệ nào khác” [2, 214]. Năng lực cảm thụ tinh tế về cái đẹp mà Trần Lê Bảo đề cập đến đƣợc thể hiện qua rất nhiều loại thể trong nền văn học Nhật Bản. Bên cạnh các thể loại thơ đã trở nên lẫy lừng trên thi đàn thế giới nhƣ đoản ca (tanka); hài cú (haiku)... với những tên tuổi nhƣ M.Basho, Buson, Issa, Shiki..., tiểu thuyết cũng là một trong những thể loại phát triển nổi bật trong nền văn học Nhật Bản. Ngay từ thế kỉ thứ X, nữ văn sĩ Murasaki Shikibu đã cống hiến cho kho tàng văn học Nhật Bản và thế giới tiểu thuyết kiệt xuất Truyện Genji (Genji monogatari). Đây chính là tiểu thuyết tâm lí đầu tiên trong kho tàng văn học nhân loại. “Bố cục truyện có nhiều đặc điểm độc đáo trong đó thể hiện rõ nét nghệ thuật viết văn của Murasaki” [15, 200]. ơn mƣời thế kỉ trôi qua, tiểu thuyết Nhật Bản đã kế thừa và tiếp tục phát huy thành tựu của hơn một ngàn năm trƣớc, giành đƣợc sự thừa nhận của đông đảo công chúng và giới nghiên cứu với hai giải Noben văn chƣơng: một của Y.Kawabata năm 1 ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI ỌC SƯ P ẠM À NỘI

–––––––o0o–––––––

TRẦN HƯƠNG TRÀ

TIỂU THUYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI

TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này, lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Mai Liên - người đã tận tâm hướng dẫn, chỉ bảo, động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện

đề tài

Ngoài ra, tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong tổ Văn học nước ngoài cùng các thầy cô trong khoa Ngữ văn, trường Đại học sư phạm à Nội đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi được học tập và nghiên cứu tại trường Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân đến gia đình, người thân, bạn bè luôn động viên, giúp đỡ tôi trong thời gian qua để tôi có điều kiện thực hiện tốt đề tài này khoa học này!

à Nội, tháng 9 năm 2014 Tác giả luận văn

Trần Hương Trà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 LÍ DO C ỌN ĐỀ TÀI 1

2 LỊC SỬ VẤN ĐỀ 4

2.1.Vài nét về khái niệm manga, manga shoujo, chất hội họa manga shoujo 4

2.1.1 Khái niệm manga, manga shoujo 4

2.1.2 Chất hội họa manga shoujo 5

2.2 Về nhà văn Yoshimoto Banana và tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi 7

2.2.1 Về nhà văn Yoshimoto Banana 7

2.2.2 Tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi 11

3 MỤC ĐÍC , ĐỐI TƯỢNG, P ẠM VI NG IÊN CỨU 13

3.1 Mục đích nghiên cứu 13

3.2 Đối tượng nghiên cứu 13

3.3 Phạm vi nghiên cứu 13

4 P ƯƠNG P ÁP NG IÊN CỨU 13

5 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN 13

6 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 14

CHƯƠNG : ĐỀ TÀI CHỦ ĐỀ BỐ CỤC TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO 15

1.1 ĐỀ TÀI, ĐỀ TÀI CỦA MANGA S OUJO, ĐỀ TÀI CỦA TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA SHOUJO 15

1.1.1 Đề tài (Tiếng Pháp: thème, tiếng Anh: theme) 15

1.1.2 Đề tài của manga shoujo 17

1.2.3 Đề tài của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo 17

1.2 C Ủ ĐỀ, C Ủ ĐỀ CỦA MANGA S OUJO, C Ủ ĐỀ TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO 24

1.2.1 Chủ đề (tiếng Anh: subject; tiếng Pháp: sujet) 24

1.2.2 Chủ đề của manga shoujo 25

1.2.3 Chủ đề của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga

shoujo 26

1.3 BỐ CỤC, BỐ CỤC MANGA S OUJO, BỐ CỤC TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO 29

1.3.1 Khái niệm bố cục và đặc điểm bố cục manga 29

1.3.2 Bố cục của Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo 30

CHƯƠNG : HỆ THỐNG NHÂN VẬT TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO 35

2.1 ÌN DÁNG N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA SHOUJO 35

2.2 T Ế GIỚI NỘI TÂM CỦA N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA 37

MANGA SHOUJO 37

2.2.1 Tình cảm với bạn bè 40

2.2.2 Tình cảm với gia đình 44

2.3 NGÔN NGỮ, ÀN ĐỘNG CỦA N ÂN VẬT TỪ GÓC N ÌN ỘI ỌA MANGA S OUJO 47

CHƯƠNG 3: KHÔNG GIAN - THỜI GIAN TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO 51

3.1 K ÔNG GIAN TIỂU T UYẾT VĨN BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA S OUJO 51

3.1.1 Khái niệm không gian 51

3.1.2 Không gian lãng mạn, nên thơ trong manga shoujo 52

3.1.3 Không gian trong Vĩnh biệt Tugumi 54

3.2 T ỜI GIAN CỦA TIỂU T UYẾT VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC N ÌN ỘI OẠ MANGA S OUJO 87

3.2.1 Khái niệm thời gian nghệ thuật: 87

3.2.2 Thời gian trong manga shoujo 90

3.2.3.Thời gian trong Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo 94

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1.1 Nhật Bản có một kho tàng văn học đồ sộ với nhiều tác phẩm đạt đến đỉnh cao

về nghệ thuật và có giá trị nội dung tư tưởng sâu sắc Làm nên thành tựu rực rỡ đó

là những tên tuổi tiêu biểu đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc trên toàn thế

giới Trong cuốn giáo trình Văn hóa phương Đông, Trần Lê Bảo đã nhận xét về nền văn hóa, văn nghệ Nhật Bản như sau: “ Nghệ thuật Nhật Bản được thể hiện bởi năng lực cảm thụ tinh tế về cái đẹp của tự nhiên và xã hội con người Đặc biệt là cách thức cảm thụ mang tính hình tượng được chi phối bởi những quan niệm thẩm

mĩ độc đáo Nhật Bản, đạt đến trình độ cao của “đạo”, làm nên những loại hình nghệ thuật thể hiện phong cách riêng độc đáo khó có thể hòa trộn với một nền văn nghệ nào khác” [2, 214] Năng lực cảm thụ tinh tế về cái đẹp mà Trần Lê Bảo đề cập

đến được thể hiện qua rất nhiều loại thể trong nền văn học Nhật Bản Bên cạnh các thể loại thơ đã trở nên lẫy lừng trên thi đàn thế giới như đoản ca (tanka); hài cú (haiku) với những tên tuổi như M.Basho, Buson, Issa, Shiki , tiểu thuyết cũng là một trong những thể loại phát triển nổi bật trong nền văn học Nhật Bản Ngay từ thế kỉ thứ X, nữ văn sĩ Murasaki Shikibu đã cống hiến cho kho tàng văn học Nhật Bản và thế giới tiểu

thuyết kiệt xuất Truyện Genji (Genji monogatari) Đây chính là tiểu thuyết tâm lí đầu tiên trong kho tàng văn học nhân loại “Bố cục truyện có nhiều đặc điểm độc đáo trong

đó thể hiện rõ nét nghệ thuật viết văn của Murasaki” [15, 200] ơn mười thế kỉ trôi

qua, tiểu thuyết Nhật Bản đã kế thừa và tiếp tục phát huy thành tựu của hơn một ngàn năm trước, giành được sự thừa nhận của đông đảo công chúng và giới nghiên cứu với hai giải Noben văn chương: một của Y.Kawabata năm 1968 và một của K.Oe năm

1994 Truyền thống đáng tự hào ấy có thể nói không hề đứt đoạn cho đến hôm nay Trong văn xuôi đương đại Nhật Bản, nổi lên những cây bút trẻ xuất sắc và độc đáo, viết tiếp những trang mới vẻ vang cho văn học Nhật Bản như Haruki Murakami, Murakami

Ryu và Yoshimoto Banana “Sự khởi sắc và tiếp nối của dòng văn học Nhật Bản đầy truyền thống và bản lĩnh này hiện đang nằm trong những tay nhà văn đương đại đặc sắc như Yoshimoto Banana, Murakami Ryu, Murakami Haruki ” [17, 12]

Nữ tác giả Banana Yoshimoto tên thật là Mahoko Yoshimoto sinh ngày 24.7.1964, là con gái của triết gia Nhật nổi tiếng Takaki Yoshimoto Tốt nghiệp ngành văn tại trường Nihon University, tại đây cô đã lấy bút danh là “Banana”, cái tên mà theo cô là rất “chúa”và “lưỡng tính” Trong khi làm bồi bàn tại một hàng ăn vào năm 1987, Banana Yoshimoto bắt đầu sự nghiệp viết văn của mình

Yoshimoto Banana là một trong những hiện tượng nổi bật trên văn đàn Nhật Bản trong vòng 20 năm trở lại đây Bà là cây bút nữ duy nhất trong bộ ba Murakami Haruki - Murakami Ryu - Yoshimoto Banana Danh tiếng và sức ảnh hưởng trong những sáng tác của bà không chỉ lan rộng trong nước mà còn trên toàn thế giới Bà được mệnh danh là “Bananamia”- hiện tượng của văn hóa, văn học hiện đại Nhật

Bản Những tác phẩm tiêu biểu của bà là Kitchen, N.P, Vĩnh biệt Tugumi, Amrita…

đã đạt nhiều giải thưởng danh tiếng Kitchen - cuốn tiểu thuyết đầu tay của bà ngay

lập tức trở thành một hiện tượng lớn với hơn 2,5 triệu bản Báo chí gọi đó là hiện

tượng “Bananamania” (Hội chứng Banana) Kitchen cũng đạt được một loạt những

giải thưởng văn học như Kaien Newcomer Uwrites Prize năm 1987, Umitsubame First Novel Prize, Best Newcomer Artists Recommended Prize của Bộ giáo dục, và

Izumi Kyoka Literary Prize cùng vào năm 1988… Sau Kitchen, Banana đã bán trên

sáu triệu bản sách tại Nhật Bản và đã trở thành một tác giả nổi tiếng trên toàn thế

giới với hàng loạt tác phẩm như N.P, Lisard, Asleep, Vĩnh biệt Tugumi, Amrita, Sly, Argentina Hag, Hardboiled and Hard luck… Trong đó Vĩnh biệt Tugumi đã được

dựng thành phim và đoạt giải Yamamoto Shugoro Literary năm 1989 Tiểu thuyết

Amrita cũng được trao giải Murasaki Shikibu năm 1994

Đến nay, Banana Yoshimoto đã sáng tác 12 tiểu thuyết và 7 tập truyện ngắn Hiện tại, Banana đã lập gia đình và sống tại Tokyo Là con người của những khát khao, đam mê, nữ tác giả còn phát biểu rằng tham vọng lớn nhất của mình là đoạt giải Nobel văn học Tác phẩm của Banana Yoshimoto hoàn toàn xứng đáng là đối tượng nghiên cứu của bất cứ công trình nào Tuy nhiên cho đến nay, sáng tác của Banana Yoshimoto vẫn chưa thực sự được chú ý nghiên cứu Luận văn của chúng tôi mong muốn đặt những bước chân đầu tiên vào thế giới văn chương vô cùng thú

vị nhưng còn hết sức mới mẻ của Banana Yoshimoto

1.2 Tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi của Banana với lối viết nhẹ nhàng, tinh tế là một

câu chuyện lãng mạn về tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình sâu sắc Đây là một trong những tác phẩm thành công của Banana, tác phẩm đã được dựng thành phim

và đoạt giải Yamamoto Shugoro Literary năm 1989

Banana Yoshimoto đã viết Vĩnh biệt Tugumi như một sự hồi tưởng những kì nghỉ hè cùng gia đình tại một thị trấn hải đảo êm đềm của Nhật Bản Vĩnh biệt Tugumi cũng chính là vĩnh biệt tuổi thơ, với một cái nhìn sống động và tươi tắn về

tình yêu, tình thương nơi những nhân vật trẻ vừa bước qua ngưỡng cửa thiếu niên mong manh mà dữ dội Cuốn tiểu thuyết có một mối liên hệ đặc biệt với thể loại truyện tranh thiếu nữ, mang những đặc trưng tiêu biểu của thể loại này trên các phương diện: chủ đề, đề tài, bố cục; hệ thống nhân vật; không gian - thời gian Đó là

lí do vì sao chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu Tiểu thuyết “Vĩnh Biệt Tugumi” từ góc nhìn hội manga shoujo.

1.3 Điểm đặc biệt trong những cuốn tiểu thuyết của Banana Yoshimoto là sự nhẹ

nhàng, nữ tính, mang đậm tính chất manga shoujo - thể loại truyện tranh thiếu nữ được yêu thích tại Nhật Bản Đây là thể loại truyện có xuất xứ và phát triển lâu đời, được người dân Nhật Bản yêu thích, đặc biệt là giới trẻ Nhật Theo lời nhà xuất bản

mở đầu cuốn Kitchen: “ những tính chất như phá cách, siêu thực, “manga”, giải trí vẫn thường xuyên được gán cho thế giới của nhà văn này.”

Khi nhận xét về tác phẩm của Yoshimoto Banana, Takahashigenichiro cũng

nói: “Tác phẩm của Banana là tiểu thuyết mang tính tranh truyện thiếu nữ được biểu hiện qua ngôn từ” [12, 67] Quả thực, chính bản thân Banana kể: “Những ảnh

Qua quá trình nghiên cứu, tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy cuốn tiểu thuyết Vĩnh Biệt Tugumi là một trong những tác phẩm mang đậm tính chất truyện tranh thiếu nữ

mà giới nghiên cứu đã khẳng định cũng như chính bà đã từng thừa nhận

Chính vì vậy, luận văn của chúng tôi hướng tới nghiên cứu tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi của Yoshimoto Banana từ góc nhìn hội họa manga shoujo nhằm chỉ ra một đặc điểm tiêu biểu, làm nên sức quyến rũ cho tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi,

cũng là đặc điểm tiêu biểu trong sáng tác của nhà văn nói chung

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

2.1.Vài nét về khái niệm manga, manga shoujo chất h i họa manga shoujo 2.1.1 Khái niệm manga manga shoujo

Manga là từ dùng để chỉ truyện tranh Nhật Bản Trong tiếng Nhật, manga có

nghĩa là tranh hài hước hoặc tranh châm biếm Nhóm tác giả của cuốn Văn học Nhật Bản đã nhận định: “Trong số những loại hình khác nhau của văn hóa đại chúng Nhật Bản hiện đại, manga và thể loại anh em họ của nó là phim hoạt hình đã giành được

sự công nhận quốc tế lớn nhất Ngày nay, manga và phim hoạt hình đã nổi lên như

manga đã có một chỗ đứng vô cùng quan trọng trong nền văn hóa Nhật Bản

Văn hóa manga có ở Nhật Bản từ sớm, manh nha từ thế kỉ XII Ngày nay manga trở thành loại hình giải trí không chỉ ở Nhật Bản mà phổ biến hầu hết ở các nước trên thế giới Manga có các thể loại phong phú như: shounen (dành cho con trai và thanh niên); shoujo (dành cho con gái); mahou shounen (tương tự mahou shoujo nhưng dành cho nam); kodomo (dành cho trẻ em); seinen (dành cho người lớn, thanh niên); josei hoặc redikomi (dành cho người lớn, chủ yếu là phụ nữ); seijin (tương tự redikomi nhưng dành cho nam giới); yaoi (truyện tranh đồng tính nam có nói về quan hệ thể xác); shoneen-ai (truyện tranh đồng tính nam không nói về quan

hệ thể xác mà chỉ có những cảm xúc, tình cảm); yuri (truyện tranh đồng tính nữ có nói về quan hệ thể xác); shoujo-ai (truyện tranh đồng tính nữ không nói về quan hệ thể xác mà chỉ có những cảm xúc, tình cảm); doujinshi (truyện tranh được fan chế tác lại dựa theo nguyên tác); gekiga (tiểu thuyết bằng hình); horror (thể loại kinh dị chết chóc); martial ats (thể loại võ thuật chiến đấu); shool life (truyện tranh về việc xảy ra xung quanh trường học); comedy (truyện hài); ecchi (thường có những cảnh

hở hang để gây cười, dụ khán giả, nhưng không có cảnh tình dục); hentai (truyện nói về quan hệ thể xác giữa những người khác giới); fantasy (thể loại giả tưởng); adventure (thể loại mạo hiểm)

Trong các dòng kể trên thì manga shoujo – truyện tranh cho con gái là một trong bốn thể loại chiếm vị trí quan trọng bên cạnh shounen, seinen và josei Manga shoujo ban đầu là thể loại được định hướng dành cho các bé gái có độ tuổi dưới 18,

tuy nhiên sau này phạm vi độc giả mở rộng ra mọi lứa tuổi và được ưa thích bởi cả những đối tượng nam giới

Manga shoujo thường được nhắc đến trong thế đối sánh với shounen Trong khi shounen khai thác các khía cạnh như hành động phiêu lưu, mạo hiểm, thể thao, khoa học kĩ thuật, sự hoàn thiện cá nhân, kỉ luật thép thì manga shoujo gây được cảm tình với độc giả khi đi sâu vào nội tâm nhân vật nữ chính với các hình ảnh vừa nhẹ nhàng, lãng mạn vừa phức tạp Điểm nhấn của manga shoujo gần như không nằm ở cốt truyện vì nó thường đơn giản, dễ đoán, lời thoại đơn giản, người sáng tạo quan tâm tới vấn đề phát triển nhân vật và các mối quan hệ của nhân vật, dùng cốt truyện để tăng tính hấp dẫn cho nhân vật

Manga shoujo cũng đem đến sự thoải mái cho bạn đọc bởi phần kết thúc có hậu Nhưng manga shoujo nhiều khi không hẳn là những giấc mơ đẹp, người Nhật thường gọi một số đầu truyện là “Cái giá của nước mắt” Những câu chuyện tình yêu xen lẫn bi kịch luôn được các tác giả nữ tận dụng triệt để

Trong manga shoujo các nhân vật chính thường là các cô gái có thân hình siêu mẫu, mái tóc bồng bềnh hoặc thẳng mượt, mắt to long lanh, cằm nhọn… giống với hình ảnh vẻ đẹp lí tưởng của Nhật Bản

2.1.2 Chất h i họa manga shoujo

Để hiểu được thế nào là chất hội họa manga shoujo, trước tiên chúng tôi đi tìm hiểu hội họa là gì?

Theo quan niệm của họa sĩ Nguyễn Gia Trí - một trong bốn bậc thầy của nền

hội họa Việt Nam: “Hội họa là nghệ thuật tạo hình Cái gốc của nó là tạo hình Một nét, một phẩy cũng là hình Màu sắc và hình không nhất thiết phải gắn với nhau”

“Hội họa gần với tôn giáo vì nó xuất phát từ tâm hồn người ta.”[38, 38]

Trong cuốn Giáo trình mĩ thuật cơ bản, Thạc sĩ Ngô Bá Công cũng đã đưa ra định nghĩa rất cụ thể về hội họa: “Hội họa là loại hình nghệ thuật biểu dương vẻ đẹp phong phú và đa dạng của thế giới hình thể với những yếu tố đặc trưng cho việc tái hiện không gian trên mặt phẳng, như: đường nét, hình khối, màu sắc, sắc độ…, mà cách vận dụng tùy thuộc ở các phương tiện, lối nhìn và thủ pháp riêng của

cá nhân người sáng tác, nhằm đạt tới hiệu quả thẩm mĩ trong miêu tả, diễn đạt,

biểu cảm và phong cách Nhìn ở góc độ nghệ thuật học thì hội họa là nghệ thuật không gian đồng thời là nghệ thuật thị giác Gọi là nghệ thuật không gian vì tự thân mỗi bức tranh đều biểu thị một ý niệm không gian với những liên tưởng rõ rệt hay

mơ hồ về hình nổi, chiều sâu, thể chất, ánh sáng, khoảng cách, sự động, tĩnh… Gọi

là nghệ thuật thị giác vì nó đi vào tâm hồn, tình cảm người xem qua con đường thị giác vốn tinh nhạy và bao dung Không gian và hình tượng trong hội họa thực chất

là những hiệu quả ảo giác tạo ra trên mặt phẳng do thủ pháp phối hợp: đường nét, hình khối, màu sắc, sắc độ… của người sáng tác làm mọi thứ hiện ra như những thực thể sinh động Vì thế hội họa cũng là một nghệ thuật tạo hình” [6, 8]

Như vậy, có thể nói hội họa là một trong những nghệ thuật tạo hình thuộc về ngành mĩ thuật bên cạnh đồ họa, điêu khắc, trang trí ội họa tái hiện lại thế giới bằng các yếu tố đường nét, hình khối, màu sắc, sắc độ… Hội họa là nghệ thuật không gian, đồng thời cũng là nghệ thuật thị giác

Có thể nói manga shoujo là sự kết hợp của hội họa và văn học Bên cạnh phần thuyết minh, dẫn truyện hay đối thoại của nhân vật, những cuốn truyện manga shoujo luôn thu hút người đọc bởi những hình vẽ minh họa sống động Bởi vậy những người sáng tác truyện tranh (mangaka) cũng được gọi là những họa sĩ Vì những cuốn truyện tranh được sản xuất hàng loạt và mang tính đại chúng nên phần nội dung của nhiều cuốn truyện được vẽ bằng màu đen trắng Tuy nhiên không ít những cuốn truyện được đầu tư màu sắc ở cả phần bìa và phần nội dung khiến cho độc giả thích thú Nhìn chung, dù là những cuốn truyện được đầu tư phần tạo hình

từ trong ra ngoài hay những cuốn truyện vì nhanh chóng đáp ứng nhu cầu theo dõi của độc giả, chỉ đầu tư phần tạo hình ở trang bìa, thì tất cả những cuốn manga shoujo đều khiến người đọc mãn nhãn bởi phần bìa được tạo hình và trang trí lung linh, rực rỡ Ngay từ tên của thể loại - manga shoujo (truyện tranh thiếu nữ) đã chứa đựng đặc điểm tạo hình và đậm chất hội họa Tuy nhiên, chất hội họa của manga vừa mang những nét chung vừa mang những nét rất riêng so với hội họa nói chung Qua quá trình triển khai luận văn, chúng tôi sẽ cố gắng làm nổi bật chất hội họa đặc biệt của thể loại manga shoujo

Về nhà văn Yoshimoto Banana và tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi

2.2 Về nhà văn Yoshimoto Banana

Nữ tác giả Yoshimoto Banana (吉本ばなな) tên thật là Mahoko Yoshimoto (本名：吉本真秀子), sinh ngày 24/07/1964 tại Tokyo trong một gia đình trí thức danh tiếng có truyền thống văn nghệ Bà sinh ra trong một gia đình theo phái tả, gia đình bà là một gia đình tự do nên bà được hưởng cuộc sống “thoáng” hơn rất nhiều thanh niên cùng lứa tuổi Cha bà - Yoshimoto Takaai (吉本隆明) hay Yoshimoto Ryumei, là thi sĩ, triết gia, nhà lí luận, phê bình văn học có thế lực, nổi tiếng và có ảnh hưởng lớn tới xã hội Nhật Bản những năm sáu mươi Chị gái bà – Haruno Yoiko (ハルノ宵子) là họa sĩ vẽ tranh, họa sĩ phim hoạt hình nổi tiếng cũng được rất nhiều người biết đến Từ bé, Banana đã được tiếp xúc với nhiều sách báo khác nhau bởi ảnh hưởng của bố mình Có lẽ chính vì vậy mà bà sớm được tiếp thu nền giáo dục vững chắc qua việc đọc sách, xác định được những nhận thức độc lập Gia đình chính là nguồn mạch đầu tiên khơi dậy trong bà nguồn cảm hứng sáng tác Khi còn nhỏ, về thị lực Banana bị yếu mắt trái, qua trị liệu bà phải nhìn chủ yếu bằng mắt phải Cũng có thời kì Banana bị rơi vào tình trạng mắt hầu như không nhìn rõ Những trải nghiệm trong thời gian này cũng ảnh hưởng đến tác phẩm của

Banana tốt nghiệp ngành Văn, khoa Nghệ thuật tại trường Đại học Nihon năm

bà 22 tuổi, nhưng sự nghiệp văn chương của bà chỉ thực sự bắt đầu từ năm kế đó Tại nơi đây bà đã lấy bút danh là “Banana” (nghĩa gốc trong tiếng Anh là chuối), một cái tên mà theo bà là rất “chúa” và “lưỡng tính” Với cái tên đầy hấp dẫn và thú

vị này, đã bước đầu tạo được ấn tượng tốt đối với độc giả Đồng thời qua đó cũng

hé mở cho chúng ta thấy một con người khá táo bạo và đầy cá tính Cũng có lúc bà giải thích việc bà lấy bút danh ấy đơn giản là vì bà thích hoa chuối Đối với người nước ngoài họ cũng thích cái bút danh này của bà, vì cái tên ấy gợi cho họ cảm giác gần gũi và thân mật

Sau khi tốt nghiệp Đại học, Yoshimoto Banana đã làm bồi bàn tại một nhà hàng trong câu lạc bộ đánh golf, kiếm được khoảng 480 đô la một tháng Bà chỉ có thể lén lút viết tiểu thuyết của mình trong thời gian làm việc trên những chiếc bàn trong quán cà phê Trong những ngày tháng uể oải và nhàm chán ấy (theo lời kể của

Banana) bà đã hoàn thành tác phẩm đầu tay Kitchen (Nhà bếp) – 1987 và ngay lập

tức trở nên nổi tiếng

Bắt đầu sự nghiệp văn chương ở tuổi 23, Yoshimoto Banana đã tự nói lên tiếng nói của chính thế hệ mình chứ không phải hồi tưởng, hoài niệm về thời thanh xuân Cái nhìn có thể có mặt hạn chế, chưa sâu nhưng lại mang vẻ tự nhiên, vô tư,

dễ gần gũi, thiết thực và nhận được sự đồng cảm nơi độc giả trẻ tuổi Cho nên tác phẩm của bà nhanh chóng được độc giả các nước đón nhận

Ngoài việc gắn liền với văn chương, Yoshimoto Banana cũng có sở thích khác

là phim và âm nhạc Khi nói tới nhà văn thường thì người ta nghĩ đến một khung cảnh đầy ấn tượng đó là sự im lặng trong một biệt thự yên tĩnh, nơi không gian dành riêng cho việc sáng tác, thế nhưng Yoshimoto Banana lại khác, bà có sự quan tâm, say mê âm nhạc đến mức vừa nghe nhạc, vừa viết tiểu thuyết Điều đó càng chứng

tỏ cá tính độc đáo của bà

Mặc dù đã nổi tiếng như thế, bà vẫn tỏ ra là một con người có tính chất bí ẩn vượt ra ngoài tự nhiên Một người phụ nữ trầm tĩnh, kín đáo, ăn mặc giản dị, ít trang điểm, luôn lúng túng khi nói về mình, ít ai ngờ rằng bà lại là cây viết nổi tiếng trong

số các nhà văn đương đại Nhật Bản đáng chú ý nhất Một cây bút nữ tinh tế, táo bạo luôn mơ ước đoạt giải Nobel văn học Yoshimoto Banana thậm chí còn được so sánh ngầm với Kawabata Yasunari, bậc tiền bối đã từng đoạt giải Nobel văn học Khác với sự nghiệp văn chương thành công rực rỡ của mình, hiện tại Yoshimoto Banana đang sống một cuộc sống khá bình dị ở Tokyo với chồng và một cậu con trai

(sinh năm 2003) Bà rất ít tiết lộ về đời sống riêng tư của mình, thường khi xuất hiện

trước công chúng, bà hay tập trung nói về “những đứa con tinh thần” của mình

Là một nhà văn trẻ, khá năng động và linh hoạt, Banana đã chủ trì một Website riêng của mình để thường xuyên trao đổi thông tin về tác phẩm, cũng như trả lời các câu hỏi của độc giả Đồng thời bà còn chủ trì một tờ báo điện tử on - line cho độc giả nói tiếng Anh Bà còn chấp nhận cho đăng tải các tác phẩm của mình trên cả các tạp chí thời trang và làm đẹp nhằm phổ biến rộng rãi tác phẩm đến với bạn đọc Do vậy mà độc giả có thể truy cập vào các trang Web để đọc và tìm kiếm các thông tin về tác phẩm của bà Như thế không chỉ độc giả trong nước mà các độc giả nước ngoài cũng có thể thường xuyên truy cập Cũng có những nhận định cho rằng bà muốn đại chúng hóa tác phẩm như nhạc Pop, truyện tranh, thời trang Bà viết mỗi ngày ít nhất khoảng một tiếng rưỡi trên máy vi tính Như vậy sáng tác văn chương nghệ thuật chính là mạch sống, là công việc chính của bà

Ngày nay danh tiếng của bà càng được lan rộng, được độc giả trẻ tuổi say mê, ngợi ca và sách của bà cũng được bán chạy trên khắp các thị trường sách thế giới Giữa tác phẩm của Banana và thể loại truyện tranh thiếu nữ có một mối liên hệ đặc biệt, điều đó được thể hiện trong rất nhiều những cuốn truyện của bà, tiêu biểu là

Vĩnh biệt Tugumi

Đã có nhiều lời ca ngợi không tiếc lời về tài năng nghệ thuật của bà:

“Tác phẩm của Yoshimoto trong sáng, trang nghiêm và tĩnh tại, xúc cảm tinh tế như Jane Smiley, mượt mà, mạch lạc như Anne Tyler” (The New York Time)

“Banana đã trở thành một trong những tác giả được yêu thích nhất Tokyo, khi cô hòa trộn những câu chuyện khác thường với một sự dí dỏm kì cục, thẳng thắn.” (Time)

“Banana không nên ngượng ngùng vì sự nổi tiếng Những gì cô làm được thực

sự là một huyền thoại.” (The Boson Guide)

“Một lần nữa Yoshimoto đã khẳng định nghệ thuật chính là vị sứ giả tốt nhất giữa các dân tộc.” (Library Journal)

Giáo sư Giorgio Amitrano là một chuyên gia về văn học Nhật Bản tại Đại học

phương Đông Naples, chuyên dịch tác phẩm của Yoshimoto cũng nhận xét: “Tôi nhận thấy những trang viết của cô rất tươi mới bởi chúng dễ đọc và nghiêng về nội

tâm.” (Dẫn theo à Linh, Tác giả Kitchen chinh phục độc giả Italya) Hay Albert

Howrd Carter III trong Novels for Students lại khám phá ra ở Yoshimoto Banana cái tai biết lắng nghe những trăn trở, những mâu thuẫn và khát khao của những người trẻ tuổi Bà cũng viết bằng một phong cách hết sức vui nhộn, hài hước và đầy bất ngờ thú vị “Độc giả trẻ tuổi lại say mê và ngợi ca những tác phẩm của bà, họ

tìm thấy ở đó vẻ đẹp mơ mộng, chiều sâu ý tưởng, cảm xúc, giọng điệu đầy ám ảnh, cay đắng, đôi khi giễu nhại, sự dung hòa giữa giá trị tư tưởng truyền thống Nhật Bản và hơi thở của cuộc sống hiện đại” [47]

Yoshimoto Banana từng giải thích với phóng viên David J Morow của tờ

Detroit Free Press: “Tôi nghĩ rằng những người trẻ đều đã ít nhất một lần trầm tư

về bản chất của sự sống Tiểu thuyết của tôi có điều gì đó sẽ tìm được sự cảm thông, đồng cảm của bạn trẻ biết suy nghĩ sâu sắc về đời sống như thế”

“Yoshimoto Banana có khả năng nắm bắt và diễn tả đặc biệt tinh tế những cung bậc, sắc màu cảm xúc khác nhau, những vẻ đẹp mong manh thoáng qua trong cuộc sống” [ 46]

“Tiểu thuyết của cô không chỉ có nỗi buồn, có những điều u ám mà còn đầy ắp niềm lạc quan, niềm tin vào tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình hay giản đơn chỉ

là sự cảm thông, chia sẻ giữa con người với con người, chính điều đó đã giúp nhân vật của cô vượt qua bi kịch ” [46]

Qua những nhận định trên, có thể nhận thấy một cách khái quát tinh thần trong sáng tác của Yoshimoto Banana Bà có một văn phong nhẹ nhàng, tươi tắn, chuyên viết về những con người trẻ tuổi Văn chương của bà đi sâu vào đời sống nội tâm của nhân vật, đi sâu vào những mối quan hệ giữa con người với con người, ca ngợi những tình cảm tốt đẹp như: tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình gắn bó Những đặc điểm ấy đã bắt gặp nét tương đồng với những cuốn truyện tranh manga shoujo

Trong cuốn Wata no kunihoshi của Oshima Yumiko, tác phẩm đan xen giữa những

đối thoại thật và suy nghĩ nội tâm, minh họa những điều không có trong đời thực, có

mô tả những trạng thái tâm lí khác nhau - thể hiện những hồi tưởng, tưởng tượng, những giấc mơ, những vô thức Tác phẩm của Oshima Yumiko sau đó đã ảnh hưởng đến Yoshimoto làm tác phẩm của bà cũng có dáng dấp truyện tranh Những

điều đó tạo thành phong cách độc đáo - phong cách manga trong các tác phẩm của Banana Điều này được thể hiện rõ nhất qua ứng xử, hành động, ngôn từ của các nhân vật chính, làm nhiệm vụ trần thuật, kể lại các câu chuyện về mình, về những người xung quanh, mà các nhân vật đó phần lớn lại là các thiếu nữ Đây cũng là nhân vật trung tâm, tháo gỡ, giải thoát những bế tắc, những mâu thuẫn cho những tình huống éo le trong truyện

Có thể thấy, tuy rằng Yoshimoto Banana là một trong những nhà văn đương đại nổi tiếng Nhật Bản nhưng tại Việt Nam không nhiều độc giả biết đến bà Số lượng những bài viết hay những công trình nghiên cứu về Banana còn rất ít ỏi Những nhận xét trên đây tuy chưa nhiều nhưng phần nào giúp chúng tôi có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về con người cũng như sự nghiệp sáng tác của nhà văn Nó

sẽ là công cụ đắc lực có tác dụng định hướng cho chúng tôi trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu đề tài này

2.2.2 Tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi

Đây là một trong những tác phẩm thành công của Banana, tác phẩm đã được dựng thành phim và đoạt giải Yamamoto Shugoro Literary năm 1989 Banana Yoshimoto đã viết như một sự tưởng nhớ những kì nghỉ hè cùng gia đình tại một thị

trấn hải đảo êm đềm của Nhật bản Vĩnh biệt Tugumi cũng chính là vĩnh biệt tuổi

thơ, với một cái nhìn sống động và tươi tắn về tình yêu, tình thương nơi những nhân vật trẻ vừa bước qua ngưỡng cửa thiếu niên mong manh, dữ dội

Kirkus Review trong lời tựa của cuốn sách đã đánh giá về tác phẩm: “Dịu dàng, suy tư và tươi tắn, Vĩnh biệt Tugumi nhắc ta nhớ rằng Banana chưa bao giờ

đi vào lối mòn Trữ tình, dễ đọc và đáng say mê, Yoshimoto xứng đáng với sự hâm

Với cuốn tiểu thuyết này, Banana đã thể hiện tài năng cùng phong cách sáng tác của mình Tuy vậy, chưa có nhiều bài viết về những tác phẩm của bà cũng như tiểu

thuyết Vĩnh biệt Tugumi Độc giả sau khi đọc cuốn sách, mỗi người có những cảm nhận riêng Đã từng có một độc giả đã rất tinh tế khi cảm nhận rằng:“Một cuốn sách nhỏ mỏng Có gì lôi kéo sự liên tưởng tới cuộc đời ngắn ngủi của Tugumi Có nỗi buồn đọng lại Có niềm vui kéo trở về thực tại Tất cả những gì diễn ra thật bé bỏng so với

sự hiện diện của biển bao la, trở đi trở lại trong các chương sách Nhiều độc giả tìm đến Banana bởi nhân vật trong văn chương của cô đầy sự tươi mới, với một nghị lực tinh thần đáng kinh ngạc Hình như không khó khăn nào khiến họ phải mệt mỏi, thoái lui Kể cả với cuốn sách này, khi thách thức là cái chết” [46]

Thực sự chưa có nhiều bài viết nghiên cứu về tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi,

những ghi nhận về tác phẩm này chủ yếu là của những độc giả yêu văn Banana

Nhưng hầu hết đều có cảm nhận rằng khi đọc Vĩnh biệt Tugumi, họ như được bước

vào thế giới của những cuốn truyện tranh vui nhộn của tuổi mới lớn Những cảm nhận dưới đây là ví dụ tiêu biểu:

“Vĩnh biệt Tugumi khiến người đọc liên tưởng tới những cuốn truyện tranh Nhật Bản dễ thương như Đôrêmon hay Nhóc Maruko Câu chuyện giống như cuốn truyện tranh nhiều tập, với sự hồn nhiên, ngây thơ vui nhộn của lứa tuổi mới lớn Đọc truyện

ta có cảm giác như đi vào chuyến hành trình phiêu lưu kì thú cùng các nhân vật Truyện của Banana luôn đem đến những yếu tố bất ngờ, chính người đọc cũng bất ngờ không kém nhân vật Bối cảnh truyện của Banana rất thú vị, “bối cảnh mang phong cách manga” hay hơi hướng manga được thể hiện qua ngôn ngữ, hành động của các nhân vật, tạo cho truyện của Banana càng thêm lôi cuốn, mới lạ” [48]

“Nếu ví ba cuốn sách của Banana tại Việt Nam giống như một lối nhỏ thì đến Vĩnh Biệt Tugumi, cái lối nhỏ ấy có phần trong trẻo hơn, mơ mộng hơn Không còn nỗi ám ảnh nặng nề của cái chết và nỗi đau xuất hiện ngay đầu tác phẩm như N.P hay Kitchen, Vĩnh Biệt Tugumi như một cuốn nhật kí nhỏ ghi lại mỗi ngày hè cuối cùng của Maria trên phố biển Với cấu trúc tác phẩm được chia thành nhiều phần nhỏ như: Hộp thư ma, Mùa xuân và chị em nhà Yamamoto, Cuộc sống, bờ biển đêm Vĩnh biệt Tugumi khiến người đọc liên tưởng tới những cuốn truyện tranh Nhật Bản dễ thương như Đôrêmon hay Nhóc Maruko” [49]

Có thể thấy tình hình tài liệu, nghiên cứu, phê bình về tác giả cũng như tác phẩm chưa được phổ biến rộng rãi Tuy nhiên chúng cũng có tính chất định hướng

rất nhiều cho chúng tôi trong việc nghiên cứu và thực hiện đề tài Tiểu thuyết “Vĩnh Biệt Tugumi” từ góc nhìn hội họa manga shoujo

3 MỤC ĐÍCH ĐỐI TƯỢNG PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài Tiểu thuyết “Vĩnh biệt Tugumi” từ góc nhìn hội họa manga shoujo, chúng tôi hi vọng bước đầu giới thiệu đôi nét về Yoshimoto Banana với bạn

đọc Việt Nam

Bên cạnh đó, chúng tôi khảo sát và phân tích tác phẩm để thấy được tính chất

manga shoujo vừa là một đặc điểm tiêu biểu trong Vĩnh biệt Tugumi, vừa là một đặc

điểm tiêu biểu trong sáng tác của Banana nói chung, đánh giá giá trị của sáng tạo nghệ thuật đó trong việc thể hiện nội dung, tư tưởng của tác phẩm

Qua đó, chúng tôi có thể khẳng định tài năng độc đáo và phong cách sáng tác

riêng biệt của Yoshimoto Banana

3 Đối tượng nghiên cứu

Ngay như tên đề tài đã nói, đối tượng nghiên cứu của chúng tôi là tiểu thuyết

Vĩnh biệt Tugumi của Yoshimoto Banana từ góc nhìn hội họa manga shoujo, cụ thể là

trên các phương diện: chủ đề, đề tài, bố cục; hệ thống nhân vật; không gian, thời gian

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Trong phạm vi luận văn, chúng tôi chỉ giới hạn khảo sát tính manga shoujo từ

góc nhìn hội họa ở các yếu tố: đề tài, chủ đề, bố cục; nhân vật; không gian, thời gian

của tác phẩm Vĩnh biệt Tugumi – tác giả Yoshimoto Banana, do Vũ oa dịch, NXB

Đà Nẵng, 2007

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đi sâu nghiên cứu đề tài này chúng tôi kết hợp sử dụng các phương pháp sau:

- ướng tiếp cận thi pháp học

- Phương pháp nghiên cứu tiểu sử, phân tích, tổng hợp, so sánh, liên ngành

- Các thao tác: khảo sát, thống kê, phân loại

5 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

Với đề tài này chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức vào việc giới thiệu với độc giả nhà văn Yoshimoto Banana - một tác giả tiêu biểu của văn học Nhật Bản đương đại

Đặc biệt luận văn sẽ tiếp cận một đặc điểm nổi bật trong sáng tác của Banana,

cụ thể là tính chất manga shoujo trong tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi của Yoshimoto

Banana từ góc nhìn hội họa

Tiếp tục khẳng định hướng nghiên cứu văn học từ hội hoạ; hướng nghiên cứu văn học Nhật Bản nói chung cũng như tác phẩm của Banana từ hội hoạ nói riêng

6 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Luận văn gồm 3 chương ngoài phần mở đầu và kết luận:

Chương 1: Đề tài, chủ đề, bố cục từ góc nhìn hội họa manga shoujo

Chương 2: Hệ thống nhân vật từ góc nhìn hội họa manga shoujo

Chương 3: Không gian, thời gian từ góc nhìn hội họa manga shoujo

CHƯƠNG 1

ĐỀ TÀI CHỦ ĐỀ BỐ CỤC

TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO

Đề tài là khái niệm chủ yếu thể hiện phương diện khách quan của nội dung tác phẩm văn học Nếu như đề tài là phạm vi hiện thực mà nhà văn chọn lựa và miêu tả, thể hiện tạo thành chất liệu của thế giới hình tượng trong tác phẩm đồng thời là cơ

sở để nhà văn đặt ra những vấn đề mà mình quan tâm; thì chủ đề lại là vấn đề then chốt thể hiện sự thống nhất hữu cơ giữa hiện thực khách quan và tư tưởng chủ quan của nhà văn Vì vậy, đề tài, chủ đề là những vấn đề cơ bản của tác phẩm Nó giúp người đọc nhận biết tác phẩm đề cập và nêu ra những vấn đề gì của đời sống hiện thực Bên cạnh đó, bố cục cũng là một trong những yếu tố quyết định tới sự thành công của tác phẩm, bởi nó quy định về sự sắp xếp, triển khai, phân bố chương đoạn

có hợp lí, khoa học và thuyết phục hay không Bố cục của tác phẩm góp phần thể hiện dụng ý nghệ thuật mà nhà văn muốn hướng đến Qua quá trình khảo sát, chúng tôi nhận thấy đề tài, chủ đề, bố cục của tác phẩm có điểm tương đồng với những yếu

tố tương tự của thể loại truyện tranh thiếu nữ Nhật Bản - manga shoujo Chính vì thế, ở chương 1, chúng tôi đi đến phân tích và chứng minh sự tương đồng giữa cuốn tiểu thuyết và thể loại manga shoujo trên phương diện đề tài, chủ đề, bố cục từ góc nhìn hội họa Đây là bước đệm đầu tiên giúp chúng tôi có thể tiếp tục đi tìm hiểu

thêm tiểu thuyết Vĩnh Biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo ở những

chương tiếp theo

1.1 ĐỀ TÀI ĐỀ TÀI CỦA MANGA SHOUJO ĐỀ TÀI CỦA TIỂU THUYẾT

VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO

1.1.1 Đề tài (Tiếng Pháp: thème tiếng Anh: theme)

Khi cầm bút sáng tác bao giờ nhà văn cũng xác định xem tác phẩm của mình hướng vào việc phản ánh, mô tả đối tượng nào trong cuộc sống Người đọc văn học thường thấy hiện lên những cảnh vật, những con người, những sự kiện cụ thể Các phạm vi khuôn khổ của các hiện tượng, mảng hiện thực đời sống được nhà văn phản ánh trong tác phẩm được coi là đề tài của tác phẩm

Có thể nói đề tài là một phương diện khách quan của nội dung tác phẩm, là lĩnh vực đời sống được nhà văn lựa chọn, khai thác, mô tả bằng văn bản nghệ thuật Bất kì tác phẩm nào cũng có đề tài và muốn xác định đề tài người ta thường đặt câu hỏi: Tác phẩm viết về cái gì, về phạm vi hiện thực nào của đời sống Nói cách khác,

đề tài là một phạm vi nhất định của cuộc sống đã được nhận thức, lựa chọn thể hiện trong tác phẩm

Đề tài không chỉ được khơi gợi, quy định bởi cuộc sống hiện thực mà còn được xác lập bởi lập trường tư tưởng thẩm mĩ, cách nhìn nhận, quan niệm nghệ thuật, cá tính, tài năng sáng tạo; phụ thuộc vào những yêu cầu của thời đại và hoàn cảnh sáng tác riêng của mỗi nhà văn

Theo Từ điển thuật ngữ văn học, đề tài là “khái niệm chỉ loại các hiện tượng đời sống được miêu tả, phản ánh trực tiếp trong sáng tác văn học Đề tài là phương diện khách quan của nội dung tác phẩm Các hiện tượng đời sống có thể liên kết với nhau thành loại theo mối liên hệ bề ngoài của phạm vi hiện thực được phản ánh trong tác phẩm Đối tượng nhận thức, miêu tả của sáng tác văn học là cái còn nằm ngoài tác phẩm, đối diện với tác phẩm Đề tài của tác phẩm còn là một phương diện trong nội dung của nó, là đối tượng đã được nhận thức, lựa chọn, gắn liền với dụng ý, thế giới quan, lập trường tư tưởng, quan điểm thẩm mĩ của nhà văn” [35, 111-112]

Theo cuốn Lí luận văn học, “thực chất đề tài là một khái niệm về loại của hiện tượng đời sống Có bao nhiêu loại hiện tượng đời sống, có bấy nhiêu đề tài Việc nhận thức đề tài phải chỉ ra bản chất xã hội của hiện tượng Khái niệm loại của đề tài không chỉ bắt nguồn từ bản chất xã hội của tính cách, mà còn gắn liền với loại hiện tượng lịch sử xuất hiện trong đời sống và có âm vang trong đời sống tinh thần một thời hoặc trong một giới nào đó Tóm lại, đề tài là cơ sở để nhà văn khái quát những chủ đề và xây dựng những hình tượng, những tính cách điển hình Tuy nhiên, có nhiều trường hợp đề tài, chủ đề hòa quyện với nhau không tách được” [ 34, 261-262]

Như vậy, đề tài là một phương diện nội dung của tác phẩm, là đối tượng đã được nhận thức, kết quả lựa chọn của nhà văn; là hình tượng đời sống được thể hiện qua miêu tả Đó là sự khái quát về phạm vi xã hội, lịch sử của đời sống được phản

ánh trong tác phẩm Có thể nói đề tài là khái niệm trung gian giữa thế giới hiện thực được thẩm mĩ hóa trong tác phẩm và bản thân đời sống Xác định đề tài của một tác phẩm là trả lời cho câu hỏi: “Tác phẩm viết về cái gì ?”

1.1.2 Đề tài của manga shoujo

Đề tài của manga shoujo là cuộc sống và thế giới nội tâm trong sáng, tinh tế nhưng cũng hết sức phức tạp của thiếu nữ tuổi mới lớn Những bộ truyện tranh thiếu

nữ nổi tiếng như Hana Yori Dango (Tốt gỗ hơn tốt nước sơn) của Yoko Kamio, Nana (bộ manga miêu tả tình bạn và cuộc sống của hai cô Nana khi cả hai cùng theo đuổi ước mơ riêng của mình) của Ai Yazawa, Rose of Vesailles (Hoa hồng Vec-xây) của Riyoko Ikeda, Nodame Cantabile (Nodame - nốt nhạc thăng trầm) của Ninomiya Tomoko, Honey and Clover (Mật ong và cỏ ba lá) của Umino Chika, Glass Mask (Mặt nạ thủy tinh) của Suzue Miuchi, Candy Candy (Candy - cô bé mồ côi) của Yumiko Iragashi, Fruis Basket (Giỏ trái cây) của Takaya Nastuki đều là

những bộ truyện tranh có đề tài viết về phái nữ

3 Đề tài của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn h i họa manga shoujo

Giống như đề tài của manga shoujo nói chung, tác phẩm là câu chuyện của những cô bé tuổi mới lớn được kể theo dòng nội tâm tinh tế của nhân vật Maria Cuộc sống của Maria cũng như Yoko, Tugumi; đã được kể lại qua những dòng tâm sự, những hồi ức, tưởng tượng của chính Maria Cô là một trong những nhân vật chính, đồng thời cũng là người kể chuyện của tác phẩm Qua đó cuộc sống đặc biệt của cô bé Tugumi được tái hiện sống động

Sở dĩ đặc biệt vì trong cô có cả phần mạnh mẽ đến bạo liệt của tính cách và yếu ớt đến ốm yếu, bệnh tật của thể xác Cái thể xác yếu ớt không làm hạn chế phần

cá tính trong cô, trái lại, nó càng bùng cháy mãnh liệt hơn bao giờ hết Tugumi là cô

bé xinh đẹp, nhưng ốm đau, yếu ớt Chính vì vậy, cô hình thành tính cách khó ưa, luôn cư xử thô lỗ và làm những trò quái đản

Ngày bé, Maria và Tugumi cùng nhau chơi trò hòm thư ma Ở khu vườn đằng sau ngôi trường tiểu học nằm dưới chân núi có những hộp đặt dụng cụ quan sát khí tượng đã hỏng ai cô bé cho rằng đó là nơi kết nối với thế giới ma quỷ và có chứa những bức thư đến từ thế giới ấy Ban ngày hai cô bé đến đó để nhét vào trong hộp

những mẩu báo và bức ảnh được cắt ra từ tạp chí rồi đến giữa đêm cả hai cùng đi lấy Cảm giác sợ hãi trong đêm tối đầy đáng sợ mà trò chơi mang lại làm hai cô bé

vô cùng thích thú và cùng chơi trong một thời gian dài Có một sự kiện khiến Maria

và Tugumi càng thêm thân thiết là cú lừa ngoạn mục của Tugumi đối với Maria về bức thư của người ông đã mất được lấy tại hòm thư ma.Trong đêm, mặc cho nước mưa làm cho cơ thể ướt sũng, Tugumi bất ngờ đến nhà Maria để đưa cho cô bé một bức thư với nét chữ được viết theo thể hành - giống hệt nét chữ của ông ngoại Maria Thái độ trầm trọng của Tugumi, đặc biệt là cách gọi riêng của ông mỗi lần viết thư cho Maria “Báu vật của ông” làm cô bé không thể không tin Nhưng rồi sau

đó, Maria phát hiện Tugumi đã lấy trộm một bức thư của ông từ phòng của Maria

và tập viết chữ theo thể hành Maria đã vô cùng tức giận, xô mạnh Tugumi làm cho

cô bạn lắm chiêu bị ngã sầm vào cánh cửa giấy Lần đầu tiên trong cuộc đời Tugumi thốt lên hai tiếng “xin lỗi” làm mọi người đều vô cùng ngạc nhiên Cả hai cùng ôm bụng cười ngặt nghẽo như thể không kìm được sự khoái trí đã bị kìm nén quá lâu Qua chuyện này dù tốt dù xấu, Maria và Tugumi đã trở thành bạn của nhau Lại nói về Maria, cô bé đầy nội tâm này không may mắn như những đứa trẻ khác Bố mẹ của cô không phải là vợ chồng thực sự, cô chỉ có thể gặp bố vào những ngày cuối tuần, bởi mẹ con cô sống ở vùng biển còn bố của cô lại sống ở tận Tokyo

xa xôi, hơn nữa ông đã có vợ và đang tìm cách li hôn để được chung sống với mẹ con cô Sau khi li hôn vợ, ông hứa sẽ đón hai mẹ con lên Tokyo để chung sống cùng ông Những ngày ấy, Maria và mẹ chờ đợi tin vui của bố trong niềm hi vọng và lo lắng Những cú điện thoại luôn được hai mẹ con mong ngóng, đón chờ khôn nguôi Biết được tâm lý ấy, trong thời gian đó, cô bé Tugumi tinh quái hay gọi điện đến nhà để nói những câu chuyện tầm phào, không ra đâu vào đâu, nhưng vì đang trong tâm trạng hạnh phúc nên hai mẹ con luôn vui vẻ đón nhận Cuối cùng giây phút được mong chờ cũng đã đến, Maria sống trong tâm trạng hạnh phúc khi được đoàn

tụ gia đình tại Tokyo, nhưng song song với điều đó là nỗi đau thắt ngực khi sắp phải chia xa mảnh đất gắn liền với kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ Những dòng cảm xúc về những kỉ niệm thời quá khứ cứ ào ạt ùa về trong tâm hồn Tugumi Cô bé nhớ lại mối hiềm khích giữa Tugumi và con chó Pôchi hay cuộc đi dạo trên bãi biển của cô,

Tugumi cùng Pôchi Những cảm xúc bất tận về biển, cảm xúc khi sắp phải rời xa tràn ngập lòng cô Cô tìm gặp để chia tay mọi người, những bạn bè đã lâu không gặp và ngay cả người bạn trai cô đã từng yêu thời trung học Cô bắt đầu đóng gói hành lý lên Tokyo, “đó là một công việc lấp lánh đẹp đẽ nhưng đau lòng” Cùng đi với Yoko trên con đường trải sỏi tràn ngập những bông hoa trắng tinh khiết, lòng cô buồn man mác Trong giây phút ấy cô nhận ra tâm hồn yếu đuối, chân thành, dịu dàng và những giọt nước mắt lặng thầm của Yoko

Đến với Tokyo phồn hoa, tấp nập, Maria hạnh phúc trong căn nhà ấm cúng và được sống trong vòng tay yêu thương của bố mẹ Không gian đường phố Tokyo tấp nập khi bố hòa trong dòng người khiến cô bé có những cảm xúc vô cùng đặc biệt Buổi tối, hai bố con cô lại cùng trò chuyện thân mật về công việc của bố, về việc học của cô ở trường Cô yêu mẹ vô cùng và hạnh phúc khi nhận ra: “Khuôn mặt cười của mẹ kể từ khi sống cuộc sống vợ chồng cũng trở nên tròn trịa hơn Trong ánh nắng mềm mại, nét cười làm loang rộng những đường sóng trên khuôn mặt mẹ” Nhưng những ngày tháng ấm êm trong vòng tay của bố mẹ không làm cô nguôi ngoai nỗi nhớ biển Nhiều đêm cô không thể ngủ được, “nhớ đến quay quắt” Cuộc đối thoại qua điện thoại của Tugumi và Maria càng làm nỗi nhớ ấy trỗi dậy mãnh liệt hơn bao giờ hết Cô quyết định quay lại vùng biển để tận hưởng trọn vẹn mùa hè chói chang nắng và rực rỡ tại đây

Sự trở lại của cô trong sự chào đón nồng nhiệt của mọi người làm Maria vô cùng xúc động Cô bé cùng Tugumi và chú chó Pôchi đi dạo trên bờ biển Tại đây diễn ra cuộc ẩu đả giữa Pôchi và một chú chó khác tên Kengoro Vì vậy, họ quen được với chàng trai tên Kyoichi- chủ nhân của Kengoro Ngay trong giây phút đầu tiên gặp mặt, Tugumi đã có sự để ý đặc biệt dành cho Kyoichi

Trở về vùng biển, những kỉ niệm khi xưa lại ùa về trong lòng Maria Cô không thể nào quên được kỉ niệm vào năm cuối cấp 1 Cả Maria, Yoko và Tugumi đều say

mê một chương trình tivi Đó là câu chuyện về một người anh hùng vượt qua bao chông gai, nguy hiểm để đi tìm và cứu em gái Chính vì vậy, khi chương trình này kết thúc, cả ba đều rơi vào trạng thái hẫng hụt Maria ở trong tâm trạng ngập tràn nỗi buồn đau Yoko và Maria đều không ngủ được, hai cô bé đã gặp nhau ở hành

lang và cùng đi bộ ra biển Tại đây họ gặp Tugumi cũng đang ngắm biển Ba cô đã cùng nhau leo qua núi để đi tới bãi biển phía bên kia Tại đây, lần thứ hai găp lại Kyoichi, Tugumi đã thổ lộ: “Này, cậu ấy, Kyoichi - Tugumi nói, mắt mở to như thể lồi ra ngoài - Mình đã muốn gặp cậu suốt đấy Có thể gặp lại chứ?” Đối thoại của Tugumi với Kyoichi cùng vẻ bỗ bã thường ngày của Tugumi làm cho Maria vô cùng ngạc nhiên vì thường thường, trước mặt các chàng trai, Tugumi thường hay giả nai với dáng điệu của một cô tiểu thư

Sau đêm hôm đó, Tugumi ngủ li bì vì đau đầu và lên cơn sốt Maria cảm thấy

vô cùng đau lòng khi nghĩ tới việc Tugumi có thể sẽ chết Sau đó, Maria đến hiệu sách thì bắt gặp Kyoichi đang say sưa đọc Maria đưa Kyoichi về thăm Tugumi Với trái tim nhạy cảm, Maria cảm nhận thấy sự quan tâm cao độ mà hai người dành cho nhau, họ đã giao cảm với nhau xuyên qua buổi chiều mưa mệt mỏi Khi Kyoichi gọi tên Tugumi, trong tâm trí Maria vụt xuất hiện hình ảnh của cậu ta và Tugumi nhập vào nhau rực sáng Maria cảm nhận được “thứ gọi là số phận, điềm báo của một tình yêu mạnh mẽ”

Sau một thời gian nghỉ hè tại vùng biển, bố của Maria từ Tokyo đến thăm con gái và nghỉ ngơi sau những ngày tháng làm việc vất vả Maria đã bơi cùng bố trong tâm trạng đầy phức tạp: khi lo lắng, bất an, khi lại tràn ngập hạnh phúc Bố và Maria cùng nằm dài trên bãi biển để đón nhận ánh nắng hè chói chang, nóng rát Tugumi đột nhiên xuất hiện và giẫm mạnh vào tay Maria - một sự chào hỏi đúng chất Tugumi Cả ba cùng nằm trên bãi biển và cùng trò chuyện Tugumi đã kể về việc hẹn hò với Kyoichi và tình cảm chân thành dành cho Kyoichi Cuộc nói chuyện giữa bố của Maria và Tugumi có vẻ rất hòa hợp Chẳng mấy chốc những ngày nghỉ của bố đã kết thúc, bố trở về Tokyo trên chuyến xe bus Trong khoảnh khắc ấy, tâm trạng của Maria vô cùng hạnh phúc khi tưởng tượng ra hình ảnh thân thương của

mẹ Cô bé chia tay bố trong ánh nắng chiều hè nhập nhoạng, lòng buồn man mác Khi mùa thu bắt đầu len lỏi cũng là lúc vùng biển vào mùa lễ hội Vùng biển trở nên rực rỡ hơn bởi ánh đèn, bởi pháo hoa và cũng vì thế mà nó sôi động, náo nhiệt hơn Tuy nhiên trong cảm nhận của Maria, “mọi người chầm chậm chầm chậm đi trong màn đêm như thể nuối tiếc mùa hè” Dường như tất cả mọi người đều

đổ ra đường Cũng trong đêm lễ hội, cuộc ẩu đả giữa Kyoichi và đám thanh niên chen ngang khi xếp hàng đã diễn ra Việc đó tuy chỉ xảy ra trong chốc lát nhưng dường như nó báo trước điều gì đó không mấy tốt đẹp Sau đó, mọi người cùng ghé thăm nhà trọ nơi Kyoichi ở, ăn dưa hấu mát lạnh trong vườn và ngắm pháo hoa Câu chuyện tiếp tục chìm trong những dòng suy tưởng, những hồi ức của Maria Cô bé lại kể về Tugumi, về sự lạnh lùng đáng sợ của Tugumi khi giận dữ, nhất là khi Tugumi vừa vào cấp 2, cô bé có xích mích với một người bạn gái trong trường Còn trong mùa hè này, Tugumi lại giận dữ ngùn ngụt khi Kengoro đột nhiên mất tích Tất cả đều lo lắng đi tìm chú chó Thật đáng ngạc nhiên, cô bé ốm yếu Tugumi lại chính là người bơi ra biển để cứu Kengoro Ba cô bé cùng nhau nhóm lửa để sưởi ấm cho chú chó trong đêm đen Sau đó Kyoichi tìm thấy một trong những thằng đã bắt Kengoro, lôi vào đền thờ Thần đạo đánh cho một trận tơi bời Bản thân Kyoichi cũng thương tích đầy mình Tuy nhiên, Kengoro lại mất tích lần nữa nhưng may mắn đã không đến lần thứ hai, lần này nó đã không trở về

Sau đó, Kyoichi trở về nhà vài ngày trong sự lưu luyến của mọi người, đặc biệt là Tugumi Sự mất tích của Kengoro làm Tugumi vô cùng giận dữ.Tugumi đã

kì công lên kế hoạch trả thù kẻ đã bắt Kengoro Cô bé tìm một chú chó khác giống hệt Kengoro và cố tình để kẻ trộm chó nhìn thấy Để không ai để ý, Tugumi đã đào

hố hàng đêm Tugumi ra vườn, buộc mõm Pôchi và con chó giống Kengoro để chúng không sủa khi có kẻ xâm nhập, tháo tấm ván dùng để ngụy trang và để người khác không rơi xuống Khi kẻ trộm chó đến tìm con chó giống với Kengoro, Tugumi chớp lấy thời cơ từ đằng sau tiến lại gần, đập vào đầu gã.Trong khi đối phương còn đang hoảng hốt thì Tugumi dán băng dính vào miệng hắn, đẩy xuống cái hố Tất cả đều được dự tính công phu, kĩ lưỡng đến độ bất ngờ Tugumi đào hố

ở vườn nhà người khác nên tuyệt nhiên không được để lộ Chỉ có thể làm trong đêm tối Đất cứng vô cùng còn tay Tugumi cũng vì thế mà xước xát nhiều Để mẹ không phát hiện ra bộ quần áo dơ bẩn, ngày nào Tugumi cũng mặc quần áo bơi, choàng chiếc áo jacket lấm lem ra bên ngoài Mọi việc đều xảy ra đúng như dự tính, ngoài việc bị Yoko phát hiện

Công việc này đã ngốn của Tugumi quá nhiều sức lực, vì thế, sau đó Tugumi

ốm nặng: sốt, suy thận, suy nhược vì cơ thể lao lực Kyoichi đã trở lại sau hôm

Tugumi nhập viện Maria đã kể lại cho Kyoichi về chuyện cái hố “Như ánh sáng của những con thuyền rải rác vây bọc lấy biển, càng nói về những hành động của Tugumi thì Tugumi càng tỏa sáng đâu đó trong câu chuyện với sự mãnh liệt như thể giờ nó đang hiện hữu ngay tại đây” [45, 178] Mỗi khi nghĩ đến chuyện của

Tugumi, Kyoichi lại nghĩ tới cả những chuyện rất phi thường Nhưng sau sự việc

ấy, cơ thể Tugumi càng yếu nhiều hơn, Maria lo lắng khi thấy Tugumi vô cảm trước

mọi thứ: “ Cái thứ ánh sáng đang tỏa ra từ toàn thân Tugumi cho dù nó luôn sốt cao đến mấy giờ đây đang bắt đầu tắt dần” [45, 183]

Trong giây phút đi bên Yoko, cảm nhận được rõ nét mùa hè đang trôi qua, mùa thu đang đến qua những tia nắng trong suốt, cảm nhận được giờ phút chia li sắp đến, nỗi đau đớn tràn ngập trong lòng Maria Cô bé ăn những que kem mát lạnh cùng Yoko trong sự đau đớn như muốn in khắc vào tâm trí tất cả - tất cả những gì thân thương của vùng biển bình lặng này Trong ánh nắng chiếu thẳng vào mặt, nheo mắt vì chói nắng, dáng vẻ nhỏ nhắn của Yoko khi sánh bước bên Maria khiến

cô bé cảm thấy rưng rưng như trong những cảnh phim Yoko kể cho Maria tình trạng đau ốm của Tugumi trong hiện tại và hình như Tugumi đang viết gì đó làm Maria vô cùng ngạc nhiên

Thế rồi, Maria cũng phải theo chuyến tàu để về Tokyo, về với cuộc sống thực tại trong nỗi đau và sự luyến tiếc Cô bé loạng choạng với đống hành lý trong đám đông, vừa xuống cầu thang thì thấy mẹ đang đứng đó Cô đi bên mẹ, núp dưới chiếc

ô của mẹ và cảm thấy rất đỗi yên bình Trong tim cô bé tràn ngập cái nóng của mùa

hè năm nay, cảm giác đó lại hiện lên mạnh mẽ Cô sẽ giữ cho riêng mình những bảo vật không thể nói cùng ai: chuyện cái hố, chuyện Kyoichi đứng ở biển buổi tối không biết rằng cậu yêu Tugumi đến nhường nào, cả sự nặng trĩu từ những giọt nước mắt của Yoko Maria nhận ra rõ nét rằng: Mùa hè đã kết thúc

Maria trở lại trường, dường như ai cũng như luyến tiếc, ngẩn ngơ chìm đắm trong mùa hè của riêng mình Maria cảm thấy trong mùa hè vừa qua mình đã sống ở một thế giới khác

Thế rồi bố của Maria bị gãy chân khi trèo lên một cái thang gỗ và ngã xuống khi đang ôm tập tài liệu nặng trên một ngăn giá cao Bố cô bé nằm trên giường, mỉm cười ngượng nghịu Bố là kiểu người không giỏi chịu những đau khổ về tinh thần nhưng lại rất giỏi chịu đựng những đau khổ về thể xác ai mẹ con thở phào nhẹ nhõm, mẹ vào bệnh viện để chăm sóc bố còn Tugumi ở nhà một mình Cuộc điện thoại đến từ vùng biển, cô bé được biết bệnh tình của Tugumi đang ngày càng xấu đi, tưởng như không thể qua khỏi nhưng bất ngờ lại dịu đi như chuyện đùa vậy Maria đã nhận được một lá thư của Tugumi khi Tugumi nằm trong bệnh viện Cô bé đã tâm sự cho Maria nghe những điều sâu kín nhất trong lòng: Về cuốn sách “Vùng chết” cô đọc trong những ngày đau yếu nhất, về cái chết, về thể xác yếu đuối ,về sự giận dữ và ích kỉ của bản thân, về chuyện cái hố, về tình yêu của cô và Kyoichi, về bộ môn bơi lội ở trường mà vì sức khỏe yếu đuối cô không thể tham gia, về nỗi sợ hãi đêm tối Tugumi tâm sự rằng cuộc sống của cô đã thật hoài phí, dù sao đi nữa có thể chết tại thị trấn này cũng đã là một niềm vui Có lẽ từ bây giờ trở đi Tugumi sẽ sống khác

Qua đây ta thấy, Vĩnh biệt Tugumi là thế giới của những cô bé tuổi mới lớn

Bốn người bạn: Maria, Tugumi, Yoko và Kyoichi đã trải qua một mùa hè tuyệt đẹp

- một mùa hè cuối cùng trước khi bước vào tuổi trưởng thành ọ đã có những kỉ niệm không bao giờ phai nhạt bên bờ biển lấp lánh với câu chuyện về tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình, tình cảm quê hương đầy cảm động Nổi bật trong đó là sự mãnh liệt, dữ dội trong hành động và nội tâm của cô bé Tugumi ẩn chứa trong một thể xác yếu đuối, lắt lay Tugumi lúc nào cũng giống như một ngọn lửa muốn phá tung tất cả để khẳng định sự tồn tại của mình trong một thân hình đầy tổn thương và suy nhược Cô bé đã trải qua một mùa hè đầy kỉ niệm khó phai cùng những người bạn của mình Chính trong những ngày hè cuối cùng đó, nhóm bạn đã được trải nghiệm những cảm xúc đẹp đẽ, sâu xa, về cuộc sống, về cho và nhận, về tĩnh tại và đổi thay, về sức mạnh của tinh thần và những ranh giới mơ hồ của cảm giác

Cũng như những bộ truyện tranh manga, cuốn tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi có

đề tài viết về phái nữ, đặc biệt là những cô bé tuổi mới lớn nhiều mơ mộng Trong cuốn tiểu thuyết, xuất hiện ba nhân vật nữ chính là Maria, Tugumi và Yoko Mỗi cô gái có một tính cách riêng: Maria nhạy cảm, Tugumi cá tính, Yoko yếu đuối tạo nên

thế giới riêng của phái nữ trong truyện Ba cô gái cũng giống như những bạn gái mới lớn khác: đều nhiều mộng mơ, ước muốn và giàu trí tưởng tượng Như vậy, đề tài phái nữ của cuốn tiểu thuyết đã bắt gặp nét tương đồng với đề tài của thể loại truyện tranh manga shoujo

1.2 CHỦ ĐỀ CHỦ ĐỀ CỦA MANGA SHOUJO CHỦ ĐỀ TIỂU THUYẾT

VĨNH BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

1.2 Chủ đề (tiếng Anh: subject; tiếng Pháp: sujet)

Nói đến chủ đề của một tác phẩm văn học là nói tới vấn đề chính yếu, vấn đề quan trọng được nhà văn nêu lên trong tác phẩm Khi nhà văn xác định đề tài cho tác phẩm cũng là lúc nhà văn tập trung suy nghĩ của mình nhằm làm sáng tỏ những vấn đề có ý nghĩa quan trọng nhất, những vấn đề luôn luôn ám ảnh

Theo Từ điển thuật ngữ văn học, chủ đề là “vấn đề cơ bản, vấn đề trung tâm được tác giả nêu lên, đặt ra qua nội dung cụ thể của tác phẩm văn học… Cũng do mối quan hệ khăng khít của chủ đề và tư tưởng mà có khi người ta hiểu chủ đề là tư tưởng chủ đạo của tác phẩm Trong nghiên cứu văn học hiện đại, chủ đề còn được xem là phạm vi quan tâm chủ quan của nhà văn đối với thế giới, là hằng số tâm lí của nhà văn, gắn với quan niệm thế giới của tác giả” [35, 61-62]

Theo cuốn Lí luận văn học (NXB Giáo dục), “chủ đề là vấn đề cơ bản của tác phẩm, là phương diện chính yếu của đề tài Khi phản ánh hiện thực, nhà văn chẳng những xác định một phạm vi hiện tượng đời sống mà một còn tập trung soi rọi số vấn đề có ý nghĩa hàng đầu trong phạm vi đó” [34, 262].

Cũng trong cuốn Lí luận văn học, các tác giả có trích dẫn nhận định của M Gorki: “Chủ đề là cái tư tưởng manh nha trong kinh nghiệm của tác giả, do cuộc sống gợi lên, làm tổ trong kho ấn tượng của anh ta, nhưng chưa định hình và đòi hỏi thể hiện thành hình tượng, thức tỉnh nhà văn, kêu gọi anh ta lao động để tạo dựng hình thức cho nó” [ 34, 262] Như vậy, chủ đề hình thành trong ý đồ và biểu

hiện trong sáng tác

Nhận xét này của M Gorki cho chúng ta thấy chủ đề của tác phẩm văn học nảy sinh từ cuộc sống và tác động mạnh vào tâm trí của nhà văn, thôi thúc nhà văn sáng tác

Chủ đề của tác phẩm văn học là nơi thể hiện chiều sâu nhận thức, thể hiện tầm cao của tư tưởng và năng lực thâm nhập đời sống của nhà văn Nó giữ vai trò to lớn trong việc tạo nên giá trị tác phẩm Thậm chí nó xác định tầm cỡ của tác phẩm Chủ đề là thành phần cơ bản thuộc nội dung khái quát của tác phẩm Nó được

cụ thể hóa qua toàn bộ hình tượng tác phẩm, từ cốt truyện, nhân vật, hành động, lời nói, tư tưởng tình cảm của nhân vật trữ tình, của tác giả Có thể cùng hướng tới miêu tả, khái quát một phạm vi đời sống nhưng trong tác phẩm của mình, mỗi nhà văn lại nêu ra, đề xuất những vấn đề khác nhau Do đó tùy thuộc ở trình độ và cái riêng trong tư tưởng, ý đồ nghệ thuật của tác giả được bộc lộ rõ trong chủ đề Chủ

đề đóng góp vai trò rất lớn trong việc làm cho tác phẩm trở nên quan trọng và có ảnh hưởng sâu rộng

Trong một tác phẩm, thường không phải chỉ có một chủ đề duy nhất mà có nhiều chủ đề gắn bó chặt chẽ, bổ sung cho nhau tạo thành một hệ thống chủ đề Như vậy, chủ đề là những vấn đề được nhà văn tập trung soi rọi, tô đậm; chủ

đề là vấn đề chính, vấn đề chủ yếu mà tác phẩm muốn nêu lên qua một hiện tượng đời sống Chủ đề thể hiện sự thống nhất hữu cơ giữa hiện thực khách quan và tư tưởng chủ quan của nhà văn Trong một tác phẩm có thể có nhiều chủ đề tạo thành

hệ thống Xác định chủ đề của một tác phẩm là trả lời cho câu hỏi: “Tác phẩm viết nhằm mục đích gì ?”

1.2 Chủ đề của manga shoujo

Như đã nói ở phần trước, manga shoujo được mệnh danh là truyện tranh thiếu

nữ nên đề tài của truyện luôn xoay quanh thế giới nội tâm nhiều mơ mộng của phái

nữ Loại truyện này tập trung vào thế giới tâm hồn của nhân vật nữ chính với các hình ảnh vừa nhẹ nhàng vừa phức tạp vừa bỏ qua ranh giới của các khuôn hình để tạo ra một mạch thời gian liên tục mà không hề có sự tự sự

Bên cạnh với đề tài, chủ đề của manga shoujo là vấn đề chính yếu luôn tập trung vào những mối quan hệ bạn bè, quan hệ nam nữ hay mối quan hệ giữa bố mẹ với con cái

Trải qua nhiều thời kì, manga shoujo mỗi thời lại phản ánh những ước vọng, mong muốn hay đặc điểm xu hướng tính cách của phái nữ trong những thời điểm

khác nhau Cốt truyện có thể khác nhau, bối cảnh khác nhau, nhưng phần lớn chủ đề của câu chuyện luôn gửi gắm thông điệp về ý nghĩa cuộc sống; về sức mạnh nữ quyền; về tầm quan trọng của tình bạn, tình cảm gia đình; đi cùng với đó là những câu chuyện tình yêu lãng mạn không thể không có trong mỗi bộ manga shoujo Qua

đó, manga shoujo muốn ca ngợi sức mạnh của tình bạn trong sáng, của tình yêu chân thành và tình cảm gia đình gắn bó, yêu thương

Một tác phẩm tiêu biểu cho thể loại manga shoujo là Sailor Moon (Thủy thủ mặt trăng) của tác giả Takeuchi Naoko, kể về một nhóm nữ chiến binh thủy thủ bảo vệ

chính nghĩa nhưng hằng ngày vẫn cắp sách tới trường như những học sinh trung học bình thường Chủ đề chính luôn được tóm lược tại phía sau bìa sách: “ ãy bảo vệ sự hồn nhiên và tình bạn trẻ thơ” Tư tưởng này luôn được năm chiến sĩ thủy thủ nhắc đi

nhắc lại trong mỗi trận chiến đấu: “Chúng ta là các chiến sĩ thủy thủ! Chúng ta đấu tranh để bảo vệ chính nghĩa!” [27, 41] hay “Ta là thủy thủ Mặt Trăng! Ta chiến đấu bảo vệ sự hồn nhiên của trẻ thơ.” [28, 53] Trước sự phá vỡ tình bạn của An và Âyru

mà thực chất là người ngoài hành tinh đến trái đất để thu năng lượng, nhận ra những

việc làm tội lỗi của họ, thủy thủ Mặt Trăng cũng tuyên bố: “Ngừng ngay! Hai người nên quay lại là An và Âyru! Chúng tôi luôn quý mến các bạn! Chúng tôi luôn dành cho các bạn những tình cảm tốt đẹp nhất của tình bạn.” [27, 13] Qua đó, truyện còn ca

ngợi sức mạnh nữ quyền, ca ngợi sức mạnh của phái nữ - họ luôn chủ động trong cuộc sống, trong tình yêu, luôn coi trọng lẽ công bằng và chiến đấu vì chính nghĩa

Như vậy, chủ đề của Thủy thủ Mặt Trăng tập trung vào tư tưởng ca ngợi tình

bạn và sự đấu tranh cho chính nghĩa, cho lẽ công bằng, cho sức mạnh của nữ giới (nữ quyền)

Như vậy, từ đề tài và cốt truyện phong phú, những bộ truyện manga shoujo đề cập đến chủ đề chính là đề cao tinh thần nhân văn, ca ngợi tình yêu thương ( tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình), lẽ công bằng, đấu tranh cho lẽ phải, cho sức mạnh của nữ quyền và những giấc mơ lãng mạn, bay bổng rất con gái

1.2.3 Chủ đề của tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn h i họa manga shoujo

Tác phẩm là câu chuyện của những cô bé tuổi mới lớn được kể theo dòng nội tâm tinh tế của nhân vật Maria Cuộc sống của Maria cũng như Yoko, Tugumi đã

được kể lại qua những dòng tâm sự, những hồi ức, tưởng tượng của chính Maria Cô

là một trong những nhân vật chính, đồng thời cũng là người kể chuyện của tác phẩm Qua đó cuộc sống đặc biệt của cô bé Tugumi được tái hiện sống động

Sở dĩ đặc biệt vì trong cô có cả phần mạnh mẽ đến bạo liệt của tính cách và yếu ớt đến ốm yếu, bệnh tật của thể xác Qua nhân vật Tugumi với cá tính mãnh liệt, tác giả muốn gửi gắm thông điệp: sự sống vô cùng đáng quý trọng, hãy biết trân trọng nó bằng cách sống mạnh mẽ và lạc quan

Bên cạnh đó, qua nhân vật Tugumi, tác giả còn thể hiện chủ đề về sức mạnh

nữ quyền Tugumi là cô bé yêu ghét phân minh, rạch ròi, lúc nào cũng trêu chọc người khác với ánh mắt tinh quái Với cơn giận dữ ngùn ngụt khi căm ghét điều gì

đó, cô kiên quyết, bạo liệt trong cách trả thù Khi con chó Kengoro bị mất tích, Tugumi đã kì công lên một kế hoạch vừa thông minh và liều lĩnh mang đậm chất Tugumi Cô đã giăng bẫy kẻ trộm chó bằng cách đào một cái hố sâu bằng chút sức lực thể chất yếu đuối nhưng bền bỉ của mình Đọc đến phần này chác chắn bạn đọc

sẽ có cảm nhận Tugumi là cô gái thông minh, tinh quái, liều lĩnh vô cùng và một khi đã quyết tâm làm điều gì thì cô sẽ thực hiện cho bằng được Sự quyết tâm ấy bứt phá, vượt qua giới hạn của thể xác yếu đuối thường xuyên đau ốm Trong tình yêu, Tugumi luôn giữ thế chủ động, không ngại ngần bộc lộ cảm xúc của mình Khi gặp

lại Kyoichi lần thứ hai cô đã thổ lộ một cách thẳng thắn: “Này, cậu ấy, Kyoichi - Tugumi nói, mắt mở to như thể lồi ra ngoài - mình đã muốn gặp cậu suốt ấy Có thể gặp lại chứ ?” [45, 92] Khi thực sự rung động trước chàng trai nghị lực và đặc biệt

này Tugumi đã chủ động tỏ tình với Kyoichi Cô bé là người nhắc đến ba chữ: “Em yêu anh” trước người cô yêu với đôi mắt nhìn thẳng đầy tự tin Trong giây phút chia tay, Kyoichi đến tiễn cậu trở về nhà, cô bé đã chủ động và táo bạo khi nhắc đến đám

cưới: “Kyoichi này, nếu lúc nào cưới nhau, mình sẽ để đầy chó trong vườn giữa khách sạn và sẽ gọi là “cung điện chó”nhé! [45, 160]

Bên cạnh chủ đề ca ngợi tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, xứ sở, tình yêu sự sống hay ca ngợi về sức mạnh của nữ quyền; tác phẩm còn là khúc ca về tình bạn trong sáng Đó là tình bạn chân thành của bốn nhân vật trẻ tuổi: Maria – Tugumi – Yoko – Kyoichi Họ đã cùng nhau trải nghiệm những ngày tháng êm đẹp,

ngọt ngào trước khi bước vào tuổi trưởng thành Vào mùa hè ấy - một mùa hè đáng nhớ, họ đã cùng đi dạo trên bờ biển đầy cát và gió, sóng biển có lúc dịu dàng có lúc lại ào ạt khôn nguôi; đã cùng trải qua mùa lễ hội truyền thống, cùng ngắm pháo hoa rực rỡ, cùng mặc những trang phục dân tộc đặc biệt, cùng ăn dưa hấu mát lạnh trong khu vườn nhỏ, cùng vượt qua khó khăn khi tìm chú chó Kengoro Để rồi, những cảm xúc chia xa, hội ngộ và lại chia xa mãi mãi vẫn còn vương vấn trong lòng khi mùa hè cuối cùng kết thúc Chính trong những ngày tháng ấy, nhóm bạn đã được trải nghiệm những cảm xúc đẹp đẽ, sâu xa về cuộc sống, về cho và nhận, về tĩnh tại

và đổi thay, về sức mạnh của tinh thần và những ranh giới mơ hồ của cảm giác Mối tình định mệnh của Tugumi - Kyoichi là mối tình của những con người nghị lực, dám vượt qua bệnh tật để sống mạnh mẽ và yêu thương hết mình Kyoichi

đã từng mắc bệnh tim với một cơ thể kiệt quệ, yếu đuối, cậu đã vượt qua nỗi đau đớn của thể xác, trải qua cuộc phẫu thuật khó khăn với một nghị lực phi thường Nhìn một thanh niên vạm vỡ, mạnh mẽ và rắn rỏi như Kyoichi, không ai nghĩ cậu

có một tuổi thơ mong manh giữa sự sống và cái chết Người con gái của cậu - Tugumi là một thiếu nữ xinh đẹp nhưng nhiều chức năng cơ thể bị tổn thương, cô

bé lớn lên như người ta đi bộ từng chút một Nhưng trái với vẻ ngoài yếu đuối, Tugumi lại là một cô bé đầy cá tính thậm chí ngang tàng, ngỗ ngược Qua mối tình đặc biệt ấy, nhà văn Banana đã gửi bức thông điệp về tình yêu cuộc sống, sự đe dọa của cái chết không thể khiến con người chùn bước, đầu hàng, trái lại con người vẫn khát khao sống và yêu thương hết mình

Chủ đề của cuốn tiểu thuyết dường như không có giới hạn Tuy đề tài của tác phẩm cũng giống như thể loại manga shoujo - đi sâu vào thế giới của những cô bé

tuổi mới lớn nhưng không vì thế mà chủ đề của tác phẩm bị bó hẹp Vĩnh biệt Tugumi là khúc ca về sự tươi đẹp của cuộc sống, hướng con người đến những ý

nghĩa nhân văn và đích thực Banana đã ca ngợi về sức mạnh của tình bạn trong sáng, tình yêu chân thành, tình cảm gia đình gắn bó, tình yêu quê hương, xứ sở tha thiết Đặc biệt, qua nhân vật Tugumi với cá tính mạnh mẽ, tác giả còn khẳng định sức mạnh nữ quyền- một chủ đề quen thuộc trong những cuốn manga shoujo

3 BỐ CỤC BỐ CỤC MANGA SHOUJO BỐ CỤC TIỂU THUYẾT VĨNH

BIỆT TUGUMI TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

1.3.1 Khái niệm bố cục và đặc điểm bố cục manga

Theo cuốn Lí luận văn học: “Bố cục của trần thuật là sắp xếp, tổ chức sự tương ứng giữa các phương diện khác nhau của hình tượng với các thành phần khác nhau của văn bản” [34, 308]

Thuật ngữ bố cục nhằm chỉ sự sắp xếp, phân bố các chương đoạn, các bộ phận

của tác phẩm theo một trình tự nhất định

Bố cục manga chia thành các chương, các phần nhỏ nhưng liền mạch Manga

đã đạt trình độ cao trong việc dẫn dắt câu chuyện và có thể nói là không thua kém gì phim Trong khi các thành phần của phim là các cảnh thì ở manga là khung (hay

còn gọi là koma) Kiểu sắp xếp các koma rất tinh tế tạo ra sự liền mạch

Những cuốn truyện tranh Nhật Bản, đặc biệt là manga shoujo luôn được phân chia thành các chương Mỗi chương là một cuốn truyện riêng biệt, ví dụ như tập

truyện Thủy thủ Mặt Trăng được phân chia thành các phần, các chương nhỏ Tất cả

các chương truyện, cuốn truyện đều được đặt tiêu đề như: Tuxêđô là bạn hay thù,

ãy bảo vệ bé nhóc, Thiên sứ, Đĩa bay, oàng tử EnĐêmio, Bí mật thế giới ma quỷ, Lầm lẫn, Thức tỉnh, Tạm biệt, Cô gái gặp nạn, Sự biến thân mới, Xao xuyến, Công chúa trong lâu đài bánh kẹo, Lời nhắn gửi từ quá khứ, Tuxêđô và Bani Tsukino, Trận quyết chiến, Trận đấu với người máy, Bạn tôi, Mâu thuẫn, Tuyệt giao, ãy cứu Luna !, Công chúa kim cương, Bảo vệ cô gái có trái tim trong trắng, Nỗi buồn, Ván cờ, Thủy thủ bất khả chiến bại, Ami- cô gái nhân hậu, Ngôi sao băng, Tình bạn, Nữ hoàng sân băng, Thủy thủ Sao Kim, Mụ phù thủy, Nàng Bạch Tuyết, Niềm thương nhớ, Thủy thủ Sao Thủy, Biến thân, Coi chừng! Trên núi có

Không chỉ có tập truyện Thủy thủ Mặt trăng mà các tập truyện khác như Hana Yori Dango của Yoko Kamino, Rose of Versailles của Riyoko Ikeda, Glass mask

của Suzue Miuchi đều có sự phân chia các chương, các tập truyện một cách rõ nét Cách bài trí chương mục này là một trong những đặc điểm của manga nói chung và manga shoujo nói riêng

Như vậy, một đặc điểm dễ dàng nhận thấy khi theo dõi một cuốn truyện manga nói chung và một cuốn manga shoujo nói riêng là phân chia thành các chương truyện, các phần nhỏ nhưng liền mạch Điều này khiến người đọc bị lôi cuốn như được xem các tập phim Manga shoujo đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật, đặc biệt là của các cô bé tuổi mới lớn nên cách bố cục này sẽ khiến độc giả dễ theo dõi dòng nội tâm nhân vật cũng như từng chi tiết nhỏ, thú vị của truyện Với cách viết đi sâu vào nội tâm, đi sâu vào các chi tiết nhỏ, cụ thể nếu không phân chia theo chương, phần, hay đặt tiêu đề thì truyện rất dễ rơi vào lan man với cách dẫn dắt dài dòng, không có điểm nhấn Từ đó ít nhiều ảnh hưởng tới việc tiếp nhận của độc giả về nội dung của tác phẩm ơn nữa, truyện tranh khác với truyện chữ ở điểm: ngoài phần chữ còn kèm theo hình vẽ Nếu không phân chia theo chương, phần, thậm chí đặt tiêu đề cho từng phần, người đọc rất dễ bị sa vào phần hình vẽ hấp dẫn mà bỏ quên phần nội dung, tư tưởng mà các mangaka muốn hướng đến Cách bố cục đặc biệt của manga shoujo nhìn chung không chỉ giúp dẫn dắt câu chuyện không thua kém gì các bộ phim mà còn có tác dụng giúp độc giả có cái nhìn bao quát về nội dung, tư tưởng của tác phẩm một cách dễ dàng nhất

1.3 Bố cục của Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn h i họa manga shoujo

Cũng giống như các cuốn manga, tiểu thuyết được chia thành các chương, các phần nhỏ nhưng liền mạch Qua đó ta liên tưởng đến những cuốn truyện tranh nhiều

tập với sự hồn nhiên, ngây thơ, vui nhộn của tuổi mới lớn Tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi cũng được chia thành các câu chuyện nhỏ tạo nên sự dễ hiểu, dễ theo dõi

như những thước phim quay chậm, đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật 12 chương tiểu thuyết đều được đặt tiêu đề (giống với các tập truyện manga, mỗi cuốn đều được đặt tiêu đề)

- Chương 1: Hòm thư ma

 Giới thiệu về Tugumi (Tính cách, hình dáng)

 Kỉ niệm tuổi thơ: Maria và Tugumi chơi trò hòm thư ma

 Maria bị Tugumi lừa một cú ngoạn mục, bất ngờ về bức thư của người ông

đã mất, rồi sau đó trở thành bạn thân

- Chương 2: Mùa xuân và chị em nhà Yamamoto

 Những ngày Maria và mẹ chờ đợi tin vui của bố trong niềm hi vọng và lo lắng

 Tâm trạng hạnh phúc được đoàn tụ gia đình tại Tokyo của Maria, nhưng song song với nó là nỗi đau thắt ngực khi sắp phải chia xa mảnh đất gắn liền với kỉ niệm tuổi thơ

 Nhớ lại kỉ niệm về mối hiềm khích giữa Tugumi và con chó Pôchi

 Cuộc đi dạo trên bãi biển của Maria - Tugumi và Pôchi

 Những cảm xúc về biển, cảm nghĩ khi sắp phải rời xa

 Đóng gói hành lí lên Tokyo Đó là một công việc lấp lánh đẹp đẽ nhưng đau lòng

 Cùng đi với Yoko từ tiệm bánh về nhà trên con đường trải sỏi

 Cảm nhận về tâm hồn yếu đuối, chân thành, dịu dàng và những giọt nước mắt của Yoko

- Chương 3: Cuộc sống

 Cuộc sống ấm cúng bên bố mẹ

 Cảm nhận về không gian đường phố Tokyo tấp nập khi thấy bố hòa trong dòng người

 Những câu chuyện thân mật giữa hai bố con

 Nỗi nhớ biển da diết, “không thể ngủ được, nhớ quay quắt”, nỗi nhớ biển đầy cảm động của hai mẹ con

 Tình yêu mẹ: “Khuôn mặt cười của mẹ kể từ khi sống cuộc sống vợ chồng cũng trở nên tròn trịa hơn Trong ánh nắng mềm mại, nét cười làm loang rộng những đường sóng trên khuôn mặt mẹ”

 Cuộc đối thoại qua điện thoại của Tugumi và Maria Tugumi mời Maria quay trở lại vùng biển

- Chương 4: Người lạ

 Sự trở lại vùng biển trong tâm trạng xúc động của Maria và sự chào đón của mọi người

 Maria cùng Tugumi và Pôchi đi dạo trên bờ biển

 Cuộc ẩu đả giữa Pôchi và kengoro Từ đó dẫn đến cuộc gặp gỡ với người bạn mới tên Koychi Tugumi có sự để ý đặc biệt tới Kyoichi

- Chương 5: Bởi tại đêm

 Kỉ niệm không thể nào quên khi Maria học năm cuối cấp 1 Cả Maria, Yoko

và Tugumi đều say mê một chương trình ti vi Đó là một câu chuyện về một người anh hùng vượt qua bao chông gai, nguy hiểm đi tìm và cứu em gái Khi chương trình này kết thúc, cả ba đều rơi vào trạng thái hẫng hụt

 Maria ở trong tâm trạng ngập tràn nỗi buồn đau Yoko và Maria đều không ngủ được, hai cô bé đã gặp nhau ở hành lang, cùng đi bộ ra biển Tại đây họ gặp Tugumi cũng đang ngắm biển Ba cô bé đã cùng nhau leo qua núi để đi tới bãi biển phía bên kia

 Lần thứ hai gặp lại Kyoichi, mọi người nhanh chóng thân thiện Tugumi đã thổ lộ: “Này, cậu ấy, Kyoichi - Tugumi nói, mắt mở to như thể lồi ra ngoài - Mình

đã muốn gặp cậu suốt đấy Có thể gặp lại chứ ” Đối thoại của Tugumi với Kyoichi cùng vẻ bỗ bã thường ngày của Tugumi làm cho Maria ngạc nhiên (Thông thường trước mặt các chàng trai, Tugumi sẽ làm bộ như một cô tiểu thư)

- Chương 6: Tự thú

 Sau đêm đó, Tugumi ngủ li bì vì đau đầu và lên cơn sốt Maria cảm thấy vô cùng đau lòng, “một giọt nước mắt rơi xuống trang sách” khi nghĩ tới việc Tugumi sẽ chết

 Maria đến hiệu sách thì bắt gặp Kyoichi đang say sưa đọc

 Maria đưa Kyoichi về thăm Tugumi Với trái tim nhạy cảm, Maria như cảm nhận thấy sự quan tâm cao độ mà hai người dành cho nhau, họ đã giao cảm với nhau xuyên qua buổi chiều mưa mệt mỏi Khi Kyoichi gọi tên Tugumi, trong tâm trí Maria vụt xuất hiện hình ảnh của cậu ta và Tugumi nhập vào nhau rực sáng Maria cảm nhận được “thứ gọi là số phận, điềm báo của một tình yêu mạnh mẽ”

- Chương 7: Bơi cùng bố

 Bố của Maria trở về vùng biển để thăm con gái và nghỉ ngơi

 Maria đã bơi cùng bố trong tâm trạng đầy phức tạp: khi lo lắng, bất an, khi hạnh phúc

 Bố và Maria cùng nằm dài trên bãi biển Tugumi xuất hiện và giẫm mạnh vào tay Maria - một sự chào hỏi đúng chất của Tugumi

 Cả ba cùng nằm trên bãi biển và nói chuyện, câu chuyện giữa bố của Maria

và Tugumi có vẻ rất hòa hợp

 Bố trở về Tokyo trên chuyến xe bus cùng những tưởng tượng của Tugumi

về hình ảnh của mẹ khi bố trở về

- Chương 8: Lễ hội

 Lễ hội trở nên sống động qua lời kể của Maria

 Cuộc ẩu đả giữa Kyoichi và đám thanh niên chen ngang khi xếp hàng

 Mọi người cùng ghé thăm nhà trọ nơi Kyoicho ở, ăn dưa hấu mát lạnh trong vườn và ngắm pháo hoa

- Chương 9: Cơn giận dữ

 Nói về sự lạnh lùng đáng sợ của Tugumi khi giận dữ, nhất là khi Tugumi vừa vào cấp hai, cô bé có xích mích với một người bạn gái trong trường

 Kengoro đột nhiên bị mất tích, tất cả cùng đi tìm Tugumi vô cùng tức giận Sau đó Tugumi cứu được Kengoro ở biển

 Kyoichi tìm thấy một trong những thằng đã bắt Kengoro, lôi vào đền thờ Thần đạo đánh cho một trận tơi bời Bản thân Kyoichi cũng thương tích đầy mình

 Kengoro lại mất tích một lần nữa, lần này nó đã không trở về

- Chương 10: Cái hố

 Sự trở về nhà của Kyoichi vài ngày trong sự lưu luyến của mọi người

 Sự trả thù kì công, mạo hiểm của Tugumi với kẻ đã bắt Kengoro

- Chương : Bóng hình

 Sau đó, Tugumi ốm nặng: sốt, suy thận, suy nhược vì cơ thể lao lực

 Kyoichi trở lại sau hôm Tugumi nhập viện

 Maria lo lắng khi thấy Tugumi vô cảm trước mọi thứ: “Cái thứ ánh sáng đang tỏa ra rừ toàn thân Tugumi cho dù nó luôn sốt cao đến mấy giờ đây đang bắt đầu tắt dần”

 Những cảm nhận và suy nghĩ khi đi bên Yoko

 Maria trở về Tokyo, gặp lại mẹ: “Trong mưa, chui vào trong một chiếc ô, tiếng mẹ thật yên bình”

 Suy ngẫm về những bảo vật của tâm hồn không thể nói với ai: “Chuyện cái hố”, “chuyện Kyoichi đứng ở biển buổi tối không biết rằng cậu yêu Tugumi đến nhường nào”, “Sự nặng trĩu của những giọt nước mắt của Yoko”

 Mùa hè cuối cùng trước khi bước vào tuổi trưởng thành đã kết thúc

- Chương 12: Lá thư của Tugumi

 Bệnh tình của Tugumi đột nhiên xấu đi, nhưng rồi lại bất ngờ hồi phục

 Tugumi viết thư cho Maria để tâm sự về những điều sâu kín trong lòng

Như vậy, cũng như cách phân chia bố cục của manga shoujo, tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi được phân chia thành 12 chương tiểu thuyết tương đương với 12 phần

Mỗi phần đều được tác giả đặt tiêu đề để độc giả dễ dàng nắm bắt nội dung tác

phẩm, Vĩnh biệt Tugumi đi sâu vào nội tâm nhân vật nữ chính với đầy đủ những suy

tưởng, hồi tưởng, tưởng tượng bất tận, nhiều khi tưởng như không có điểm dừng Với một cuốn tiểu thuyết diễn biến theo dòng nội tâm nhẹ nhàng của nhân vật nữ chính nhiều mơ mộng và các chi tiết nhỏ nhặt, thì việc phân chia theo chương, phần

là vô cùng cần thiết Cách bố cục này sẽ tạo điểm nhấn cho từng phần, người đọc dễ theo dõi, tránh tình trạng diễn biến lan man, dàn trải Vì thế, nội dung, tư tưởng của cuốn tiểu thuyết cũng được độc giả dễ dàng tiếp nhận hơn

đồng đầu tiên về đề tài, chủ đề, bố cục giữa tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi và manga

shoujo từ góc nhìn hội họa tạo điều kiện để chúng tôi tiếp tục khám phá và chứng

minh tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi từ góc nhìn hội họa manga shoujo trong những

chương tiếp theo

CHƯƠNG

HỆ THỐNG NHÂN VẬT

TỪ GÓC NHÌN HỘI HOẠ MANGA SHOUJO

M.Gorki có lần khuyên một nhà văn trẻ: “Anh hãy bỏ nghề viết đi Đấy không phải là việc của anh, có thể thấy rõ như thế Anh hoàn toàn không có khả năng miêu tả con người cho sinh động, mà đấy lại là điều chủ yếu” [9,126] Miêu tả, tái hiện hình tượng con người trong tác phẩm, đó chính là việc xây dựng nhân vật của nhà văn Nói cho cụ thể hơn, nhân vật văn học là

con người được miêu tả trong văn học bằng phương tiện văn học có khả năng khái quát hiện thực Tác phẩm văn học không thể thiếu nhân vật vì nó là hình thức cơ bản để qua đó văn học miêu tả thế giới một cách hình tượng Văn học thể hiện được mối quan hệ đối với hiện thực đời sống thông qua nhân vật, thông qua những chủ thể nhất định Cũng như những tác phẩm văn học nói

chung, tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi cũng bao gồm một hệ thống nhân vật riêng

đặc trưng cho thế giới của cuốn tiểu thuyết Điểm đặc biệt ở đây là tính chất manga shoujo in đậm trong hệ thống nhân vật của tác phẩm trên các phương diện: ình dáng nhân vật; thế giới nội tâm nhân vật; ngôn ngữ, hành động nhân vật từ góc nhìn hội họa manga shoujo

HÌNH DÁNG NHÂN VẬT TỪ GÓC NHÌN HỘI HỌA MANGA SHOUJO

Các nhân vật trong manga shoujo thường là các cô gái với thân hình siêu mẫu, mái tóc bồng bềnh hoặc thẳng mượt, mắt to long lanh, cằm nhọn… giống với hình ảnh vẻ đẹp lí tưởng của Nhật Bản Các chàng trai thường khỏe mạnh,

rắn rỏi - là những chàng hoàng tử trong mộng của các cô gái Thủy thủ Mặt Trăng, Mặt nạ thủy tinh… đều là những bộ truyện có các nhân vật mang đầy đủ

những đặc điểm này

H1 Hình ảnh nhân vật trong truyện tranh Dòng sông huyền bí

Nhân vật của cuốn tiểu thuyết Vĩnh biệt Tugumi cũng mang những đặc điểm

tương đồng với đặc điểm nhân vật của thể loại manga shoujo

Nhân vật nữ chính là Tugumi, cô bé có một ngoại hình vô cùng xinh đẹp:

“Mái tóc đen dài, làn da trắng sáng, hàng mi dài, rậm, mỗi khi nhìn xuống thì che rợp đôi mắt to Cánh tay và chân dài, mảnh mai nổi cả mạch máu, thân hình nhỏ nhắn, có vẻ bề ngoài thanh nhã như con búp bê do thần thánh tạo ra” [45, 12] Ngay cả khi ốm, Tugumi vẫn vô cùng xinh đẹp: “Làn da trắng vẫn sáng nhờ nhờ không thay đổi nhưng nó gầy đi trông thấy Hàng mi dài khép lại, mái tóc xõa trên

Bên cạnh Tugumi, Yoko cũng là hình mẫu lí tưởng cho kiểu những cô gái nhu

mì, đáng yêu trong manga shoujo: “Lưng của Yoko nhỏ và tròn” “Mái tóc dài lay động trên bờ vai So với Tugumi, Yoko hoàn toàn không có gì nổi bật nhưng cô có một gương mặt thanh tao Cả hai chị em đều sống ở ven biển nhưng không hiểu sao lại có làn da rất trắng Dưới ánh trăng sáng, Yoko trông càng xanh xao” [45, 35] Yoko có đường nét như một cánh hoa rơi xuống dưới ánh nắng với “vẻ dịu dàng trong suốt dưới ánh trăng” [45, 36]