+ Tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu từ khi đủ điều kiện đến hết đời, nhiều hơn tổng tiền đóng của người tham gia VD tại phần chế độ được hưởng + Chi phí quản lý không trích
Trang 1NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
VỀ BHXH TỰ NGUYỆN, BHYT TỰ NGUYỆN
QUA HỆ THỐNG BƯU ĐIỆN
Hà Nội, ngày 22 tháng 01 năm 2014
BAN THU
Trang 2NỘI DUNG TRÌNH BÀY
Phần thứ nhất: Bảo hiểm xã hội tự nguyện
I Về Thu BHXH tự nguyện;
II Về Cấp sổ BHXH;
III Các chế độ BHXH được hưởng
Phần thứ hai: Bảo hiểm y tế tự nguyện
I Thu BHYT tự nguyện
II Cấp thẻ BHYT
III Khám chữa bệnh BHYT, mức hưởng BHYT
Phần thứ ba: Đại lý thu - Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia
I Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia
II Một số lưu ý
Trang 3Phần thứ nhất
Bảo hiểm xã hội tự nguyện
Trang 4I Về thu BHXH tự nguyện
Căn cứ pháp lý
1 Luật BHXH số 71/2006/QH11 ngày 29/6/2006
2 Nghị định 190/2007/NĐ-CP ngày 28/12/2007 của C.phủ
hg dẫn 1 số điều của Luật BHXH về BHXH tự nguyện
3 Thông tư 02/2008/TT-BLĐTBXH ngày 31/01/2008 của
Bộ Lao động – Thương binh & xã hội hướng dẫn thực hiện
Trang 6trong hệ thống an sinh xã hội của nước ta
- Đảm bảo cuộc sống tốt hơn cho nông dân, LĐ
tự do; chỗ dựa cho người thu nhập thấp, cơ hội hưởng “lương hưu” cho hàng triệu người không thuộc diện bảo hiểmbắt buộc.
2.2 Mức phí phù hợp với khả năng đóng góp và nguyện vọng thụ hưởng sau này của người tham gia.
6
Trang 7I Về thu BHXH tự nguyện
nước bảo trợ: Khi cần thiết, kể cả khi
đồng tiền có biến động thì NN vẫn sẽ có trách nhiệm với người tham gia.
+ Tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu từ khi đủ điều kiện đến hết đời, nhiều hơn tổng tiền đóng của người tham gia VD tại phần chế độ được hưởng
+ Chi phí quản lý không trích từ phần tiền đóng của người tham gia;
Trang 9VD1: những người bắt đầu tham gia BHXH tự
nguyện từ năm 2013: nam sinh năm 1968, nữ sinh năm 1973 trở về sau thì khi hết tuổi LĐ (nam 60t,
nữ 55t) sẽ đủ điều kiện tiếp tục tham gia BHXH
tự nguyện để hưởng lương hưu hàng tháng.
Trang 10I Về thu BHXH tự nguyện
- Tuy nhiên, những người sinh trước năm
1968 (nam) hoặc 1973 (nữ) vẫn nên tham gia (vì năm 2014 Quốc hội sửa Luật
BHXH không giới hạn về đk tuổi tham
gia và mức đóng)
làm việc thông qua Đại lý thu hoặc trực tiếp tại BHXH huyện.
Trang 12I Về thu BHXH tự nguyện
5.2- Thu nhập
Thu nhập = Lương tối thiểu chung + m x 50.000đ
(hệ số m = 0, 1, 2… là mức người tham gia lựa chọn) Tóm lại:
- Mỗi mức thu nhập chênh nhau 50.000đ.
- Thu nhập thấp nhất = lương tối thiểu chung tại thời điểm tham gia;
- Thu nhập cao nhất = 20 lần lương tối thiểu chung tại thời điểm tham gia;
12
Trang 13I Về thu BHXH tự nguyện
VD2 : tại thời điểm tháng 5/2013:
Thu nhập tối thiểu là 1.050.000đ, với m = 0;
Thu nhập tối đa là 21.000.000đ, với m = 399.
NTG chọn hệ số thu nhập (m=0) số tiền đóng
1 tháng là: 1.050.000đ x 20% = 210.000đ
Giả sử tháng 7/2013, NN nâng lương tối thiểu chung lên 1.150.000đ, nếu người tham gia trên không thay đổi hệ số thu nhập đã đăng ký (vẫn chọn hệ số thu nhập m=0) thu nhập = 1.150.000đ, số tiền đóng 1 tháng = 230.000đ.
Trang 14I Về thu BHXH tự nguyện
6- Phương thức đóng:
6.1- Kỳ đóng: Người tham gia được lựa chọn
kỳ đóng (tính theo niên độ tài chính) để đăng ký: + Đóng theo tháng;
+ Hoặc đóng theo quý;
+ Hoặc đóng 6 tháng/ 1 lần
6.2- Thời điểm đóng phí: Phải đóng vào nửa
đầu của kỳ đã đăng ký (15 ngày đầu tháng;
45 ngày đầu quý; 3 tháng đầu của 6 tháng).
14
Trang 15I Về thu BHXH tự nguyện
6.3- Lưu ý:
- Trường hợp đăng ký mới (lần đầu):
Không được truy đóng, chỉ được bắt đầu
đóng từ tháng làm thủ tục đăng ký tham gia
(tháng hiện tại)
- Trường hợp đóng không đúng kỳ đã đăng
ký và không có đề nghị hưởng trợ cấp
BHXH 1lần (tạm dừng đóng), nếu tiếp tục đóng thì phải đăng ký lại (về phương thức đóng, mức thu nhập tháng làm căn cứ
đóng) và đăng ký vào tháng đầu quý.
Trang 16I Về thu BHXH tự nguyện
- Trường hợp muốn thay đổi phương thức đóng, chỉ được thay đổi (đăng ký lại) sau 6 tháng kể từ thời
điểm đăng ký lần trước;
- Trường hợp NTG đăng ký đóng theo quý hoặc 6 tháng nhưng bắt đầu từ các tháng không phải đầu
kỳ, thì số thu kỳ đầu tiên chỉ thu đủ cho số tháng
còn lại của kỳ đó.
VD3: tháng 11/2012, bà Đỗ Thi A đến làm thủ tục đăng ký tham gia BHXH TN theo phương thức
đóng 6 tháng/ 1 lần:
+ Số thu kỳ đầu tiên chỉ thu 2 tháng (tháng 11 và
tháng 12/2012)
+ Số thu kỳ tiếp theo (thu vào ngày 01/01 đến
31/3/2013) đóng cho 6 tháng đầu năm 2013.
16
Trang 17I Về thu BHXH tự nguyện
- Trường hợp đóng đúng kỳ đã đăng ký,
khi NN có thay đổi lương tối thiểu chung, không phải đóng phần chênh lệch do thay đổi lương tối thiểu chung;
VD4: - NN quy định lương tối thiểu chung
từ 01/01/2012 đến 30/4/2012 là 830.000đ
và từ 01/5/2012 tăng lên 1.050.000đ;
- Người tham gia đăng ký đóng theo quý;
- Mức thu nhập lựa chọn m = 0 thu nhập làm căn cứ đóng tháng 4/2012 là 830.000, thg 5/2012 trở đi là 1.050.000đ.
Trang 18I Về thu BHXH tự nguyện
Giả sử tính đóng cho quý II/2012
Có 3 trường hợp xảy ra:
+ Trường hợp 1: trong thg 4/2012 đã đóng
cho cả quý II/2012 số tiền phải đóng
quý II/2012 là:
830.000đ x 20% x 3thg = 498.000đ;
+ Trường hợp 2: nếu người tham gia đóng
trong khoảng từ ngày 01/5 – 15/5/2012
(vẫn đúng thời điểm đóng phí theo kỳ đã đăng ký) Số tiền phải đóng quý II/2012 là: 586.000đ, trong đó:
Trang 19I Về thu BHXH tự nguyện
Thg 4: 830.000đ x 20% x 1thg = 166.000đ T5+6:1.050.000đ x 20% x 2 thg = 420.000đ
Chênh lệch so với trg hợp 1 là 88.000đ
+ Trường hợp 3: nếu đóng sau ngày
15/5/2012 nhưng vẫn trong quý II/2012
(không đúng thời điểm theo kỳ đã đăng
ký) phải đăng ký lại vào tháng 7/2012
và coi như tạm dừng đóng quý II/2012.
Trang 20I Về thu BHXH tự nguyện
7- Hồ sơ tham gia: (01 bộ)
7.1 Đăng ký lần đầu hoặc đăng ký lại sau
thời gian dừng đóng:
- Tờ khai tham gia BHXH TN (mẫu A02-TS)
- Sổ BHXH (đối với người đã tg trước đó)
7.2 Thay đổi mức đóng, phương thức đóng:
- Đơn đề nghị thay đổi mức đóng, phương
thức đóng (mẫu D01-TS).
- Sổ BHXH
20
Trang 21I Về thu BHXH tự nguyện
8- Hoàn trả:
8.1 Nguyên tắc: Chỉ được hoàn trả trong
trường hợp đã đóng đủ tiền theo phương thức
đã đăng ký mà chuyển sang t/gia BHXH BB hoặc chết
VD5: Ông Ngô Văn D đăng ký đóng theo
quý, tham gia từ tháng 01/2011 và đã đóng hết quý II/2012 trong tháng 4/2012.
Trang 22I Về thu BHXH tự nguyện
Ngày 10/5/2012 người đó bị chết được hoàn trả phí đã đóng của tháng 5 + 6/2012; thời gian đã tham gia từ tháng 01/2011 đến hết tháng 4/2012 được
tính hưởng trợ cấp tuất 1 lần.
8.2 Hồ sơ hoàn trả (01 bộ):
- Đơn đề nghị (mẫu D01-TS) của người tham gia
hoặc của thân nhân người tham gia trong trường
hợp người tham gia chết;
- Giấy tờ chứng minh đã tham gia BHXH BB hoặc Giấy chứng tử (trường hợp người tham gia chết);
- Sổ BHXH.
Trang 23II Về cấp sổ BHXH
1 Cấp mới sổ BHXH:
Người tự nguyện tham gia BHXH lần đầu được cấp sổ BHXH để ghi nhận thời gian đóng BHXH, làm cơ sở hưởng chế độ BHXH sau này.
- Tờ khai tham gia BHXH (mẫu A02-TS)
- Hồ sơ nhân thân: Giấy khai sinh, Chứng minh ND
Thời hạn cấp sổ BHXH: 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ
Trang 24II Về cấp sổ BHXH
2 Ghi tiếp thời gian tham gia BHXH:
Trường hợp người tự nguyện tham gia BHXH, nếu
đã có thời gian đóng BHXH bắt buộc, đã được cấp
sổ BHXH thì được dùng sổ BHXH bắt buộc để ghi tiếp thời gian tham gia BHXH tự nguyện
Trường hợp tham gia BHXH tự nguyện đã được
cấp sổ BHXH, sau đó tạm dừng không tham gia Khi tiếp tục tham gia BHXH (kể cả tự nguyện hoặc bắt buộc) được dùng sổ BHXH đó để ghi tiếp quá trình tham gia BHXH.
Trang 25II Về cấp sổ BHXH
3 Cấp lại sổ BHXH: Người tham gia BHXH tự
nguyện nếu bị mất sổ BHXH hoăc sổ BHXH bị rách, hỏng không sử dụng được, hoặc do cải chính, thay đổi nhân thân thì được cấp lại sổ BHXH Hồ sơ cấp lại sổ BHXH gồm:
- Đơn đề nghị cấp lại sổ BHXH (mẫu D01-TS)
- Các biên lai thu tiền, phiếu thu, giấy tờ chứng minh đang tham gia BHXH tự nguyện;
- Sổ BHXH (trong trường hợp rách, hỏng)
Trang 264 Dồn sổ: Người tham gia BHXH tự nguyện, nếu trước
đó có đóng BHXH ở nhiều đơn vị, được cấp từ 02 sổ
BHXH trở lên được cộng dồn thời gian tham gia BHXH vào một sổ Hồ sơ gồm:
- Đơn đề nghị của người tham gia
- Các sổ BHXH
Trang 28- Mức hưởng lương hưu hàng tháng:
Lương hưu = Mức BQ thu nhập x Tỷ lệ hàng tháng tháng đóng BHXH hưởng
Trang 29III Các chế độ BHXH
Trong đó:
Mức bình quân Tổng các mức thu nhập tháng đóng BHXH TN
thu nhập tháng = đóng BHXH TN Tổng số tháng đóng BHXH TN
Trang 30III Các chế độ BHXH
từng giai đoạn, mức đóng được điều
chỉnh tăng theo tỷ lệ và tiền lương hưu sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng.
- Khi giải quyết chế độ, thu nhập tháng
đóng BHXH TN sẽ được điều chỉnh trên
cơ sở chỉ số giá sinh hoạt từng thời kỳ.
cao.
Trang 31III Các chế độ BHXH
* Lưu ý:
- Trường hợp tham gia BHXH tự nguyện
không được giới thiệu đi giám định mức suy giảm khả năng LĐ để hưởng lương hưu
trước tuổi (trừ trường hợp đã đóng BHXH
BB đủ 20 năm);
- Trường hợp tham gia BHXH tự nguyện đã đóng BHXH BB đủ 20 năm, trong đó có 15 năm làm nghề hoặc công việc nặng nhọc,
độc hại, nguy hiểm hoặc nơi có PCKV >=
0,7) được giảm 5 tuổi;
Trang 32III Các chế độ BHXH
- Trường hợp đã có thời gian tham gia
BHXH BB đủ 20 năm trở lên, nếu mức lương hưu hàng tháng thấp hơn mức
lương tối thiểu chung tại thời điểm hưởng lương hưu thì được điều chỉnh bằng mức lương tối thiểu chung
Trang 33III Các chế độ BHXH
1.2 Trợ cấp BHXH 1 lần: thực hiện đối với người
không đủ đk hưởng lương hưu hàng tháng.
- Mỗi năm đóng BHXH bằng 1,5 tháng
Mức trợ cấp Mức bình quân Số năm
BHXH 1 lần = thu nhập tháng x đóng x 1,5 được hưởng đóng BHXH BHXH
Trang 34 - Đơn đề nghị hưởng chế độ hưu trí của
người tham gia BHXH tự nguyện (mẫu số 12-HSB) hoặc đơn đề nghị hưởng trợ cấp BHXH 1 lần (mẫu 14-HSB)
* Thời hạn giải quyết: 20 ngày
34
Trang 35 - Mức hưởng: 10 tháng Lương tối
thiểu chung NN quy định tại thời
điểm người tham gia chết.
Trang 36 + Người đang hưởng lương hưu
Nếu bị chết thân nhân được hưởng trợ cấp tuất 1 lần.
Trang 37III Các chế độ BHXH
- Mức hưởng
Mức trợ cấp Mức bình quân Số năm
tuât 1 lần = thu nhập tháng x đóng x 1,5 được hưởng đóng BHXH BHXH
- Mức trợ cấp tuất 1 lần trong trường hợp NTG
đóng chưa đủ 1 năm: = số tiền đã đóng, tối đa
1,5 tháng mức bq thu nhập tháng đóng BHXH.
Trang 38III Các chế độ BHXH
- Trợ cấp tuất 1 lần đ/v thân nhân người
hưởng lương hưu chết:
+ Nếu chết trong 2 tháng đầu hưởng
lương hưu thì tính = 48 tháng lg hưu;
+ Nếu chết vào những tháng sau đó: cứ
hưởng thêm 1 tháng lương hưu thì mức
trợ cấp giảm đi 0,5 tháng lương hưu.
Trang 39III Các chế độ BHXH
* Lưu ý:
- Trường hợp được giải quyết trợ cấp tuất hàng tháng: chỉ thực hiện đối với trường hợp người tham gia BHXH TN, nhưng
trong đó phải có đủ 2 điều kiện:
+ Thân nhân phải đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng
Trang 40III Các chế độ BHXH
Thân nhân gồm:
+ Tứ thân phụ mẫu; vợ hoặc chồng; con;
+ Người khác mà khi còn sống người tham gia phải trực tiếp nuôi dưỡng, có xác nhận của chính quyền địa phương.
(VD:… )
- Trường hợp có thời gian đóng BHXH BB dưới
15 năm, khi chết thân nhân được hưởng trợ cấp tuất 1 lần thấp nhất bằng 3 tháng mức BQ thu
nhập tháng đóng BHXH.
Trang 41III Các chế độ BHXH
2.3 Hồ sơ giải quyết chế độ tử tuất:
- Tờ khai của thân nhân người chết (mẫu số 09A-HSB).
- Giấy chứng tử
- Sổ BHXH
* Thời hạn giải quyết: 15 ngày.
Trang 423.2- Tính tổng thời gian tham gia:
Trường hợp vừa có (t) tham gia BHXH BB, vừa
có (t) tham gia BHXH TN được cộng dồn để tính hưởng chế độ hưu trí hoặc tử tuất.
Trang 43III Các chế độ BHXH
VÍ DỤ 6
- Chị Nguyễn Thị A –Sinh ngày 15/7/1978;
- Bắt đầu tham gia BHXH tự nguyện từ
tháng 10/2011 đến hết tháng 7/2033 (cho đến khi đủ 55 tuổi) thời gian đóng là 21 năm
10 tháng;
- Chị A lựa chọn mức hệ số thu nhập m = 0;
- Giả sử mức lương tối thiểu là 830.000đ và không thay đổi trong toàn bộ quá trình tham gia BHXH tự nguyện
Trang 44III Các chế độ BHXH
Năm 2011: 3 tháng 10, 11, 12/2011:
Trang 45 Tiền lương hưu hàng tháng tính như sau:
Trang 46III Các chế độ BHXH
Do cả quá trình đóng theo m = 0 và lương tối thiểu chung là 830.000đ Mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH =
Trang 47III Các chế độ BHXH
Tiền lương hưu 1 năm = 547 800 x 12T
= 6.573.600, đ
- Thẻ BHYT được cấp trị giá 448.200đ/năm
Như vậy, tiền lương hưu và BHYT chị A hưởng trong 6 năm 9 tháng = 47.397.200
đ (tương đương số tiền đã nộp) chưa kể chi phí khám chữa bệnh BHYT nếu bị ốm
đau được quỹ BHYT thanh toán.
Trang 48III Các chế độ BHXH
Từ năm sau đó trở đi đến khi chết, chị Nguyễn Thị A được Nhà nước trả lương hưu, cấp thẻ BHYT miễn phí và chi phí
khám chữa bệnh BHYT (nếu có) (VD
trường hợp bị bệnh hiểm nghèo chi phí
KCB rất lớn.)
- Ngoài ra, khi chị A chết, thân nhân được thanh toán mai táng phí = 10 tháng lương tối thiểu và hưởng trợ cấp tuất.
Trang 49III Các chế độ BHXH
(Trường hợp là nam: Số tiền được lĩnh trong
7 năm 6 tháng = 47.434.500đ tương đương
số tiền đã nộp)
- Mức đóng cao được hưởng lương hưu cao
+ VD mức đóng gấp đôi ví dụ trên thì lương hưu sẽ cũng gấp đôi số tiền lương hưu ở trên
+ Mức cao nhất được đóng là gấp 20 lần
mức trên; lương hưu sẽ gấp 20 lần mức ví dụ trên.
Trang 50III Các chế độ BHXH
Luật BHXH
- Gian lận, giả mạo hồ sơ
- Kê khai không đúng sự thật hoặc sửa
chữa tẩy xóa làm sai lệch nội dung liên
quan đến việc đóng, hưởng BHXH tự
nguyện
- Làm giả các văn bản để đưa vào hồ sơ hưởng BHXH
Trang 51Phần thứ hai
Bảo hiểm y tế tự nguyện
Trang 52I Về thu BHYT tự nguyện
Căn cứ pháp lý
1 Luật Bảo hiểm y tế số 25/2008/QH12 ngày 14 tháng 11 năm 2008;
2 Nghị định số 62/2009/NĐ-CP ngày 27 tháng 7 năm 2009 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật bảo hiểm y tế;
3 Thông tư liên tịch số 09/2009/TTLT-BYT-TC ngày 14 tháng 8
năm 2009 của Liên Bộ Y tế- Bộ Tài chính hướng dẫn thực
hiện bảo hiểm y tế;
4 Thông tư số 10/2009/TT-BYT ngày 14 tháng 8 năm 2009 của Bộ
Y tế hướng dẫn đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và chuyển tuyến khám chữa bệnh bảo hiểm y tế;
5 Quyết định số 1071/QĐ-BHXH ngày 1/9/2009 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam ban hành mẫu và mã thẻ BHYT.
52
Trang 53I Về thu BHYT tự nguyện
1- Mục đích, ý nghĩa:
- Để đảm bảo an sinh xã hội;
- Có sự chia sẻ cộng đồng (mình vì mọi người, mọi người vì mình);
- Mức đóng như nhau, nhưng quyền lợi được hưởng khi đi KCB là theo bệnh
tật
Riêng đối tượng tham gia BHYT tự
nguyện thì mức đóng thấp hơn so với NLĐ đang tham gia BHYT bắt buộc,
nhưng quyền lợi hưởng như nhau
Trang 54I Về thu BHYT tự nguyện
- Mức đóng hiện tại khi tham gia BHYT tự nguyện
là 4.5% mức lương tối thiểu chung
(621.000đ/năm) như nhau
- So với NLĐ đang đóng BHYT BB thì mức đóng là 4.5% mức lương theo ngạch bậc, theo hợp đồng VD1: Giả sử anh Trần Văn B mới đi làm, tiền
lương 3.000.000đ/tháng tiền BHYT phải đóng là:
3.000.000đ x 4,5% x 12 tháng = 1.326.780đ
(Nếu tiền lương càng cao thì mức đóng cao hơn tự nguyện nhiều)
Trang 55I Về thu BHYT tự nguyện
NĐ-CP ngày 27/7/2009 của CP, TT 09/2009/ BTC ngày 14/8/2009 của Bộ y tế - Bộ Tài chính.
TTLT-BYT-Từ 01/01/2012 đối tượng tự nguyện tg BHYT gồm:
2.1 Thân nhân của NLĐ có trách nhiệm nuôi dưỡng & cùng hộ gđ.
2.2 Xã viên HTX, hộ KD cá thể
2.3 Lưu học sinh nước ngoài tự túc tại VN
2.4 Trẻ em đã đủ 72 tháng tuổi chưa đi học (đang đề nghị sửa đổi Luật BHYT)
2.5 Các đối tượng khác nếu có phát sinh