Thẩm tra lồng ghép giới vai trò của ủy ban về các vấn đề xã hội

Thẩm tra lồng ghép giới - Vai trò của uỷ ban về các vấn đề xã hội, hĐdt và các uỷ ban khác trong lồng ghép giới vào quá trình xây dựng các dự án luật Người trình bày : lương phan cừ p

Thẩm tra lồng ghép giới - Vai trò của uỷ ban

về các vấn đề xã hội, hĐdt và các uỷ ban khác trong lồng ghép giới vào quá trình xây dựng

các dự án luật

Người trình bày : lương phan cừ

phó chủ nhiệm Uỷ ban Về các vấn đề xã hội

của quốc hội

i.Vai trò, vị trí của Uỷ ban về các vấn đề xã hội,

Hđdt và các uỷ ban khác trong quy trình lập pháp

1.Quy trình lập pháp

• Dự án luật trước khi trình QH, UBTVQH phải

được Hội đồng dân tộc, UB hữu quan của QH thẩm tra Việc thẩm tra dự án luật là một trong những cơ sở quan trọng để hoàn thiện dự án và

để QH, UBTVQH xem xét thông qua

• Cơ quan thẩm tra được chia ra cơ quan chủ trì thẩm tra (chỉ một) và cơ quan tham gia thẩm tra (tuỳ thuộc vào từng dự án và sự phân công của UBTVQH)

• Chậm nhất là 30 ngày, trước ngày khai mạc kỳ họp QH hoặc chậm nhát là 20 ngày, trước ngày bắt đầu phiên họp UBTVQH, người trình dự án luật hoặc pháp lệnh phải gửi tờ trình, dự thảo luật

và các tài liệu có liên quan khác đến cơ quan thẩm tra để tiến hành thẩm tra.(Không bảo đảm thời

1 Quy trình lập pháp

• Quy trình thẩm tra: Hoạt động chuẩn bị thẩm tra; Họp, thảo luận nội dung thẩm thẩm tra; xây dựng và thông qua báo cáo thẩm tra (Quá trình dài)

• Tại cuộc họp thẩm tra: cơ quan trình báo cáo; các thành viên, đại biểu trao đổi,thảo luận; giải trình, trả lời các câu hỏi; kết luận của chủ toạ Khi có vấn đề quan trọng thì biểu quyết

1 Quy trình lập pháp

Căn cứ vào ý kiến tại phiên họp thẩm tra, thường trực UB chuẩn bị báo cáo thẩm tra Báo cáo thẩm tra phải phản ánh đầy đủ ý kiến của các thành viên, nêu chính kiến, những vấn đề nhất trí, không nhất trí hoặc có ý kiến khác nhau Đối với trường hơp có Uỷ ban khác tham gia thẩm tra còn phải phản ánh ý kiến của Uỷ ban đó nếu không nhất trí với ý kiến của mình Nếu không nhất trí với báo cáo thẩm tra của

Uỷ ban chủ trì thẩm tra, Uỷ ban tham gia có quyền trình bày ý kiến của mình

2 lĩnh vực hđdt

và các ủy ban phụ trách

• Hội đồng dân tộc và 9 Uỷ ban là các cơ quan

do QH bầu có chức năng, nhiệm vụ Thẩm- Giám- Kiến và đóng vai trò vị tri như nhau trong quá trình giúp QH thực hiện chức năng : lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của Quốc gia

• Chỉ Khác nhau về lĩnh vực chuyên môn phụ trách

2 lĩnh vực hđdt

và các ủy ban phụ trách

• Trong quá trình xây dựng pháp luật, HD DT và các Uỷ ban có chức năng nhiệm vụ thẩm tra sự

án luật trước khi trình QH, UBTVQH xem xét, thông qua

• Việc phân công chủ trì và tham gia thẩm tra tuỳ thuộc vào lĩnh vực phụ trách của mỗi cơ quan Riêng Uỷ ban pháp luật tham gia tất cả

để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật và Uỷ ban

về các vấn đề xã hội tham gia thẩm tra về vấn

đề lồng ghép giới trong tất cả các dự án

2 Uû ban Cv®xh phô tr¸ch lÜnh vùc

3 Nhiệm vụ của ub các vđxh, hĐdt

và uỷ ban khác trong quy trình lập pháp

• Tiến hành các hoạt động thẩm tra các dự án Luật, pháp lệnh thuộc lĩnh vực được phụ trách, do QH, UBTVQH giao;

• Sau khi được QH, UBTVQH phân công chủ trì thẩm tra dự án luật, tiến hành quy trình thủ tục thẩm tra:

- Hoạt động Chuẩn bị thẩm tra;

- Hoạt động thẩm tra;

- Xây dựng và thông qua Báo cáo thẩm tra.

4 Hoạt động thẩm tra của ub cvđxh, hĐdt và các uỷ ban khác

1 Hoạt động chuẩn bị thẩm tra:

• Giao cho một tiểu ban hoặc một nhóm nghiên cứu, chuẩn bị ý kiến;

• Tiến hành thu thập thông tin, tài liệu liên quan đến dự luật( cử người tham gia hoạt động của Ban soạn thảo, cơ quan chủ trì soạn thảo; Hội thảo chuyên đề liên quan đến dự luật; tiến hành khảo sát, nghiên cứu thực tiễn có liên quan; nghe chuyên gia báo cáo những vấn

đề có liên quan; thu thập tài liệu thực tiễn thông qua khảo sát, giám sát; nghiên cứu, thu thập tài liệu của

4 Hoạt động thẩm tra của ub cvđxh, hĐdt và các uỷ ban khác

• Nghe cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo( có thể nhiều lần với thường trực, thường trực mở rộng

4 Hoạt động thẩm tra của ub cvđxh, hĐdt và các uỷ ban khác

2 Hoạt động thẩm tra:

• Khi có tờ trình chính thức của Chính phủ (không chỉ một mà có thể được sửa và trình lại nhiều lần) Uỷ ban tiến hành quá trình thẩm tra Quá trình tiến hành thẩm tra tiếp tục quá trình chuẩn bị thẩm tra nêu trên, chỉ khác là trên cơ

sở tờ trình và dự thảo mà cơ quan trình QH hoặc UBTVQH đưa ra:

4 Hoạt động thẩm tra của ub cvđxh, hĐdt và các uỷ ban khác

–Tổ chức họp thẩm tra Tại phiên họp này thường có

đầy đủ thành viên Uỷ ban tham dự Cơ quan chủ trì soạn thảo thay mặt Chính phủ hoặc Ban soạn thảo báo cáo, giải trình dự án, sau đó các đại biểu hỏi, thảo luận Đại diện Ban soạn thảo trả lời, giải trình, phát biểu sau khi nghe thảo luận Chủ trì phiên họp

4 Hoạt động thẩm tra của ub cvđxh, hĐdt và các uỷ ban khác

3 Giai đoạn xây dựng và thông qua Báo cáo thẩm tra:

– Dự thảo báo cáo thẩm tra được hình thành sau những cuộc họp lấy ý kiến sau khi có tờ trình chính thức;

–Sau mỗi cuộc họp thẩm tra ( họp thẩm tra nhiều khi phải vài cuộc) dự thảo báo cáo thẩm tra thường được hoàn thiện sau đó.( Do thường trực Uỷ ban chịu trách nhiệm trên cơ sở ý kiến tại phiên họp thẩm tra và những gì đã tích luỹ, nghiên cứu trước đó).Chủ nhiệm thường là người quyết định cuối cùng bản báo cáo thẩm tra kể cả sơ bộ và chính thức.

5 Nội dung báo cáo thẩm tra

• Đối tượng, phạm vi điều chỉnh;

• Sự phù hợp của nội dung dự thảo với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng;

• Tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với

hệ thống pháp luật-( vấn đề giới, nên bổ sung)

• Tính khả thi;

• và những vấn đề khác

II Vai trò của Uỷ ban CVđXH,

và hđdt, các uỷ ban khác với vấn đề lồng ghép giới trong các văn bản quy phạm pháp luật

1 Bảo đảm các nguyên tắc cơ bản về bđg trong hoàn thiện hệ thống pháp luật (Đ20)

• Việc xây dựng, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm các nguyên tắc cơ bản về BĐG;

• Các nguyên tắc cơ bản về BĐG là một căn cứ quan trọng của việc rà soát, sửa đổi, bổ sung

các văn bản quy phạm pháp luật

2 nguyên tắc cơ bản về bình đẳng giới

• 1 Nam, nữ bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

• 2 Nam, nữ không bị phân biệt đối xử về giới.

• 3 Biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới không bị coi

l phân biệt đối xử về giới à

• 4 Chính sách bảo vệ v hỗ trợ người mẹ không à

bị coi l phân biệt đối xử về giới à

• 5 Bảo đảm lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng và thực thi pháp luật

• 6 Thực hiện bình đẳng giới l trách nhiệm của cơ à

3 Vai trò của ub cvđxh

và hđ dt, các uỷ ban khác (đ22)

• Thẩm tra việc lồng ghép giới trong xây dựng

đối với tất cả các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trước khi trình xem xét, thông qua Việc thẩm tra do một Uỷ ban của QH được giao nhiệm vụ phụ trách lĩnh vực giới phối hợp với các cơ quan của QH thực hiện.( Uỷ ban về các VĐXH đã được giao phụ trách)

3 Vai trò của ub cvđxh

và hđ dt, các uỷ ban khác (đ22)

• Nội dung thẩm tra lồng ghép giới:

+ Xác định vấn đề giới;

+ Việc bảo đảm thể hiện các nguyên tắc về BĐG;

+ Việc tuân thủ thủ tục và trình tự đánh giá việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong quá trình soạn thảo;

+ Tính khả thi để bảo đảm BĐG.

• Nội dung lồng ghép trong giai đoạn này:

- Xác định vấn đề giới và biện pháp giải quyết;

- Dự báo tác động của các quy định;

- Xác định trách nhiệm và nguồn lực.

3 Vai trò của ub cvđxh

và hđ dt, các uỷ ban khác (đ22)

• Xác định một lần nữa những vấn đề giới đối với dự thảo, xem xét việc xác định vấn đề giới và biện pháp giải quyết đã được các cơ quan soạn thảo, thẩm định chuẩn bị, thể hiện đầy đủ chưa Nếu chưa thì yêu cầu

bổ sung và trình bày với QH, UBTVQH.

• Xem xét việc cơ quan soạn thảo và thẩm định đã quán triệt và thể hiện đầy đủ 6 nguyên tắc BDG vào trong dự

án chưa? Nếu chưa đề nghị bổ sung và trình bày với

QH, UBTVQH.

3 Vai trò của ub cvđxh

và hđ dt, các uỷ ban khác (đ22)

• Xem xét cơ quan soạn thảo và thẩm định có tuân thu thủ tục và trình tự đánh giá việc lồng ghép giới không? nếu không yêu cầu làm cho

đúng, đầy đủ và báo cáo với QH, UBTVQH

• Xem xét để vấn đề giới thể hiện trong dự án mang tính khả thi

• Thêi gian cã h¹n C«ng viÖc thÈm tra thuéc lÜnh vùc nhiÒu nay l¹i cã thªm nhiÖm vô thÈm tra vÒ giíi cho tÊt c¶ c¸c dù ¸n luËt.

3 Vai trò của ub cvđxh

và hđ dt, các uỷ ban khác (đ22)

• Mang tính chất canh cổng bảo đảm lồng ghép giới

được thực hiện khi xem xét thông qua văn bản pháp luật:

+ Yếu tố quan trọng để bảo đảm thực hiện BĐG

+ Thể chế hoá quan điểm, chính sách của Đảng về BĐG thông qua việc ban hành các văn bản pháp luật, xây dựng hệ thống pháp luật bảo đảm bđg

+ Bảo đảm cho hệ thống pháp luật về BĐG thống nhất, không bị chồng chéo, cản trở lẫn nhau Thông qua việc rà soát, sửa đổi bổ sung bảo đảm thúc đẩy thực hiện bình đẳng giới.

III.thách thức trong việc lồng ghép giới

đối với Uỷ ban cvđxh, hđdt và uỷ ban khác

1 Thách thức trong việc bảo đảm BĐG

• Lực lượng cán bộ tham mưu, Sự hiểu biết về giới, bình

đẳng giới trong cán bộ, công chức còn rất it;

• Nhận thức về bình đẳng giới không đồng đều ở các vùng, địa phương;

• Một số vấn đề liên quan đến BĐG còn có quan niệm khác nhau;

1.1 Định kiến giới, tư tưởng trọng nam,

khinh nữ vẫn khá nặng nề

• Tư tương nho giáo ăn sâu vào tiềm thức của moi ngư ời;người phụ nữ coi đó là chuyện bình thường, chấp nhận với niềm “Hạnh phúc”; Việc vẫn tập trung vào người phụ nữ; vai trò thấp hơn người Nam giới, phụ thuộc

• Hình thành phong tục tập quán, quy định bất thành văn trong xã hội, gia đình;

• Trở thành thói quen của tất cả mọi người;

• Khó phân biệt đâu là truyền thống văn hoá tốt đẹp,

đâu là sự phân biệt giới …

1.2 Thiếu số liệu thống kê, công cụ đánh giá

liên quan đến giới;

• Nhiều số liệu thống kê liên quan đến giới chưa có (tỷ lệ thất nghiệp, thời gian lao động; đang lam việc- trong

+ Phấn đấu tất cả cơ quan NN, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội ở TƯ và ĐP có nữ tham gia BLĐ (chưa có con số cụ thể);

+ Phấn đấu trong tỏ chức, doanh nghiệp giáo dục, y tế, văn hoá, xã hội có 30% lao động nữ trở lên đều có nữ tham gia BLĐ (Chưa có số liệu).

• Bộ công cụ đánh giá các chỉ số giới chưa có Sẽ dựa vào

đâu để đánh giá tình trạng giới và bất bình đẳng giới và để

so sánh chỉ số tiến bộ giới chung cũng như ở từng cơ quan, đơn vị…

1.3 Lực lượng cán bộ tham mưu, Sự hiểu biết về giới, bình đẳng giới trong cán bộ, công chức còn rất ít

• Giới và bộ môn khoa học về giới mới nhập vào nước

ta từ đầu những năm 90; lồng ghép giới mới xuất hiện năm 1995- Bắc kinh.

• Nước ta ký công ước CEDAW từ năm 1981 mà mãi tới những giữa 90 và đầu thế kỷ 21 mới được đề cập

đến, mới được nghiên cứu và thực hiện nhiều.

• Trong quá trình xây dựng Luật BĐG, việc tìm kiếm cán bộ có trình độ hiẻu biết về giới, bình đẳng giới để tham gia quá trình hoạch định và soạn thảo dự án gặp khó khăn (UBCVĐXH, Bộ Tư pháp – Thẩm tra và

1.4 Một số vấn đề liên quan đến BĐG

còn có quan niệm khác nhau

• Việc tranh luận trong giới khoa hoc trong nhiều vấn đề liên quan đến giới, bình đẳng giới còn rất khác nhau, khoảng cách còn khá xa:

+ Các ưu tiên cho lao động nữ hay là không ưu tiên nhìn

từ góc độ giới: Ngành nghề cấm phụ nữ làm việc; dành nhiều chế độ lao động ưu tiên cho lao động nữ với thực tiễn tổ chức thực hiện; tuổi hưởng chế độ hưu trí cách nhau 5 năm là bảo đảm bình đẳng giới hay là phân biệt giới ) …

+ Đâu là ưu tiên, đâu là biện pháp đặc biệt ( thúc đẩy)tạm thời;

+ Quan niệm về sự khác biệt về tâm sinh lý, sức khoẻ giữa Nam và nữ với việc hoạch định chính sách ưu tiên, tạo

điều kiện cho lao động nữ…

2 Giải pháp khắc phục

• Làm từng bước, từng dự luật trên cơ sở chọn lựa để rút kinh nghiệm;

• Sử dụng các chuyên gia am hiểu về lồng ghép giới;

• Huy động tối đa trí tuệ của các thành viên Uỷ ban và các đại biểu QH;

• Tiếp tục đào tạo, học tập kinh nghiệm về lồng ghép giới;

• Nâng cao vai trò của tiểu ban trong công tác chuẩn bị;

• Phối hợp các phương thức hoạt động khác của Uỷ

Xin trân trọng cảm ơn!

và chúc sức khoẻ quý vị đại biểu!