NGHIÊN cứu PHÁT TRIỂN NĂNG lực THIẾT kế CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG tạo CHO GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG

• Trong yêu thương không có sự thiên vị, tình yêu thương cần được lan toả• Không cho phép bản thân, người khác làm theo sở thích có hại cho bảnthân cũng là thể hiện của yêu thương • Mỗi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

MẪU THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO

Chủ nhiệm đề tài: Ths Nguyễn Thị Hằng

HÀ NỘI, 3-2015

6 Mẫu 6: Thiết kế hoạt động hướng nghiệp theo phương thức trải nghiệm

7 Mẫu 7: Trắc nghiệm sở thích và khả năng theo lý thuyết mật mã Holland

Mẫu 1: Hoạt động trải nghiệm trong giáo dục giá trị và kỹ năng sống

Chủ đề : GIÁ TRỊ YÊU THƯƠNG VÀ KĨ NĂNG THỂ HIỆN SỰ CẢM THÔNG, CHIA SẺ Người thiết kế: PGS TS Nguyễn Thanh Bình

I Mục tiêu

- Sau khi tham gia hoạt động HS sẽ:

- Trình bày được thế nào nào là tình yêu thương, thế nào là có tình yêuthương và không có tình yêu thương

- Nêu được ý nghĩa của tình yêu thương trong cộng đồng, kết quả của tìnhyêu thương và không có tình yêu thương

- Trình bày được sự chi phối của giá trị yêu thương trong kĩ năng thể hiệncảm thông, chia sẻ

- Rèn luyện kĩ năng cảm thông, chia sẻ trên cơ sở biết yêu thương mọi người

- Phát triển được các kĩ năng cảm thông, chia sẻ thể hiện giá trị yêu thương

II Phương tiện

• Giấy A0, A4, giấy mầu các loại

• Bút dạ, kéo, băng dính

• Các phiếu bài tập và các tình huống, câu chuyện phục vụ cho nội dunghoạt động

NỘI DUNG CỤ THỂ

Khởi động : Cả lớp hát một bài hát về tình yêu thương / hoặc đọc câu chuyện dưới đây

Đừng bao giờ từ bỏ những người bạn bạn đã yêu thương!

Ở Nhật xảy ra một câu chuyện có thực 100% như thế này: Có một người vìmuốn sửa lại nhà nên dỡ tường ra; tường nhà kiểu kiến trúc Nhật thường đế mộttấm gỗ ở giữa, hai bên trát xi măng, nhưng thực chất bên trong để rỗng Khi anh ta dỡ tường ra, phát hiện có một chú thạch sùng đang ngủ ở trong đó, đuôi

nó bị đóng vào vào tường bởi một chiếc đinh được đóng từ ngoài vào trong Anhnày thấy tình cảnh đó vừa thấy thương thạch sùng vừa thấy tò mò, anh ta chăm chúquan sát chiếc đinh, trời ạ! đây là chiếc đinh được đóng khi xây nhà 10 năm trước.Rút cục là có chuyện gì thế này nhỉ? Chú thạch sùng này đã mặc kẹt trên tường màvẫn sống được trọn 10 năm! Sống được 10 năm trong bức tường tối, thật không đơngiản chút nào Có gì đó bất thường thì phải? Anh ta tiếp tục tục nghĩ ngợi, đuôi nó

bị đóng chặt, không thể xê dịch được, thế nó đã sống được nhờ vào điều gì mườinăm qua? Anh ta quyết định chưa sửa công trình của mình vội, muốn quan sát xem

chú thạch sùng này đã ăn gì? Anh muốn nghiên cứu tìm hiểu xem sao.Một lát sau, không biết từ đâu bò ra một chú thạch sùng khác, miệng nó ngoặmmiếng thức ăn… ồ! Anh ta lặng người đi Thế này là sao nhỉ? Vì một bạn thạchsùng bị đinh đóng vào đuôi không thể đi lại được, một bạn thạch sùng khác đã kiếmtìm thức ăn mớm cho bạn trong suốt mười năm qua Tôi nghe xong thấy xúc động

vô cùng và thực sự cũng không nghĩ thêm về mối quan hệ của chúng nữa Các bạn ạ, cùng với sự phổ cập của máy tính trong xã hội con người, tốc độ nhữngthông tin mà chúng ta có được từ người thân, bạn hữu, đồng nghiệp, … ngày mộtnhanh hơn, nhưng khoảng cách giữa con người với con người chúng ta với nhauphải chăng cũng ngày một gần nhau hơn ? … Cho nên đừng bao giờ từ bỏ nhữngngười mà chúng ta yêu thương nhé!

Hoạt động 1: Khám phá giá trị yêu thương

a Mục tiêu

Người học trình bày được giá trị yêu thương là gì và các biểu hiện của yêuthương

b Các bước triển khai

Bước 1: Làm việc chung cả lớp

• GV yêu cầu 3 hoặc 4 HS xung phong sắm vai xử lí tình huống :

Bên vỉa hè có một người tàn tật ngồi bên đường ăn xin, trong khi đó có hai,

ba học sinh đi qua Hãy đưa ra cách ứng xử ( có thể là cho tiền, hoặc có thể coi nhưkhông biết và đi qua)

• Thảo luận chung:

1)Hãy thử đặt mình vào vị trí người tàn tật trên và cảm thấy thế nào khi được người khác cho tiền và trường hợp không được cho tiền?

2) Em đánh giá như thế nào đối với người giúp đỡ những người gặp khó khăn?

- GV ghi nhận tất cả các ý kiến không trùng lặp của HS

Bước 2 Xây dựng một thế giới tràn ngập tình yêu

- GV yêu cầu mỗi nhóm sẽ vẽ về một thế giới tràn ngập tình yêu

- GV theo dõi các nhóm thực hiện

- GV yêu cầu các nhóm lần lượt trình bày ý tưởng của nhóm mình

- GV đặt tiếp câu hỏi cho cả lớp:

1) Vậy yêu thương là gì?

2) Các biểu hiện của yêu thương? Khi trong lòng ta không có yêu thương thì

như thế nào? Còn khi lòng ta tràn ngập tình yêu thương thì sẽ ra sao ?

• GV ghi nhận tất cả các ý kiến không trùng lặp của HS lên bảng hoặc giấy A0

• GV cùng HS phân tích các ý kiến, khái quát, bổ sung và kết luận

• Trong yêu thương không có sự thiên vị, tình yêu thương cần được lan toả

• Không cho phép bản thân, người khác làm theo sở thích có hại cho bảnthân cũng là thể hiện của yêu thương

• Mỗi cá nhân có thể yêu chính mình, yêu gia đình, yêu những người khác,yêu đất nước, yêu mục đích của mình, và yêu cả thế giới cùng một lúc

Hoạt động 2: Ý nghĩa của giá trị yêu thương

a Mục tiêu

HS thấy rõ vai trò của giá trị yêu thương đối với con người, gia đình và xã hội,

b Các bước tiến hành

Bước 1 Làm việc cá nhân

- GV phát cho mỗi HS 3 tờ giấy mầu và yêu cầu suy ngẫm trả lời các câuhỏi dưới đây:

1) Cá nhân không có tình yêu thương và không được yêu thương thì hậu quả

sẽ như thế nào?( viết vào tờ giấy mầu xanh)

2) Trong gia đình nếu không có tình yêu thương/ mọi người không yêu thương nhau thì hậu quả sẽ như thế nào? ?( viết vào tờ giấy mầu hồng)

3) Nếu trong xã hội nếu không có tình yêu thương/ mọi người không yêu thương nhau thì hậu quả sẽ như thế nào? ?( viết vào tờ giấy mầu vàng)

- GV kẻ 3 cột trên bảng: cột dành cho cá nhân, cột 2 dành cho gia đình, cột 3dành cho xã hội để HS gắn các tờ phiếu mầu xanh vào cột 1, hồng vào cột 2, vàng vào cột 3.Đối với cá nhân Đối với gia đình Đối với xã hội

Bước 2 Chia sẻ trong cả lớp

- GV cùng HS gỡ các phiếu ở từng cột, loại bỏ những phiếu có ý kiến trùnglặp; khái quát các ý kiến và chốt lại

c.Kết luận:

- Biết yêu thương và được yêu thương con người sẽ hạnh phúc và cảm thấymình có năng lực và giàu có Tình yêu là chất xúc tác tạo nên sự thay đổi, phát triển

và thành đạt

- Trong gia đình, mọi người biết yêu thương nhau thì gia đình sẽ hạnh phúc

và có thể giúp đỡ nhau, tạo nên sức mạnh, vượt qua mọi khó khan, thử thách đếnvới gia đình

- Trong xã hội, nếu mọi người biết yêu thương nhau thì sẽ tạo nên một xã hộinhân ái, giảm thiểu những tệ nạn xã hội.Tình yêu thương là giá trị làm cho mối quan

hệ của chúng ta tốt đẹp hơn

Hoạt động 3 : Nâng cao tình yêu thương và những rào cản tình yêu

thương

a Mục tiêu

HS thực hành cách khẳng định giá trị yêu thương và xác định các nguyênnhân hoặc rào cản thể hiện tính yêu thương của con người thông qua xây dựng cáctình huống và xử lí tình huống

b Các bước triển khai

Bước 1 Làm việc theo nhóm

- Chia lớp thành các nhóm không quá 8 người

- GV yêu cầu các nhóm xây dựng tình huống và diễn lại tình huống, hoặc kể

về một câu chuyện có tình yêu thương hoặc không có tình yêu thương

Bước 2 Làm việc chung cả lớp

- Lần lượt các nhóm trình bày tình huống/ tiểu phẩm của nhóm mình

- GV yêu cầu các thành viên trong lớp nhận xét về thong điệp đưa ra từ tìnhhuống/ tiểu phẩm của từng nhóm

- GV đặt tiếp 2 câu hỏi sau để HS thảo luận:

1) Có thể làm tăng tình yêu thương bằng cách nào?

2) Nguyên nhân hoặc những rào cản con người thể hiện tình yêu thương đối với nhau?

- GV ghi nhận tất cả những ý kiến không trùng lặp của HS lên bảng

- GV cùng HS phân tích các ý kiến, khái quát hóa, bổ sung và chốt lại

c Kết luận

• Những nguyên nhân/ rào cản thể hiện sự yêu thương:

- Do tính ích kỉ

- Do sự vô cảm

- Ghen tị, đố kị

- Muốn lợi dung/ lạm dụng người khác,

• Cách để làm tăng tình yêu thương

- Luôn xem con người là vốn quí nhất trên đời

- Hình thành và củng cố tình yêu đích thực đối với bản thân, với người khác

- Mọi thái độ, hành vi đều hướng tới mục tiêu đem lại cho con người niềmvui, hạnh phúc Nói cách khác xem con người là mục tiêu, không phải là phươngtiện để mình lợi dụng

- Luôn suy nghĩ tích cực tìm ra những điểm đáng yêu của bản thân, củangười khác

- Khoan dung với những lỗi lầm của bản thân và của mội người để yêuthương được trọn vẹn

Hoạt động 4 Giá trị yêu thương trong cuộc sống

a Mục tiêu

HS suy ngẫm về những hành vi thể hiện sự yêu thương và ý nghĩa của nótrong cuộc sống để củng cố niềm tin vào những giá trị này và tiếp tục phát triển giátrị yêu thương trong cuộc sống

b.Các bước tiến hành

- GVđặt câu hỏi cho học sinh:

Hãy kể một câu chuyện về những việc làm có thật về tình yêu thương của một cá nhân hay tập thể nào mà em biết?

- GV yêu cầu HS tìm những câu ca dao, tục ngữ, hoặc bài thơ nói về tìnhyêu thương con người?

c Kết luận:

Trong cuộc sống hàng ngày chúng ta gặp rất nhiều người tôn trọng giá trịyêu thương, sống nhân ái, giúp đỡ, thông cảm và chia sẻ với người có hoàn cảnhkhó khăn hơn

Bên cạnh đó, vẫn còn một số nguời không có tình yêu thương, Họ luôn lạnhnhạt với mọi người và không quan tâm đến người khác khi gặp khó khăn

Hoạt động 5 Kĩ năng thể hiện sự cảm thông, chia sẻ

- GV yêu cầu HS nhớ lại một tình huống khó khăn trong quá khứ mà bảnthân đã nhận được sự cảm thông chia sẻ của ai đó.

Bước 2 Chia sẻ theo cặp

- HS chia sẻ theo nhóm đôi

Bước 3 Làm việc chung cả lớp:

- GV mời một số HS kể trước lớp Yêu cầu HS kể rõ:

1) Bạn đã gặp khó khăn gì?

2) Ai là người đã quan tâm, cảm thông chia sẻ với bạn?

3) Người đó đã thể hiện sự cảm thông, chia sẻ với bạn như thế nào?

4) Sự cảm thông chia sẻ đó có giúp bạn vượt qua được khó khăn không? 5) Khi nhận được sự quan tâm, cảm thông chia sẻ của người khác, bạn cảm thấy thế nào?

- GV ghi nhận tất cả những ý kiến không trùng lặp của HS lên bảng

- GV cùng HS phân tích các ý kiến, khái quát hóa, bổ sung và chốt lại

c Kết luận

- Con người biết cảm thông, chia sẻ với người khác có gốc rễ là họ mangtrong mình giá trị yêu thương

- Sự cảm thông chia sẻ có thể là những hành động, việc làm hỗ trợ, giúp đỡ

cụ thể, hoặc có thể chỉ là những lời hỏi thăm, những cử chỉ, ánh mắt chân tình, cáchquan tâm lắng nghe người khác bộc bạch những khó khăn, bức xúc mà họ đang phảiđối mặt

- Niềm vui được nhân đôi và nỗi buồn sẽ vơi đi một nửa khi được cảmthông chia sẻ Sự cảm thông chia sẻ sẽ giúp cho chúng ta có thêm niềm vui và sứcmạnh để vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống

Hoạt động 6: Đóng vai thực hành KN cảm thông chia sẻ (30 phút)

a Mục tiêu

HS có KN thể hiện sự cảm thông chia sẻ trong một số tình huống

b Cách tiến hành

Bước 1 Làm việc theo nhóm

- GV chia HS thành các nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm thảo luận vàđóng vai thể hiện sự cảm thông chia sẻ trong một tình huống (xem Phụ lục 2)

- Các nhóm thảo luận xây dựng kịch bản và chuẩn bị đóng vai

Bước 2 Làm việc chung toàn lớp

- Lần lượt từng nhóm lên đóng vai trước lớp

- Thảo luận sau tiểu phẩm của mỗi nhóm:

+ Cách bày tỏ sự cảm thông chia sẻ trong tình huống đã phù hợp chưa? Vì sao?

+ Người nhận được sự cảm thông, chia sẻ sẽ có suy nghĩ, cảm xúc như thế nào? + Trong tình huống này, chúng ta có thể bày tỏ sự cảm thông chia sẻ một

cách khác được không? Cụ thể là như thế nào?

- Sau khi các nhóm đã trình bày các tiểu phẩm đóng vai và rút kinh nghiệmxong, GV nêu câu hỏi thảo luận chung toàn lớp:

+ Những dấu hiệu nào cho thấy một người đang gặp khó khăn và cần sự hỗ trợ? + Chúng ta có thể làm gì để giúp họ tin cậy giãi bày, chia sẻ với chúng ta về

những vấn đề, những khó khăn họ đang phải đối mặt?

+ Trong trường hợp họ không muốn nói về những vấn đề khó khăn của mình

và từ chối sự hỗ trợ thì chúng ta nên làm gì?

- HS trao đổi ý kiến

c Kết luận

- Sự cảm thông chia sẻ phải chân thành, phù hợp với nhu cầu của đối tượng

và với tình huống, hoàn cảnh cụ thể, đồng thời phải rất tế nhị, không được làm tổnthương lòng tự trọng của đối tượng

- Một số dấu hiệu bên ngoài thường có ở một người đang gặp những vấn đềkhó khăn và cần sự hỗ trợ: buồn, trầm ngâm, ít nói hẳn so với mọi khi; ngồi hútthuốc, uống rượu nhiều một mình; không tập trung tư tưởng làm một việc gì đến nơiđến chốn; hay cáu gắt, giận dữ vô cớ; trằn trọc, mất ngủ, hay thở dài; bỏ ăn…

- Khi nhận thấy những dấu hiệu như vậy, chúng ta có thể chủ động hỏi hanxem có phải họ gặp vấn đề gì không, họ có thể chia sẻ với chúng ta không, chúng ta

có thể làm gì để giúp đỡ họ không,… với thái độ quan tâm, chân thành và tế nhị

- Trong trường hợp đối tượng muốn giữ kín, không muốn nói về những vấn

đề khó khăn của họ và từ chối sự hỗ trợ thì chúng ta cần tôn trọng họ, không nên épbuộc

Tổng kết (15 phút)

GV nêu câu hỏi:

1) Qua bài học ngày hôm nay, bạn có thể rút ra được điều gì?

2) Thế nào là giá trị yêu thương

3) Thế nào là KN cảm thông chia sẻ?

4) Mối quan hệ giữa giá trị yêu thương và KN cảm thông chia sẻ?

5) Giá trị yêu thương và kĩ năng cảm thông, chia sẻ có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống

- HS trao đổi ý kiến và GV kết luận chung:

- KN cảm thông chia sẻ là khả năng có thể hình dung và đặt mình vào tronghoàn cảnh của người khác, giúp chúng ta hiểu và chấp nhận người khác; hiểu rõ cảm xúc

và tình cảm của người khác; cảm thông với hoàn cảnh hoặc nhu cầu của họ và biết thể

hiện sự cảm thông bằng những lời nói, cử chỉ, hành động, việc làm phù hợp

- KN cảm thông chia sẻ có vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiệuquả giao tiếp, ứng xử và hợp tác với người khác; trong việc cải thiện các mối quan

hệ xã hội, đặc biệt trong bối cảnh xã hội đa văn hoá, đa sắc tộc, giúp con người cóniềm tin hơn vào cuộc sống và có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn

- KN cảm thông chia sẻ được dựa trên KN tự nhận thức và KN xác định giátrị Đồng thời, KN này là một yêu cầu quan trọng trong quá trình giao tiếp, ra quyếtđịnh và giải quyết vấn đề, giải quyết mâu thuẫn, thương lượng, kiên định và kiểmsoát cảm xúc

Đánh giá

Sử dụng sơ đồ tư duy để hệ thống hóa những nội dung đã học trong chủ đề này

Phụ lục

Một số tình huống đóng vai

Tình huống 1: An là HS lớp 11 Bố An là một chiến sĩ công an dũng cảm.

Không may trong một lần vây bắt cướp, bố An đã hi sinh để lại vợ và hai đứa connhỏ Mẹ An vì quá đau đớn nên đã đổ bệnh nặng An rất buồn khổ và học hành bị sasút

Nếu là bạn cùng lớp với An, bạn có thể làm gì để an ủi, chia sẻ với An?

(Đáp án: Bạn nên gần gũi, an ủi, động viên An; giảng bài, chép bài hộ An; cùng các bạn khác trong lớp, trong trường đến thăm gia đình An, cùng chia sẻ việc nhà với An;…).

Tình huống 2 : Năm nay, lớp 10C có thêm một HS mới từ tỉnh khác chuyển

về Em tên là Mây, người bé nhỏ, nói tiếng địa phương nghe rất lạ và quần áo emmặc không giống với các bạn trong lớp Vì vậy, Mây thường bị một số bạn namtrong lớp trêu chọc, nhại giọng nói và xì xào, bình phẩm về trang phục… khiến Mâyrất buồn và mặc cảm

Nếu là một HS của lớp 10C, bạn sẽ làm gì để chia sẻ, giúp đỡ Mây ?

(Đáp án: Bạn nên động viên Mây, chủ động rủ Mây tham gia vào các hoạt động tập thể của lớp, của trường; đồng thời khuyên nhóm các bạn nam trong lớp không nên có những thái độ, hành vi thiếu tôn trọng đối với Mây như vậy).

Một tài xế taxi ở thành phố New York, Mỹ đã kể câu chuyện này:

Tôi đến địa chỉ được thông báo và bấm còi Sau khi đợi vài phút, tôi lại bấm còi lần nữa Vì chuyến này là chuyến cuối cùng trong ca làm việc của tôi nên tôi chỉ nghĩ đến việc muốn ra về cho nhanh Thế nhưng, thay vào đó tôi lại để xe ở công viên, rồi bước lại gần cửa nhà và gõ cửa… “Đợi một phút” – giọng một người già,

có vẻ đã yếu trả lời Tôi còn nghe thấy tiếng kéo lê cái gì đó trên sàn nhà Một lúc sau cánh cửa mở ra Một bà lão người nhỏ nhắn khoảng 90 tuổi đang đứng trước mặt tôi Bà mặc một chiếc váy hoa và đội một chiếc mũ tròn có gắn mạng che bằng lưới trên đầu – giống như vừa bước ra từ một bộ phim của những năm 40 Bên cạnh bà là một chiếc va ly nhỏ bằng ni-lông Căn hộ trông như không có ai sống nhiều năm Tất cả đồ đạc đều được phủ bằng giấy.

Không có đồng hồ trên tường, không có đồ trang trí hay đồ dùng trên các kệ.

Ở góc nhà là chiếc hộp các-tông đựng đầy ảnh và đồ thủy tinh.

“Anh giúp tôi mang túi ra xe chứ?” – bà nói Tôi mang chiếc va ly ra xe rồi quay lại đỡ bà lão.

Bà cầm tay tôi và chúng tôi đi chậm rãi về phía lề đường.

Bà lão liên tục cảm ơn tôi vì đã giúp đỡ “Không có gì” – tôi nói “Cháu chỉ cố gắng đối xử với khách hàng như cách mà cháu muốn mọi người đối xử với mẹ cháu”.

“Ồ, anh là một chàng trai tốt bụng” – bà nói Khi đã vào trong xe, bà lão đưa tôi địa chỉ rồi đề nghị: “Anh có thể lái xe đi qua trung tâm thành phố được không?”

“Đó không phải là con đường ngắn nhất bà ạ!” – tôi trả lời.

“Ồ, không sao Tôi không vội Tôi đang trên đường đến nhà dưỡng lão” Tôi nhìn qua gương chiếu hậu Mắt bà hơi ướt “Tôi không có gia đình” – bà tiếp tục nói bằng giọng nhẹ nhàng “Bác sĩ nói rằng tôi không còn nhiều thời gian nữa”.

Tôi lặng lẽ vào số và tắt đồng hồ đo mét.

“Bà muốn đi con đường nào?” – tôi hỏi Hai giờ sau, chúng tôi đã đi vào thành phố Bà chỉ cho tôi tòa nhà mà bà đã từng làm việc như một người điều hành thang máy.

Chúng tôi đi qua khu nhà mà bà và chồng từng chung sống khi họ mới cưới.

Bà đề nghị tôi đi qua một cửa hàng mà trước kia từng là phòng khiêu vũ mà bà luyện tập thời còn con gái.

Thỉnh thoảng bà bảo tôi đi chậm lại trước một tòa nhà hay một góc phố nào

đó, rồi bà ngồi nhìn chăm chăm vào bóng tối, không nói gì.

Khi ánh Mặt trời đầu tiên dần hé ở đường chân trời, bà đột nhiên nói: “Tôi mệt rồi Giờ chúng ta đi thôi”.

Chúng tôi tiếp tục đi trong im lặng tới địa chỉ mà bà đã đưa Đó là một tòa nhà thấp, giống như một ngôi nhà nghỉ dưỡng nhỏ, có đường lái xe bên dưới một mái hiên.

Hai hộ lý bước ra xe ngay khi chúng tôi đến Họ trông có vẻ lo lắng khi nhìn từng cử động của bà.

Chắc chắn họ đang mong bà tới.

Tôi mở cốp xe và đặt chiếc va ly ở cửa Bà lão được dìu vào chiếc xe lăn.

“Tôi nợ anh bao nhiêu?” – bà vừa lấy ví vừa hỏi.

“Không gì cả” – tôi nói

“Anh cũng phải sống chứ” – bà trả lời.

“Cháu còn có những khách hàng khác” – tôi nói.

Không chút chần chừ, tôi cúi xuống và ôm bà Bà cũng ôm tôi rất chặt.

“Anh đã mang lại cho một bà già nhỏ bé những phút giây hạnh phúc Cảm ơn anh” – bà nói.

Tôi nắm chặt tay bà, rồi bước đi trong ánh sáng mờ mờ của buổi sáng sớm Cánh cửa đóng lại phía sau tôi, giống như âm thanh của tiếng đóng cửa một cuộc đời.

Tôi không đón thêm khách vào ca làm việc đó Tôi lái xe và miên man suy nghĩ Suốt cả ngày hôm đó, tôi gần như không nói câu nào Nếu bà lão gặp phải một lái xe nóng tính hay một người thiếu kiên nhẫn thì sao? Nếu tôi từ chối đề nghị của bà, hay lại bấm còi thêm một lần nữa rồi bỏ đi thì sao?

Thoáng suy nghĩ, tôi cho rằng tôi chưa từng làm một việc nào quan trọng hơn thế trong đời mình.

Chúng ta thường nghĩ rằng cuộc sống của chúng ta đầy những khoảnh khắc tuyệt vời Nhưng những khoảnh khắc tuyệt vời ấy lại thường được bao bọc bởi cái

vỏ đời thường, bình dị mà người ta thường coi là những chuyện vặt vãnh

Nguyễn Thảo (Theo Elite Daily)

Mẫu 2:

GIÁ TRỊ TRÁCH NHIỆM VÀ KĨ NĂNG RA QUYẾT ĐỊNH

( 200 phút)

 Mục tiêu

Sau khi tham gia hoạt động người học sẽ:

 Trình bày được thế nào là giá trị trách nhiệm và tự liên hệ, đánh giá giá trịnày ở bản thân

 Phân tích được tầm quan trọng của tính trách nhiệm của mỗi cá nhân đốivới bản thân, người khác, với gia đình, xã hội

 Trình bày được nguyên nhân thiếu trách nhiệm và các rào cản con ngườithể hiện trách nhiệm

 Nêu được cách nâng cao tính trách nhiệm của con người

 Phương tiện

 Giấy A0, A4, giấy mầu các loại

 Bút dạ, kéo, băng dính

 Các phiếu bài tập và các tình huống, câu chuyện phục vụ cho nội dunghoạt động

NỘI DUNG CỤ THỂ

Hoạt động 1 Trò chơi “ Bước đi tin tưởng” (20 phút)

 Chia lớp thành các nhóm 4 người Trong từng nhóm có 3 thành viên giữvai trò người dẫn đường thông qua ngôn ngữ; thành viên còn lại bị bịt mắt

 GV nhắc người hướng dẫn càng có trách nhiệm thì người bị bịt mắt càng

- GV ghi nhận những ý kiến chia sẻ không trùng lặp của người học lên bảng,

lựa chọn những ý kiến xác đáng và chốt lại:

+ Sẽ cảm thấy thất vọng

+ Không tin cậy

+ Không muốn hợp tác

…

Hoạt động 2 Khám phá về giá trị trách nhiệm (30 phút)

 Mục tiêu

Người học trình bày được trách nhiệm là gì và các biểu hiện của tráchnhiệm

 Các bước tiến hành

Bước 1: làm việc cá nhân

Yêu cầu từng người tự đọc câu chuyện”Lời hứa từ trái tim” (Trong phần phụ

lục) rồi trả lời 2 câu hỏi sau:

Bạn có suy nghĩ gì về việc làm của người cha trong câu chuyện này?

Việc làm của ông đã thể hiện điều gì?

Bước 2 Làm việc theo nhóm

Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn, thảo luận, trả lời các câu hỏi sau:

 Trách nhiệm là gì?

 Các biểu hiện của trách nhiệm?

Bước 3 Làm việc chung cả lớp

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận nhóm của mình

- Các HV đưa ra câu hỏi, nhận xét, bổ sung

- GV làm trọng tài, giải thích, điều chỉnh, bổ sung và chốt lại

 Kết luận

1)Người đàn ông trong câu chuyện là một người bố tuyệt vời Việc làm củaông đã thể hiện tình thương yêu vô hạn đối với đứa con trai của mình và tráchnhiệm bảo vệ an toàn cho con Ông đã đảm nhận tốt trách nhiệm của người cha đốivới con, dù trong hoàn cảnh rất khó khăn

2) Trách nhiệm là một giá trị, đồng thời cũng là phẩm chất của mỗi cá nhân.

Trách nhiệm là góp phần mình vào việc chung / cố gắng làm xong công việc củamình/làm hết khả năng của mình Trong cuộc sống, mỗi người đều phải thực hiệnnhững trách nhiệm, những nhiệm vụ với gia đình, tập thể, cộng đồng,

3) Các biểu hiện của trách nhiệm:

 Trách nhiệm là thực hiện nhiệm vụ với lòng trung thực/công bằng

 Người có trách nhiệm là người luôn thực hiện bổn phận được giao đúngnhư mục tiêu đã đề ra và tiến hành nhiệm vụ với lòng chính trực, thiện chí và luôn ýthức về việc mình làm

 Người có trách nhiệm sẽ có nhu cầu làm nhiều hơn những việc xứng đáng

 Giúp đỡ, quan tâm người khác khi họ cần

 Người có trách nhiệm biết lẽ phải, cái đẹp, nhận ra điều tốt để gópphần/lựa chọn có trách nhiệm

 Quyền lợi gắn liền với trách nhiệm

 Biết cách sử dụng tiềm lực, tài nguyên của con người để tạo ra những thayđổi tích cực/ tạo ra thế giới tốt đẹp hơn

Hoạt động 3 Trách nhiệm của mỗi cá nhân (30 phút)

Nhóm 1 Thảo luận nội dung “trách nhiệm đối với bản thân”

Nghiên cứu tình huống:

Long đang là Học sinh của một trường THPT, nhưng hay nghỉ học tự do để

đi chơi với nhóm bạn cùng khu phố, cho nên kết quả học của Long sút kém Longcòn đua đòi với nhóm bạn tham gia đua xe và không ít lần bị thương tích Ngoài ra,thỉnh thoảng Long lại cùng nhóm bạn uống rượu say đến mức phát nôn và rồi vẫntiếp tục phóng xe máy trên đường Những lúc thiếu tiền Long có thấy lấy trộm tiền

của bố me, thậm chí là của họ hang nếu có cơ hội

Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn thảo luận các câu hỏi sau:

 Những hành vi của Long thể hiện điều gì?

 Chúng ta cần phải có trách nhiệm gì đối với bản thân?

 Trách nhiệm đối với đạo đức của chính bản thân là gì?

 Là HS, trách nhiệm của bạn là gì?

 Khuyến khích nhóm thể hiện kết quả thảo luận dưới hình thức sơ đồ tư duy

Nhóm 2 Thảo luận về “Trách nhiệm đối với gia đình”

Nghiên cứu tình huống:

Hà sinh ra và lớn lên trong một gia đình khó khăn Bố mẹ sức yếu , emnhỏ Vì vậy Hà luôn tự nhủ phải cố gắng học giỏi để bố mẹ vui lòng, làm gươngcho em trai, và còn để sau này có nghề nghiệp phụng dưỡng cha mẹ và hỗ trợ emtrai ăn học Không chỉ cố gắng học giỏi, Hà còn luôn tranh thủ mọi thời gian đểlam việc nhà giúp đỡ bố mẹ, rồi còn làm thêm khi có cơ hội để kiếm tiền phụ thêmcho cha mẹ

Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn thảo luận các câu hỏi sau:

 Những suy nghĩ và việc làm của Hà thể hiện điều gì?

 Con cái trong gia đình có những trách nhiệm gì

 Điều gì sẽ xảy ra khi con cái không thực hiện trách nhiệm của mình

 Bạn đã đóng góp gì cho gia đình mình

 Đâu là đóng góp bạn cảm thấy hãnh diện?

 Khuyến khích nhóm thể hiện kết quả thảo luận dưới hình thức sơ đồ tư duy

Nhóm 3 Thảo luận về “Trách nhiệm đối với người xung quanh và xã hội”

Nghiên cứu tình huống:

Không chỉ là một học sinh giỏi, một người con hiếu thảo, Hương còn tíchcực tham gia các phong trào ở địa phương như bảo vệ môi trường, giúp đỡ nhữngngười có hoàn cảnh khó khăn Hàng tuần vào ngày nghỉ Hương còn thu xếp thờigian đến khoa u bướu của bệnh viên nhi để chăm sóc, tổ chức hoạt động văn nghệcho các em nhỏ bị bệnh để mang thêm niềm vui cho các em

Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn thảo luận các câu hỏi sau:

 Những việc làm của Hương thể hiện điều gì?

 Chúng ta có thể nói gì với bạn bè khi họ thiếu trách nhiệm hay bỏ rơi chúng ta

 Là con người, bạn cần có trách nhiệm gì đối với những người xung quanh

 Trách nhiệm đối với xã hội của bạn là gì?

- Khuyến khích các nhóm thể hiện kết quả thảo luận dưới hình thức sơ đồ tư duy

Nhóm 4 Thảo luận về “Trách nhiệm đối với toàn cầu”

Nghiên cứu tình huống:

Nam có thói quen sử dụng tiêt kiệm điện, nước và dùng các đồ vật thânthiện với môi trường.Đồng thời Nam còn vận động mọi người xung quanh làm theo

để giảm thiểu sự biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường

Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn thảo luận các câu hỏi sau:

 Những việc làm của Nam thể hiện điều gì?

 Đâu là trách nhiệm chung mà mỗi người cần thực hiện

 Chúng ta có trách nhiệm gì đối với toàn cầu

- Khuyến khích nhóm thể hiện kết quả thảo luận dưới hình thức sơ đồ tư duyBước 2 Làm việc chung cả lớp

Kết quả thảo luận nhóm được ghi vào giấy A0 và treo lên tường, hoặc bảng(những chỗ mà cả lớp có thể quan sát thuận tiện)

 Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận

 Các nhóm khác đặt câu hỏi và bình luận

 GV là trọng tài điều chỉnh, bổ sung, và chốt lại

c) Kết luận

1 Trách nhiệm đối với bản thân và đạo đức

- Xác định rõ trách nhiệm đạo đức của bản thân

- Yêu quí giá trị của bản thân, luôn có những suy nghĩ và hành vi tích cực.

- Luôn có những quyết định có trách nhiệm đối với bản thân

- Là học sinh cần có trách nhiệm học tập, hình thành lối sống lành mạnh, tíchcực, phát triển bản thân

2 Trách nhiệm đối với gia đình

- Không làm gì ảnh hưởng đến thanh danh của gia đình, làm tổn thương

người thân,

- Nhận thức rõ quyền lợi đi đôi với trách nhiệm Luôn thực hiện tốt vai tròcủa mình trong gia đình

- Hiếu thảo với cha mẹ, yêu thương người trong gia đình

- Sẵn sàng đóng góp công sức của mình vì hạnh phúc gia đình, vì người thân,

ruột thịt

- Luôn có chí hướng, nỗ lực bản thân để đem lại niềm vinh hạnh cho gia đình

- 3 Trách nhiệm đối với người khác và xã hội

- Tôn trọng sự công bằng, bình đẳng với mọi người

- Sử dụng sức lực của mình để tạo ra sự thay đổi tích cực cho cộng đồng, xã hội

- Luôn thực hiện bổn phận của mình và thực hiện nhiệm vụ với lòng chính

trực, thiện chí và luôn ý thức về việc mình làm

4 Trách nhiệm đối với toàn cầu:

 Mỗi người chúng ta thể hiện trách nhiệm đối với toàn cầu bằng cách tôntrọng toàn thể nhân loại

 Có ý thức và hành vi tích cực để khắc phục/ giải quyết những vấn đề toàncầu đang nảy sinh

Hoạt động 4 Ý nghĩa của giá trị trách nhiệm ( 20 phút)

 Mục tiêu

HV thấy rõ vai trò của giá trị trách nhiệm đối với con người và xã hội, trên

cơ sở đó có động cơ rèn luyện tính trách nhiệm cho bản thân

 Các bước tiến hành

Bước 1 Làm việc cá nhân

Yêu cầu mỗi người viết một đoạn ngắn về các vấn đề dưới đây:

 Bạn cảm thấy thế nào khi người ta không làm những điều họ đã nói?

 Bạn cảm thấy thế nào khi làm tròn trách nhiệm của mình?

 Bạn cảm thấy thế nào và kết quả ra sao khi bạn không thực hiện tráchnhiệm của mình

 Điều gì sẽ xảy ra nếu mỗi cá nhân thiếu trách nhiệm đối với bản thân, giađình, xã hội và toàn cầu?

 Hãy nêu thêm những ví dụ thực tế về con người thiếu trách nhiệm đã dẫnđến những hậu quả gì?

Bước 2 Chia sẻ theo cặp

 Yêu cầu 2 người ngồi gần nhau chia sẻ bài luận của mình

Bước 3 Chia sẻ trong lớp

 Lấy tinh thần xung phong của các thành viên trong lớp chia sẻ những điều

đã viết Các thành viên khác bổ sung những suy nghĩ của bản thân

 GV khái quát hóa các ý kiến, bổ sung và kết luận

 Nếu cá nhân thiếu trách nhiệm đối với bản thân thì sẽ tự hủ y hoại mình;thiếu trách nhiệm với gia đình thì gia đình sẽ không hạnh phúc; thiếu trách nhiệmvới cộng đồng, xã hội thì cộng đồng, xã hội sẽ không phát triển được, thậm chí làsuy thoái; thiếu trách nhiệm đối với toàn cầu nguy cơ bị hủy diệt có thể xảy ra…

Hoạt động 5 Nguyên nhân thiếu trách nhiệm và những trở ngại trong thực hiện bổn phận/ trách nhiệm ( 20 phút)

 Vì sao con người thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hình thức?

-GV chia đôi bảng thành 2 phần, một nửa dành cho những ý kiến về những li

do không làm những việc cần làm, nửa kia dành cho những lí do thực hiện nhiệm

vụ một cách thiếu trách nhiệm.

- Sau đó, GV yêu cầu HV mang những tấm thẻ lên dán vào đúng chỗ trên

bảng

- GV cùng cả lớp rà soát, loại bỏ những thông tin trùng lặp, chưa phù hợp,giữ lại những ý kiến xác đáng, tổng hợp, phân loại và kết luận.

c Kết luận

 Sự vô tâm, lãnh cảm, ích kỉ,

 Thiếu niềm tin vào sự tất yếu của trách nhiệm

 Không nhận thức được thể hiện trách nhiệm là điều kiện để có thể đạ tđược điều mong muốn

 Thiếu niềm tin vào sự công bằng, thiếu tự trọng

 Không gắn liền quyền lợi với trách nhiệm

b Các bước tiến hành

Bước 1: Làm việc cá nhân, sau đó chia sẻ theo cặp

Phát cho mỗi người một tờ giấy A4, yêu cầu suy nghĩ và trả lời các câu hỏisau:

 Hiện tại bạn có thấy mình là người có trách nhiệm không?

 Đôi khi chúng ta có trách nhiệm ở một vài lĩnh vực này và không có trách nhiệm ở một vài lĩnh vực khác Trách nhiệm của bạn nằm ở lĩnh vực nào?

 Sau đó hai người ngồi cạnh nhau chia sẻ những kết quả làm việc cá nhân.Mỗi người rèn kĩ năng trình bày và lắng nghe tích cực trong quá trình chia sẻ

Bước 2: Làm việc theo nhóm

Các nhóm cùng thảo luận 2 câu hỏi sau:

 Bạn đã học hỏi về tinh thần trách nhiệm như thế nào?

 Viết ra những cách làm mới để trở nên có tinh thần trách nhiệm?

Bước 3: Làm việc chung cả lớp

 Các nhóm treo kết quả thảo luận nhóm tại nơi nhóm ngồi

 GV sử dụng kĩ thuật hội chợ – yêu cầu các nhóm đi tham quan sản phẩmcủa nhau và trao đổi kết quả làm việc giữa các nhóm

c.Kết luận

 Nhận thức sâu sắc ý nghĩa của trách nhiệm và hậu quả của thiếu tráchnhiệm

 Tự giác thực hiện trách nhiếm của mình như điều tất yếu

 Cao hơn là cần gắn giá trị, danh dự, lòng tự trọng của mình với việc thựchiện trách nhiệm, bổn phận

 Kiên trì, nhẫn nại, chuyên tâm với công việc Mong muốn được cống hiếnnhững điều quí giá của bản thân

 Không bảo thủ, bao biện khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện bổnphận/ trách nhiệm

Hoạt động 7 Phân tích tình huống ( 30 phút)

 Mục tiêu

Qua việc phân tích tình huống, HV bước đầu hình dung được các bước raquyết định và thấy được sự chi phối của các giá trị, trong đó có giá trị trách nhiệmđối với việc lựa chọn quyết định

Hương cũng đầy xúc cảm, nhưng băn khoăn:

 Đồng ý với Hùng ?

 Nếu đồng ý thì có cách nào để bảo vệ cho bản thân?

 Không đồng ý với Hùng?

- GV nêu câu hỏi:

1) Nếu là Hương bạn sẽ chọn cách giải quyết nào trong tình huống đó?

- Lấy tinh thần xung phong của 3 cặp HS ( có thể cùng giới)

 Sau khi các cặp thể hiện cách giải quyết thông qua sắm vai, GV hỏi xem

có ai bổ sung?

 GV chia HV thành các nhóm nhỏ và phân công mỗi nhóm phân tích mặtđược và không được của từng phương án đã nêu (ảnh hưởng đối với bản thânHương, Hùng với gia đình với học tập, với tương lai,…) ?

Các nhóm thảo luận và ghi kết quả thảo luận ra giấy A0 theo mẫu sau:

Phương án giải quyết:………

Kết quả

 Sau khi thảo luận xong, các nhóm trưng bày kết quả thảo luận của nhómlên tường xung quanh lớp học hoặc trải dưới sàn lớp học

 Cả lớp đi xem và ghi ý kiến bình luận, bổ sung

 GV hướng dẫn HV cả lớp cùng tổng hợp kết quả thảo luận của các nhómthành một bảng chung trên giấy A0 theo mẫu sau:

 Có thể bị gia đìnhHương bắt gặp, mọi người cùng bị

 Hương cũng có thểthỏa mãn nhu cầu tình cảmcủa bản thân lúc đó

 Có thể Hương bị mangthai ngoài ý muốn

- Hai người rất có thể bịcuốn vào quan hệ giới tính, saonhãng nhiệm vụ học tập…

-Nếu tình cảm của haingượi bị phôi pha, sẽ rơi vào mặccảm tội lỗi

- …b) Hương

 Hương cũng có thểthỏa mãn nhu cầu tình cảmcủa bản thân lúc đó

 Không lo lắng cóhậu quả mang thai ngoài ýmuốn

 Có thể bị gia đìnhHương bắt gặp, mọi người cùng bịtổn thương, đau khổ

 Được thỏa mãn lần đầu,lần sau Hùng sẽ tiếp tục đòi hỏi

 Hương có thể sẽ mặccảm thấy bị tổn thương/ coithường mỗi khi Hùng không quantâm, chu đáo

- Hai người rất có thể bịcuốn vào quan hệ giới tính, saonhãng nhiệm vụ học tập…

-Nếu tình cảm của haingượi bị phôi pha, sẽ rơi vào mặccảm tội lỗi

và càng yêu Hương hơn

 Hương sẽ tin, yêu

 Không đáp ứng nhu cầucủa Hùng lúc đó

 Hương cũng có thểkhông thỏa mãn nhu cầu tình cảmcủa bản thân lúc đó

 Hùng và Hương cótrách nhiệm với bản thân, giađình…

- …



- …

Thảo luận lớp theo các câu hỏi:

 Có phương án giải quyết nào chỉ có mặt tích cực/hạn chế không?

 Nếu bạn ở trong hoàn cảnh của Hương, bạn sẽ chọn cách giải quyết nào?

Vì sao?

 Quyết định lựa chọn của mỗi người trong tình huống này có giống nhau không? Theo bạn, việc ra quyết định của mỗi cá nhân phụ thuộc vào những yếu tố nào?

 Qua việc phân tích tình huống này, theo bạn, để ra được quyết định phù hợp, cần thực hiện theo bước như thế nào?

4) Phân tích mặt được, mặt hạn chế của từng phương án

5) Lựa chọn phương án tối ưu dựa trên các giá trị và bối cảnh cụ thể

6) Thực hiện quyết định

7 ) Đánh giá việc thực hiện quyết định và cả quyết định để rút kinh nghiệmcho lần sau

 Mỗi phương án giải quyết đều có hai mặt: tích cực và hạn chế riêng

 Để quyết định lựa chọn được phương án tối ưu cần phải cân nhắc, so sánhkết quả nếu thực hiện các phương án

 Trong mọi tình huống, mỗi người khi lựa chọn phương án tối ưu đều cần

có trách nhiệm để có quyết định mang tính tích cực và xây dựng

Tổng kết (15 phút)

 GV yêu cầu HS nói lên những thu hoạch của bản thân về nhận thức, KN

sau khi học chủ đề này (chỉ nêu những ý kiến không trùng lặp với người đã nói

trước)

 GV chỉ bổ sung thêm sau khi HS đã hết ý kiến:

+Trách nhiệm là một giá trị và là phẩm chất vô cùng cần thiết đối với mỗi cánhân và xã hội Nếu con người thiếu trách nhiệm thì con người sẽ tự hủy hoại bảnthân, phá vỡ hạnh phúc gia đình và cản trở sự phát triển của xã hội

+ Con người thiếu trách nhiệm là do ích kỉ, thiếu mong muốn được tin cậy và

Ở đó, ông nhìn thấy 1 đống đổ nát - ngôi trường đã sập hoàn toàn Ngay lúc

đó, người đàn ông nhớ đến lời hứa ông luôn nói với con mình: "Dù thế nào, bố cũngluôn bảo vệ con!" Và ông bật khóc khi nhìn đống gạch vụn đã từng là trường học.Rồi ông bắt đầu cố định hướng xem lớp của con mình nằm ở vị trí nào Góc bênphải phía sau của trường học! Ông lao đến và bắt đầu bới đống gạch đó

Nhiều vị phụ huynh thấy người đàn ông làm như vậy, họ vừa khóc vừa kéoông ra, kêu lên: "Quá muộn rồi!", "Anh không làm được gì đâu", "Về nhà đi" hoặc

"Chúng ta phải chờ cứu hộ đến thôi" Nhưng để đáp lại những lời đó, người đànông chỉ nói đúng 1 câu: "Giúp tôi 1 tay!" Và ông vẫn tiếp tục bới đống gạch, cẩnthận quẳng từng viên gạch, từng mảnh tường ra ngoài

Đội cứu hộ đến và họ cũng cố lôi ông ra khỏi đống đổ nát

- Chúng tôi sẽ lo việc này, ông về nhà đi!

Nhưng người cha vẫn dọn dẹp từng viên gạch và chỉ đáp:

- Giúp tôi 1 tay đi!

Cảnh sát cũng có mặt Họ cũng khuyên can người đàn ông:

- Anh đang trong trạng thái không ổn định Anh có thể gây nguy hiểm chomình và cho

người khác, đề nghị anh về nhà!

Nhưng họ cũng chỉ nghe được 1 câu:

- Giúp tôi 1 tay đi!

Một người, rồi nhiều người vào "giúp 1 tay"

Họ đào bới đống gạch suốt 8 tiếng 12 tiếng 24 tiếng 36 tiếng Và đếntiếng thứ 38, khi kéo 1 tảng bê tông ra, dường như họ thấy tiếng trẻ con

- Armand? - Người đàn ông gọi to, giọng nghẹn lại và ông nghe thấy tiếngtrả lời:

- Bố phải không? Con ở đây này! Con đang bảo các bạn đừng lo, vì bố sẽđến cứu con, và tất cả các bạn nữa! Bố đã hứa bố sẽ luôn bảo vệ con mà

14 học sinh trong số 38 em ở lớp của Armand được cứu sống hôm đó, vì khingôi trường sập xuống, 1 tảng bê tông to đã chặn vào tạo thành cái "hang" nhỏ vàcác em bị kẹt Armand đã bảo các bạn đừng khóc, bởi vì "Bố tớ sẽ đến cứu chúngta!" Các em nhỏ hoảng sợ, đói khát, nhưng đã được cứu sống, bởi vì có 1 người cha

Sau khi tham gia hoạt động HS sẽ

 Trình bày được thế nào là giá trị hòa bình, khoan dung và tự liên hệ, đánhgiá giá trị này ở bản thân

 Trình bày được tầm quan trọng của giá trị hòa bình, khoan dung của mỗi

cá nhân đối với bản thân, người khác, với gia đình, xã hội

 Trình bày được nguyên nhân thiếu thiện chí, khoan dung và các rào cảncon người thể hiện khoan dung

 Trình bày được cách nâng cao tính khoan dung của con người

 Trình bày được sự chi phối của giá trị hòa bình, khoan dung trong kĩ nănggiải quyết mâu thuẫn tích cực, từ đó quyết tâm rèn luyện kĩ năng giải quyết mâuthuẫn tích cực trên cơ sở thay đổi thái độ đối với bản thân, người khác

 Phát triển được các kĩ năng hợp phần của kĩ năng giải quyết mâu thuẫntích cực, thiện chí và thể hiện giá trị hòa bình, khoan dung

 Phương tiện

 Máy tính, máy chiếu

 Giấy A0, A4, giấy mầu các loại

 Bút dạ, kéo, băng dính

 Các phiếu bài tập và các tình huống, câu chuyện phục vụ cho nội dunghoạt động

Người học nêu được các khía cạnh biểu hiện của giá trị hòa bình

 Cách tiến hành

Bước 1 Làm việc nhóm

Chia lớp thành các nhóm không quá 8 người Phân công mỗi nhóm thảo luận

1 trong 3 câu hỏi sau:

 Tìm những điểm khác biệt giữa thế giới hòa bình và thế giới bất hòa Những điều gì tồn tại ở một thế giới bất hòa mà không tồn tại ở thế giới hòa bình

 Suy ngẫm về cảm giác bình an và bất an Suy nghĩ và hoạt động nào giúp tìm thấy sự bình an cho mình?

 Tìm sự khác biệt giữa một trường học bình yên và một trường học có xung đột.

 Kết quả thảo luận nhóm được trình bày vào giấy A0

Bước 2 Làm việc chung cả lớp

 Các nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình

 Các thành viên trong nhóm khác có thể đặt câu hỏi, bổ sung

Từ những kết quả thảo luận của các nhóm, cả lớp thảo luận tiếp:

 Thế nào là hòa bình?

 GV ghi nhận tất cả những ý kiến của người học lên bảng Sau đó cùng cảlớp phân tích các ý kiến, khái quát và kết luận

c Kết luận

 Hòa bình không chỉ là sự vắng bóng của chiến tranh

 Chỉ có được khi mỗi người có được sự bình yên trong tâm hồn

 Bình yên- trạng thái tinh thần điềm tĩnh, thư giãn, thanh thản

 Bình yên có được khi động cơ của tư tưởng, tình cảm, ước muốn trong sáng/ /cảm giác tốt đẹp ở bên trong /suy nghĩ tốt về mình và người khác

 Hòa bình chỉ có thể khi được duy trì trong bầu không khí phi bạo lực, biếtlắng nghe, công bằng, đối thoại trên cơ sở tôn trọng nhau

 Thanh bình không có nghĩa là vắng bóng sóng gió mà chính là ta vẫn giữđược lòng bình an giữa những biến động, hỗn loạn

 Nếu mỗi người đều cảm thấy bình yên trong lòng thì hòa bình sẽ ngự trịkhắp nơi trên thế giới

Hoạt động 2: Khám phá về Khoan dung (30 phút)

 Sự khoan dung thể hiện như thế nào ở các nhân vật trong câu chuyện? Nhân vật nào có lòng khoan dung thực sự?

 Bằng trải nghiệm thực tế và qua những chủ đề đã học theo bạn khoan dung còn thể hiện ở những khía cạnh nào khác?

 Hãy nhận dạng sự khoan dung mà các bạn đã thể hiện trong quá trình thảo luận nhóm để tìm ra sự đồng thuận?

 Kết quả thảo luận nhóm được ghi vào giấy A0

Bước 2 Làm việc chung cả lớp

- Các nhóm treo kết quả thảo luận nhóm tại nơi nhóm ngồi (những chỗ mà cảlớp có thể quan sát thuận tiện)

- GV sử dụng kĩ thuật hội chợ – yêu cầu các nhóm đi tham quan sản phẩmcủa nhau và trao đổi kết quả làm việc giữa các nhóm

- Nếu không nhóm nào nêu được khoan dung còn là sự không định kiến, cốchấp thì GV nêu them câu hỏi sau đây để cả lớp thảo luận:

1.Phân tích định nghĩa “Khoan dung là một thái độ khách quan và công bằng đối với những người mà ý kiến, hành vi, chủng tộc, tôn giáo, dân tộc v.v của

họ khác với của mình; không hề có sự cố chấp” (Nguồn từ điển Random House College).

- GV cùng HS khái quát hóa ý kiến của các nhóm,ý kiến thảo luận chung cảlớp và kết luận

 Khoan dung là biết tôn trọng lẫn nhau thông qua sự hiểu biết về nhau

 Người biết trân trọng giá trị tốt đẹp ở người khác thấy được vẻ đẹp củanhững sự khác nhau và nhìn thấy điều tích cực trong mọi tình huống là người cólòng khoan dung

 Khoan dung giúp ta thừa nhận cá tính và sự đa dạng của con người Thôngqua sự thấu hiểu (biết đặt mình vào vị trí của người khác) và đầu óc cởi mở, phóngkhoáng, người khoan dung có khả năng thu hút, lôi kéo nhiều người khác biệt đếnvới mình và bằng sự chấp nhận chân thành, biết điều chỉnh, dung hòa

 Khoan dung chính là lòng yêu thương, biết đánh giá cao lòng tốt ở ngườikhác Hạt giống của khoan dung là tình yêu thương, còn nước để nó nảy mầm làlòng trắc ẩn và sự quan tâm, chăm sóc

 Khoan dung còn là biết cho qua, tha thứ những sai lầm của người khác đốivới mình, không thù hận, đồng thời giúp cho những người khác cảm thấy bình an,nhẹ nhàng để tiếp tục sống tích cực

 Nguyên nhân của việc không khoan dung là do sợ hãi và thiếu hiểu biết;hoặc khi thiếu tình yêu thương, sẽ thiếu đi lòng khoan dung

Hoạt động 3 Ý nghĩa của giá trị hòa bình và khoan dung

 Mục tiêu

Người học nêu được ý nghĩa của giá trị hòa bình và khoan dung trong cuộc sống

 Cách tiến hành

 Phát cho mỗi người một tờ giấy A4

 GV tổ chức trò chơi “Nếu… thì….”, ở đây GV là người đưa ra mệnh đề

“Nếu….”, còn HS phải đưa ra những mệnh đề “thì…” phù hợp Cụ thể GV đưa ra 2mệnh đề sau:

1 Nếu mỗi cá nhân không coi trọng giá trị hòa bình thì điều gì sẽ xảy ra đối với chính cá nhân đó, gia đình, cộng đồng xã hội?

2 Nếu mỗi cá nhân không coi trọng giá trị khoan dung thì điều gì sẽ xảy ra đối với chính cá nhân đó, gia đình, cộng đồng xã hội?

 HS suy nghĩ và liệt kê ra những mệnh đề thì… phù hợp với 2 mệnh đề

“nếu…” mà GV đã đặt ra (khoảng 5 phút)

 Sau đó, GV nêu mệnh đề “nếu…” nào và chỉ vào HS đầu tiên thì HS đóphải nói được mệnh đề “thì…” phù hợp với mệnh đề “nếu…” mà GV đã nêu ra(không trùng lặp với những ý kiến trước), sau đó HS đó lại chỉ vào bạn kế tiếp vànêu mệnh đề ” Nếu ” Trò chơi kết thúc khi hết những mệnh đề “thì…” khôngtrùng lặp

 GV chia bảng thành 2 cột

Ý nghĩa của giá trị hòa bình Ý nghĩa của giá trị khoan dung

 GV phân tích, khái quát những ý kiến của HS , bổ sung, rồi kết luận

 Kết luận

-Hòa bình và khoan dung đều là những giá trị cần thiết đem lại sự bình an,

thanh thản trong tâm trí con người

- Hòa bình và khoan dung là những giá trị có ý nghĩa quyết định đem lại sựthiện chí trong quan hệ giữa con người, giữa các nhóm người, giữa các dân tộc,quốc gia

Hoạt động 4 Nâng cao lòng khoan dung (40 phút)

 Mục tiêu

HS thực hành cách khẳng định giá trị khoan dung của bản thân thông quacách phản ứng khi gặp phải những thành kiến mang tính phân biệt đối xử

 Cách tiến hành

Bước 1: Tìm hiểu cách phản ứng khi bị xúc phạm

GV đặt câu hỏi cho cả lớp:

Khi bị xúc phạm con người thường sẽ phản ứng như thế nào?

GV ghi nhận những ý kiến không trùng lặp của HS, phân tích, bổ sung vàchốt lại:

Phản ứng của con người khi bị xúc phạm thường là:

 Đáp trả lại bằng những lời nói xúc phạm khác (Kết quả có thể dẫn đếnxung đột, bạo lực)

 Phản ứng thụ động, im lặng và bỏ qua (kèm theo là tâm trạng ấm ức vàthái độ căm giận, xem thường người kia, có dịp sẽ trả thù)

 Phản ứng khẳng định mình bằng những câu trả lời như “Tôi không thíchkhi bạn….”; Tôi cảm thấy….”, “Tôi thực sự không thích kiểu đùa này…” (Cáchphản ứng này thể hiện sự tự trọng, khoan dung cho qua sự việc)

Bước 2: Thực hành khẳng định bản thân, khoan dung và tôn trọng.

GV yêu cầu 2 người ngồi cạnh nhau thực hành các cách nói thể hiện sự tôntrọng, khoan dung, cụ thể:

Một bên đưa ra những câu nói chỉ trích, xúc phạm; còn một bên đưa ra câutrả lời mang tính khẳng định bản thân, khoan dung và tôn trọng Sau đó bên nói câuchỉ trích, xúc phạm phải thay đổi cách nói ban đầu theo hướng tích cực

Ví dụ:

A nói với B: Cậu mù à mà không nhìn thấy…

B: Mình cảm thấy rất buồn khi bị cậu rủa như vậy, nếu cậu đứng ở vị trí củatôi, có thể cậu cũng không nhìn thấy…

Hoặc: Tôi sẽ rút kinh nghiệm, nhưng tôi không thích những từ mà bạn dùng

để nói với tôi như vậy, bạn chắc cũng có lúc sơ xuất…

A nói lại với B: Xin lỗi, Thật đáng tiếc là cậu đã không nhìn thấy…

GV yêu cầu các cặp đổi vai cho nhau và khuyến khích đưa ra được nhiềuphương án phản hồi mang tính khoan dung, tôn trọng

 Mục tiêu

Người học biết vận dụng giá trị hòa bình, khoan dung để giải quyết mâuthuẫn một cách tích cực

 Các bước tiến hành

Chia lớp thành các nhóm Mỗi nhóm đảm nhiệm 1 trong các tình huống sau:

 Tình huống 1 Một HS trong trường thô bạo và tìm cách chế nhạo bạn.Bạn cảm thấy thế nào? Bạn sẽ ứng xử như thế nào?

 Tình huống 2 Giờ ra chơi, một nhóm HS bước vào quán nước ở cổngtrường, lúc đó em đang ngồi uống nước trong quán Một HS trong nhóm này vô tìnhnhổ nước bọt vào chân bạn Bạn quay lại yêu cầu người HS đó phải xin lỗi, tuynhiên người đó đã khước từ, không chịu xin lỗi, lại còn cười bạn? Vậy bạn sẽ ứng

xử như thế nào?

 Tình huống 3 Giờ ra chơi có một vài HS lớp khác đến trêu bạn hoặc pháquấy trò chơi mà bạn đang tham gia Họ dùng những lời lẽ thô tục, thiếu văn hóa để

châm chọc Bạn sẽ giải quyết như thế nào?

 Tình huống 4 Bạn đang tham gia vào một trò chơi giữa các nhóm bạncùng tuổi tại sân trường Một thành viên của nhóm khác chạy xô vào bạn, cả 2người cùng ngã Mặc dù người kia sai, bạn vẫn đỡ người đó dậy, nói lời xin lỗi hoặchỏi han rất lịch sự Tuy nhiên, đáp lại thái độ rất lịch sự của bạn, người kia chửi tục,xúc phạm hoặc đe dọa Vậy bạn sẽ xử lý như thế nào?

c.Kết luận:

Cảm xúc quá khích của con người rất dễ làm nảy sinh bạo lực Hòa bình haybạo lực đều bắt đầu từ trong ý nghĩ của mỗi chúng ta Hãy xem quá trình này diễn ranhư thế nào:

 Cảm xúc có thể dâng lên như thế nào để các buồn bực nhỏ lớn dần và vượtkhỏi tầm kiểm soát không làm chủ được nữa?

 Chúng ta có thể kiểm soát cảm xúc giận dữ và thay thế chúng bằng nhữngcảm xúc điềm tĩnh và bình an hơn

Cách kiểm soát cơn giận:

Khi biết mình đang tức giận, hãy:

 Tự nói với mình: “Mình đang tức giận”

 Hít thở sâu vài hơi để lấy lại bình tĩnh, tự trấn tĩnh bằng những suy nghĩbình an

 Nghĩ về các hậu quả của việc hành động theo sự chi phối của cơn giận

 Nghĩ về các giá trị của bản thân như hòa bình, tôn trọng…

Các bước giải quyết mâu thuẫn:

 Kiềm chế cảm xúc - sử dụng các KN thư giãn Tự đưa mình ra khỏi tâmtrạng/ tình huống đó

 Xác định nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn - Ai là người gây ra mâu thuẫn/chịu trách nhiệm Cần suy nghĩ tích cực, vì nó có tác động mạnh đến cảm xúc vàhành vi tích cực (Nếu cần tách khỏi người có mâu thuẫn với mình một thời gian đểsuy nghĩ và tìm cách giải quyết mâu thuẫn đó)

 Tìm thời điểm thích hợp để bày tỏ suy nghĩ của mình Hỏi người có mâuthuẫn với mình có thời gian để ngồi nói chuyện về mâu thuẫn đó không

 Hãy nói với người có mâu thuẫn với mình về cảm xúc của mình

 Hãy nói với họ tại sao mình lại có cảm xúc như vậy

 Hãy lắng nghe, lắng nghe và lắng nghe câu trả lời của người đó

 Hãy cùng thảo luận về cách giải quyết mâu thuẫn

 Tiếp tục thảo luận/thương lượng một cách bình tĩnh Nếu mâu thuẫn khôngthể giải quyết được/hoặc một trong 2 người trở nên quá giận dữ rồi, thì hãy dừngcuộc thảo luận/ thương lượng và hẹn sẽ nói chuyện về vấn đề đó

Hoạt động 6 Giá trị hòa bình và khoan dung trong thực tế cuộc sống

 Mục tiêu

HS suy ngẫm về những hành vi thể hiện sự khoan dung, hòa bình và ý nghĩacủa nó trong cuộc sống để củng cố niềm tin vào những giá trị này và tiếp tục pháttriển giá trị khoan dung, tôn trọng cuộc sống

 Các bước tiến hành

 GV yêu cầu HS suy ngẫm và liệt kê ra giấy A4 những ví dụ về những hànhđộng thể hiện giá trị hòa bình , khoan dung của những người xung quanh và tácđộng của nó

 Yêu cầu HS chia sẻ theo cặp

 Tổ chức cho HS chia sẻ những trải nghiệm về sự bình an, lòng khoan dungtrong lớp

 Trao đổi trong lớp về những ý kiến chưa thống nhất

Quan trọng là chúng ta biết phát huy những hành động tích cực, giảm dầnnhững thái độ, hành vi chưa tích cực để nâng cao sự khoan dung và bình an chongười khác…

Tổng kết

 GV yêu cầu HS nói lên những thu hoạch của bản thân về nhận thức, KN

sau khi học chủ đề này (chỉ nêu những ý kiến không trùng lặp với người đã nói

trước)

GV chỉ bổ sung thêm sau khi HS đã hết ý kiến:

 Hòa bình không phải chỉ là vắng bóng chiến tranh mà còn là sự bình antrong tâm trí

 Khoan dung không phải chỉ là biết tha thứ, mà còn là biết thừa nhận sựkhác biệt, không định kiến

 Hòa bình và khoan dung đều là những giá trị cần thiết đem lại sự bình an,thanh thản trong tâm trí con người

 Hòa bình và khoan dung là những giá trị có ý nghĩa quan trọng trongnhững quyết định giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ giữa con người, giữa cácnhóm người, giữa các dân tộc, quốc gia một cách thiện chí, mang tính xây dựng

Thật ngạc nhiên ! Bà thấy một người đàn ông da đen đang lặng lẽ ăn bát súp

“Thật không thể chấp nhận được !” - Người phụ nữ ấy thầm nghĩ - “Mình không thểchấp nhận được !” - Người phụ nữ ấy thầm nghĩ - “Mình không thể để miếng ăn bịcướp mất một cách dễ dàng thế được” Bà ngồi xuống đối diện với người đàn ông