BÀI TIỂU LUẬN: VẤN ĐỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Đối với sức khỏe con người Trước mắt, thực phẩm là nguồn cung cấp chất dinh dưỡngcho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo sức khỏe con ngườinhưng đồng thời cũng là nguồn có thể gây bệnh nếu

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: “VẤN ĐỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY”

Hà Nội, tháng 4 năm 2016Thực hiện: Nhóm 1 GVHD: TS Nguyễn Thanh Bình

MỤC LỤC

1 Một số khái niệm 4

2 Tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm 4

2.1 Đối với sức khỏe con người 4

2.2 Tác động đến kinh tế và xã hội 5

3 Những thách thức và tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay 7

3.1 Những thách thức 7

3.2 Tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay 8

a Tình trạng chung: 8

b Số liệu thống kê 9

4 Nguyên nhân và giải pháp 18

4.1 Nguyên nhân 18

4.2 Giải pháp 20

a Giải pháp nâng cao vệ sinh an toàn thực phẩm 20

b Về phía người tiêu dùng: 21

c Về phía nhà sản xuất: 22

d Về phía quản lý nhà nước: 22

5 Kết luận 24

1 Một số khái niệm

● Thực phẩm: là những thức ăn, đồ uống của con người dưới

dạng tươi sống hoặcđã qua sơ chế, chế biến; bao gồm cả đồuống, nhai ngậm và các chất đã được sửdụng trong sản xuất,chế biến thực phẩm

● Vệ sinh thực phẩm: là mọi điều kiện và biện pháp cần thiết để

đảm bảo sự an toànvà phù hợp của thực phẩm ở mọi khâuthuộc chu trình thực phẩm

● An toàn thực phẩm: là sự bảo đảm thực phẩm không gây hại

cho người tiêu dùngkhi nó được chuẩn bị và/hoặc ăn theo mụcđích sử dụng

● Định nghĩa vệ sinh an toàn thực phẩm: vệ sinh an toàn thực

phẩm là tất cả điềukiện, biện pháp cần thiết từ khâu sản xuất,chế biến, bảo quản, phân phối, vậnchuyển cũng như sử dụngnhằm bảo đảm cho thực phẩm sạch sẽ, an toàn, khônggây hạicho sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng Vì vậy, vệ sinh antoàn thựcphẩm là công việc đòi hỏi sự tham gia của nhiềungành, nhiều khâu có liên quanđến thực phẩm như nôngnghiệp, thú y, cơ sở chế biến thực phẩm, y tế, người tiêu

dùng

2 Tầm quan trọng của vệ sinh an toàn thực phẩm

2.1 Đối với sức khỏe con người

Trước mắt, thực phẩm là nguồn cung cấp chất dinh dưỡngcho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo sức khỏe con ngườinhưng đồng thời cũng là nguồn có thể gây bệnh nếu không đảmbảo vệ sinh Không có thực phẩm nào được coi là có giá trị dinhdưỡng nếu nó không đảm bảo vệ sinh

Về lâu dài thực phẩm không những có tác động thườngxuyên đối với sức khỏe mỗi con người mà còn ảnh hưởng lâu dàiđến nòi giống của dân tộc Sử dụng các thực phẩm không đảmbảo vệ sinh trước mắt có thể bị ngộ độc cấp tính với các triệuchứng ồ ạt, dễ nhận thấy, nhưng vấn đề nguy hiểm hơn nữa là

sự tích lũy dần các chất độc hại ở một số cơ quan trong cơ thểsau một thời gian mới phát bệnh hoặc có thể gây các dị tật, dịdạng cho thế hệ mai sau Những ảnh hưởng tới sức khỏe đó phụthuộc vào các tác nhân gây bệnh Những trẻ suy dinh dưỡng,người già, người ốm càng nhạy cảm với các bệnh do thực phẩmkhông an toàn nên càng có nguy cơ suy dinh dưỡng và bệnh tậtnhiều hơn

Khi sử dụng thực phẩm không an toàn vệ sinh và không cónguồn gốc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng:

 Ảnh hưởng đến tạo hình: thể lực, chiều cao

 Ảnh hưởng tới điều hòa gen: giống nòi

 Ảnh hưởng tới hệ thống Enzyme: quá trình chuyển hóa

 Ảnh hưởng đến chức năng: tiêu hóa, tim mạch, thần kinh, bàitiết, hô hấp, sinh dục

 Nguy cơ gây nên bệnh tật: ngộ độc cấp tính, ngộ độc mạntính, bệnh truyền qua thực phẩm, huyết áp, ung thư (thựcquản, tiền liệt tuyến, dạ dày, đại tràng, vú, trực tràng,khoang miệng, gan, ), sỏi mật, đái đường, sơ gan, răngmiệng, loãng xương, phù thũng, lở loét da, khô mắt, còixương, (riêng bệnh huyết áp và ung thư chiếm 35% có liênquan đến ăn uống)

Việt Nam hiện đang là quốc gia có tỷ lệ tử vong vì ung thưcao trên thế giới với 70.000 người chết và 200.000 ca mới mắchàng năm Đặc biệt, 80% bệnh nhân ung thư Việt Nam đến điều

trị bệnh ở giai đoạn muộn Những con số báo động cho thấygánh nặng của căn bệnh và nhận thức về căn bệnh ở nước tacòn chưa được quan tâm.

2.2 Tác động đến kinh tế và xã hội

Hàng năm, ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng nghiêm trọng đếntính mạng và sức khỏe của hàng triệu người Khi ăn phải thựcphẩm bị nhiễm độc, con người có thể trải qua những cơn đautức thời, tạo nên những cảm giác khó chịu đối với cơ thể vàthậm chí làm cho cơ thể kiệt quệ, những trường hợp nặng cóthể dẫn đến tử vong Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếpđến vấn đề sức khỏe, mà còn kéo theo cả những thiệt hại khácnhư những trang trải về viện phí, mất thời gian trong công việccủa bản thân người bệnh và người thân trong gia đình, giảm khảnăng lao động và chưa kể đến cả việc ảnh hưởng về tâm lý chonhững người thân phải lo lắng, suy tư về tình hình sức khỏe củangười bị bệnh

Đối với nước ta cũng như nhiều nước đang phát triển, lươngthực thực phẩm là một loại sản phẩm chiến lược, ngoài ý nghĩakinh tế còn có ý nghĩa chính trị, xã hội rất quan trọng Vệ sinh

an toàn thực phẩm nhằm tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường

cả trong nước và quốc tế Để cạnh tranh trên thị trường quốc tế,thực phẩm không những cần được sản xuất, chế biến, bảo quảnphòng tránh ô nhiễm các loại vi sinh vật mà còn không đượcchứa các chất hóa học tổng hợp hay tự nhiên vượt quá mức quyđịnh cho phép của tiêu chuẩn quốc tế hoặc quốc gia, gây ảnhhưởng đến sức khỏe người tiêu dùng Sản xuất, kinh doanh thựcphẩm đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành kinh tế quốcdân, đặc biệt đối với một nước nông nghiệp như Việt Nam Chấtlượng vệ sinh an toàn thực phẩm là chìa khóa tiếp thị sản phẩm

thành công nhất của các đơn vị sản xuất kinh doanh Nâng caochất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ mang lại uy tín cùngvới lợi nhuận lớn trong sản xuất kinh doanh cho ngành sản xuấtnông nghiệp, công nghiệp chế biến cũng như hoạt động dịch vụ

và thương mại Thực phẩm đồng thời còn đóng vai trò là mộtloại hàng hóa chiến lược, thực phẩm đảm bảo chất lượng vệsinh an toàn sẽ góp tăng nguồn thu từ xuất khẩu thực phẩm cótính cạnh tranh và thu hút thị trường

Những thiệt hại khi không đảm bảo vệ sinh an toàn thựcphẩm gây nên nhiều hậu quả khác nhau, từ bệnh cấp tính, mạntính đến tử vong Thiệt hại chính do các bệnh gây ra từ thựcphẩm đối với cá nhân là chi phí khám bệnh, phục hồi sức khỏe,chi phí do phải chăm sóc người bệnh, sự mất thu nhập do phảinghỉ làm … Đối với nhà sản xuất, đó là những chi phí do phảithu hồi, lưu giữ sản phẩm, hủy hoặc loại bỏ sản phẩm, nhữngthiệt hại do mất lợi nhuận do thông tin quảng cáo … và thiệt hạilớn nhất là mất lòng tin của người tiêu dùng Ngoài ra, còn cócác thiệt hại khác như phải điều tra, khảo sát, phân tích, kiểmtra độc hại, giải quyết hậu quả …

Do vậy, vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để phòngcác bệnh gây ra từ thực phẩm có ý nghĩa thực tế rất quan trọngtrong sự phát triển kinh tế và xã hội, bảo vệ môi trường sốngcủa các nước đã và đang phát triển, cũng như nước ta Mục tiêuđầu tiên của vệ sinh an toàn thực phẩm là đảm bảo cho người

ăn tránh bị ngộ độc do ăn phải thức ăn bị ô nhiễm hoặc có chấtđộc; thực phẩm phải đảm bảo lành và sạch Mục tiêu tiếp theocủa vệ sinh an toàn thực phẩm là có được uy tín, chiếm đượclòng tin của khách hàng và người tiêu dùng, bán được nhiều sảnphẩm ra thị trường trong và ngoài nước làm tăng thêm nguồn

thu cho cá nhân, doanh nghiệp, làm giàu cho quốc gia, tạo rađược nhiều việc làm cho người lao động,

3 Những thách thức và tình hình vệ sinh an toàn thực phẩmhiện nay

ăn tập thể gia tăng … là nguy cơ dẩn đến hàng loạt vụ ngộ độc

Bên cạnh đó, sự gia tăng nhanh dân số còn làm khan hiếmtài nguyên thiên nhiên, trong đó nguồn nước sạch sử dụng chosinh hoạt và ăn uống thiếu cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việcbảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm

+ Ô nhiễm môi trường: sự phát triển của các ngành công nghiệpdẩn đến môi trường ngày càng bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến vậtnuôi và cây trồng Mức độ thực phẩm bị nhiễm bẩn tăng lên,đặc biệt là các vật nuôi trong ao hồ có chứa nước thải côngnghiệp, lượng tồn dư một số kim loại nặng ở các vật nuôi cao.+ Sự phát triển của khoa học công nghệ: việc ứng dụng cácthành tựu khoa học kỹ thuật mới trong chăn nuôi, trồng trọt,sản xuất, chế biến thực phẩm làm cho nguy cơ thực phẩm bịnhiễm bẩn ngày càng tăng do lượng tồn dư thuốc bảo vệ thựcvật, hóa chất bảo quản trong rau, quả; tồn dư thuốc thú y trongthịt, thực phẩm sử dụng công nghệ gen, sử dụng nhiều hóa chấtđộc hại, phụ gia không cho phép, cũng như nhiều quy trình

không đảm bảo vệ sinh gây khó khăn cho công tác quản lý,kiểm soát.

3.2 Tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay

a Tình trạng chung:

Trong những năm gần đây, nền kinh tế của nước ta chuyểnsang cơ chế thị trường Các loại thực phẩm sản xuất, chế biếntrong nước và nước ngoài nhập vào Việt Nam ngày càng nhiềuchủng loại Việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất trởnên phổ biến Các loại phẩm màu, đường hóa học đang bị lạmdụng trong pha chế nước giải khác, sản xuất bánh kẹo, chế biếnthức ăn sẵn như thịt quay, giò chả, ô mai … Nhiều loại thịt bántrên thị trường không qua kiểm duyệt thú y Tình hình sản xuấtthức ăn, đồ uống giả, không đảm bảo chất lượng và không theođúng thành phần nguyên liệu cũng như quy trình công nghệ đãđăng ký với cơ quan quản lý Nhãn hàng và quảng cáo khôngđúng sự thật vẫn xảy ra

Ngoài ra, việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật bao gồmthuốc trừ sâu, diệt cỏ, hóa chất kích thích tăng trưởng và thuốcbảo quản không theo đúng quy định gây ô nhiễm nguồn nướccũng như tồn dư các hóa chất này trong thực phẩm

Việc bảo quản lương thực thực phẩm không đúng quy cách tạođiều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển đã dẩn đến các

vụ ngộ độc thực phẩm

Các bệnh do thực phẩm gây nên không chỉ là các bệnh cấp tính

do ngộ độc thức ăn mà còn là các bệnh mạn tính do nhiễm vàtích lũy các chất độc hại từ môi trường bên ngoài vào thựcphẩm, gây rối loạn chuyển hóa các chất trong cơ thể, trong đó

có bệnh tim mạch và ung thư

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá cácchương trình hành động đảm bảo chất lượng vệ sinh an toànthực phẩm trên toàn cầu đã xác định được nguyên nhân chínhgây tử vong ở trẻ em là các bệnh đường ruột, phổ biến là tiêuchảy Đồng thời cũng nhận thấy nguyên nhân gây các bệnh trên

là do thực phẩm bị nhiễm khuẩn Ở Việt Nam, theo thống kêcủa Bộ Y tế, trong 10 nguyên nhân gây tử vong thì nguyên nhân

do vi sinh vật gây bệnh đường ruột đứng thứ 2

b Số liệu thống kê

+ Trong năm 2015, toàn quốc ghi nhận 171 vụ ngộ độc thựcphẩm với 4.965 người mắc và 23 trường hợp tử vong, so vớinăm 2014, số vụ giảm 22 vụ (11,4%), số mắc giảm 237 người(4,6%) và số tử vong giảm 19 người (45,2%)

Theo Cục An toàn thựcphẩm, Bộ Y tế, từ năm 2010đến 2015, trên cả nước đã

có trên 38 vụ ngộ độc thựcphẩm tại bếp ăn tậpthểtrường học, khiến trên1.400 người phải nhập viện.Thống kê cho thấy, thời điểm xảy ra ngộ độc thường vàotháng 3 đến tháng 10 hằng năm và vi sinh vật là tác nhân hàngđầu dẫn đến các vụ ngộ độc thực phẩm Kế đến là độc tố tựnhiên, hóa chất.Về công tác kiểm nghiệm an toàn thực phẩm,đến nay đã có 42 tỉnh, thành phố có phòng kiểm nghiệm đượccông nhận ISO 17025, 15 địa phương đang triển khai xây dựng

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lương thực, thực phẩmchính là nguyên nhân gây ra khoảng 50% trường hợp tử vong

trên toàn thế giới hiện nay Hiện có tới 400 bệnh lây qua đườngthực phẩm không an toàn, chủ yếu là dịch tả, tiêu chảy, thươnghàn, cúm Ngộ độc cấp tính còn xử lý được, lo ngại nhất là tìnhtrạng ngộ độc mạn tính, độc chất gây hại tích lũy trong cơ thểlâu dài WHO cảnh báo trong 20 năm nữa, các ca ung thư trêntoàn thế giới sẽ tăng 57% (từ 14 triệu lên 22 triệu) Trong đó,Việt Nam được dự đoán là đất nước có số ca ung thư tăng nhanhnhất thế giới mà nguyên nhân chính là các loại hóa chất độc hạidùng để tẩm ướp tồn dư trong thực phẩm.

ATTP đang là nỗi ám ảnh đối với người dân, người laođộng Tuy nhiên, việc giám sát, xử lý vi phạm hiện nay mới chỉ

là “phần ngọn”, chưa thể kiểm soát nổi Các chuyên gia chorằng để khắc phục tình trạng suy dinh dưỡng và bệnh tật trong

CN, nên quy định tỉ lệ giá trị dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn vàchủ sử dụng lao động phải có trách nhiệm đáp ứng đầy đủ

Về công tác thanh, kiểm tra, năm 2015 cả nước đã tiếnhành thanh, kiểm tra trên 2,6 triệu lượt cơ sở thực phẩm, số cơ

sở vi phạm chiếm khoảng 20%, số tiền phạt khoảng 99,6 tỷđồng Ngoài ra, còn công khai tên, địa chỉ các cơ sở vi phạm đểngười dân biết

Hiện có 40 tỉnh, thành phố trong nước xảy ra các vụ ngộđộc thực phẩm thường xuyên Số ca ngộ độc thực phẩm phảinhập viện tập trung cao nhất ở miền Đông Nam bộ (chiếm51,91%) Tuy nhiên, số ca tử vong do ngộ độc lại tập trungnhiều ở các vùng núi phía Bắc (55,81%)

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi nămnước ta có tới hơn tám triệu người bị ngộ độc và tiêu chảy do ăn

uống Đáng nói là do tập quán ăn uống mất vệ sinh nên tỷ lệnhiễm giun sán ở Việt Nam chiếm khoảng 80% dân số

Chiều 10/3, Phòng khám Đa khoa khu vực xã Niêm Sơn,huyện Mèo Vạc (Hà Giang) đang theo dõi, điều trị cho 47 họcsinh trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Niêm Sơn đượcxác định bị ngộ độc thực phẩm.

Các bệnh nhân có chung triệu chứng đau đầu, đau bụng, sốt

và buồn nôn, được đưa vào viện trong 2 ngày qua

Theo báo cáotrường phổ thôngdân tộc bán trú tiểuhọc Niêm Sơn,trong các ngày 8 và9/3, 260 học sinhnội trú ăn cơm tạitrường với các mónthịt lợn, rau bắp cải,

cá mắm, đậu phụsốt cà chua, thịt gàluộc và bánh rán

 Gần 90 công nhân ngộ độc thực phẩm

BS Nguyễn Hoàng Ẩn,Trưởng khoa Nội nhiễmTrung tâm Y tế huyệnChợ Gạo (Tiền Giang),cho biết đến 18 giờ ngày10.3, Trung tâm đã tiếp

nhận 86 công nhân của Công ty TNHH Daechang Vina nhập viện

vì ngộ độc thực phẩm

Tất cả các công nhân nhập viện với cùng một triệu chứngnhư sốt nhẹ, đau đầu, nôn ói và tiêu chảy “Chúng tôi đã truyềndịch cho những trường hợp bị tiêu chảy và nôn ói nhiều Họ bắtđầu nhập viện từ khoảng 14 giờ cùng ngày Hiện tại sức khỏecủa phần lớn bệnh nhân đã ổn định Chẩn đoán ban đầu củachúng tôi là bị ngộ độc thức ăn”, bác sĩ Ẩn nói

Công nhân Lê Thị X cho biết: “Khoảng 11 giờ 30 phút chúngtôi ăn trưa tại nhà ăn của công ty với các món cơm, thịt khotrứng, canh bí đao và rau sống Sau bữa ăn khoảng 1 giờ thì bắtđầu sốt, mệt, đau đầu, choáng váng, nôn ói và tiêu chảy Một sốcông nhân bị xỉu tại chỗ nên được đưa vào bệnh viện cấp cứu”

 Gần 70% vụ ngộ độc từ bếp ăn tập thể

Đây không phải là vụngộ độc tập thể duy nhấttrên địa bàn TP Hà Nội.Cách đó chưa lâu, hơn 100

CN của một công ty trongKCN Chương Mỹ sau khidùng bữa trưa thì bị đaubụng, ói mửa phải nhậpviện cấp cứu “Thủ phạm”chính là món canh raungót nhiễm khuẩn lỵ

+ Canh cánh lỗi lo thực phẩm, thức ăn không đạt chất lượng

 Ở trường học

 Đối với nhiều phụ huynh có con học bán trú, bữa ăn ởtrường luôn là nỗi lo thường trực, từ nguồn gốc, chất lượngthực phẩm đến giá cả, liều lượng suất ăn.

Chia sẻ về mối lo chuyện ăn uống của con tại trường, chịHuỳnh Ngọc Thảo (quận Thủ Đức, TP HCM) cho biết: “Ngày nàođón con tôi cũng hỏi bữa ăn của con hôm nay thế nào, có nhữngmón gì Con kể ra món nọ, món kia, có hôm nói món ăn đó cómùi lạ, không giống như mẹ nấu Tôi rất lo nhưng cũng chỉ biếtdặn con, nếu cảm thấy món ăn mùi lạ, không ăn được thì bỏ chứkhông được cố ăn”

Một bữa ăn trưa của học sinh bán trú Ảnh: Infonet.

Một phụ huynh khác cho biết: "Cho con ăn bán trú ở trường

sợ nhất là bị đau bụng, ăn phải thực phẩm không đảm bảo.Nhiều khi tôi muốn qua trường xem con ăn uống thế nào thì giờ

đó trường đóng cửa, phụ huynh không được vào"