THIẾT kế máy THU đổi tần THU BĂNG FM, TÍNH TOÁN CHI TIẾT MẠCH vào

Máy có độ chọn lọc kém, nhất là đối với tần số cao, độ nhậy kém, độ méo lớn nhất là khi phải tách sóng bình phơng; Máy thu đổi tần là máy thu đạt đợc những chỉ tiêu cao nhất về độ nhậy,

Trờng đại học bách khoa hà nội Khoa điện tử – viễn thông

*********************

đồ án thiết kế mạch Analog

Thiết kế máy thu đổi tần thu băng FM, tính toán chi

tiết mạch vào

Giáo viên hớng dẫn : Tạ Quang Đởn Sinh viên thực hiện : Phạm Đức Vinh

Hà nội – 6/2002

Thiết kế máy thu đổi tần bắt sóng FM

I Chỉ tiêu kỹ thuật của máy thu theo tiêu chuẩn cấp 1 củaNga

Tiêu chuẩn cấp 1 của Nga cho máy thu đổi tần bắt sóng FM:

 Băng sóng :

Sóng cực ngắn:4,56-4,11m

 Tần số trung gian : ftt=6,50,1(MHz)

 Độ nhạy khi Pra=50mW và 5mW ( đối với công suất nhỏ) tới 150mW:

0,7mV/m đối với anten từ 10V đối với anten ngoài

 Độ chọn dốc của đặc tuyến cộng hởng trong khoảng 6-26dB là :

0,2dB/kHz

 Chọn lọc tần số ảnh : 22dB

 Dải thông tần của băng sóng cực ngắn :120-180 kHz

 Dải thông tần Hz ( méo 14dB theo áp suất âm thanh ) :

Máy để bàn : 80-12000

Máy lu động : 150-12000

 Chống diều biên kí sinh:16dB

 Điện áp cung cấp một chiều : 9 -> 12 V

1.Chọn loại phần tử khuếch đại trong máy thu :

Trong máy thu thờng dùng hai loại đèn chủ yếu: bán dẫn (tranzixto) hoặc đèn điện tử khống chế tĩnh điện hoặc kết hợp cả hai loại này.Trong phần chọn phơng án chúng ta chỉ chọn loại đèn chủ yếu dùng trong máy thu còn ở các tầng cụ thể sẽ đợc xét ở phần sau

Dùng bán dẫn có nhiều u điểm so với đèn điện tử:

- Hiệu suất cao hơn

- Điện áp yêu cầu rất thấp

- Công suất nguồn cung cấp yêu cầu ít, kích thớc và trọng lợng nhỏ

Đèn bán dẫn có nhợc điểm là độ ổn định kém, các tham số thay đổi theo nhiệt độ Tuy nhiên nhợc điểm này có thể khắc phục bằng nhiều biện pháp khác nhau Vì vậy ta chọn đèn bán dẫn cho việc thiết kế

2 Chọn loại sơ đồ cho máy thu :

Căn cứ vào yêu cầu về độ nhạy,độ chọn loc,dải thông tần số để chọn sơ đồ máy thu(tách sóng thẳng hay khuếch đại thẳng,khuếch đại có hồi tiếp dơng,đổi tần một lần hoặc hai lần )

Máy thu tách sóng thẳng có độ chọn lọc tần số lân cận kém, độ nhậy kém và độ méo lớn mặc dù có kết cấu đơn giản là không có các đờng thu kí sinh nên ta không chọn

Máy thu khuếch đại thẳng không có đờng thu kí sinh Máy có độ chọn lọc kém, nhất là đối với tần số cao, độ nhậy kém, độ méo lớn nhất là khi phải tách sóng bình phơng;

Máy thu đổi tần là máy thu đạt đợc những chỉ tiêu cao nhất về độ nhậy, độ chọn lọc và vì độ khuyếch đại và chọn lọc chủ yếu dựa vào các thành phần tần số trung gian nên tính chất của máy thu hầu nh không thay

đổi khi thay đổi tần số thu

3 Chọn loại nguồn cung cấp cho máy thu:

Căn cứ vào chỉ tiêu kĩ thuật cho trớc mà ta có các loại nguồn cấp khác nhau VD:

Nguồn xoay chiều:110v,220v

Nguồn một chiều:có các loại 3;4,5;6;9;12V

Đối với máy thu cấp 1,nguồn cung cấp một chiều khoảng 9-12v

III.Tính toán sơ bộ và lập sơ đồ khối :

1.Xác định tần số trung gian ftg( hay tần số trung tần ftt):

- Xét về phẩm chất tín hiệu, nếu chọn tần số trung gian lớn thì dải thông tần có thể rộng , độ méo tần số sẽ thấp, tần số trung gian cao hơn tần

số điều chế nhiều thì dễ tách sóng

- Xét về độ chọn lọc tần số lân cận nếu chọn tần số trung gian càng thấp thì càng dễ đạt đợc độ chọn lọc lân cận cao và dải thông tần hẹp Đối

với máy thu độ chọn lọc tần số lân cận là quan trọng nhất vì nó quyết định mức can nhiễu chủ yếu ở đầu ra của máy thu hay nối cách khác là tham gia quyết định độ nhạy của máy thu

- Đối với độ chọn lọc tần số ảnh thì tăng cao tần số trung gian sẽ làm cho độ chọn lọc tần số ảnh cao hơn còn độ khuyếch đậi tần số trung gian thì ngợc lại

Tóm lại khi chọn tần số trung gian cao thì phẩm chất của tín hiệu ra tốt hơn, độ chọn lọc tần số ảnh tốt hơn, nhng độ chọn lọc tần số lân cận, độ khuyếch đại, chỉ tiêu về hệ số tạp âm , độ ổn định đều kém đi Điều kiện

đảm bảo độ chọn lọc tần số ảnh của ftg :

tg



a

S = 73

200

1

1

10 2 , 2 2





Tra bảng Sa=22dB (Sa:Độ chọn lọc tần số ảnh) hay Sa=102,2 là độ chọn lọc tần số ảnh của băng sóng cực ngắn

dtdR:hệ số suy giảm tơng đơng của mạch cộng hởng dtdR=1/Qtdmax,chọn

Qtdmax=140.

2.Phân phối méo tần số cho các tầng:

Các phần của máy thu đều ít nhiều gây ra méo tần số (do tụ nối tầng, tụ

Ce , ghép biến áp, bộ cộng hởng LC gây ra) Nhng gây méo tần số nhiều nhất vẫn là phần có tính chọn lọc cao nhất: phần tần số trung gian Vì vậy khi phân phối độ méo tần số, phần tần số trung gian bao giờ cũng đợc u tiên

Độ méo của tất cả các phần trong máy:

M (dB) = MTR (dB) + MTG (dB) + MTT (dB)

M (dB) = 14 dB

Méo tần số radio: MTR (dB) = (0,1 - 0,2)M(dB)

Chọn MTR (dB) = 0,1514=2,1 dB

Méo tần thấp: MTT (dB) = ( 0,3 - 1 ) x M (dB)

Chọn MTT (dB) = 0,3 x 14 = 4,2 dB

Vậy méo phần tần số trung gian là:

MTG (dB) = 14-2,1- 4,2 = 7,7 (dB)

3 Phân phối chỉ tiêu độ chọn lọc cho các tầng:

Tính toán yêu cầu về hệ chọn lọc:

Từ chỉ tiêu ta có độ chọn lọc ở độ lệch cộng hởngf( f  10 z) là

dB

Sf  46 và độ méo cho phép bằng M thì có thể xác định hệ số hình chữ nhật cần thiết của máy thu ở mức Sf :

D

f

K cnS  2

Nh vậy hệ số hình chữ nhật thực tế của bộ lọc Kcnl phải nhỏ hơn hoặc bằng hệ số hình chữ nhật yêu cầu

D

f K

K cnl  cnS  2

Hệ số phẩm chất và hệ số hình chữ nhật của các loại mạch có thể tính

nh sau:

Mạch cộng hởng đôi, ghép tới hạn:

1 2

1 1

2 2 2



















n f

o td

n o

n f cnl

S f

f Q

S

S K

n : số tầng

Qtđ : hệ số phẩm chất tơng đơng của mỗi mạch cộng hởng

Đối với phần tần số trung gian thì độ chọn lọc tính ở mức lệch cổng h-ởng  10KHz

 với n=2 thì thoả mãn điều kiện K cnl K cnS

Vậy số tầng trung gian là hai tầng với hai mạch cộng hởng kép

Do dùng phơng pháp đổi tần nên sinh ra nhiễu tần số ảnh và nhiễu trung tần (lọt thẳng) Điều này phải đợc giải quyết ngay ở mạch vào và tầng khuyếch đại cao tần đầu tiên

Độ chọn lọc đối với tần số lân cận sẽ đợc giải quyết ở tầng tần số trung gian là chủ yếu

4 Tính sơ bộ hệ số khuếch đại tổng cộng của máy :

Độ nhạy của máy thu là 10V, công suất ra là 150mW thì,nói chung anten trong máy thu chỉ có thể đa ra đợc một công suất khoảng

1,5.10-12W Do đó cần phải có hệ số khuếch đại tổng cộng cho toàn máy là :

dB

10 5 , 1

10 150 log

3







Để đảm bảo cho đặc tuyến tách sóng là đờng thẳng, đầu vào của bộ tách sóng cần phải có công suất khoảng 8W Do đó hệ số khuếch đại của máy thu cho đến trớc bộ tách sóng cần phải đạt ít nhất là :

dB

67 10

5 , 1

10 8 log

10 612 



5.Từ tính toán sơ bộ ta có sơ đồ khối của máy thu đổi tần nh sau:

6.Nguyên lý làm việc của máy thu :

Mạch

vào Trộn tần Khuếch đại trung tần sóng Tách

Mạch TĐK

Dao động ngoại sai

Khối

nguồn

Khuếch đại

âm tần

Khuếch đại công suất

Anten

f

tt

f

ns

Tín hiệu cao tần từ máy phát sóng truyền tới anten rồi đợc anten thu lại và đa vào mạch thu Tại đây, tín hiệu cao tần đợc cộng hởng với mạch LC để chọn lấy tín hiệu cần thu Sau khi đợc xử lí sơ bộ, sóng cao tần sẽ đợc chuyển tới mạch đổi tần Và ở đây, tín hiệu cao tần sẽ đợc trộn với tín hiệu ngoại sai từ

bộ dao động ngoại sai đa tới để thu đợc tín hiệu trung tần Tần số trung tần thu đợc là nh nhau đối với các tín hiệu cao tần có tần số khác nhau mặc dù không thay đổi qui luật điều chế Bộ tạo tín hiệu ngoại sai có tần số thay đổi

đợc và thoả mãn :

fth= fns + ftt

Tín hiệu trung gian có chứa âm tần đợc khuếch đại thêm qua khối khuếch đại trung tần để đảm bảo công suất đầu ra đủ lớn và đợc đa sang khối tách sóng Tại đây, tín hiệu âm tần sẽ đợc tách ra từ tín hiệu trung tần và tiếp tục đợc khuếch đại thêm một lần nữa qua khối khuếch đại âm tần và khối khuếch đại công suất để đa ra loa

Phần mạch TĐK có chức năng điều chỉnh độ khuếch đại của tầng khuếch đại trung tần để tín hiệu đợc ổn định trong giới hạn cho phép Mạch hoạt động dựa trên nguyên lí hồi tiếp dòng một chiều lấy từ đầu ra của bộ tách sóng đa về đầu vào của mạch khuếch đại trung tần để điều chỉnh độ khuếch đại của mạch

Điện áp cung cấp cho mạch làm việc ổn định khoảng 9V Giá trị này

đủ lớn để cung cấp cho transistor làm việc tốt theo yêu cầu ở các chế độ, trên thực tế đây cũng là giá trị điện áp phù hợp dựa theo các nguồn điện sẵn có

nh điện áp ra của các bộ nắn dòng một chiều, các loại pin thông dụng rất tiện lợi cho việc cấp điện để máy thu hoạt động tốt

6 Phân phối chỉ tiêu cho các tầng :

Dựa vào sơ đồ khối và các thông số kĩ thuật ở trên ta chia ra từng tầng

để xét các chỉ tiêu cụ thể, từ đó chọn điểm làm việc cũng nh tính toán các giá trị linh kiện cụ thể cho các mạch

 Mạch vào chọn sóng :

Chuyển tín hiệu radio từ anten tới đầu vào của máy thu và chọn lọc tần

số tín hiệu cộng hởng

Hệ số truyền đạt theo yêu cầu là -3dB

 Khối khuếch đại cao tần :

Dùng để nâng cao độ nhạy thực tế và độ chọn lọc tần số ảnh cho máy thu Hệ số truyền dạt yêu cầu khoảng 25 dB

 Khối đổi tần :

Trộn tín hiệu cao tần với tín hiệu ngoại sai từ khối tạo tín hiệu ngoại sai để tạo tần số trung gian là 6,5MHz ứng với mọi tín hiệu cao tần thu đợc nhờ các mạch cộng hởng tần số

Hệ số truyền đạt sơ bộ : 20dB

Suy giảm ghép biến áp : -6,5dB

 Khối khuếch đại trung tần :

Đảm bảo phần lớn chỉ tiêu độ nhạy, quyết định độ chọn lọc tần số lân cận

Hệ số khuếch đại : Ktt=40dB

Suy giảm ở biến áp trung tần : -6,5dB

 Khối tách sóng :

Lọc tín hiệu âm tần từ tín hiệu trung tần rồi đa vào khối khuếch đại âm tần Nó quyết định tần số tín hiệu cần thu Khối này sử dụng diode với hệ số khuếch đại bị suy giảm là -20dB

 Khối khuếch đại âm tần :

Khuếch đại tín hiệu âm tần đủ lớn để giữ nguyên dạng tín hiệu đa ra khuếch đại công suất, đảm bảo tín hiệu không bị méo

Hệ số khuếch đại âm tần : KAT = 40dB

Suy giảm biến áp : - 0,7dB

 Khối khuếch đại công suất :

Khuếch đại công suất cho tín hiệu đủ lớn đa ra loa Công suất thu đợc phải không quá lớn và chọn mạch khuếch đại sao cho dải tần đầu ra không bị

ảnh hởng nhiều.Thờng dùng mạch khuếch đại đẩy kéo

Hệ số khuếch đại công suất : KCS = 25dB

Suy giảm do biến áp : - 0,7dB

 Hệ số khuếch đại toàn máy là :

K  =-3 + 25 +20- 6,5 + 40 - 6,5 - 20 + 40 - 0,7 + 25 - 0,7 = 110dB

IV.Chọn mạch chi tiết cho từng khối :

1.Mạch vào :

 Nhiệm vụ của mạch vào : mạch vào giữ nhiệm vụ chuyển tín hiệu từ

anten đến tầng đầu của máy thu Nó đảm nhiệm một phần nhiệm vụ chọn lọc trong máy thu (chọn lọc tần số ảnh, chọn lọc lọt thẳng)

 Yêu cầu đối với mạch vào chủ yếu là:

Có hệ số truyền đạt lớn

Đảm bảo yêu cầu về chọn lọc với độ chọn lọc tần số ảnh là 22 dB

Độ chọn lọc lân cận là 10 dB

Đảm bảo các chỉ tiêu về dải thông, méo tần số nhỏ

Tần số cộng hởng ít bị biến thiên vì các yếu tố bên ngoài

 Chọn phơng án: nếu chọn mạch ghép thì số phần tử điều chỉnh tăng, độ

ghép giữa các mạch cộng hởng nói chung phụ thuộc vào tần số nên điều chỉnh khó khăn mạch cộng hởng ghép thờng chỉ dùng cho mạch vào làm việc ở tần số cố định hoặc mạch vào làm việc ở đoạn sóng dài, sóng trung ở đây ta chọn mạch cộng hởng đơn Có 3 loại mạch cộng hởng

đơn

-Mạch vào ghép điện dung với anten ngoài về kết cấu thì đơn giản

nhng hệ số truyền đạt không ổn định và các tham số của anten ảnh hởng nhiều đến mạch cộng hởng, do đó nó đợc dùng khi máy thu chỉ thu một

đài cố định hoặc trong phạm vi tần số hẹp

-Mạch vào ghép hỗ cảm với anten ngoài do ghép hỗ cảm nên hệ số

truyền đạt giảm

-Mạch vào ghép hỗn hợp ( vừa điện dung vừa hỗ cảm )với anten khắc phục đợc các nhợc điểm trên Vì vậy ta chọn loại này

 Anten : chọn loại anten đồng chuẩn, cần phải phối hợp trở kháng để đảm

bảo hệ số khuyếch đại hoặc hệ số tạp âm cực tiểu nên cần do đó cần ghép kiểu hỗn hợp với mạch vào

 Chọn phơng thức điều chỉnh tần số

Hệ số trùm băng:

K'B = f

f

B B

' '

max min = min

max

C C

(fB' max, fB' min : giới hạn tần số có nới rộng so với băng tần )

Phạm vi tần số tơng đối rộng nên cần có phơng thức điều chỉnh tần số bằng tụ điện có điện dung biến đổi hoặc cuộn dây có điện cảm biến đổi

Tụ điện biến đổi dễ đợc chế tạo một cách chính xác, đảm bảo hệ số trùm băng lớn vì phạm vi biến thiên của điện dung (tỉ số Cmax/Cmin) thờng khá lớn

 chọn phơng thức điều chỉnh bằng tụ điện biến đổi

 Sơ đồ nguyên lý mạch vào :

Tụ ghép Cgh có tác dụng tránh ảnh hởng của anten tới phẩm chất của mạch vào Cgh phải có giá trị nhỏ để đối với tín hiệu cao tần thì cảm kháng sẽ tiến dần tới 0 Do đó đối với tín hiệu cao tần thì không bị mất mát hay tổn hao trên tụ Cgh

Cuộn Ll và tụ Cl có mục đích nâng cao độ chọn lọc và khử nhiễu lọt thẳng Cuộn Ll và tụ Cl tạo thành mạch cộng hởng nối tiếp Mạch cộng hởng này chỉ cộng hởng ở tần số trung tần ftt= 6,5MHz

 Đồng chỉnh giữa mạch vào và mạch dao động ngoại sai:

Trong máy thu thanh đổi tần khi thu tín hiệu bao giờ cũng phải có:

fth- f ns = ftg là một số không đổi Vì vậy khi fth thay đổi thì fns cũng phải thay

đổi tơng ứng để đơn giản việc điều chỉnh ta dùng tụ xoay kép có hai ngăn, một ngăn dùng cho mạch vào và một ngăn dùng cho mạch dao động Các phiến động của ngăn tụ xoay cùng nối liền với trục chung Nh vậy hai ngăn

tụ xoay của mạch vào và mạch dao động đồng trục Tụ điện C1 của mạch vào

đồng trục với tụ điện C của mạch dao động Tụ điện C2 có tác dụng đồng chỉnh ở hai đầu băng sóng giữa mạch vào và mạch dao động

2 Mạch khuếch đại cao tần:

Trong các máy thu bình thờng,ít có tầng khuếch đại cao tần.Tuy nhiên trong các máy thu chất lợng cao có thể lắp thêm một tầng khuếch đại cao tần giữa mạch vào và mạch đổi tần

Tác dụng chủ yếu của tầng khuếch đại cao tần là nâng cao độ nhạy thực tế và

độ chọn lọc tần số anhr cho máy thu.Ngoài ra tầng khuếch đại cao tần còn làm giảm ảnh hởng gia mạch vào và mạch ngoại sai.Tầng khuếch đại cao tần

có thể mắc theo các kiểu EC,CC hoặc BC nhng vì mạch EC có hệ số khuyếch

đại lớn hơn cả nên dùng loại mạch này

Yêu cầu:

Hệ số khuếch đại tín hiệu phải đồng đều và lớn trong cả dải tần số,không gây méo

Cùng với mạch vào đảm bảo đợc độ chọn lọc tần số ảnh

Độ ổn định cao

L Cl

Ll

Cd Co C

Ra KĐCT

Lgh Cgh

Mức tạp âm phải nhỏ

Hình trên là một mạch KĐCT không cộng hởng

Lk:cuộn chặn cao tầnđể nâng cao thêm hệ số khuếch đại của tầng ở phía tần số cao

R1,R2:tạo thiên áp cho transistor

3 Mạch đổi tần :

Trong máy thu đổi tần, tác dụng chủ yếu của tầng đổi tần là biến đổi tín hiệu cao tần điều biên thành tín hiệu trung tần Việc thay đổi tần số thực hiện đợc là nhờ đặc tính không đờng thẳng của transistor Để thực hiện việc

đổi tần, trong máy thu cần phải có bộ dao động ngoại sai và bộ trộn tần Mạch điện tổ hợp của bộ dao động ngoại sai với bộ trộn tần đợc gọi là mạch

đổi tần Mạch đổi tần có thể phân làm hai loại : một loại chỉ dùng một transistor vừa làm nhiệm vụ tạo dao động vừa làm nhiệm vụ trộn tần Mạch yêu cầu transistor phải có tần số cắt cao và hệ số khuếch đại lớn , nhng về kết cấu mạch điện tơng đối đơn gián , ít linh kiện , do đó dợc dùng trong máy thu thanh thông thờng Còn một loại mạch điện dùng hai transistor cao tần riêng biệt, một transistor chuyên tạo dao động , một transistor chuyên làm nhiệm vụ trộn tần Mạch điện này tuy phức tạp , nhiều linh kiện nhng có

dộ ổn định cao , hiện tợng trôi tần số nhỏ, do đó thờng dùng trong máy thu thanh chất lợng cao và nhiều băng sóng

a)Mạch dao động ngoại sai :

Mạch dao động dùng transistor cũng giống mạch tạo dao động dùng

đèn điện tử, có thể dùng diện dung(RC) hoặc điện cảm điện dung (LC) để tạo thành mạch dao động , chỉ khác ở chỗ trở kháng vào của transistor rất nhỏ , do đó điện kháng vào của điện cảm hoặc điện dung mắc giữa bazơ và emitter của transistor rất nhỏ

Trong các máy thu , bộ dao động ngoại sai hầu hết đều dùng mạch tạo sóng LC Nói chung mạch điện của bộ dao động có thể đợc mắc theo ba kiểu nh sau :

+ Mạch dao động ba điểm điện cảm

+ Mạch dao động ba điểm điện dung

+ Mạch dao động ghép biến áp

Rb

+ Ec

C1 L2 C2

L1 C

C4

C2

C3

L

+ Ec R3

Để mạch điện có thể dao động , các điện kháng phải thoả mãn điều kiện về pha nh sau : Xce và Xbe luôn cùng dấu còn Xcb phải luôn khác dấu với hai điện kháng kia

b)Mạch trộn tần:

Trộn tần là quá trình tác động lên hai tín hiệu sao cho trên đầu ra bộ trộn tần nhận dợc các thành phần tần số tổng và hiệu của hai tần số đó

Thông thờng một trong hai tín hiệu là tín hiệu đơn âm (có một vạch phổ), tín hiệu dó đợc gọi là tín hiệu ngoại sai và có tần số fns , tín hiệu còn lại

là tín hiệu hữu ích với tần số fth cố định hoặc biến thiên trong một phạm vi nào đó Tín hiệu có tần số monh muốn đợc tách ra nhờ bộ lọc , tần số của nó

đợc gọi là tần số trung gian ftg Cũng giống trong điều biên, để trộn tần có thể dùng các phần tử phi tuyến hoặc các phần tử tuyến tính tham số

Trong các máy thu thanh , việc trộn tần đều lợi dụng đoạn phi tuyến của đặc tuyến transistor dể tiến hành Giữa emitter và bazơ của một transistor

có thể coi nh là một diode, việc lợi dụng đặc tuyến không đờng thẳng của diode thì chúng ta đã biết, nếu đa một cách riêng rẽ hoặc đồng thời điện áp tín hiệu và điện áp dao động ngoại sai vào bazơ và emitter của transistor thì việc trộn tần xảy ra ở một bộ phận nào đó và sẽ xuất hiện các tín hiệu mới , trong đó tần số bằng tổng hoặc hiệu của hai tần số vào Tần số của bộ tạo dao động ngoại sai fd và tần số tín hiệu bên ngoài ft sai khác nhau một trung tần Theo nguyên tắc trên thì sự sai pha giữa ft và fd lớn hay nhỏ hơn một trung tần đều đợc Nhng ở máy thu sóng dài , sóng trung, sóng ngắn thờng chọn fd >ft, ở máy thu sóng cực ngắn thì chọn fd <ft

- Tần số của mạch dao động là f LC



2

1

 khi L cố định ta có

min

max min

max

C

C f

f

Dòng điện trung tần qua transistor đợc khuếch đại lên và đợc lọc trên mạch cộng hởng trung tần Dựa vào cách đa điện áp tín hiệu cao tần và điện

áp ngoại sai vào transistor ta có thể chia mạch trộn tần thành ba loại mạch cơ bản sau :

- Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào bazơ

- Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào emitter

- Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào collector

Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào collector nói chung không dùng vì điện áp tín hiệu đa vào cần lớn hơn so với hai mạch kia Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào bazơ có đặc điểm là trở kháng vào lớn, mạch dễ

dao động nhng bị méo dạng sóng Mạch trộn tần điện áp ngoại sai đa vào emitter có dạng sóng dao động tốt , nhng vì trở kháng vào emitter thấp nên làn tải của mạch dao động tăng , do đó không dễ dao động bằng trờng hợp mạch có điện áp ngoại sai đa vào bazơ

Transistor làm nhiệm vụ trộn tần thì đặc tính tần số của nó chủ yếu

đ-ợc quyết định bởi đặc tính của tiếp giáp P-N giữa bazơ và emitter, ngoài bộ phận đó ra mạch collector chỉ gây tác dụng khuếch đại trung tần Transistor dùng trong mạch trộn tần còn đợc chọn sao cho có tần số cắt cao hơn transistor khuếch đại trung tần.Transistor đổi tần yêu cầu tần số cắt lại càng phải cao hơn vì nó vừa phải đảm bảo tạo điện áp dao động lại vừa phải ghép với mạch vào nên tổn hao nhiều hơn

Mạch đổi tần dùng transistor vừa tạo dao động vừa trộn tần còn đợc gọi là mạch đổi tần có bộ ngoại sai chung Nó vừa làm nhiệm vụ trộn tần vừa phải làm nhiệm vụ tạo dao động nên yêu cầu transistor phải tốt Nếu hệ số khuếch đại của tầng đổi tần khoảng 20dB thì tần số cắt của transistor phải vào khoảng vài trăm MHz Nếu tần số cắt của transistor thấp thì hệ số khuếch đại của tầng đổi tần sẽ giảm

Hình trên là mạch trộn tần dùng hai trasistor.T1 làm nhiệm vụ trộn tần,T2 làm nhiệm vụ tạo dao động.Điện áp cao tần cần thu đợc đa vào bazơ,điện áp ngoại sai đợc đa vào Emitơ của T1

4.Mạch khuếch đại trung tần :

Trong máy thu thanh transistor kiểu đổi tần các tầng khuếch đại trung tần chiếm một vị trí rất quan trọng vì nó có tác dụng quyết định đối với các chỉ tiêu chất lợng chủ yếu của máy thu nh độ nhạy, độ chọn lọc, tác dụng tự điều chỉnh độ khuếch đại … Một tầng khuếch đại trung tần khác một tầng khuếch Một tầng khuếch đại trung tần khác một tầng khuếch

đại cao tần ở chỗ nó chỉ khuếch đại ở một tần số cố định gọi là tần số trung gian hay trung tần Trong máy thu thanh dùng transistor, mạch khuếch đại trung tần thờng dùng mấy loại sau :

 Loại khuếch đại trung tần cộng hởng

 Loại khuếch đại trung tần có bộ lọc tập trung

 Loại khuếch đại trung tần không cộng hởng

C 4

R 6

R 3

C 3

R 2

R 1

L 6

L 5

L 4

T 1

T 2

L 2

L 1

C 8

C t c

9V NPN

NPN