Thiết kế một số đồ dùng dạy học giúp trẻ mẫu giáo lớn phát triển tư duy tích cực trong trường mầm non

MỤC LỤC A. ĐẶT VẤN ĐỀ: 1 1. Cơ sở lý luận 1 2. Cơ sở thực tiễn 1 3. Mục đích nghiên cứu. 2 4. Đối tượng nghiên cứu 2 5. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm 2 6. Phương pháp nghiên cứu 2 7. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu 2 B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 3 I. Cơ sở lý luận của vấn đề: 3 II. Thực trạng của vấn đề 3 1. Thuận lợi: 3 2. Khó khăn 4 3. Khảo sát 4 III. Thiết kế một số đồ dùng dạy học phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo lơn trong trường mầm non. 5 1. Cách thực hiện sách “Thử tài của bé”. 5 2. Cách thực hiện sách “Kỹ năng sống”: 7 3. Cách thực hiện “Bàn cá ngựa” 12 4. Cách thực hiện “Bộ sách tổng hợp” 13 IV. Kết quả đạt được: 20 C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 21 I. Kết luận 21 II. Các đề xuất và khuyến nghị 21 D. TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Thiết kế một số đồ dùng dạy học giúp trẻ mẫu giáo lớn phát triển

tư duy tích cực trong trường mầm non.

Lĩnh vực/Môn: Giáo dục mầm non

NĂM HỌC 2015 – 2016

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Thiết kế một số đồ dùng dạy học giúp trẻ mẫu giáo lớn phát triển

tư duy tích cực trong trường mầm non.

vực/Môn : Giáo dục mầm non Giáo viên : Lớp Mẫu giáo lớn

NĂM HỌC 2015 – 2016

A ĐẶT VẤN ĐỀ: 1

1 Cơ sở lý luận 1

2 Cơ sở thực tiễn 1

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng nghiên cứu 2

5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm 2

6 Phương pháp nghiên cứu 2

7 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu 2

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 3

I Cơ sở lý luận của vấn đề: 3

II Thực trạng của vấn đề 3

1 Thuận lợi: 3

2 Khó khăn 4

3 Khảo sát 4

III Thiết kế một số đồ dùng dạy học phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo lơn trong trường mầm non 5

1 Cách thực hiện sách “Thử tài của bé” 5

2 Cách thực hiện sách “Kỹ năng sống”: 7

3 Cách thực hiện “Bàn cá ngựa” 12

4 Cách thực hiện “Bộ sách tổng hợp” 13

IV Kết quả đạt được: 20

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 21

I Kết luận 21

II Các đề xuất và khuyến nghị 21

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

xã hội Có rất nhiều yếu tố để góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện như: Sự khỏemạnh, nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hòa cân đối, giáo dục cho trẻ giàulòng yêu thương, biết quan tâm nhường nhịn giúp đỡ những người gần gũi xungquanh, thật thà, lễ phép, hồn nhiên, trẻ biết yêu cái đẹp, biết giữ gìn cái đẹp và tạo racái đẹp ở xung quanh; Đồng thời mục đích của giáo dục là nhằm phát triển ở trẻ tríthông minh, tư duy tích cực, tính ham hiểu biết cho trẻ Song vai trò của đồ dùng đồchơi trong dạy học lại chiếm một vai trò rất quan trọng trong giáo dục trẻ

Thế giới riêng của trẻ thơ không thể thiếu đồ dùng, đồ chơi; Đồ dung đồ chơi làcầu nối giữa trẻ với môi trường xung quanh, nơi mà trẻ thơ thả tâm hồn vào đó, bộcbạch những tình cảm của mình và chỉ có đồ dùng, đồ chơi mới lôi cuốn trẻ, tạo hứngthú cho trẻ vào hoạt động học tập

Đổi mới phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm thì đồ dùng, đồ chơi cho trẻ

là nhu cầu không thể thiếu Không thể có một tiết dạy tốt khi không có đồ dùng, đồchơi phục vụ tiết dạy, trẻ không thể phát huy tính tích cực, tự lực học tập khi không có

đồ dùng, đồ chơi để trẻ nhận thức nhiệm vụ học tập

Bởi đối với trẻ lứa tuổi mầm non, các cháu chưa phát triển tư duy trừu tượng, nênmuốn nhận thức thế giới xung quanh đều phải qua những hình ảnh trực quan cụ thể.Muốn trẻ biết hình dạng của một con vật thì nhất thiết phải có con vật mẫu để hìnhthành biểu tượng về con vật đó cho trẻ, muốn trẻ biết số lượng là 8 thì phải có 8 bônghoa, phân biệt ít hơn nhiều hơn, cao hơn thấp hơn đều có hình ảnh cụ thể giữa cácnhóm đồ vật, hoặc hình ảnh mẫu cây cao, cây thấp

2 Cơ sở thực tiễn

Hàng năm sở giáo dục và đào tạo đều triển khai phong trào làm đồ dùng, đồ chơidạy học sang đến phòng giáo dục và đào tạo các quận, huyện và các nhà trường Bangiám hiệu trường chúng tôi tích cực phát động phong trào “Hội thi làm đồ dùng đồchơi tự tạo” và đội ngũ giáo viên mỗi lớp chúng tôi tích cực hưởng ứng tham gia Sảnphẩm đồ dung đồ chơi dạy học tự tạo của các tập thể lớp, của cá nhân tham gia ngàycàng nhiều Tuy nhiên, hầu hết các sản phẩm đó đều được tạo ra từ những nguyên liệu

dễ hư hỏng, kém bền như giấy, bìa,…và thường được in cố định chứ không thể tạo racho trẻ các kĩ năng, thao tác khi sử dụng như dấp dính, cài , bấm, đan, bện, tết, ít sángtạo, nhiều sản phẩm chỉ mang tính chất trưng bày, tính năng hoạt động hạn chế

Là một cô giáo mầm non với nhiều năm kinh nghiệm (Gần 20 năm) thườngxuyên được tiếp xúc với trẻ, được ngắm nhìn trẻ học tập, trẻ chơi đùa tôi nhận thấy

được rằng trẻ nhỏ rất thích học, thích chơi với những đồ dùng, đồ chơi mới lạ Trongkhi đó những đồ dùng, đồ chơi trong lớp lại mang tính phổ biến, hạn chế về số lượng

và ít được thay đổi Với mong muốn sẽ tạo ra được những sản phẩm có nhiều tínhnăng hơn, phát huy tính tư duy tích cực của trẻ hơn… tôi nhận thấy cần phải thiết kếnhiều đồ dung mới lạ, có tính năng sử dụng cao để để kích thích và phát triển tư duytích cực của trẻ Chính vì vậy trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã lựa chọn

đề tài: “Thiết kế một số đồ dùng dạy học giúp trẻ mẫu giáo lớn phát triển tư duy tích cực trong trường mầm non”.

3 Mục đích nghiên cứu.

Thiết kế, tạo ra một số đồ dùng dạy học giúp phát triển tư duy tích cực cho trẻ 5 –

6 tuổi trong trường mầm non

4 Đối tượng nghiên cứu

Trẻ mẫu giáo lớn

5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm

Trẻ Mẫu giáo lớn A1 khảo sát chất lượng về mặt phát triển nhận thức tích cựccho trẻ thông qua một số đồ dùng dạy học tự tạo

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc sách, báo, các tài liệu có liên quan đến đềtài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu

7 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu

- Đề tài này được thực hiện trong năm học Từ tháng 9/2015 đến hết tháng 3/2016

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Cơ sở lý luận của vấn đề:

Trẻ mầm non (0-6 tuổi) là thời kỳ đầu tiên của con người, phát triển rất đặc biệtvới tốc độ phát triển rất nhanh về mọi mặt và là thời kỳ có vị trí quan trọng là đặt tiền

đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách mai sau Chính vì vậy mà người lớn đặcbiệt là người giáo viên mầm non và cũng chính là người dẫn dắt trẻ ở những bước chậpchững đầu đời, phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý ở lứa tuổi này để từ đó đưa ranhững biện pháp giáo dục phù hợp cho tất cả các môn học qua đó phát huy tính tíchcực, chủ động, tư duy sáng tạo của trẻ Đó chính là một trong những mục tiêu quantrọng mà mọi nền giáo dục hướng tới

Vậy ngay từ tuổi mầm non, trẻ cần phải được dạy như thế nào? Làm thế nào đểtrẻ phát huy được tư duy sáng tạo, tính tích cực chủ động thì người giáo viên mầmnon cần có những chiến lược dạy, tự làm một số đồ dùng, đồ chơi tự tạo, bồi đắp phùhợp để hỗ trợ kịp thời sự phát triển trí tuệ, nhân cách, sớm giúp trẻ thành công Vì thếviệc rèn luyện cho trẻ phát triển tư duy tích cực, có được một tính cách mạnh dạn, tựtin là rất quan trọng và cần thiết Khi trẻ tư duy tốt thì trẻ sẽ mạnh dạn, trẻ có thể thamgia vào các hoạt động tập thể Khi trẻ mạnh dạn, trẻ có thể tự tin trước đám đông và tự

xử lý các tình huống Trẻ mạnh dạn, tư duy tốt khiến cha mẹ yên tâm và là tố chất thiếtyếu cho những thành công của trẻ trong tương lai

Do đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non luôn tò mò, hiếu động, ham học hỏi vàtìm tòi khám phá những gì mới lạ Mặt khác trẻ ở lứa tuổi này tâm lý thường là “Học

mà chơi chơi mà học” không thể gò ép trẻ vào một khuôn khổ hay hình thức mang tính

áp đặt nào Mà ở trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên theo sự hưng phấn của trẻ.Cho nên việc tạo ra một số đồ dùng từ nguyên vật liệu sẵn có trong lớp gây sự chú ý,hứng thú cho trẻ và kích thích trẻ hoạt động tích cực nhiều Những đồ dùng tự tạo làtận dụng từ những nguyên vật liệu phế thải, nguyên vật liệu sẵn có… để tạo ra những

đồ dùng cho trẻ được hoạt động với nó, chơi với nó, thông qua đó mà trẻ phát triểnđược tư duy tích cực Song việc thiết kế, làm các đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt độngkhông phải là dễ với tất cả giáo viên, nhiều đồ dùng chưa khai thác được tối đa hoạtđộng của trẻ để trẻ phát triển nhận thức tư duy tích cực hoặc chưa được thiết kế đúngtheo ý nghĩa của nó khiến trẻ thường chơi thụ động ít sáng tạo

Sách là sự kết hợp của rất nhiều các kỹ năng cho trẻ nhận biết thế giới xungquanh, kích thích sự phát triển của các giác quan và phát triển trí não, sách vừa là bạnvừa là thầy cho bé

II Thực trạng của vấn đề

1 Thuận lợi:

- Trường Mầm Non nơi chúng tôi làm là trường chuẩn quốc gia nằm trên địa bànquận Bắc Từ Liêm, có truyền thống dạy và học tốt, với đội ngũ cán bộ - giáo viên trẻnăng động, trường luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, đầu tư của các cấp, các

ngành và đặc biệt là của phòng Giáo dục quận Bắc Từ Liêm về cơ sở vật chất và bồidưỡng chuyên môn

- Lớp luôn được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu sửa sang đầu tư cơ sở vật chất,tạo điều kiện cho giáo viên học bồi dưỡng chuyên môn

- Trong lớp có đủ 05 giáo viên, trong đó có một cô giáo với nhiều năm đạt giáoviên giỏi cấp Quận và Thành phố, được đào tạo qua trường lớp chính quy, yêu nghề,yêu trẻ, luôn tâm huyết với nghề Giáo viên trong lớp đoàn kết đều năng động, nhiệttình trong công việc, luôn có tính sáng tạo cao, tâm huyết với nghề, nhiệt tình yêu trẻ,luôn thống nhất trong giảng dạy Đồng thời giáo viên thường xuyên nghiên cứu tàiliệu, học hỏi, trao đổi với đồng nghiệp để nâng cao nghiệp vụ giảng dạy của bản than

để có nhiều đổi mới, sang tạo trong mọi hoạt động

- Quan hệ và giao tiếp với phụ huynh chặt chẽ, phụ huynh luôn nhiệt tình ủng hộtrường, lớp Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của các con Mặt khác phụhuynh còn tạo điều kiện, nhiệt tình giúp đỡ lớp mỗi khi có việc, đặc biệt luôn ủng hộcác cô trong mọi hoạt động giáo dục trẻ ở lớp cũng như phối hợp mật thiết với giáoviên trong việc giáo dục trẻ ở nhà

- Học sinh ngoan, thông minh, nhanh nhẹn, có khả năng lĩnh hội kiến thức tươngđối đồng đều nhau

2 Khó khăn

- Số học sinh tương đối đông nên số lượng trẻ hoạt động ở các góc chơi nhiều

- Đồ dùng và nguyên vật liệu học tập chưa được giáo viên khai thác tối đa giá trị

sử dụng trong các hoạt động học và chơi

3 Khảo sát

SS trẻ Lĩnh vực PT

Để có được những đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc học tập và phát huy tíchcực tư duy cho trẻ thì tôi và các cô trong lớp đã tìm tòi, suy nghĩ để tạo ra những đồdùng phù hợp với chủ đề, phục vụ cho các môn học mà lại lôi cuốn trẻ.

Ví dụ: Môn LQVT chúng tôi đã thiết kế ra những cuốn sách bằng dạ cho trẻ lập

số lượng theo yêu cầu hay tách gộp theo só cho trước, hay gắn khối phù hợp với bóngcủa nó…

Thiết kế các đồ dùng khác nhau nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhânhoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn.Giúp trẻ tìm hiểu, ôn luyện, khám phá cái mới, hoạt động với đồ dùng và rèn luyệnnhững kiến thức đã học

1 Cách thực hiện sách “Thử tài của bé”.

Trang sách 1 tôi sử dụng các chất liệu dạ màu, dấp dính để làm thành chậu hoa

nhưng thiếu cánh Nhụy hoa tôi để mở (Ảnh minh họa 2).

Ảnh minh họa 2

Trang 2 tôi đính những bông hoa nhỏ bằng hạt đá lên khắp mặt trang Trang 3 tôilàm cây bằng dạ màu và dán dấp dính lên tán cây, Mỗi một trang tôi đều khâu vắt vừalàm viền vừa để trang trí cuốn sách cho đẹp

* Cách chơi:

Trang 1: Bông hoa trong chậu đều thiếu cánh Yêu cầu trẻ gắn số cánh còn thiếulên bông hoa đó và sau đó trẻ gắn thẻ số tương ứng với cánh hoa trên nhụy hoa mà tôi

để mở (Ảnh minh họa 3).

(Ảnh minh họa 3).

Trang 2: Những bông hoa nhỏ bằng hạt đá trên khắp trang Yêu cầu khi chơi

trẻ sử dụng chun để sáng tạo ra các hình mà trẻ tưởng tượng ra trên bảng này (Ảnh

Ảnh minh họa 6,7

* Kết quả thực tiễn:

- Sau khi cho trẻ học toán bằng quyển sách “Thử tài của bé” và cho trẻ chơi trongcác giờ hoạt động góc, tôi thấy trẻ lớp tôi rất hứng thú và say sưa với đồ chơi mới.100% trẻ làm được theo yêu cầu của đồ chơi, giúp trẻ phát huy tính tư duy tích cực vàtính sáng tạo trong khi chơi của trẻ

Tôi sử dụng chất liệu vải dạ màu chập đôi rồi để làm sách, gáy sách tôi dùng gen

điện làm nẹp cho cứng sau đó khoan lỗ để xoắn dây kẽm vào cho chắc chắn (Ảnh minh

họa 8).

(Ảnh minh họa 8)

Trang 1: Tôi sử dụng vải dạ màu cắt thành hình áo của bé Sau đó đính khuy áotrên một vạt áo, vạt áo kia tôi thùa khuyết để dùng cài khuy Có áo tôi lại đính khuy

bấm để trẻ tập cài khuy bấm (Ảnh minh họa 9).

Ảnh minh họa 9

Trang 2: Tôi dùng vải dạ để cắt hình cái áo, hai bên vạt áo tôi may khóa kéo đểtrẻ tập kéo khóa áo

(Ảnh minh họa 10)

Trang 3: Tôi dùng vải dạ để cắt hình cái áo, sau đó tôi may ở hai bên sườn áo là

những hàng dây chun có kèm theo khóa đóng mở giống như khóa cài áo phao (Ảnh

minh họa 11)

mở khóa, cứ như vậy lặp đi lặp lại (Ảnh minh họa 12, 13, 14, 15).

Trang 5: Với chiếc quần ở trang 4 tôi để dây thắt lưng mở và yêu cầu trẻ phải biết

xỏ đinh vào lỗ rồi luồn vào cài lại, rồi lại cởi ra xỏ vào, cứ như vậy lặp đi lặp lại (Ảnh

minh họa 17).

Ảnh minh họa 17

* Kết quả thực tiễn:

- Sau khi cho trẻ hoạt động góc với quyển sách “Bé vui học kỹ năng” tôi thấy100% trẻ rất hào hứng, thích thú chơi kể cả các bạn trai và bạn gái Trẻ thấy thật thoảimái, hồn nhiên và thấy mình tự tin lên rất nhiều Trẻ luôn luôn mong đến giờ hoạtđộng để được chơi với những trang sách đó

cá ngựa cũng bằng chất liệu dạ Chỉ khác là các ô về chuồng tôi gắn dấp dính để có thểgắn số hoặc chữ cái tùy Còn chiếc xúc xắc tôi cũng làm bằng khối gỗ cũng dán dấpdính để gắn chấm tròn hoặc chữ cái Cái là những viên gỗ hình ngón tay tôi luồn vàobên trong con cá ngựa đủ 4 màu tím, xanh, vàng, cam được tôi may rỗng bằng vải dạ

(Ảnh minh họa 18).

Ảnh minh họa 18

* Cách chơi:

Nếu tôi muốn cho trẻ được ôn toán, thì tôi sẽ gắn dấp dính các chấm tròn vào xúcxắc giống xúc xắc của cá ngựa và gắn các số lên bàn cá ngựa Khi trẻ chơi tôi yêu cầutrẻ lắc xúc xắc vào mấy chấm tròn thì đồng nghĩa trẻ sẽ phải đi bấy nhiêu bậc, cáchchơi này giống như chơi cá ngựa Còn nếu tôi muốn cho trẻ được ôn chữ cái thì tôi sẽgắn các chữ cái lên xúc xắc và chuồng cá ngựa Khi chơi tôi yêu cầu trẻ lắc xúc xắc

vào chữ cái nào thì trẻ sẽ phải đọc tên chữ cái đó và chạy vào ô có chữ cái đó (Ảnh

minh họa 19, 20).

(Ảnh minh họa 19, 20)

* Kết quả thực tiễn:

- Mỗi khi các cháu hoạt động góc là tôi lại tổ chức cho trẻ chơi tùy thuộc vàokiến thức cần ôn Qua quan sát tôi thấy trẻ đều rất thích chơi và tự hướng dẫn bạn chơicùng mình Trẻ vừa chơi vừa học đếm hoặc đọc chữ thành thạo theo từng bước đi Trẻ

Tôi sử dụng vải dạ màu để làm sách, hai mép sách tôi thùa khuyết và đơm khuy

để trẻ cài lại cho chắc (Ảnh minh họa 21).

Ảnh minh họa 21

Quyển 1: “Bé với kỹ năng đan” Tôi gắn các sợi màu đỏ và hồng được cắt từ giấy

bó hoa lên đầu và bên cạnh gáy cuốn sách Các sợi dây có kích thước bằng nhau về

chiều dài là 20cm, chiều rộng là 1cm (Ảnh minh họa 22).

Ảnh minh họa 22

Quyển 2: “Bé với kỹ năng tết” Một trang, tôi dùng vải dạ cắt thành hình đôi giầysâu đó dập lỗ rồi dùng sợi dây len to luồn vào, còn trang kia tôi dùng chiếc đĩa nhựaloại dùng một lần làm khuôn mặt bé gái, dùng giấy bó hoa mầu đỏ cắt thân áo bé gáirồi gắn những sợi len dàigắn lên đầu làm tóc bé gái

Quyển 3: “Bé học toán” Một trang tôi dùng dấp dính cắt thành những băng dàinằm ngang trên trang vở, tôi dùng giấy bọc hoa cắt làm khung, chia 2 cột, một cột đểgắn số, còn cột kia để mở Bên cạnh đó tôi gắn dấp dính vào những chiếc khuy để trẻ

chơi Còn trang kia, tôi dùng vải dạ mầu nâu cắt hình túi bao để đựng những thảm cỏ

có gắn những chiếc khuy có số lượng bất kỳ từ 1 đến 10 Phía trên tíu đựng tôi gắn 3dấp dính một dấp dính ở giữa bên trên để gắn số, còn hai dấp dính hai bên để gắn thảm

hoa theo các cách tách khác nhau (Ảnh minh họa 23).

Ảnh minh họa 23

Quyển 4: “Bé gắn hình cho đúng”, một trang tôi vẽ nhiều hình bất kỳ liên kếtnhau, mỗi hình tôi đều gắn dấp dính để mở, trang kia tôi cắt những hình giống hình vẽtrang trước bằng vải dạ mầu đỏ nhưng dời nhau và có gắn dấp dính phía sau mỗi hình

đó (Ảnh minh họa 24).

Ảnh minh họa 24