Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng đông á trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LƯC CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG ĐÔNG Á TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ .... Sự cần thiết phải nâng cao năng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình của thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và gia đình Tác giả xin chân thành cảm ơn:

- GS, TS Nguyễn Thị Mơ, người thầy đã dành nhiều tâm huyết, công sức hướng dẫn tận tình và khoa học cho tác giả cả về nội dung và hình thức của luận văn

- Các chuyên viên của Vụ Thanh tra, Vụ Các Ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước, Thư viện Trường đại học Ngoại thương đã giúp đỡ tác giả rất nhiều trong quá trình sưu tầm tài liệu

- Bạn bè và gia đình thường xuyên động viên khích lệ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu

Một lần nữa tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến những người đã giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LƯC CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG ĐÔNG Á TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 4

1.1 Giới thiệu về Ngân hàng Đông Á 4

1.1.1 Tổng quan về Ngân hàng Đông Á 4

1.1.2 Chiến lược phát triển của Ngân hàng Đông Á 6

1.1.3 Chức năng của Ngân hàng Đông Á 7

1.1.4 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Đông Á 7

1.1.5 Các hoạt động chính của Ngân hàng Đông Á 8

1.2 Năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại 11

1.2.1 Khái niệm về năng lực cạnh tranh 11

1.2.2 Các tiêu chí xác định năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 12 1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM 12

1.3 Các tiêu chí xác định năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á 15

1.3.1 Khả năng huy động vốn 15

1.3.2 Khả năng cạnh tranh trong hoạt động tín dụng 17

1.3.3 Chất lượng sản phẩm dịch vụ 18

1.3.4 Hạ tầng cơ sở và mạng lưới hoạt động 19

1.3.5 Chiến lược kinh doanh và phát triển sản phẩm mới 19

1.3.6 Nguồn nhân lực 20

1.3.7 Những hoạt động khác 20

1.4 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế20

1.4.1 Việt Nam gia nhập WTO và những thách thức đặt ra đối với Ngân hàng Đông Á20

1.4.2 Nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm đảm bảo cho Ngân hàng Đông Á có thể tồn tại và phát triển trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt23

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG ĐÔNG Á TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY25

2.1 Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á25

2.1.1 Thực trạng cạnh tranh huy động vốn của Ngân hàng Đông Á25

2.1.1.1 Cạnh tranh về chủng loại sản phẩm, dịch vụ huy động vốn25 2.1.1.2 Cạnh tranh về giá cả sản phẩm, dịch vụ huy động vốn31

2.1.2 Thực trạng cạnh tranh hoạt động tín dụng của Ngân hàng Đông Á34

2.1.2.1 Cạnh tranh về chủng loại sản phẩm tín dụng34

2.1.2.2 Cạnh tranh về lãi suất cho vay39

2.1.3 Cạnh tranh về chất lượng sản phẩm dịch vụ41

2.1.3.1 Thực trạng đa dạng hóa dịch vụ và chất lượng dịch vụ

41

2.1.3.2 Thực trạng cạnh tranh về chất lượng phục vụ của cán bộ Ngân hàng Đông Á

43

2.1.4 Cạnh tranh về hạ tầng cơ sở và mạng lưới hoạt động44

2.1.4.1 Cạnh tranh về mạng lưới hoạt động44

2.1.4.2 Cạnh tranh về cơ sở hạ tầng45

2.1.5 Cạnh tranh về trình độ công nghệ46

2.1.5.1 Thực trạng cạnh tranh về hệ thống phần mềm ứng dụng46

2.1.5.2 Thực trạng cạnh tranh về nâng cấp hệ thống

thiết bị tin học hiện đại47

2.1.5.3 Thực trạng cạnh tranh dịch vụ thanh toán qua thẻ ATM49

2.1.6 Chiến lược kinh doanh và phát triển sản phẩm mới50

2.1.6.1 Cạnh tranh về chiến lược kinh doanh50

2.1.6.2 Cạnh tranh về phát triển sản phẩm mới51

2.1.7 Cạnh tranh về nguồn nhân lực53

2.1.7.1 Cạnh tranh về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực53

2.1.7.2 Cạnh tranh về thu hút nguồn nhân lực55

2.1.8 Cạnh tranh về những hoạt động khác56

2.1.8.1 Cạnh tranh trong các hoạt động đầu tư56

2.1.8.2 Hoạt động Thanh toán quốc tế và kinh doanh ngoại tệ57

2.1.8.3 Phát hành thẻ thanh toán59

2.1.8.4 Các dịch vụ khác60

2.2 Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á62

2.2.1 Những kết quả đã đạt được62

2.2.1.1 Về năng lực tài chính62

2.2.1.2 Về năng lực hoạt động66

2.2.1.3 Những thành công khác68

2.2.2 Những hạn chế và nguyên nhân71

CHƯƠNG 3

GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH

CỦA NGÂN HÀNG ĐÔNG Á 74

3.1 Dự báo về sự cạnh tranh đối với Ngân hàng Đông Á trong thời gian tới74

3.1.1 Cơ sở để dự báo74

3.1.2 Những số liệu cụ thể75

3.1.3 Phương hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của

Ngân hàng Đông Á trong thời gian tới77

3.2 Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á78

3.2.1 Nhóm giải pháp về phía Ngân hàng Đông Á78

3.2.1.1 Xây dựng chiến lược kinh doanh thích hợp78

3.2.1.2 Hoàn thiện bộ máy tổ chức hoạt động79

3.2.1.3 Phát triển mạng lưới hoạt động và đa dạng hóa

sản phẩm dịch vụ79

3.2.1.4 Nâng cao năng lực quản trị, điều hành của cấp lãnh đạo80 3.2.1.5 Nâng cao năng lực tài chính80

3.2.1.6 Nâng cao hoạt động quản trị rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng81 3.2.1.7 Nâng cao hiệu quả đầu tư vốn82

3.2.1.8 Từng bước nâng cao cơ sở hạ tầng và công nghệ

thông tin hiện đại83

3.2.1.9 Nâng cao nguồn kỹ năng, trình độ của đội ngũ

nhân viên cán bộ ngõn hàng 84

3.2.1.10 Xây dựng thương hiệu và văn hóa kinh doanh

đáp ứng thời kỳ hội nhập84

3.2.2 Nhóm giải pháp về phía Chính phủ86

3.2.2.1 Tạo sân chơi bình đẳng cho các NHTM86

3.2.2.2 Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng môi trường

pháp lý ổn định86

3.2.2.3 Xác định rõ và cụ thể lộ trình mở cửa tài chính87

3.2.2.4 Hoàn thiện hoạt động của thị trường tiền tệ,

thị trường chứng khoán87

3.2.3 Nhóm giải pháp về phía Ngân hàng Nhà nước88

3.2.3.1 Nâng cao năng lực quản trị điều hành88

3.2.3.2 Thận trọng khi giám sát và quản lý rủi ro trên

thị trường tài chính88

3.2.3.3 Nâng cao năng lực của ngõn hàng Nhà nước trong việc điều hành Chính sách tiền tệ88

KẾT LUẬN90

DANH MỤC CÁC TỪ VIấT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Tiếng Anh

ACB Asia Commercial Joint Stock

Bank

NH thương mại cổ phần Á Châu

AFAS ASEAN Framework Agreement

on Services

Hiệp định khung về hợp tác thương mại dịch vụ của khối ASEAN

ASEAN Association of Southeast Asia

Nation

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

ATM Automatic Teller Machine Máy rút tiền tự động

BIDV Bank for Investment and

Development of Vietnam

Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam

CAR Capital Adequacy Ratio Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu DAB DongA Bank Ngân hàng Đông Á

Eximbank Export Import Bank Ngân hàng thương mại cổ phần

Xuất nhập khẩu MSB Maritime Stock Bank Ngân hàng thương mại cổ phần

Hàng hải POS Point of Sale Máy quẹt thẻ

ROA Return On Assets Thu nhập trên tổng tài sản ROE Return On Equity Thu nhập trên vốn chủ sở hữu SMS Banking Short Message Services

Banking

Dịch vụ truy vấn thông tin ngân hàng bằng tin nhắn

SWIFT Society for Worldwide

Interbank Financial Telecommunication

Hiệp hội truyền thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu

VCB Bank for Foreign Trade of

Vietnam

Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam

VIB Vietnam International Joint

Stock Bank

Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế

Vietin Bank Vietnam Bank for Industry and

Trade

Ngân hàng Công thương Việt Nam

VP Bank Vietnam Commercial Joint

Stock Bank for private Enterprise

Ngân hàng thương mại cổ phần các doanh nghiệp ngoài quốc doanh

WTO World Trade Organisation Tổ chức Thương mại thế giới

Tiếng Việt

HĐQT Hội đồng quản trị

NHNN Ngân hàng Nhà nước

NHNNg Ngân hàng nước ngoài

NHTM Ngân hàng thương mại

NHTM VN Ngân hàng thương mại Việt Nam NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần

TTQT Thanh toán quốc tế

DANH MỤC ĐỒ THỊ, BẢNG BIỂU SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

Biểu đồ 2-1 : Tồng vốn huy động của DAB giai đoạn 2003-2007 27

Biểu đồ 2-2: Vốn điều lệ của DAB từ năm 2003-2007 28

Biểu đồ 2-3: Tổng vốn huy động từ dân cư và TCKT từ năm 2003-2007 29

Biểu đồ 2-4: Tổng vốn huy động từ TCTD khác từ năm 2003-2007 30

Biểu đồ 2-5: Cơ cấu huy động vốn của DAB từ năm 2003-2007 30

Biểu đồ 2-6: Tổng dư nợ từ 2003-2007 36

Biểu đồ 2-7: Doanh số TTQT từ 2003-2007 58

Biểu đồ 2-8: Doanh số mua bán ngoại tệ từ 2004-2007 59

Biểu đồ 2-9: Số lượng thẻ thanh toán từ 2003-2007 60

Biểu đồ 2-10: Doanh số thu chi hộ từ năm 2003-2007 61

Biểu đồ 2-11: Doanh số chuyển tiền nhanh 2003-2007 61

Biểu đồ 2-12: Doanh số chi trả kiều hối từ năm 2003-2007 62

Biểu đồ 2-13: Tổng tài sản DAB từ năm 2003-2007 63

Biểu đồ 2-14: Lợi nhuận trước thuế DAB từ năm 2003-2007 64

Biểu 2-15: Tỷ suất lợi nhuận ROA từ năm 2003-2007 64

Biểu 2-16: Tỷ suất lợi nhuận ROE từ năm 2003-2007 65

Biểu đồ 2-17: Hệ số an toàn vốn tối thiểu từ 2003-2007 65

BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Một số hoạt động đầu tư của Ngân hàng Đông Á năm 2007 57

Bảng 2.2: Một số chỉ tiêu về hoạt động của một số NHTM tại Việt Nam

tính đến thời điểm 31/12/2007

66

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hội nhập quốc tế là xu hướng tất yếu của nền kinh tế thế giới, là điều kiện tiền đề cần thiết để phát triển kinh tế quốc gia đi vào quỹ đạo chung của thế giới thông qua việc tận dụng được dòng chảy vốn khổng lồ cùng với công nghệ tiên tiến Đẩy mạnh hội nhập ngõn hàng, xây dựng hệ thống ngõn hàng vững mạnh trở thành kênh dẫn nhập vốn hàng đầu, là “bà đỡ” tốt nhất cho nền kinh tế đang cần vốn như Việt Nam đang từng bước chuyển dịch cơ cấu vốn theo định hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Theo xu thế đó, từ khi trở thành thành viên chính thức của WTO vào ngày 11/01/2007,Việt Nam đang và sẽ phải đối mặt với rất nhiều thách thức và cơ hội

mới Ngành ngõn hàng sẽ có những thay đổi cơ bản khi các tổ chức tài chính nước

ngoài có thể nắm giữ cổ phần của các ngõn hàng Việt Nam Đặc biệt, việc xuất hiện các ngõn hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam sẽ làm thay đổi mạnh cơ cấu thị phần

Không phải chờ đến khi trở thành thành viên WTO, ngay từ 2006, trong lĩnh vực ngõn hàng, Việt Nam phải gỡ bỏ dần các hạn chế về tỷ lệ tham gia cổ phần của các định chế tài chính nước ngoài theo cam kết trong Hiệp định Thương mại với Hoa Kỳ Thực tế cho đến 2008, Việt Nam đã dần dần phải “mở” toàn bộ các quy định về việc khống chế tỷ lệ tham gia góp vốn, dịch vụ, giá trị giao dịch của các ngõn hàng nước ngoài theo các cam kết trong khuôn khổ Hiệp định khung về hợp tác thương mại dịch vụ (AFAS) của Hiệp hội các nước ASEAN Tất cả những điều này đang gây nên một sức ép lớn đối với hệ thống ngõn hàng trong nước, buộc các ngõn hàng phải tăng tốc thực hiện các kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh để ngõn hàng có thể đối mặt với những thách thức sống còn

Trước sức ép của những thách thức đầy cam go này, hệ thống các ngõn hàng thương mại Việt Nam (NHTMVN) đặc biệt là những ngõn hàng thương mại cổ phần trong đó có ngõn hàng Đông Á cần phải có những chiến lược, hướng đi cụ thể

và rõ ràng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của mình để có thể tồn tại và phát triển trong thời kỳ mới

Với kinh nghiệm làm việc thực tế tại ngõn hàng Đông Á trong những năm qua, bằng những quan sát từ tình hình thực tế, những kiến thức thu nhận được trong quá trình học tập tại nhà trường cũng như qua nghiên cứu từ nhiều nguồn tài liệu

khác nhau, tôi xin được trình đề tài luận văn cao học “ Nâng cao năng lực cạnh

tranh của Ngân hàng Đông Á trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế”

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Từ trước đến nay có rất nhiều các luận án tiến sĩ và luận văn thạc sĩ nghiên cứu về năng lực cạnh tranh, năng lực hoạt động của các Ngân hàng như:

Trịnh Quốc Trung (2004) Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập của các NHTM đến năm 2010 Luận án tiến sĩ kinh tế Trường Đại học

kinh tế.TP Hồ Chí Minh

Lê Hồng Phong (2007).Nâng cao năng lực hoạt động của Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam Luận án tiến sĩ kinh tế.Học viện Ngân hàng Hà Nội

Đoàn Đỉnh Lâm (2006) Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTMCP ở

TP Hồ Chí Minh trong xu thế hội nhập, Luận án tiến sĩ kinh tế.Trường Đại học

Kinh tế.TP Hồ Chí Minh

- Năng lực cạnh tranh của dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, Luận văn thạc sĩ -

Lê Thị Hường- Hà nội,2007

Tuy nhiên, thực tế chưa có một luận án tiến sĩ hay một luận văn thạc sĩ nào viết về năng lực cạnh tranh của một NHTMCP và đặc biệt là NHTMCP Đông Á trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Như vậy, đề tài nghiên cứu của tôi là đề tài

nghiên cứu đầu tiên và duy nhất viết về Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Đông Á trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế