Khảo sát nghề nuôi tôm sú quảng canh cải tiến tại xã hòa Tú 1 huyện Mỹ Sơn tỉnh Sóc Trăng

DANH SACH CAC BANG BIEU DANH SÁCH CÁC ĐỒ THI VA HINH ANH GIỚI THIỆU Đặt Vấn Đề Mục tiêu đề tài TỔNG QUAN TÀI LIỆU Sơ lược về tình hình nuôi tôm sú Tình hình nuôi tôm trên thế giới Tì

BO GIAO DUC DAO TAO DAI HOC NONG LAM TP HO CHi MINH

KHOA THUY SAN

LUAN VAN TOT NGHIEP

DE TAI:

KHAO SAT NGHE NUOI TOM SU (PENAEUS

MONODON) QUANG CANH CAI TIEN TAI XA HOA TU I, HUYEN MY XUYEN, TINH SOC

KHAO SAT NGHE NUOI TOM SU (P MONODON) QUANG CANH CẢI TIẾN TẠI XÃ HÒA TÚ I, HUYỆN MỸ XUYÊN,

TỈNH SÓC TRĂNG Thực hiện bởi

Nguyễn Hoàng Anh

Luận văn được đệ trình để hoàn tất yêu cầu cấp bằng Kỹ Sư Thủy Sản

Giáo viên hướng dẫn: Trần Trọng Chơn

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

THÁNG 08/2005

DANH SACH CAC BANG BIEU

DANH SÁCH CÁC ĐỒ THI VA HINH ANH

GIỚI THIỆU

Đặt Vấn Đề

Mục tiêu đề tài

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Sơ lược về tình hình nuôi tôm sú

Tình hình nuôi tôm trên thế giới

Tình hình nuôi tôm ở Việt Nam

Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Mỹ Xuyên

Điều kiện tự nhiên

Sơ Lược Về Tôm Sú

Điều kiện môi trường sống của tôm sú

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thời Gian Và Địa Điểm Thực Hiện Đề Tài

Phương Pháp Nghiên Cứu Điều Tra Và Thu Thập Số Liệu

Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp nghiên cứu

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Hiện Trạng Kinh Tế Xã Hội Của Huyện Mỹ Xuyên

Kinh nghiệm nuôi

Lao động trong nông hộ

Các nguồn học hỏi kinh nghiệm

Các Đặc Trưng Về Kỹ Thuật Nuôi Tôm Sú QCCT

Tại Xã Hoà Tú I, Huyện Mỹ Xuyên

Tình Hình Dịch Bệnh Tại Xã Hoà Tú I, Huyện Mỹ Xuyên 2004

Khó khăn trong quá trình nuôi tôm

Hiệu Quả Kinh Tế Của Nghề Nuôi Tôm Sú Tại

XãHoà Tú I, Huyện Mỹ Xuyên

Mức đầu tư cơ bản cho một ha ao nuôi

Khấu hao mức đầu tư cơ bản

Kết quả- hiệu quả kinh tế trên 1 ha ao nuôi

33

Hiệu quả kinh tế cho 1 ha ao nuôi

Phân Tích Các Yếu Tố Các Yếu Tố Ánh Hưởng Đến Năng

Suất Tôm Nuôi Bằng Phương Trình Hồi Qui Tuyến Tính Đa Tham Số

4.5.1 Xét mối tương quan giữa năng suất với kinh nghiệm nuôi

4.5.2 Xét mối tương quan giữa năng suất với lượng thức ăn

4.5.3 Xét mối tương quan giữa năng suất với kinh nghiệm nuôi và thức ăn

4.6 Những Thuận Lợi Và Khó Khăn Của Xã Hoà Tú I, Huyện Mỹ Xuyên

DANH SACH CAC BANG BIEU

Đề mục

Bảng 2.1 : Thống kê diện tích các loại đất

huyện Mỹ Xuyên- Tỉnh Sóc Trăng

8

Bảng 2.2: Diện tích nuôi 6 tháng đầu nam 2003 (dvt: ha)

9

Bảng 2.3: Diện tích nuôi tôm năm 2003 (đvt: ha)

Bảng 2.4: Sản lượng tôm năm 2003 (đvt: tấn)

Bảng 4.1: Diện tích nuôi tôm tại một số xã trong huyện Mỹ Xuyên

Bảng 4.2: Sự phân bố tuổi người lao động

Bảng 4.3: Trình độ học vấn của hộ nuôi tôm

Bảng 4.4: Số năm kinh nghiệm nuôi tôm của hộ dân

Bảng 4.5: Số lao động trong gia đình

Bảng 4.6: Số lao động trực tiếp tham gia nuôi tôm trong gia đình

Bảng 4.7: Hoạt động khuyến ngư cỉa nông hộ

Bảng 4.8 : Hình dạng ao nuôi tôm tại vùng khảo sát

Bảng 4.9 Qui mô diện tích nuôi tôm

Bang 4.10 Tình hình sử dụng ao lắng nuôi tôm:

Bảng 4.11: Số vụ nuôi tôm trong năm

Bảng 4.12: Các chỉ tiêu về chất lượng nước trong ao nuôi

Bảng 4.13: Các loại thức ăn được sử dụng trong nuôi tôm

Bảng 4.14: Tình hình thiệt hại của một số xã trong huyện Mỹ Xuyên

Bảng 4.15: Tình hình dịch bệnh tại vùng điều tra

Bảng 4.16: Ý kiến của chủ hộ nuôi tôm vềcác trở ngại trong nghề nuôi

31

Bảng 4.17: Chi phí đầu tư cơ bản cho 1 ha

Bảng 4.18: Khấu hao cơ bản cho 1 ha ao nuôi

Bảng 4.19: Các chí phí đầu tư sản xuất cho một ha nuôi tôm

Bảng 4.20: Hiệu quả kinh tế của 1 ha ao nuôi tôm quảng canh cải tiến

(QCCT ) 34

Bảng 4.21: Kết quả ước lượng mối tương quan giữa năng suất

với kinh nghiệm nuôi

Bảng 4.22 Kết quả ước lượng mối tương quan giữa năng suất

với lượng thức ăn

Bảng 4.23 Kết quẳước mối tương quan giữa năng suất

với lượng thức ăn vàkinh nghiệm nuôi

Hình 4: Cho tôm ăn 29

Vii

TOM TAT

Để khảo sát hiện trạng nuôi tôm quảng canh cải tiến tại xã Hoà Tú I, huyện Mỹ

Xuyên, tỉnh Sóc Trăng, chúng tôi đã tiến hành điều tra bằng cách phỏng vấn trực tiếp

70 hộ có nuôi tôm trong xã và thu được kết quả:

Về kỹ thuật nuôi, đa số người dân còn hạn chế trong khâu quản lý và ý thức

cộng đồng trong bảo vệ môi trường, do đó khi có dịch bệnh xảy ra dễ dàng lây lan trên diện rộng, gây thiệt hại rất lớn cho người dân

Trang thiết bị đầu tư còn thấp, con giống kém chất lượng, thời tiết không ổn định

là nguyên nhân dẫn đến dịch bệnh

Mức chỉ phí đầu tư cho nuôi tôm là 29.716.000 đồng, năng suất bình quân là 316

kg/ha, lợi nhuận bình quân thu được là 9.629.000 đồng và thu nhập bình quân là

15.794.000 đồng

Qua đó chúng tôi đưa ra một số để xuất để góp phần giải quyết những khó khăn

của nghề nuôi tôm ở đây được phát triển tốt hơn.

VII

>

CAMTA

Chúng tôi chân thành cảm ơn:

Ban Giám Hiệu Trường Đại Học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh

Ban Chủ nhiệm cùng toàn thể Quý thầy cô Khoa Thuỷ Sản đã tận tâm truyền

đạt kiến thức trong những năm qua

Xin bày tỏ lòng biết ơn đối với Cô Trần Trọng Chơn đã tận tình hướng dẫn trong

quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Cảm ơn các anh chị Cán bộ tại phòng Thống kê của huyện Mỹ Xuyên

Rất biết ơn gia đình Ông Âu Hồng Thơi đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi

trong quá trình điều tra

Xin cảm ơn tất cả những hộ dân nuôi tôm tại xã Hoà Tú I đã nhiệt tình cung cấp

những thông tin quý báo trong thời gian điều tra

Các bạn bè trong và ngoài lớp đã giúp đở tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này

Do hạn chế về thời gian, kiến thức và năng lực còn nhiều yếu kém nên luận văn chắc còn nhiều sai sót, rất mong nhận đước ý kiến đóng góp của Quý thầy cô và các

bạn.

PHU LUC

Phu luc 1: Phiéu diéu tra nghề nuôi tôm sú quảng canh cải tiến (QCCT) tại xã Hoà Tú I,

huyện Mỹ Xuyên

Phụ lục 2: Những thông tin cơ bản về việc khảo sát nghề nuôi tôm sú QCCT tại xã Hoà

Tú Phụ lục 3: Một số yếu tố tương quan đến năng suất tôm nuôi

Phụ lục 4: Kết quả ước lượng một số yếu tố tương quan đến năng suất tôm nuôi

ABSTRACT

Survey of current state on breeding new extensive farming at Hoa Tul village,

My Xuyen district, Soc Trang province We investigate seventy- five households who hael shrimp production by interview at the area according with the result of this research consist of :

In the matter of technique, most of local people are lade of art of management and sense of community in protecting environment As a result , epidemic would spread out quickly in a wide area and damage economy of local people

Besides , low technique equipement investment , low baby shrimp quality and unstable climate are three main reasons of epidemic widespread in the area

Cost of investment in shrimp breeding shrimp was 29,716,000 Viet Nam dong per hectare, average productivity was 316 kg per hectare, average profit was 9,629,000 Viet Nam dong and average income was 15,794,000 Viet Nam dong

Through the result of the survey, we contributed some sollutions to improve the local present state and aimed at help shrimp breeding career at the areato get the best development

I GIGI THIEU

1.1 Đặt vấn để

Trong thời kỳ phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá của cả nước, ngành

thủy sản đóng vai trò hết sức quan trọng cho việc phát triển kinh tế của đất nước,

đặc biệt là nghề nuôi tôm sú, đã góp phần đưa ngành thủy sản thành ngành kinh tế

mũi nhọn của cả nước

Góp phân vào sự phát triển mạnh mẻ đó, một phần là do nước ta có điều kiện

tự nhiên thuận lợi như sông ngồi chằng chịt, chiểu dài bờ biển lớn, thuận lợi cho

phát triển thủy sản nước ngọt và nước lợ

Sóc Trăng là tỉnh thuộc Đông bằng sông Cửu Long, với chiều dài bờ biển là 72km và nhiều sông rạch lớn nhỏ trên địa bàn, đây là tiểm năng rất lớn để phát

triển ngành thủy sản ở hai khu vực biển và nội địa Trong đó, nuôi trồng thủy sản

đặc biệt được chú trọng, mà đối tượng chính là nghề nuôi tôm sú

Nhìn chung nghề nuôi tôm sú phát triển nhanh là do sự tự phát của người dân

theo phong trào và lợi nhuận Nhưng cũng kể đến một bộ phận nhỏ người nuôi có

chuyên môn, họ được đào tạo và có vốn đầu tư, nên mang lại hiệu quả kinh tế cao

như nuôi bán thâm canh và thâm canh tôm sú

Chính vì thực trạng tự phát đó của người dân và thiếu sự quản ly, qui hoạch

của chính quyển địa phương, các ban ngành nên gây nhiểu trở ngại như nguồn nước

dễ bị ô nhiễm, dịch bệnh ngày càng tăng, chất lượng tôm nuôi không tốt dẫn đến

năng suất cũng như giá thành bị giảm

Qua thực tế đó tỉnh Sóc Trăng đã và đang tạo mọi điều kiện cho người dân

nuôi tôm Trong đó, yếu tố kỹ thuật luôn được các nhà lãnh đạo tỉnh quan tâm và xem nó như một bước ngoặc quan trọng trong việc phát triển nghề nuôi tôm tỉnh

nhà Bằng công việc thiết thực, tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn, phối hợp với các công ty thức ăn, tổ chức hội thảo nhằm giúp người dân nắm vững các kỹ thuật nuôi

để đem lại hiệu quả kinh tế cao

Để tìm hiểu người dân ở tỉnh Sóc Trăng nói chung và huyện Mỹ Xuyên nói

riêng đã phát triển nghề nuôi sú mang lại hiệu quả kinh tế ra sao, và cũng được sự

phân công của Khoa Thủy sản trường Đại Học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh,

chúng tôi tiến hành thực hiện để tài:” Khảo sát nghề nuôi tôm sú quảng canh cải

tiến tại xã Hoà Tú I huyện Mỹ Xuyên tỉnh Sóc Trăng”

1.2 Mục tiêu đề tài

Thông qua việc khảo sát nghề nuôi tôm sú quảng canh cải tiến tại xã Hoà Tú I huyện Mỹ Xuyên tỉnh Sóc Trăng nhằm:

- Khảo sát một số yếu tố kỹ thuật của nghề nuôi tôm quảng canh cải tiến

- Xác định hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến

- Tìm hiểu nhữnh thuận lợi và khó khăn của mô hình này

- Dự đoán năng suất tôm nuôi khi có các yếu tố đầu vào trong sản xuất

- Dé xuất mô hình nuôi tôm phù hợp cho vùng được điều tra

I TONG QUAN TAI LIEU

2.1 Sơ Lược Tình Hình Nuôi Tôm Sú

2.1.1 Tình hình nuôi tôm sú trên thế giới

Theo thống kê tình hình sản xuất tôm tại miền Đông bán cầu năm 1991 thì sản lượng thu hoạch trên toàn thế giới là 556.000 tấn, diện tích nuôi là 819.500 ha, năng

suất: 676 kg/ha (Vũ Thế Trụ, 1993)

Theo Nguyễn Văn Hảo (2000; trích của Menasveta, 1998) thì sản lượng tôm

nuôi công nghiệp hàng năm trên thế giới khoảng 258.800 tấn (chiếm 36%), với tổng

diện tích nuôi là 52.000 ha (5%) Nuôi tôm công nghiệp chiếm hơn 1/3 sản lượng

tôm nuôi nhưng diện tích chỉ khoảng 5%, điều nầy cho thấy việc sử dụng đất vào

nuôi tôm công nghiệp rất hợp lý

Năm 1997, ở khu vực Tây bán câu, Ecuador đạt 130.000 tấn chiếm 66% tổng

sản tôm nuôi của khu vực Khu vực Đông bán cầu có sản lượng tôm nuôi đạt

462.000 tấn chiếm 70% tôm nuôi trên thế giới Thái Lan là nuớc đứng đầu, kế đến

là Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ, Banglades, Việt Nam (Nguyễn Văn Hảo, 2000)

Năng suất tôm nuôi có mối tương quan chặt chẽ với mật độ nuôi 5-10 con/m”

có thể đạt năng suất 1-2 tấn/ha/vu(4-5 tháng), hơn 20 con/m” đạt năng suất trên 3 tấn/ha/vụ và năng suất có thể đạt 10 tấn/ha/vụ với mật độ 50-60 con/mˆ (Nguyễn

Văn Hảo, 2000)

“Năm 1998, Banglades đã chọn nuôi tôm sú xuất khẩu là quốc sách Chính

phú Ấn Độ đã có những chính sách khuyến khích phát triển nghề nuôi tôm như: hỗ

trợ vốn vay, phát triển dịch vụ kỹ thuật, giảm thuế nhập khẩu đối với các nguyên

liệu, máy móc phục vụ nuôi tôm ” (Nguyễn Văn Hảo, 2000)

“Công nghệ nuôi tôm ở Châu Á tuy phát triển rất mạnh nhưng cũng mang lại

vấn để dịch bệnh và suy thoái môi trường do phát ào ạt Kết quả đã đưa tới nhiều

thiệt hại cho người nuôi tôm 6 Trung Quéc san lượng nuôi tôm rất lớn khoảng 120.000 tấn năm 1993, trong khi đó ở Đài Loan sản lượng tôm liên tục giảm từ đỉnh cao 88.000 tấn năm 1987 còn 12.000 tấn năm 1993 Trong khoảng thời gian từ 1993-

1995 sản lượng tôm ở Indonesia và Philippines giảm khoảng 48% và 58% Chỉ duy

nhất Thái Lan giữ tương đối ổn định sản lượng trong thời gian từ 1993-1995 với khoảng 220.000 tấn” (Nguyễn Văn Hảo, 2000)

2.1.2 Tình hình nuôi tôm sú tại Việc Nam

Việc Nam có bờ biển dài trên 3.260 km, với nhiễu cửa sông, đầm, phá rất

thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản Đặc biệt vùng đất bãi bồi ven biển, đất ngập nước

ven biển bị xâm nhập mặn, thuận lợi cho việc nuôi tôm

Diện tích nuôi tôm gia tăng nhanh chóng từ 50.000 ha năm 1985 lên đến 295.000 ha năm 1998 với 30 tỉnh có nuôi tôm sú (Nguyễn Văn Hảo, 2000)

Diện tích nuôi trồng thủy sản của cả nước trong năm 2001 tiếp tục tăng mạnh Tính chung, diện tích chuyển đổi đối tượng sản xuất từ nông nghiệp sang ngư nghiệp trong cả nước là trên 220.000 ha Riêng Cà Mau, tăng được 37.000 ha, kế đó là Bạc

Liêu chuyển đổi được 28.064 ha và Kiên Giang được 19.098 ha

Xét về sản lượng thì Cà Mau cũng là tỉnh đi đầu với tổng sản lượng nuôi trồng

là 90.000 tấn, thứ hai là Bến Tre 46.000 tấn, Bạc Liêu 40.000 tấn, Các tỉnh ven

biển miễn Trung chủ yếu sản xuất thủy sản trên diện tích có sẵn, không có nhiễu

diện tích chuyển đổi nhưng sản lượng tương đối cao như: Khanh Hoà11.000 tấn,

Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Định khoảng 4.000 tấn mỗi tỉnh Miễn Bắc sản lượng nuôi cao hơn miễn Trung, trong đó Hải Phòng với diện tích 15.700 ha đạt sản lượng

23.000 tấn, Nam Định 13.000 ha đạt trên 20.000 tấn, Thanh Hoá 14.000 ha đạt 13.800 tấn

Xét về tôm nuôi, năm 2001 cả nước đạt 155.000 tấn, tăng 50% so với năm

2000, góp phần nâng giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản lên gần 1,8 ty USD

(Công Ty Thông Tin - Dịch Vụ Thương Mại & Quảng Cáo, 2001)

Trong những năm gần đây năng suất tôm nuôi của Việt Nam đã tăng lên rõ rệt

từ khoảng 200 — 300 kg/ha (nuôi quảng canh) lên đến 3 — 4 tấn/ha (nuôi thâm canh),

cá biệt có nơi lên đến 9 — 10 tấn/ha

Cả nước có 3.777 trại sản xuất tôm giống với sản lượng trên 16 tỷ con giống

hậu ấu trùng, chủ yếu tập trung nhiều vào các tỉnh Khánh Hoà 1.134 trại, Cà Mau

741 trại, Ninh Thuận 600 trại,

Nhiều nhà máy sản xuất thức ăn nuôi tôm đã và đang đưa ra thị trường cả nước

với nhiều loại thức ăn công nghiệp có chất lượng cao

Theo Nguyễn Văn Hảo (2000; trích của Bộ Thủu Sản, 1999) thì tổng diện tích nuôi tôm trong cả nước là 290.238 ha, trong đó khu vực phía Nam là 238.279 ha,

chiếm 82,1% tổng diện tích nuôi tôm trong cả nước

Miễn Bắc diện tích nuôi tôm không lớn do ở đây có nhiệt độ thấp kéo dài Còn

khu vực Miền Trung do bờ biển uốn khúc, dốc, nền đáy cát, nước biển trong, sạch

do chưa bị ô nhiễm nhiều nên thuận lợi cho việc phát triển sản xuất giống tôm sú

Năm 1998, ước tính toàn quốc sản xuất 2.200 triệu tôm giống thì riêng Khánh Hoà cung cấp 1.660 triệu con (Nguyễn Văn Hảo, 2000)

Miễn Trung là khu vực đi đầu trong lĩnh vực phát triển công nghệ nuôi tôm ở nước ta Năm 1995, năng suất tôm nuôi trung bình mới đạt 415 kg - 1144 kg/ha/năm Năm 1996, một số mô hình nuôi tôm công nghiệp ở Ninh Hòa, Nha Trang và Cam

Ranh theo công nghệ của C.P.Group đã đạt năng suất trên 5 tấn/ha/vụ (Nguyễn Văn

Hảo, 2000)

Khu vực phía Nam do điểu kiện địa lý, thổ nhưỡng thuận lợi nên hàng năm đã

đóng góp hơn 80% sản lượng tôm của cả nước

Năm 1998, mô hình nuôi tôm sú công nghiệp quy mô trang trại nhỏ 6000 m”

/ao tại Gò Công Đông - Tiền Giang đạt năng suất 7 tấn/ha/vụ (Nguyễn Văn Hảo,

2000 )

2.2 Vài nét về điều kiện tự nhiên-kinh tế xã hội huyện Mỹ Xuyên

2.2.1 Điều kiện tự nhiên

a/ Vị trí địa lí

Huyện Mỹ Xuyên nằm ở phía Tây-Nam thị xã Sóc Trăng

Phía Bắc giáp với các huyện như : Thạnh Trị, Mỹ Tú, thị xã Sóc Trăng

Phía Nam giáp huyện Vĩnh Châu

Phía Đông giáp huyện Long Phú

Phía Tây giáp tỉnh Bạc Liêu

b/ Khí hậu

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, với sự chi phối về vị

trí địa lí và địa hình, khí hậu ở Sóc Trăng nói chung và huyện Mỹ Xuyên nói riêng

có những đặc trưng chính như sau:

c/ Nhiệt độ không khí

Do năng lượng bức xạ dổi đào (bức xạ tổng cộng trung bình 135-154 kcal/cm”-

năm) nắng nhiều (6,5giờ/ngày), nhiệt độ cao đều quanh năm trung bình 26-27°C, cao nhất vào tháng 4-5 và thấp nhất vào tháng 12

d/ Chế độ mưa-gió

Lượng mưa lớn, nhưng đo tập trung theo mùa và thường không ổn định trong

thời kỳ đầu và cuối mùa mưa Tại Sóc Trăng có hai mùa mưa-nắng rõ rệt, mùa mưa

trùng với mùa gió Tây và Tây Nam ( tháng 5-10), mùa khô trùng với gió mùa Đông

và Đông Bắc (tháng 11-4)

e/ Thủy văn

Chế độ thủy văn trong phạm vi của huyện bị chi phối bởi 3 yếu tố chính: thuỷ triều biển Đông, mưa nội vùng, dòng chảy sông Mỹ Thanh và một phần từ sông

Hậu, được phân hoá khá sâu sắc theo mùa

Thủy triều biển Đông

Thủy triều biển Đông thuộc dạng bán nhật triểu không đều, với đặc điểm chính: đỉnh triều cao chân triều thấp, mực nước bình quân thiên về chân triểu, biên

độ trung bình của các kỳ nước cường 2-3 m Chênh lệch nước ròng cao và ròng thấp

là 1-2,5m Hầu hết các kênh rạch trong huyện là dòng chảy hai chiều trong phần lớn

thời gian trong năm, tạo thuận lợi cho tưới tiêu tự nhiên trên hầu hết các diện tích và

lấy nước mặn tự chẩy vào ao nuôi tôm vào mùa khô

Dòng chảy sông Mỹ Thanh

Huyện Mỹ Xuyên nằm ở phần hạ lưu sông Mỹ Thanh, sông Mỹ Thanh nằm trọn trong địa phận tỉnh Sóc Trăng và chi phối mạnh mẽ đến chế độ thủy văn trên

kênh rạch của huyện Mỹ Xuyên, chế độ thủy văn sông Mỹ Thanh chịu ảnh hưởng

trực tiếp của chế độ thủy triều biển Đông Nước sông Hậu đổ về và chế độ mưa nội

vùng, sông chỉ ngọt vào mùa mưa, bị xâm mặn trong suốt mùa khô

Chế độ mưa nội vùng

Chế độ mưa có tác động rất lớn đến dòng chảy của kênh rạch nội vùng, nhưng không ảnh hưởng lớn đến dòng chẩy của sông chính Các trận mưa đầu mùa có tác

dụng tốt cho việc tiêu độc trong đồng ruộng nhưng lại chính là tác nhân gây ô nhiễm

cho mạng lưới kênh rạch Vì vậy mưa đến sớm với lượng mưa lớn và kéo dài vào

cuối mùa khô thường gây ra tác hại lớn cho nuôi trồng thuỷ sản ( chủ yếu cho mô

hình tôm lúa)

f/ D6 man

Mỹ Xuyên với điểu kiện địa hình nằm ven biển nên độ mặn hàng năm cũng

khá biến động với hai mùa nước ngọt và nước lợ Sự biến động độ mặn tại các địa

điểm của huyện Mỹ Xuyên được biểu thị trong bang sau:

Bang 2.1: Sự biến động độ mặn tại Mỹ Xuyên trong nim 2002, ( dvt:%»)

Địa điểm Dù Tho Chàng Ré

(Nguồn: Trung tâm khuyến ngư tỉnh Sóc Trăng, 2002)

Qua đó chúng tôi nhận thấy sự biến động độ mặn tại huyện tươmg đối lớn, độ

mặn cao nhất 14,7% và thấp nhất là 0% Vào tháng 1-6, độ mặn cao nhất, từ

tháng 7-11 độ mặn thấp

5 Đất phèn hoạt động sâu Si2 2.078,44 3,82

6 Đất phèn tiểm tàng nông SpI 2.398,21 4,40

(Nguồn: Phòng thống kê huyện Mỹ Xuyên, 2002)

Qua bảng thống kê diện tích các loại đất chúng tôi nhận thấy, đất mặn có diện tích lớn nhất 35.1§1,10 ha chiếm 164.62% diện tích tự nhiên của huyện Điều đó cho

thấy tiểm năng phát triển thủy sản nước lợ của huyện là rất lớn

2.2.2 Tình hình phát triển thủy sản của tỉnh Sóc Trăng

Hiện nay, chúng tôi nhận thấy tại huyện Mỹ Xuyên nuôi tôm phổ biến dưới 3 hình thức:

a/ Nuôi quảng canh cải tiến

Đây là mô hình nuôi theo phương thức quảng canh nhưng được cải tiến như có

thả giống, cho ăn và được chăm sóc tốt, đặc điểm của mô hình này là:

Mật độ tương đối thấp: < 10 con/m”

Diện tích ao nuôi lớn thường trên 1 ha

Độ sâu từ 0,5 — Im

Nguồn giống tự nhiên và nhân tạo

Thời gian nuôi 3 — 4 tháng

Năng suất thấp khoảng 100 —- 500kg/ha/năm

b/ nuôi bán thâm canh

Đặc điểm của mô hình này là:

Mật độ thả 10 — 30 con/m?

Diện tích 0,1 — 1 ha

Độ sâu từ 0,8 — 1,2m

Nguồn giống nhân tạo

Thức ăn công nghiệp

Thời gian nuôi 3 — 4,5 thang

Năng suất thấp khoảng 2 - 3 tấn

c/ nuôi thâm canh

Đặc điểm giống như nuôi bán thâm canh nhưng với mật độ cao hơn trên 30

con/m” và được chăm sóc quản lý rất tốt, năng suất cao

Cùng với sự phát triển ngành thủy sản của cả nước, tỉnh Sóc Trăng cũng có những bước tiến vượt bậc trong những năm qua Kết quả của những bước đột phá đó như sau:

Nuôi trồng thủy sản: diện tích nuôi 48.124 ha ( năm 2002) trong đó diện tích

thả giống 43.880 ha, thả nuôi trên 2 tỷ con giống các loại, năng suất bình quân nuôi

tôm sú quảng canh cải tiến đạt 413 kg/ha, nuôi tôm công nghiệp 4 tấn/ha, bán công

nghiệp 2 tấn/ha Sản lượng nuôi 23.695 tấn (tôm chiếm 15.980 tấn)

Công tác khuyến ngư: chuẩn bị cho vụ nuôi năm 2002, sở thủy sản tập trung

chỉ đạo công tác khuyến ngư, tổ chức được 1.274 lớp tập huấn có 36.700 người tham

dự

(Nguồn :Sở Thủy Sản Sóc Trăng, 2003)

Tôm sú vụ 1 được thả đầu năm 2003 khoảng tháng 2 đến tháng 3, vì đây là vụ

thả chính nên diện tích được thả nuôi đạt 39.§41 ha Trong khi đó theo kế hoạch thả nuôi tôm sú năm 2003 của sở thủy sản tỉnh Sóc Trăng là 41.400 ha Vậy chỉ mới thả

nuôi vụ đầu mà chỉ tiêu diện tích đã gần đạt Trong diện tích thả nuôi đó cũng bao

gồm các mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến, bán thâm canh và thâm canh

Diện tích tôm sú lấp vụ, tức vụ nghịch, sau khi thu hoạch tôm sú vụ l diện tích

thả nuôi nầy không nhiều lắm chỉ 9.092 ha, nhưng nếu tính chung tôm sú vụ 1 và

tôm sú lấp vụ thì diện tích thả nuôi là 48.933 ha vượt chỉ tiêu kế hoạch là 41.400 ha

mà sở thuỷ sản Sóc Trăng đã để ra Trong đó đứng đầu về diện tích thả nuôi tôm sú

là huyện Mỹ Xuyên (24.284 ha), Vĩnh Châu (18.381 ha) và Long Phú (4.284 ha) Bảng 2.3: Diện tích nuôi tôm năm 2003 (dvt: ha)

Chỉtiêu Tổng Mỹ Long Mỹ Tú Thanh Vĩnh Cù Lao

Tômsú 42.400 19.450 4.950 200 250 16.700 850

(Nguồn : Sở thủy sản Sóc Trăng, 2002)

Kế hoạch sản lượng năm 2003 mà sở thủy sản đặt ra cho toàn tỉnh là 23.828

tấn trong đó tôm sú nuôi thâm canh lá 7.400 tấn chiếm 31% tổng sản lượng, tập trung chủ yếu ở hai huyện : Vĩnh Châu (5.400 tấn) và Long Phú (2.000 tấn)

II

Bảng 2.4: Sản lượng tôm năm 2003 (dvt: tan)

Địa phương Tổng sản Quảng canh Bán thâm Thâm

(Nguồn: Sở Thủy Sản Sóc Trăng, 2003)

2.3 Sơ Lược Về Tôm Sú

Loai: Penaeus monodon

Tén ti€ng Anh: Giant Tiger Prawn

Tên tiếng Việt: Tôm sú, tôm cỏ

2.3.2 Phân bố

a/ Trên thế giới:

Tôm sú phân bố rộng rãi ở các thủy vực thuộc vùng nhiệt đới và á nhiệt đới,

phân bố tập trung ở vùng An Độ- Tây Thái Bình Dương, Đông và Đông Bắc Châu Phi, Pakistan đến Nhật Bản, Nam Châu Phi đến Bắc Australia

12

b/ Ở Việt Nam:

Tôm sú tập trung nhiều nhất ở miền Trung và miễn Bắc, tập trung ít ở miền

Nam, phân bố thưa ở Việt Nam

2.3.3 Cấu tạo

Quan sát cơ quan bên ngoài của tôm gồm các bộ phận sau:

Chủy: tôm sú có chủy dài, hơi cong lên ở vuốt, hình dạng như lưỡi kiếm, có

răng cưa ở phía trên lưng và cả phần phía dưới, nhờ có răng cưa nầy mà ta phân biệt được các loài tôm khác nhau trong giống Penaeus, với tôm sú phía trên chủy có 7-§

răng và phía dưới chủy có 3 răng

Antennule và Antenna: là cơ quan nhận biết và giữ thăng bằng cho cơ thể của tôm

3 cặp chân hàm: giúp cho việc ăn

5 cặp chân ngực: giúp việc ăn và bò

5 cặp chân bụng: dùng để bơi

Đuôi: có một cặp chân đuôi giúp cho tôm có thể bơi lên cao hay bơi xuống

thấp

Cơ quan sinh dục: Tôm sú thuộc loại dị hình phái tính, con cái có kích thước to

hơn con đực Khi tôm trưởng thành phân biệt rõ đực cái thông qua cơ quan sinh dục phụ bên ngoài Petasma và thelycum là cơ quan để phân biệt đực cái ở tôm Petasma có ở con đực và thelycum có ở con cái

13

Hinh 2.1: T6m sti (Penaeus monodon)

2.3.4 Sinh trưởng

Tôm thuộc giống Penaeus sinh trưởng rất nhanh, khoảng 4-5 tháng là tôm dat

được mức trưởng thành, trọng lượng khoảng 28 gr Trong thiên nhiên tôm nước mặn

sinh trưởng trên biển đến mùa sinh sản chúng tiến ra xa bờ và đẻ trứng Trứng nở ra

ấu trùng theo sóng biển dạt vào các cửa sông nơi có độ mặn thấp, thích hợp cho sự

tăng trưởng của ấu trùng Tại môi trường nước lợ, ấu trùng tiến sang qua thời kỳ hậu

ấu trùng (Post larvae), sau đó chuyển sang thời kỳ ấu niên (Iuvenile) đồng thời bơi

ra biển tiếp tục tăng trưởng, sinh sẵn và tiếp tục chu kỳ sống của loài (Vũ Thế Trụ,

1999)

2.3.5 Chu kỳ sống của tôm sú

Tôm sú trải qua 4 giai đoạn như sau:

Giai đoạn phôi: thời giai hoàn tất sau 12 giờ phụ thuộc vào nhiệt độ môi

trường

Giai đoạn ấu trùng: Từ lúc đẻ trứng đến Postlarvae

Giai đoạn tôm giống: Từ Postlarvae 1- Postlarvae 15

Giai đoạn trưởng thành

Trong tự nhiên, tôm sú bắt môi nhiễu hơn khi triều rút Tôm sú nuôi trong ao,

hoạt động bắt mỗi nhiều vào sáng sớmvà chiều tối Tôm bắt môi bằng càng, sau đó

đẩy thức ăn vào miệng, thời gian tiêu hoá 4-5 giờ trong dạ dày

2.3.7 Lột xác

Trong quá trình tăng trưởng, khi trọng lượng và kích thước tăng lên mức độ nhất định, tôm phải lột vỏ để lớn lên Sự lột xác thường xảy ra vào ban đêm Các

yếu tố bên ngoài như ánh sáng, nhiệt độ, độ mặn, pH, độ kiểm đều có ảnh hưởng tới

sự lột xác của tôm và tôm đang lột

2.3.8 Điều kiện môi trường sống của tôm sú

D6 kiém: d6 kiém thich hgp cho ao nudi tom 1a tit 80-120 mg/l CaCOs

D6 trong: d6 trong thich hgp 1a tir 30 - 40 cm

15

Ill PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Thời Gian Và Địa Điểm Thực Hiện Đề Tài

Để tài được thực hiện tại xã Hoà Tú I, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng, từ tháng 4/2005 đến tháng 8/2005

3.2 Phuong Pháp Nghiên Cứu Điều Tra Và Thu Thập Số Liệu

3.2.1 Phương pháp thu thập số liệu

a/ Số liệu sơ cấp

Bằng phương pháp nghiên cứu chọn mẫu ngẫu nhiên có mục đích, chúng tôi tiến hành điều tra và phỏng vấn trực tiếp 70 hộ dân tham gia sản xuất nuôi tôm tại

16

xã Hoà Td I bing mau diéu tra soan sin dé tim hiéu mô hình sản xuất, đầu tư, kỹ

thuật nuôi,hiệu quả kinh tế, thuận lợi và khó khăn

Dựa trên số liệu đã thu thập được chúng tôi xử lý bằng phần mềm Excel để

tính bình quân các thông số trên một ha đất cho một mô hình sản xuất tôm nhằm xác

định hiệu quả kinh kế của mô hình trong vụ nuôi

Đồng thời số liệu cũng được phân tích theo trắc nghiệm t, thiết lập bảng

ANOVA để tìm hiểu sự tương quan của các yếu tố tác động đến năng suất tôm nuôi

như: diện tích ao nuôi tôm, tuổi của chủ hộ, trình độ học vấn của chủ hộ, số năm nuôi tôm, số lượng thức ăn, Từ đó, thiết lập phương trình hồi quy tuyến tính đa tham số, từ phương trình này có thể dự đoán được năng suất tôm nuôi khi biết được các yếu tố đầu vào trong sản xuất

17

Bản đồ Hành chính tỉnh Sóc Trăng

19

IV KẾT QUÁ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Hiện trạng kinh tế-xã hội

4.1.1 Dân số

Toàn tỉnh có 1.191.300 người, Theo đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội

huyện Mỹ Xuyên năm 2002 Dân số trung bình 193.704 người chiếm 15,8% dân số

tỉnh Sóc Trăng

4.1.2 Diện tích

Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 322.330 ha, có 7 đơn vị hành chính gồm 6 huyện

và | thi x4, trong đó 7 thị trấn 88 xã 10 phường Riêng huyên Mỹ Xuyên với diện

tích tự nhiên 54.445 ha, mật độ dân số 355,77 ngudi/km?

Bang 4.1: Diện tích nuôi tôm tại một số xã trong huyện Mỹ Xuyên

(ch

QCCT Ha 1452 2.011 2.096 2.550 1.510 1.303 BTC Ha 548 389 302 200 410 392

Qua điều tra, hầu hết các hộ dân đều sử dụng đất do nhà nước giao cho mỗi hộ

dân dựa trên mỗi nhân khẩu, để sẳn xuất nông nghiệp, không có trường hợp thuê đất để sản xuất Điều đó cũng dễ hiểu, bởi vì, mô hình sản xuất tôm là quảng canh

cải tiến ( QCCT), lợi nhuận không cao Nếu là mô hình sản xuất thâm canh hoặc bán thâm canh thì các nhà đầu tư có vốn họ sẽ thuê đất để sản xuất, vì chi phí sản

xuất khá lớn nhưng lợi nhuận cũng rất cao Qua đó cho thấy, người dân chọn mô

20

hình nuôi quảng canh cải tiến mặc dù lợi nhuận đem lại không cao nhưng do các hộ

nuôi có ít vốn đầu tư và hơn nữa họ lại được nhà nước giao khoáng đất để sản xuất

4.1.4 Phân bố tuổi

Sự phân bố tuổi người lao động cũng nói lên năng lực lao động và kinh nghiệm

trong sản xuất Điều đó được thể hiện qua bảng 4.2 sau đây:

Bảng 4.2: Sự phân bố tuổi người lao động

Qua bảng 4.2 cho thấy chủ hộ có độ tuổi tập trung chủ yếu là trên 50 tuổi,

chiếm 38,57%; độ tuổi 40 — 50 chiếm 34,27%; từ 30 —- 40 tuổi chiếm 24,29%; còn

lại là từ 20 — 30 tuổi chiếm 2,86% Có thể thấy rằng đa số chủ hộ là trung niên trở

lên nên có thuận lợi về mặt kinh nghiệm nuôi tôm Hầu hết chủ hộ là nam giới và

100% hộ là có đất sở hữu.Đây là một thuận lợi lớn vì nếu là đất sở hữu sẽ giúp

người nuôi tôm an tâm đầu tư vào con giống, thức ăn cũng như về kỹ thuật nhiều hơn nhằm đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao, qua đó tăng lợi nhuận, nâng cao mức sống người dân

4.1.5 Trình độ học vấn

Nhìn chung trình độ học vấn ảnh hưởng rất lớn đến người quản lý và điều hành trong hoạt động sản xuất Họ dễ dàng tiếp thu công nghệ mới và thấy được những

kỹ thuật không phù hợp, có thể giúp cho ho điều chỉnh hợp lý Điều đó thấy rõ hơn

trong hoạt đông nuôi tôm ở qui mô thâm canh và bán thâm canh

Nhưng xét ở mô hình nuôi quảng canh cải tiến thì yếu tố trình độ học vấn sẽ

góp phần ảnh hưởng đến năng suất Để biết thêm điều này, chúng tôi đã điều tra 70

hộ dân nuôi tôm ở xã Giao Hoài sẽ thể hiện được điều đó

21

Bảng 4.3: Trình độ học vấn của hộ nuôi tôm

Trình độ văn hoá Số lượng (hộ) Tỷ lệ (%)

Qua bảng 4.3 chúng tôi thấy rằng trình độ cấp 1 chiếm 51,43%; cấp 2 chiếm

28,57%; cấp 3 chiếm 4,29%; còn lại là mù chữ chiếm 5% Trình độ văn hoá cao nhất

là cấp 3 nhưng ở trình độ cấp 1 chiếm tỷ lệ cao nhất (51,43%) so với cấp 2 là

38,57% Điều đáng nói ở đây là tỷ lệ mù chữ (5%) lại chiếm cao hơn trình độ cấp 3 (4%), có lẽ là do điểu kiện ở vùng xâu vùng xa rất khó khăn, mà độ tuổi mù chữ từ

40 — 60 trở lên Mặc dù có chính sách xoá mù chữ nhưng rất khó vì điều kiện kinh tế khó khăn vã lại tuổi cũng đã cao Thông thường trình độ càng cao sẽ giúp cho việc

tiếp thu khoa học kỹ thuật càng tốt hơn, do đó sẽ dẫn đến việc thu năng suất cao

hơn

4.1.6 Kinh nghiệm nuôi

Rõ ràng kinh nghiệm nuôi là yếu tố hết sức quan trọng đối với người nuôi tôm,

điều đó ảnh hưởng lớn đến năng suất nuôi Bởi có kinh nghiệm nuôi sẽ giúp cho người nuôi ít hay nhiều tránh được những rũi ro, cũng như giúp phán đoán trước tình hình và khắc phục trước một bước Kinh nghiệm nuôi tôm của người dân nơi đây được trình bày qua bảng 4.4

Bảng 4.4: Số năm kinh nghiệm nuôi tôm của hộ dân

Kinh nghiệm Số lượng (hộ) Tỷ lệ(%)

22

Nhìn bảng 4.4 chúng tôi thấy rằng các hộ dân có thời gian nuôi tôm từ 2 — 4

năm có 5 hộ, chiếm 7,14%; từ 5 — 7 năm có15 hộ, chiếm 21,43%; từ § — 10 năm có

35 hộ, chiếm 50%; còn lại từ 11 năm trở lên, cóI5 hộ, chiếm 21,43% Từ đó ta thấy

kinh nghiệm nuôi của các hộ dân tại vùng điều tra từ 8 năm trở lên chiếm trên 70%,

chứng tỏ những hộ nuôi tôm nơi đây có kinh nghiệm nuôi khá lâu, đây là yếu tố quan trọng giúp người nuôi tôm nơi đây đạt năng suất cao

4.1.7 Lao động trong nông hộ

a/ Số lao động trong gia đình

Riêng lao động trong gia đình mà chúng tôi tiến hành điều tra ở vùng nuôi, để tìm hiểu lực lượng này có đổi dào hay có đáp ứng nhu câu lao động nuôi tôm nơi

đây không Điều nầy được thé hién qua bang sau day:

Bảng 4.5: Số lao động trong gia đình

Qua điều tra, trong một hộ nuôi tôm số lao động từ 1 - 2 người có 42 hộ, chiếm

60%; từ 3 - 4 người có 16 hộ, chiếm 22,86 %; còn lại là trên 5 người có 12 hộ,

chiếm 17,14 % Đối với 1 -2 lao động trong một nông hộ chiếm tỷ lệ cao nhất

(60%), thường là hai vợ chồng, từ 3 người trở lên chiếm 40% Nhìn chung lực lượng

lao động cũng khá dồi dào, đây sẽ là lực lượng đáp ứng cho việc mở rộng thêm diện

tích nuôi thủy sản nói chung và nghề nuôi tôm sú nói riêng

b/ Số lao động trực tiếp tham gia nuôi tôm

Bảng 4.6: Số lao động trực tiếp tham gia nuôi tôm trong gia đình

23

Ở bảng 4.6 chúng tôi nhận thấy số lao động trong gia đình trực tiếp tham gia

nuôi tôm, thì I người có 22 hộ, chiếm 31,43%; 2 người có 36 hộ, chiếm 51,43%; 3 người có 4 hộ, chiếm 5,71%; 4 người có 3 hộ, chiếm 4,28% và 5 người có 5 hộ,

chiếm 7,15% Như vậy số người bình quân trong một hộ trực tiếp nuôi tôm là 1 — 2

người, chiếm 82,86% Đây là khó khăn cho các hộ nuôi vì đối với mô hình nuôi tôm QCCT, diện tích nuôi lớn nên rất khó quản lý và chăm sóc

4.1.8 Các nguồn học hỏi kinh nghiệm

Nói về nguồn học hỏi kinh nghiệm thì rất đa dạng, trong đó chủ yếu từ bạn bè

nuôi tôm, từ cán bộ khuyến ngư (thông qua các lớp tập huấn) hoặc tổ chức hội thảo

do công ty thức ăn tổ chức cũng như theo đõi qua tỉ vi

Bảng 4.7: Hoạt động khuyến ngư của nông hộ

Qua bảng 4.7 chúng tôi nhận thấy, tham gia hoạt động khuyến ngư có 40 hộ,

chiếm 57,14%, còn lại không tham gia có 30 hộ, chiếm 42,86% Nhìn chung hoạt

động khuyến ngư phát triển chưa mạnh mặc dù nghề nuôi tôm sú là nghề chính

nhưng chỉ có 57,14% là tham gia hoạt động khuyến ngư

4.2 Các đặc trưng về kỹ thuật nuôi tôm sú QCCT, tại xã Hoà Tú I

4.2.1 Cấu trúc ao nuôi

a/ Hình dạng ao nuôi

Qua kết quả điều tra chúng tôi thấy rằng ao nuôi tôm QCCT ở vùng khảo sát

thường có dạng hình chữ nhật chiếm tỷ lệ cao nhất 57,71%, hình vuông là 22,86%,

hình dạng khác là 21,43%, được thể hiện qua bảng sau đây:

Bảng 4.8 : Hình dạng ao nuôi tôm tại vùng khảo sát

Hình dạng ao nuôi Số lượng (hộ) Tỷ lệ (%)

24

Mực nước trung bình qua điều tra là 0,5 — 0,6 m, chiếm 50% trong tổng số hộ

điều tra 15% số ao nuôi là được san lấp (lấy lớp đất tầng mặt), độ sâu từ 0,9 -1,0 m 4.2.2 Diện tích ao nuôi

Diện tích nuôi tôm đối với mô hình nuôi tôm QCCT thường lớn hơn mô hình

nuôi tôm thâm canh và bán thâm canh Diện tích này được thể hiện qua bẳng sau đây

Bảng 4.9 Qui mô diện tích nuôi tôm:

Diện tích nuôi Số lượng Tỷ lệ Năng suất bình