Nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp việt nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Đối với Việt Nam, hoạt động xuất khẩu thực sự có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc để tiến tới công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nư

MỤC LỤC

Lời mở đầu 7

A- CƠ SỞ LÝ LUẬN 8

I.Sự cần thiết của hoạt động Ngoại Thương 8

1.1 Đối với các nước công nghiệp phát triển 8

1.2 Đối với các nước chậm và đang phát triển 9

II Các lý thuyết mô hình Ngoại Thương 12

2.1 Các học thuyết cổ điển về thương mại quốc tế 12

2.1.1.Quan niệm của các học giả trọng thương ( Mercantilism) 12

2.1.2.Lý thuyết lợi thế tuyệt đối 13

2.1.3.Lý thuyết lợi thế so sánh 15

2.1.4.Lý thuyết về về giá trị quốc tế hay mối tương quan cầu 16

2.1.5.Lý thuyết về sự ưu đãi của các yếu tố 20

2.1.6.Quan điểm Karl Marx về Ngoại Thương 24

2.2 Các học thuyết mới về Thương mại Quốc tế 24

2.2.1 Thương Mại Quốc tế dựa trên quy mô 24

2.2.2 Lý thuyết vòng đời Quốc tế quy mô 25

2.2.3 Lý thuyết về lợi thế cạnh tranh quốc gia 26

2.3 Chiến lược và chính sách Ngoại Thương của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế 27

2.3.1.Quan điểm chiến lược 28

2.3.2 Mục tiêu phát triển 28

2.3.2.a Mục tiêu tổng quan 28

2.3.2.b Mục tiêu cụ thể 28

2.3.3 Định hướng Xuất khẩu 29

2.3.3.a Định hướng chung 29

2.3.3.b Định hướng phát triển ngành hàng 29

2.3.3.c Định hướng phát triển thị trường 30

2.3.4 Định hướng Nhập khẩu 31

2.3.5 Giải pháp thực hiện chiến lược 31

2.3.5.1 Phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế 31

2.3.5.2.Phát triển thị trường 32

2.3.5.3 Chính sách tài chính, tín dụng và đầu tư phát triển sản xuất hàng Xuất khẩu 33

2.3.5.4 Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao nhận kho vận và đẩy nhanh xã hội hóa hoạt động dịch vụ logistics 33

2.3.5.5 Đào tạo phát triển nguồn nhân lực 34

2.3.5.6 Kiểm soát nhập khẩu 34

2.3.5.7.Nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và vai trò của hiệp hội ngànhhang 35

III.Kế hoạch Ngoại thương của Việt Nam giai đoạn 2010-2020 35

3.1.Kế hoạch Xuất khẩu một số mặt hàng ở Việt Nam 2010-2020 39

3.2.Giải pháp tương lai cho kế hoạch Xuất khẩu giai đoạn 2010-2020 45

B NÂNG CAO HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP 46

IV Kinh nghiệm các nước phát triển và đang phát triển Châu Á 46

4.1 Asean 47

4.1.1.Singapo 47

4.1.2.Thái Lan 47

4.1.3.Malaysia 51

4.1.4.Nhật Bản 52

4.1.5 Trung Quốc 54

4.1.5.a.Thành tựu 54

4.1.5.b.Bài học kinh nghiệm Việt Nam 56

4.1.6 Hàn Quốc 58

4.1.7.Đài Loan 59

V Thực trạng Ngoại Thương Việt Nam 65

5.1 Tổng quan về thực trang của Việt Nam 1986-2011 66

5.2 Phân tích thực trạng Xuất khẩu Việt Nam qua các giai đoạn 68

5.2.1 Giai đoạn 1986-1990 68

5.2.2 Giai đoạn 1991-1995 72

5.2.3 Giai đoạn 1995-2000 76

5.2.4 Giai đoạn 2001-2005 80

5.2.5.Giai đoạn 2006-2011 83

5.3 Phân tích một số mặt hàng tiêu biểu 90

5.4 Ý kiến chuyên viên quản lý nhà nước 104

VI Thực trạng hoạt động Xuất khẩu Doanh nghiệp Việt Nam 108

6.1 Công ty Lương thực Sông Hậu 108

6.1.1 Lịch sử công ty ……… 108

6.1.2.Lĩnh vực hoạt động nhiệm vụ của công ty……… 109

6.1.3 Thị trường xuất khẩu chủ yếu……… 110

6.1.4 Những thuận lợi và khó khăn trong Xuất khẩu gạo………… 110

6.1.5 Tình hình Xuất khẩu của công ty……… 111

6.1.6 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu tại công ty…111 6.2.Công ty Việt Tiến Tungshin 113

6.2.1 Lịch sử công ty……….……….……… 113

6.2.2 Lĩnh vực hoạt động nhiệm vụ ……….…………114

6.2.3 Thị trường Xuất khẩu… ……….……….………… 114

6.2.4 Những thuận lợi và khó khăn trong Xuất khẩu tại Việt Tiến.114 6.2.5.Tình hình Xuất khẩu của công ty ………114

6.3 Công ty Cổ phần Y dược phẩm Vimedimex 117

6.3.1 Lịch sử công ty……….……….……….………117

6.3.2.Lĩnh vực hoạt động……….……….……… 117

6.3.3 Thị trường Xuất khẩu chủ yếu……….……… 119

6.3.4.Những thuận lợi và khó khăn trong việc xuất khẩu của công ty……….……….…………119

VII Phân tích mô hình SWOT và đưa ra giải pháp 120

7.1 Ý nghĩa các chỉ tiêu về chất lượng & hiệu quả XK 124

7.2 Một số biện pháp cải thiện chất lượng của XK trong

thời gian tới 125

Lời kết 127

Tài liệu tham khảo……… 128

Đối với Việt Nam, hoạt động xuất khẩu thực sự có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc để tiến tới công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Việt Nam đã nhiều lần khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của công tác xuất khẩu và coi đó là một chương trình kinh tế lớn cần phải tập trung thực hiện

Có đẩy mạnh xuất khẩu, mở cửa nền kinh tế Việt Nam mới có điều kiện thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và ổn định đời sống nhân dân cũng như khai thác được lợi thế của mình trong phân công lao động quốc tế, nhất là trong giai đoạn hiện

nay, khi Việt Nam- một nước nhỏ bé đang phát triển đang dần hòa nhập vào “sân chơi

lớn” kinh tế thế giới

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động xuất khẩu và sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả xuất khẩu của nước nhà, nhóm 8 ý thức rõ mình càng phải cố gắng hơn khi

thực hiện đề tài : Nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt nam

trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế”

Mặc dù nhóm đã có nhiều cố gắng ,bỏ ra nhiều thời gian và công sức để thực hiện

đề tài nhưng kết quả đạt được phần nào vẫn còn hạn chế, và chắc chắn không thể tránh khỏi vấp váp, sai sót Hi vọng nhận được sự đóng góp nhiệt tình của quý thầy và các bạn

để nhóm có thể hoàn thành tốt bài làm và rút kinh nghiệm cho những lần thuyết trình sau được tốt hơn

Nhóm 8 xin chân thành cảm ơn!

A- CƠ SỞ LÝ LUẬN

I Sự cần thiết của hoạt động Ngoại Thương

- Ngay từ xa xưa người ta đã nhận thức được rằng: nếu không có quá trình buôn bán trao đổi với các nước bên ngoài thì toàn bộ sản phẩm được sản xuất thêm sẽ phân phối cho tiêu dùng trong nước, khiến cho tăng trưởng kinh tế chỉ có thể đạt đến một mức độ nào

đó mà thôi Nhưng nếu tăng cường hoạt động Ngoại Thương thì một phần sản phẩm dành cho tiêu dùng trong nước; phần còn lại sẽ bán ra nước ngoài, số ngoại tệ thu được dành cho tích lũy, tái sản xuất mở rộng giúp đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế quốc gia

- Thu nhập xã hội ngày càng tăng cùng với sự gia tăng dân số thế giới khiến cho nhu cầu tiêu dùng của con người cũng tăng theo do yêu cầu đa dạng sản phẩm về cả số lượng, chủng loại và chất lượng; tuy nhiên, mỗi quốc gia lại là một phần của thế giới, nằm ở một

số vị trí nhất định nào đó, chịu ảnh hưởng của những điều kiện tự nhiên rất khác nhau nên mỗi quốc gia chỉ có thể đáp ứng cho một phần yêu cầu đa dạng về số lượng sản phẩm tiêu dùng trong nước, nhưng rất khó đáp ứng được yêu cầu về chất lượng hoặc ngược lại;

Vì vậy các nước phải dựa vào lợi thế của mình và tận dụng lợi thế của nước khác để dành

vị trí tối ưu trong phát triển kinh tế.Thực tế cho thấy: khi thiết lập quan hệ kinh tế quốc tế không những sẽ mang lại lợi ích cho TG mà còn cho cả các bên tham gia Cụ thể là: các nước tham gia vào giao thương quốc tế sẽ làm cho tổng sản phẩm TG gia tăng và phân công lao động quốc tế sẽ tạo ra những sản phẩm đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng thế giới

1.1 Đối với các nước công nghiệp phát triển:

Quan hệ kinh tế quốc tế giúp các doanh nghiệp có thêm cơ hội mở rộng giao lưu hàng hóa, thâm nhập vào thị trường nước ngoài; tăng khả năng cạnh tranh, tạo điều kiện tăng cường đầu tư ra nước ngoài

Ví dụ: Nhật Bản có 5 hòn đảo chính, núi lửa 71,4% diện tích lãnh thổ, có 67 núi

lửa còn có khả năng hoạt động, thường xuyên xảy ra động đất, thiên nhiên không ưu đãi: 99% dầu lửa nhập khẩu, 90% sắt thép nhập khẩu…

So với các nước công nghiệp khác, Nhật Bản là nước có lịch sử xây dựng kinh tế chậm hơn cả: 4 giờ chiều 15/8/1945 Nhật đầu hàng Đồng Minh và chỉ bắt đầu xây dựng kinh tế từ đống đổ nát hoang tàn sau Thế chiến II Nhưng đến năm 1964 Nhật Bản đã gia nhập OECD

Ngày nay, Nhật là một trong ba cường quốc kinh tế thế giới Các công ty xuyên quốc gia của Nhật đầu tư ra nước ngoài ngày càng tăng, vào nhiều ngành, đặc biệt là những ngành thích hợp với doanh nghiệp qui mô vừa và nhỏ, tận dụng khả năng và lợi thế của mình; đồng thời lợi dụng lợi thế của nhận đầu tư, sử dụng nhiều lao động ở những nước kém phát triển, để tạo ra sản phẩm Hoặc phát hành trái phiếu ra nước ngoài

Có được tốc độ tăng trưởng trên đây là do trong chiến lược phát triển kinh tế, chính phủ Nhật đã rất chú trọng đến các quan hệ kinh tế với nước ngoài như dựa vào nguyên liệu nước ngoài (nhập khẩu nguyên liệu), tập trung nguồn lực trong nước để tăng cường chế tạo hàng xuất khẩu; khuyến khích DN trong nước mở rộng đầu tư ra nước ngoài nhằm vào những ngành khai thác nguyên liệu thô ở nước ngoài…

Ngày nay các nguồn lợi thu được từ hoạt động kinh tế đối ngoại đã cho Nhật Bản vị trí số 1 về tài chính thế giới (Nhật liên tục được chọn là quốc gia giàu có nhất về tài sản ở nước ngoài và luôn đứng đầu TG vể dự trữ ngoại tệ) Nhật còn là cường quốc công nghiệp đứng thứ 2 (sau Mỹ) và là nước cung cấp chủ yếu kỹ thuật và linh kiện cho các nước khác Nhật cũng là 1 trong 10 nền kinh tế có khả năng cạnh tranh nhất TG nhờ vào chiến lược phát triển KT theo hướng mở, tăng cường quan hệ kinh tế quốc tế

Sự phát triển nhanh chóng của Nhật Bản được coi là một “ Hiện tượng thần kỳ” mà nhiều nước phải nghiên cứu, học tập trong khoảng cuối thập kỷ 80 và những năm đầu thập kỷ 90 Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Okita Saburo đã phát biểu: “Nước Nhật ý thức được rằng, không thể thịnh vượn nếu không có quan hệ quốc tế mật thiết” và “mọi người dân Nhật Bản đều hiểu rằng: nước Nhật không thể tự cắt mình ra khỏi thế giới”

1.2 Đối với các nước chậm và đang phát triển:

CÔNG NGHỆ LẠC HẬU

TÍCH LŨY THẤP

THIẾU VỐN

NSLĐ THẤP

Những năm giữa thập kỹ 70 nhà kinh tế học người Áo (Nurks) đã đề xuất lý thuyết Vòng luẩn quẩn đối với các nước chậm và đang phát triển (Problems of capital information in undevelopment countries): Nurks cho rằng các nước chậm phát triển luôn

ở trạng thái luẩn quẩn do không đủ vốn để đầu tư co phát triển kinh tế, vì vậy NSLĐ xã hội không cao, sản phẩm kém chất lượng nên khó tiêu thụ, khiến cho việc thu hồi vốn của các DN trở nên khó khăn… dẫn đến nguồn vốn cho đầu tư phát triển bị thiếu hụt…

Có thể hình dung vòng luẩn quẩn như sau:

Thực tế cho thấy, nếu các nước thực hành tốt quan hệ kinh tế quốc tế sẽ khắc phục được vòng luẩn quẩn trên đây do phá vỡ mắt xích thiếu vốn nhờ có cú hích từ vốn và kỹ thuật

Trung Quốc là một điển hình trong việc phá vỡ vòng luẩn quẩn, giải quyết đói nghèo, nhờ vào thực hành tốt quan hệ kinh tế quốc tế:

Từ những năm 1966, Trung Quốc tiến hành cuộc “Cách mạng văn hóa” với chủ trương “Đại nhảy vọt”, nhưng do nóng vội và nhiều sai lầm trong chỉ đạo, trong vòng 10 năm thực hiện chủ trương đó, nền sản xuất của Trung Quốc bị đình đốn, kinh tế tiêu điều…

Theo đánh giá cùa các nhà kinh tế, cuộc cách mạng văn hóa đã đẩy Trung Quốc lùi lại hàng chục năm và tới sát miệng hố của sự sụp đổ: bản thân Trung Quốc là nước sản xuất nông nghiệp lạc hậu, sau khi áp dụng 1 số biện pháp tiêu cực trong chỉ đạo phát triển kinh tế; tốc độ tăng trưởng kinh tế là những số âm (-2.7% năm 1975; -2.4% năm 1976), thu nhập bình quân đầu người những năm cuối thập kỹ 70 chỉ ở mức dưới 30 USD/năm

Cuối thập kỷ 70, Trung Quốc tiến hành cải cách kinh tế theo hướng mở: thiết lập quan

hệ ngoại giao, kinh tế với toàn bộ các nước phương Tây, đến năm 1994 đã thiết lập quan

hệ với 180 nước, nhờ cậy các nước này giúp đỡ về vốn, khoa học- kỹ thuật, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa

Kết quả là:

+ Tăng trưởng kinh tế đạt mức vô địch thế giới trong nhiều năm (bình quân 8-9%/năm); có những năm đạt mức quá nóng như năm 1984 đạt 15,3%; đến mức nhiều nhà kinh tế đã đề nghị chính phủ Trung Quốc áp dụng những biện pháp làm lại tốc độ tăng trưởng quốc gia

Bảng 1.2: So sánh quốc tế về tốc độ tăng trưởng GDP (%)

2007 11.3

(Nguồn: Thu nhập từ nhiều nguồn của tác giả)

Hai năm cuối thế kỷ 20 kinh tế TQ có tăng trưởng chậm lại, một phần do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính khu vực Châu Á giai đoạn 1997- 1998 có một số ảnh hưởng nhất định đến kinh tế TQ, phần khác còn do tốc độ thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào TQ giảm đáng kể Những năm đầu thế kỷ 21 TQ dần phục hồi lại đà tăng trưởng kinh

tế của mình, mặc dù tốc độ tăng trưởng không bằng những năm trước nhưng vẫn thuộc hàng đứng đầu thế giới: Từ năm 2005 thu nhập bình quân đầu người đã ở mức 1.700USD/người; năm 2006 GDP của TQ đạt trên 2.600 tỉ USD; năm 2007 đạt 2.690 tỉ USD!

+ Từ năm 1997 tổng lượng buôn bán hàng hóa đã vươn lên hàng thứ 5 thế giới; tổng kim ngạch XNK năm 2007 của TQ đạt khoảng 2.100 tỉ USD, trong đó thặng dư thương mại đạt 255.9 tỉ USD (so với mức 212.4 tỉ USD của năm 2006) Ngày nay một thực tế mà

ai cũng nhận thấy là hàng hóa của TQ có mặt hầu hết mọi quốc gia

+ Trung Quốc không những là quốc gia thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh nhất

mà còn tích cực đầu tư sang nước khác

Thủ tướng Lý Bằng và Tổng bí thư Giang Trạch Dân luôn được khẳng định trong các

kì Đại hội Đảng toàn quốc, trong các cuộc tiếp xúc với Hoa kiều, khách nước ngoài: “Mở cửa với bên ngoài là quốc sách cơ bản và lâu dài của nhân dân TQ…”

II Các lý thuyết, mô hình ngoại thương

2.1 Các học thuyết cổ điển về thương mại quốc tế

2.1.1 Quan niệm của các học giả trọng thương ( Mercantilism)

Vào thời gian của chủ nghĩa trọng thương, vàng và bạc được sử dụng với tư cách

là tiền tệ và tạo nên kho của cải của các quốc gia Một số quốc gia càng tích lũy được nhiều vàng bạc thì càng trở nên giàu có và hùng mạnh hơn Do đó, mục tiêu chủ yếu trong các chính sách kinh tế của mỗi nước là phải gia tăng được khối lượng tiền tệ (vàng

và bạc) Những người theo chủ nghĩa trọng thương đã đứng trên quan điểm coi tiền là đại biểu duy nhất của của cải, là tiêu chuẩn để đánh giá mọi hình thức nghề nghiệp Những hoạt động nào không dẫn đến tích lũy tiền tệ là những hoạt động tiêu cực, không có

lợi.Họ coi nghề nông không làm tăng thêm cũng không làm tiêu hao của cải Hoạt động công nghiệp không thể là nguồn gốc của của cải (trừ công nghiệp khai thác vàng, bạc), chỉ có ngoại thương mới là nguồn gốc thật sự của của cải

Những học giả trọng thương cho rằng: lợi nhuận thương nghiệp là kết quả của sự trao đổi không ngang giá, là sự lừa gạt giống như chiến tranh Kết quả: một bên thua một bên được (Trade is a zero-sum game) Do đó họ coi xuất khẩu đối với một quốc gia là có ích và nhập khẩu là một gánh nặng

 Chính vì thế, những khuyến nghị của các học giả trọng thương bao gồm:

• Khuyến khích XK hàng hóa có giá trị cao Chủ nghĩa trọng thương đánh giá thấp việc XK nguyên liệu và cố sử dụng nguyên liệu để sản xuất trong nước rồi đem XK thành phẩm

• Hạn chế NK, ưu tiên cho NK nguyên liệu so với thành phẩm Hạn chế hoặc cấm

NK thành phẩm, nhất là hàng xa xỉ

• Khuyến khích chở hàng bằng tàu của nước mình vì vừa bán được hàng mà còn thu được cước vận tải, phí bảo hiểm

• Đối với chính phủ, khuyến khích XK thông qua trợ cấp; hạn chế NK bằng các công

cụ bảo hộ mậu dịch Ngoài ra, buôn bán được thực hiện bởi các công ty độc quyền của Nhà nước

Lý thuyết trọng thương đã mang lại lợi ích cho các cường quốc thực dân nhưng ảnh hưởng cả nó đã bị mờ nhạt đi sau năm 1800

2.1.2 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối ( Absolute advantages)

.Thước đo sự giàu có của mỗi quốc gia và sự phân công lao động:

Adam Smith (1723-1790) cho rằng sự giàu có thực sự của một nước phụ thuộc số hàng hóa và dịch vụ sẵn có ở nước đó

Nếu thương mại không bị hạn chế thì lợi ích của thương mại quốc tế thu được là

do nguyên tắc phân công Mậu dịch sẽ giúp cả 2 bên gia tăng gia sản, qua việc thực thi một nguyên tắc cơ bản: Nguyên tắc phân công lao động (Division of works)