1. Tính cấp thiết của vấn đề Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục đã đặt nền móng và xây dựng nền giáo dục dân chủ mới cho nước ta. Với hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc và phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, tư tưởng của Người là một kho tàng những giá trị nhân văn cao cả, tư tưởng đó không chỉ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam mà còn có ý nghĩa thiết thực trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phục cho quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay. Để giáo dục thực sự trở thành một trong ba khâu “đột phá” của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng là chúng ta phải nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, vận dụng một cách sáng tạo tư tưởng đó vào công cuộc đổi mới ở nước ta nói chung, đổi mới sự nghiệp giáo dục nói riêng. Có như vậy chúng ta mới có thể đưa sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước ta tiến lên một bước mới, xứng đáng với vị trí là “quốc sách hàng đầu”, góp phần quyết định đưa sự nghiệp cách mạng nước ta tới thành công. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục bao gồm nhiều nội dung, từ các quan điểm về giáo dục toàn diện, giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, giáo dục là nền tảng của phát triển kinh tế xã hội… Trong đó nội dung cơ bản nhất của nó nhằm giáo dục đạo lý làm người, đó là xây dựng con người toàn diện vừa “hồng” vừa “chuyên”, có đức, có tài, có tri thức, sức khỏe, văn hóa, trình độ khoa học – kỹ thuật, phục vụ cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Để chuyển tải nội dung giáo dục có hiệu quả, theo Hồ Chí Minh, cần thiết phải có phương pháp. Phương pháp giáo dục của Bác đa dạng, phong phú làm cho nội dung giáo dục trở nên vừa sinh động, cụ thể, vừa sâu sắc, dễ thực hiện và dễ đi vào lòng người. Tuy Bác không viết một tác phẩm, một bài nào chuyên về phương pháp, nhưng qua những bài viết ngắn gọn, thiết thực, sinh động và qua quá trình hoạt động cách mạng thực tiễn của người đã toát lên những bài học lớn có ý nghĩa về phương pháp giáo dục. Trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, theo Hồ Chí Minh: “Muốn học tập có kết quả tốt thì phải có thái độ đúng và phương pháp đúng. Hiện nay, trong quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa Đảng và nhà nước ta đã quán triệt thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói riêng. Thực tiễn, nền giáo dục Việt Nam hiện nay còn nhiều bất cập, không mang lại hiệu quả cao trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực. Bởi đã không hiểu rõ và thực hiện một cách nghiêm túc, đúng đắn, sáng tạo về các phương pháp trong giáo dục theo tư tưởng của người. Chính vì vậy, mà tôi đã chọn đề tài: “tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục và sự vận dụng sáng tạo của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay” Tuy nhiên đây là một vấn đề rất rộng lớn mà cá nhân tôi cũng đã cố gắng nghiên cứu tìm hiểu nhưng do thời gian và trình độ nghiên cứu của tôi còn hạn hẹp. Vì vậy bài tiểu luận của tôi không tránh khỏi những thiếu sót, sai lầm. Rất mong được nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô giáo cũng như của bạn đọc. Tôi xin chân thành cảm ơn
Trang 1A.LỜI NÓI ĐẦU
1 Tính cấp thiết của vấn đề
Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục đã đặt nền móng và xây dựng nền giáo dục dân chủ mới cho nước ta Với hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc và phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, tư tưởng của Người là một kho tàng những giá trị nhân văn cao cả, tư tưởng đó không chỉ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam mà còn có ý nghĩa thiết thực trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho côngcuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phục cho quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay
Để giáo dục thực sự trở thành một trong ba khâu “đột phá” của quá trình côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng là chúng taphải nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về giáodục, vận dụng một cách sáng tạo tư tưởng đó vào công cuộc đổi mới ở nước ta nóichung, đổi mới sự nghiệp giáo dục nói riêng Có như vậy chúng ta mới có thể đưa
sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước ta tiến lên một bước mới, xứng đáng với vị trí là
“quốc sách hàng đầu”, góp phần quyết định đưa sự nghiệp cách mạng nước ta tớithành công
Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục bao gồm nhiều nội dung, từ các quan điểm
về giáo dục toàn diện, giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, giáo dục là nền tảng củaphát triển kinh tế - xã hội… Trong đó nội dung cơ bản nhất của nó nhằm giáo dụcđạo lý làm người, đó là xây dựng con người toàn diện vừa “hồng” vừa “chuyên”, cóđức, có tài, có tri thức, sức khỏe, văn hóa, trình độ khoa học – kỹ thuật, phục vụ cho
sự nghiệp cách mạng Việt Nam Để chuyển tải nội dung giáo dục có hiệu quả, theo
Hồ Chí Minh, cần thiết phải có phương pháp Phương pháp giáo dục của Bác đa
dạng, phong phú làm cho nội dung giáo dục trở nên vừa sinh động, cụ thể, vừa sâusắc, dễ thực hiện và dễ đi vào lòng người Tuy Bác không viết một tác phẩm, mộtbài nào chuyên về phương pháp, nhưng qua những bài viết ngắn gọn, thiết thực,sinh động và qua quá trình hoạt động cách mạng thực tiễn của người đã toát lênnhững bài học lớn có ý nghĩa về phương pháp giáo dục Trong lĩnh vực giáo dục
Trang 2đào tạo, theo Hồ Chí Minh: “Muốn học tập có kết quả tốt thì phải có thái độ đúng
và phương pháp đúng
Hiện nay, trong quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa Đảng và nhà nước ta
đã quán triệt thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh
về giáo dục nói riêng Thực tiễn, nền giáo dục Việt Nam hiện nay còn nhiều bất cập,không mang lại hiệu quả cao trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực Bởi đã khônghiểu rõ và thực hiện một cách nghiêm túc, đúng đắn, sáng tạo về các phương pháp
trong giáo dục theo tư tưởng của người Chính vì vậy, mà tôi đã chọn đề tài: “tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục và sự vận dụng sáng tạo của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay”
Tuy nhiên đây là một vấn đề rất rộng lớn mà cá nhân tôi cũng đã cố gắng nghiêncứu tìm hiểu nhưng do thời gian và trình độ nghiên cứu của tôi còn hạn hẹp Vì vậybài tiểu luận của tôi không tránh khỏi những thiếu sót, sai lầm Rất mong được nhậnđược sự đóng góp ý kiến của thầy cô giáo cũng như của bạn đọc Tôi xin chân thànhcảm ơn!
2 Mục tiêu và nhiêm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài làm rõ sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và phương pháp giáo dục củaNgười
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Khái quát được quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục Vànhững tư tưởng của Người trong phương pháp giáo dục, đồng thời nêu khái quát sựvận dụng của Đảng ta trong nhất quán thực hiện phương pháp giáo dục trong vàngoài nhà trường
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Tiểu luận được nghiên cứu và trình bày trong suốt quá trình học môn các chuyên
đề tư tưởng Hồ Chí Minh
4 Phương pháp nghiên cứu
Trang 3Phương pháp luận: Sử dụng phương pháp chủ nghĩa duy vật biện chứng vềphương pháp giáo dục, chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Phương pháp chung: Diễn dịch, quy nạp, phương pháp phân tích tổng hợp, lịch sử
Phương pháp cụ thể: lược thuật tài liệu
5 Kết cấu
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo Phần nội dung đề tàigồm 3 chương:
Chương I: cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
1 Các tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
1.1 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
1.2 Quá trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh
2 Nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh
Chương II: phương pháp giáo dục trong tư tưởng Hồ Chí Minh
1 Học đi đôi với hành
2 Lý luận gắn liền với thực tiễn
3 Học tập kết hợp với lao động sản xuất
4 Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội
5 Kế hoạch giáo dục gắn liền với kế hoạch kinh tế
6 Gắn giáo dục với tự giáo dục
7 Phương pháp nêu gương trong giáo dục
8 Phê bình và tự phê bình
Trang 4PHẦN B: NỘI DUNGChương I Nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục
1 Các tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
Hồ Chí Minh – “vị anh hùng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất” không chỉ đượcnhân dân Việt Nam kính trọng, tin yêu mà còn được thế giới suy tôn, ca ngợi Cuộcđời, sự nghiệp và tư tưởng của Người gắn liền với hoàn cảnh và tiến trình lịch sửcách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng của Người vềgiáo dục nói riêng được hình thành và phát triển trên cơ sở thực tiễn xã hội cuối thế
kỷ XIX đầu thế kỷ XX Đó là thời kỳ có nhiều biến động, với những bước chuyểnbiến sâu sắc trên các lĩnh vực của đời sống xã hội
Vào thế kỷ XIX, các nước đế quốc trên thế giới đã áp đặt sự thống trị trên khắpcác nước châu lục như: Á, Phi, Mỹ Latinh Giai cấp công nhân ở các nước đế quốc,đặc biệt là ở Anh và Pháp đang sôi động trong cuộc đấu tranh chống giai cấp và tưsản Để luận chứng cho vai trò, sứ mệnh của giai cấp vô sản trên toàn thế giới, tuyênngôn của Đảng Cộng sản do C.Mác và Ph.Ănghen soạn thảo đã ra đời Đồng thời,cuối thế kỷ XIX, đất nước ta bị rơi vào cảnh nô lệ lầm than dưới ách thuộc địa củathực dân Pháp Nhân dân Việt Nam đã liên tiếp nổi dậy chống lại ách thống trị củathực dân Pháp dưới ngọn cờ của một số nhà yêu nước tiêu biểu nối tiếp nhau, songđều lần lượt thất bại Đám mây đen của chủ nghĩa thực dân vẫn bao phủ bầu trờiViệt Nam Dân tộc Việt Nam đã bị rơi vào khủng hoảng đường lối cách mạng Giữa lúc đó, Hồ Chí Minh- người thanh niên trẻ tuổi yêu nước thương dân sâusắc đã quyết chí ra nước ngoài để học hỏi, tìm một giải pháp mới để cứu nước, giảiphóng dân tộc Lúc này, phương Đông đã thức tỉnh Chiến tranh thế giới thứ nhấtbùng nổ Cách mạng tháng Mười Nga thành công, nước Nga xôviết ra đời Quốc tếcộng sản được thành lập Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng cách mạng của chủ nghĩaMác- Lênin; lựa chọn con đường cứu nước, giải phóng dân tộc là con đường cáchmạng vô sản; đứng về phía quốc tế cộng sản Từ đó, Hồ Chí Minh càng đi sâu vàocác học thuyết cách mạng trên thế giới, xây dựng lý luận về cách mạng thuộc địa,trước hết là lý luận cách mạng để giải phóng dân tộc Việt Nam, tổ chức và lãnh đạo
Trang 5cách mạng Việt Nam tiến lên giành những thắng lợi vĩ đại vì độc lập của dân tộc, tự
do của toàn dân…
1.1: Nguồn gốc hình thành tư tưởng hồ Chí Minh về giáo dục
a Chủ nghĩa Mác-Lênin là nhân tố ảnh hưởng và tác động quyết định đến quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh.
Chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất tư tưởng
Hồ Chí Minh Người khẳng định: “chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, không chỉ là những cái kim chỉ nam, mà còn là mặt trời soi sáng con đường chùng ta đi đến thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản”
Đó là cơ sở hình thành thế giới quan và phương pháp luận khoa học của Hồ Chí Minh, nhờ đó mà Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh đã có bước phát triển về chất từ một người yêu nước trở thành một chiến sĩ cộng sản lỗi lạc, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn Chính trên cơ sở của lý luận Mác-Lênin đã giúp Người tiếp thu và chuyển hoá những nhân tố tích cực, những giá trị và tinh hoa văn hoá của dân tộc vàcủa nhân loại để tạo nên tư tưởng của mình phù hợp với xu thế vận động của lịch
sử Vì vậy, trong quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh thì chủ nghĩa Lênin có vai trò to lớn, là cơ sở, nguồn gốc chủ yếu nhất
b Tư tưởng Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc:
Trải qua mấy ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã hun đúc, tạo lập cho dân
ta một nền văn hoá phong phú, đa dạng và thống nhất bền vững với những giá trị truyền thống tốt đẹp, cao quý
Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí kiên cường trong đấu tranh dựng nước
và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy xuyên suốt trường kỳ lịch sửViệt Nam, là chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị văn hóa – tinh thần việt Nam Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo từ nước ngoài du nhập vào Việt Nam đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tư tưởng yêu nước đó
Thứ hai, là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái
Truyền thống này cũng hình thành cùng với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm Bước sang thế
Trang 6kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự biến đổi sâu sắc về cơ cấu giai cấp – xã hội, nhưng truyền thống này vẫn bền vững Hồ Chí Minh đã kế thừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết, tương thân tương ái thể hiện tập trung trong bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh).
Thứ ba, dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêu đời Tinh thần lạc quan đó có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân mình, tin vào sự tất thắng của chân lý, chính nghĩa Hồ Chí Minh là hiện thân của truyền thống lạc quan đó
Thứ tư, dân tộc Việt Nam là dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại Người việt Nam
từ xưa đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu, thói bài ngoại cực đoan Trên cơ sở giữ vững bản sắc của dân tộc, nhân dân ta đã biết chọn lọc, tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trị riêng của mình Hồ Chí Minh
là hình ảnh sinh động và trọn vẹn của truyền thống đó
Đây là tài sản có giá trị nhất trong hành trang của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là cơ sở xuất phát, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Người, là động lực giúp Người vượt qua mọi gian nan thử thách, hiểm nguy Đây là nguồn gốc, là một cơ sở quan trọng để hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh
c Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.
Hồ Chí Minh đã tiếp thu có chọn lọc những yếu tố tích cực của văn hoá phương Đông và văn hóa phương Tây
Về tư tưởng và văn hóa phương Đông, Hồ Chí Minh đã tiếp thu những mặt tích cực trong Phật giáo, như lòng vị tha, tư tưởng từ bi bác ái, tình yêu thương con người; triết lý hành đạo giúp đời, tu thân dưỡng tính, truyền thống hiếu học…
Về Nho giáo, triết lý về hành động, nhân nghĩa, ước vọng về một xã hội bình trị, hòa mục, về một triết lý nhân sinh, tu thân tề gia; đề cao văn hóa trung hiếu “dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”
Tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái, dân chủ và phong cách dân chủ, nhân quyền của văn hoá phương Tây Không những thế, Người còn nghiên cứu tiếp thu tư tưởng văn háo dân chủ và cách mạng của cách mạng Pháp, cách mạng Mỹ Đặc biết,
Trang 7Người chịu ảnh hưởng sâu sắc về tư tưởng tự do, bình đẳng của tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền năm 1791 của Đại cách mạng Pháp Về tư tưởng dân chủ của cách mạng Mỹ, Người đã tiếp thu giá trị về quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của tuyên ngôn độc lập năm 1776, quyền của nhân dân kiểm soát chính phủ.
Như vậy, trên con đường hoạt động cách mạng Người đã làm giàu trí tuệ của mình bằng trí tuệ của thời đại: Đông, Tây, kim, cổ…, vừa thu hái, vừa gạn lọc, suy nghĩ
và lựa chọn, kế thừa, vận dụng, phát triển góp phần làm phong phú, tạo nên tư tưởng của Người
d Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.
Nhân cách, phẩm chất, tài năng của Hồ Chí Minh đã tác đọng rất lớn đến sự hình thành và phát triển tư tưởng của người Đó là một con người sống có hoài bão, có lýtưởng, yêu nước, thương dân, có bản lĩnh kiên định, có lòng tin vào nhân dân, khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi, có phương pháp biện chứng, có đầu óc thực tiễn,…Chính nhờ vậy, Người đã khám phá sang tạo về lý luận cách mạng thuộc địa thời đại mới, xây dựng được một hệ thống quan điểm toàn diện
Trước hết, đó là tư duy độc lập tự chủ, sáng tạo cộng với đầu óc phê phán tinh tường, sáng suốt trong việc nghiên cứu, tìm hiểu và vận dụng, phát huy tinh hoa vănhoá nhân loại Đó là sự khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú của thời đại và kinh nghiệm hoạt động thực tiễn qua các phong trào đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động quốc tế Đó là tâm hồn, ý chí của một nhà yêu nước, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành, một trái tim yêu nước thương dân, thương yêu con người, sẵn sàng chịu đựng những gian khổ hy sinh vì độc lập của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân
Chính những phẩm chất cá nhân hiếm có đó đã quyết định việc Hồ Chí Minh tiếp nhận, chọn lọc chuyển hoá, phát triển những tinh hoa của dân tộc và của thời đại thành tư tưởng đặc sắc của Người
1.2 Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
Tư tương Hồ Chí Minh không phải được hình thành ngay một lúc mà phải trải qua một quá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện gắn với quá trình hoạt động cách mạng phong phú của Người, gồm 5 giai đoạn sau:
Trang 8a, Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng( từ năm
1890 – 1911)
Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh lớn lên và sống trong nỗi đau của người dân mất nước, được sự giáo dục của gia đình, quê hương, dân tộc về lòng yêu nước thương dân; sớm tham gia phong trào đấu tranh chống Pháp; băn khoan trước những thất bại củacác sĩ phu yêu nước; Người quyết định ra đi tìm đường cứu nước để giúp đồng bào thoát khỏi vòng nô lệ
Vì vậy HCM đã sớm hình thành tư tưởng yêu nước thương dân, thiết tha bảo vệ những giá trị của truyền thống dân tộc và được biểu hiện:
- Tham gia phong trào chống thuế ở Huế
- Dạy học ở trường Dục Thanh Phan Thiết trong phong trào Duy Tân ở Trung kỳ
- Hình thành tư duy phê phán con đường cứu nước của vị tiền bối Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh HCM đã sớm nhận ra hạn chế của những người đi trước Người cho rằng không thể dựa vào người nước ngoài để giải phóng tổ quốc nên Người đã
tự định ra con đường mới: phải tìm hiểu bản chất của những chữ " Tự do, bình đẳng, bác ái" của những nước đi xâm lược nước khác
b, Thời kỳ xác định con đường cứu nước giải phóng dân tộc ( 1911- 1920)
Tháng 7/1920 Nguyễn Ái Quốc lần đầu tiên được đọc sơ thảo lần thứ nhất luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin và Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn bước đầu bước chuyển về mặt tư tưởng Người tin theo Lênin Người đã khảo sát tìm hiểu cuộc cách mạng Pháp, cách mạng Mỹ, tham gia Đảng xã hội Pháp, tìm hiểu Cách mạng tháng Mười Nga, học tập và đã tìm đến với chủ nghĩa Lênin, tham dự Đại hội Tua, Tán thành quốc tế thứ 3 và Người tham gia sáng lập Đảng Cộng Sản Pháp (12/1920)và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên
Như vậy, ở giai đoạn này trong tư tưởng HCM có bước ngoặt quan trọng từ giác ngộ chủ nghĩa dân tộc tiến lên giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin, từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống sang chủ nghĩa cộng sản, từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ người yêu nước đến người cộng sản
c Thời kỳ hình thành tư tưởng cơ bản về con đường cách mạng Việt Nam (1921-1930)
Trang 9Là thời kỳ hoạt động lý luận và thực tiễn sôi nổi, phong phú của Nguyễn Ái Quốctrên những địa bàn khác nhau từ Pháp(1921- 1923), Liên Xô ( 1923- 1924), Trung Quốc( 1924- 1927), Thái Lan( 1928- 1929) Trong thời gian này, Người Thành lập hội liên hiệp thuộc địa, xuất bản báo Người cùng khổ, lập nên hội Việt Nam cách mạng thanh niên và hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức( tại Quảng Châu trung quốc)xuất bản báo thanh niên.
Những tác phẩm như Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), năm 1927 Người viết
"Đường Kách Mệnh" xuất bản ở Quảng Châu Trung Quốc
Những công trình trên phản ánh quan điểm của HCM:
+ Bản chất của Chủ nghĩa thực dân là: "ăn cướp và giết người" vì vậy Chủ nghĩa thực dân là kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa, giai cấp công nhân, và nhân dân lao động toàn thế giới
+ Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô sản và là một bộ phận của cách mạng thế giới, giải phóng dân tộc phải gắn liền với giải phóng nhân dân lao động và giải phóng giai cấp công nhân
+ Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa, và cách mạng vô sản ở chính quốc có mối quan hệ khăng khít với nhau nhưng không phụ thuộc Người khẳng định: Cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa có thể bùng nổ và giành thắng lợi trước cách mạng chính quốc
+ Cách mạng thuộc địa trước hết là một cuộc dân tộc cách mệnh nhắm đánh đuổi bọn ngoại xâm giành thắng lợi cho dân tộc
+ Ở một nước nông nghiệp lạc hậu như Việt Nam nông dân là một lực lương đông đảo nhất trong xã hội bị đế quốc và phong kiến bóc lột nặng nề vì vậy cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành thắng lợi cần lôi cuốn nông dân đi theo và xây dựng khối liên minh công nông làm động lực cách mạng đồng thời phải thu hút và tập hợp rộng rãi các giai cấp và tầng lớp xã hội khác vào trận tuyến đấu tranh chung củadân tộc
+ Cách mạng muốn thành công trước hết phải có đảng lãnh đạo, Đảng phải theo chủnghĩa Mac- Lênin và phải có một đội ngũ cán bộ sẵn sàng chiến đấu vì lý tưởng củađảng, vì lợi ích và sự tồn vong của dân tộc, vì lý tưởng giải phóng giai cấp công nhân và nhân loại
Trang 10+ Cách mạng theo Hồ Chí Minh là sự nghiệp của quần chúng chứ không phải là củamột vài nguời vì vậy cần phải tập hợp, giác ngộ và từng bước tổ chức quần chúng đấu tranh từ thấp đễn cao.
d, Thời kỳ vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định, tiến tới giành thắng lợi đầu tiên cho cach mạng Việt Nam ( 1930- 1945)
Thắng lợi đầu tiên của cách mạng Việt Nam là cuộc cách mạng giải phong dân tộc và 2/9/1945 Nguyễn Ái Quốc đã trịnh trọng đọc bản tuyên ngôn độc lập, công
bố trước đồng bào và toàn thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa- Nhà nước của dân, do dân và vì dân
Đầu tiên Nguyễn Ái Quốc đặt tên Đảng là Đảng cộng sản Việt Nam nhưng bị coi
là Chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi và bị thủ tiêu chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, điều lệ vắn tắt và chương trình tóm tắt không vì thế mà Người từ bỏ quan điểm của mình Hồ Chí Minh khẳng định: “tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền
ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” và cuối cùng thực tế đã chứng minh rằng con đường của Nguyễn Ái Quốc là đúng đắn và dẫn tới thắng lợi của cách mạng Việt Nam
e, Thời kỳ tiếp tục, bổ sung, phát triển, hoàn thiện tư tưởng về độc lập dân tộc Chủ nghĩa xã hội (1945- 1969)
Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng lãnh đạo nhân dân ta vừa tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân pháp vừa xây dựng chế độ dân chủ nhândân mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ
Nước ta sau năm 1945 ở trong cảnh " ngàn cân treo sợi tóc" trong lúc này tư tưởng của Người được vận dụng mềm dẻo Chủ nghĩa Mác- Lênin vào tình cảnh củaViệt Nam: hũ gạo cứu đói, tuần lễ vàng… Dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng trong giai đoạn ấy nước ta vẫn tiến hành đồng thời hai chiến lược, đó là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở Miền Nam và cách mạng xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Miền Bắc Đến 19/12/1946 Hồ CHí Minh ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến nhằm giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc
- Đảng cộng sản Việt Nam tuyên bố giải tán và rút vào hoạt động bí mật Năm 1951mới ra hoạt động công khai
Trang 11- Hồ Chí Minh bổ sung quan điểm về đảng cầm quyền.
- Hồ Chí Minh có tư tưởng xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân Tư tưởng chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, trường kỳ kháng chiến, dựa vào sức mình
là chính
Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trải qua hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển Suốt đời Hồ Chí Minh đã lựa chọn và nhất quán đi theo con đường đã chọn Dưới ngọn cờ tư tưởng ấy, cách mạng nước ta đã giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác, mang tầm vóc thời đại Cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội Độc lập dân tộc là để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và ngược lại Xây dựng chủ nghĩa xã hội thực chất là giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, con người Đó cũng chính là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới, là ngọn cờ thắng lợi của dân tộc Việt Nam trongcuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, vì giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Chương II Phương pháp giáo dục trong tư tưởng Hồ Chí Minh
Thực tiễn hiện nay, nền giáo dục Việt Nam đã đạt được những thành tựu đángghi nhận như: Việt Nam đã xây dựng được một hệ thống giáo dục đầy đủ các cấphọc ở mọi vùng miền, giáo dục đại học cao đẳng cũng ngày càng được mở rộng vềquy mô đào tạo, cơ sở vật chất ngày càng được nâng cấp, chương trình đào tạo dầndần được đổi mới Bên cạnh những thành tựu to lớn, giáo dục nước ta vẫn đang tồntại nhiều vấn đề đáng quan tâm: nền giáo dục nước ta chưa dựa trên nền tảng lý luậnvững chắc, chưa quán triệt thực hiện tốt các phương pháp giáo dục theo tư tưởngcủa Người Hồ Chí Minh đã cho chúng ta thấy được vai trò quan trọng của phươngpháp giáo dục Người lấy nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn làmnguyên tắc cơ bản cho việc xây dựng các phương pháp về giáo dục Nó được coinhư là “kim chỉ nam” để lồng dẫn nhận thức, hành động và bồi dưỡng tinh thần yêunước cho tất cả mọi người Người nhấn mạnh” học phải suy nghĩ, học phải liên hệvới thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành Học với hành phải kết hợp với nhau” Xuất phát từ truyền thống giáo dục và sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa MácLê-nin về giáo dục vào Việt Nam Theo Hồ Chí Minh,cần có phương pháp giáo dụcphù hợp với điều kiện giáo dục và đối tượng giáo dục Giáo dục phải căn cứ vào