Phân tích ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ việc nghiên cứu nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Như thế là nắm được hạt nhân của phép biện chứng, nhưng điều đó đòi hỏi phải có những sự giải thích và một sự phát triển thêm.” Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là q

TIỂU LUẬN Chủ đề: Phân tích ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ việc nghiên cứu nội dung

quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập? ( Gọi tắt là quy luật mâu thuẫn), từ đó vận dụng vào xem xét giải quyết vấn đề chủ quyền quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Bài làm:

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là “hạt nhân” của phép biện chứng Theo V.I.Leenin, “Có thể định nghĩa vắn tắt phép biện chứng là học thuyết về sự thống nhất của các mặt đối lập Như thế là nắm được hạt nhân của phép biện chứng, nhưng điều đó đòi hỏi phải có những sự giải thích và một sự phát triển thêm.” Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là quy luật về nguồn gốc, động lực cơ bản, phổ biến của mọi quá trình vận động, phát triển Theo quy luật này, nguồn gốc, động lực cơ bản và phổ biến của mọi quá trình vận động phát triển chính là mâu thuẫn khách quan, vốn có của sự vật.Việc nắm rõ ý nghĩa phương pháp luật rút ra từ việc nghiên cứu nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là vô cùng quan trọng và cần thiết Từ đó có thể vận dụng vào xem xét giải quyết vấn đề chủ quyền quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay để đưa ra những phương pháp giải quyết đúng đắn nhất

Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập như thế nào,chúng ta cùng nhau nghiên cứu

Trước hết cần nắm rõ khái niệm mâu thuẫn và các tính chất của mâu thuẫn, quá trình vận động của mâu thuẫn và ý nghĩa phương pháp luận Trong phép biện chứng, khái niệm mâu thuẫn dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất, đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau Đây là quan niệm biện chứng về mâu thuẫn, khác căn bản với quan niệm siêu hình về mâu thuẫn Theo quan niệm siêu hình, mâu thuẫn là cái đối lập phản logic, không có sự thống nhất , không có sự chuyển hóa biện chứng giữa các mặt đối lập Nhân tố tạo thành mâu thuẫn là các mặt đối lập Khái niệm mặt dối lập dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng vận động trái ngược nhau nhưng dồng thời lại là điều kiện, tiền đề tồn tại của nhau

Một vài ví dụ cơ bản về mâu thuẫn giữa các mặt đối lập Trong tự nhiên, khi coi con người là 1 sự vật, thì giữa đồng hóa và dị hóa, giữa biến dị và di truyền, hấp thụ và bài tiết là các mặt đối lập Khi coi một xã hội Tư bản là một sự vật, mâu thuẫn giữa Vô sản và Tư sản, mâu thuẫn giữa Giai cấp bóc lột và bị bóc lột, Giai cấp thống trị và giai cấp bị trị, sản xuất và tiêu dùng, là hai mặt đối lập.Trong tư duy: biết và chưa biết, chân lý và sai lầm, biết sâu sắc và biết nông cạn, là các mặt đối lập Hai sự vật đối lập: Ngành công nghiệp và nông nghiệp: đòi hỏi giữa nhu cầu công nghiệp phải đáp ứng về máy móc và nông nghiệp mâu thuẫn về khả năng đáp ứng Kinh tế và quốc phòng: Kinh tế đáp ứng nhu cầu quốc phòng

Mâu thuẫn có tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú Theo Ph.Ăngghen : “ nếu bản thân sự di động một các máy móc đơn giản đã chứa đựng mâu thuẫn, thì tất nhiên những hình thức vận động cao hơn của vật chất và đặc biệt là sự sống hữu cơ và sự phát triển của sự sống hữu cơ đó lại càng phải chứa đựng mâu thuãn… sự sống trước hết là ở chỗ một sinh vật trong mỗi lúc vừa

là nó nhưng lại là vừa một cái khác Như vậy, sự sống củng là một mâu thuẫn tồn tại trong bản thân các sự vật và các quá trình , một mâu thuẫn thường xuyên nảy sinh và tự giải quyết, và khi mâu thuẫn chấm dứt thì sự sống củng không còn nữa

và cái chết xảy đến Cũng như chúng ta đã thấy rằng trong lĩnh vực tư duy, chúng

ta không thể thoát khỏi mâu thuẫn; chẳng hạn như mâu thuẫn giữa năng lực nhận thức vô tận ở bên trong của con người với sự tòn tại thực tế của năng lực ấy trong những con người bị hạn chế bởi hoàn cảnh ben ngoài, và bị hạn chế, trong những năng lực nhận thức, - mâu thuẫn này được giải quyết trong sự nối tiếp của các thế

hệ, sự nối tiếp đó ít ra đối với chung ta trên thực tiễn, cũng là vô tận, - và được giải quyết trong sự vận động đi lên vô tận”

Mâu thuẫn không những có tính khách quan, tính phổ biến mà còn có tính

đa dạng , phong phú Tính đa dạng của mâu thuẫn được biểu hiện đa dạng ở chỗ : mỗi sự vật, hiện tượng, quá trình đều có thể bao hàm nhiều loại mâu thuẫn khác nhau, biểu hiện khác nhau trong những điều kiện lịch sử, cụ thể khác nhan; chúng giữu vị trí, vai trò khác nhau đối với sự tồn tại, vận động, và phát triển của sự vật

Đó là: mâu thuẫn bên trong và bên ngoài, cơ bản và không cơ bản, chủ yếu và thứ yếu… trong các lĩnh vực khác nhau cũng tồn tại những mâu thuẫn với những tính chất khác nhau tạo nên tính phong phú trong sự biểu hiện của mâu thuẫn

Trong mỗi mâu thuẫn, các mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau Khái niệm thống nhất của các mặt đối lập dùng để chỉ sự liên hệ, rang buộc, không tách rời nhau, quy định lẫn nhau của các mặt đối lập, mặt này lấy mặt kia làm tiền đề tồn tại Sự thống nhất của các mặt đối lập cũng bao hàm sự đồng nhất của nó V.I.Leenin viết: “ sự đồng nhất của các mặt đối lập (“ sự thống nhất” của chúng, nói như vậy có lẽ đúng hơn? Tuy ở đây sự phân biệt giữa các từ đồng nhất và thống nhất không quan trọng lắm Theo một nghĩa nào đó, cả hai đều đúng” Khái niệm đấu tranh giữa các mặt đối lập dùng để chỉ khuynh hướng tác động qua lại, bài trừ, phủ định nhau của các mặt đối lập Hình thức đấu tranh của các mặt đối lập rất phong phú, đa dạng, tùy thuộc vào tính chất, mối quan hệ và điều kiện cụ thể của sự vật, hiện tượng Quá trình thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập tất yếu dẫn đến sự chuyển hóa giữa chúng Sự chuyển hóa giữa các mặt diễn ra hết sức phong phú, đa dạng tùy thuộc vào tính chất của các mặt đối lập cũng như tùy thuộc vào những điều kiện, lịch sử cụ thể

Trong sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, sự đấu tranh giữa chúng là tuyệt đối, còn sự thống nhất giữa chúng là tương đối, có điều kiện, tạm thời; trong sự thống nhất đã có sự đấu tranh, đấu tranh trong tính thống nhất của chúng Theo V.I.Lênin: “ Sự thống nhất( phù hợp, đồng nhất, tác dụng ngang nhau) của các mặt đối lập là có điều kiện, tạm thời, thoáng qua, tương đối Sự đấu tranh của các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau là tuyệt đối, cũng như sự phát triển, vận động

là tuyệt đối.”

Sự tác động qua lại dẫn đến chuyển hóa giữa các mặt đối lập là một quá trình Lúc mới xuất hiện, mâu thuẫn thể hiện ở sự khác biệt và phát triển thành hai mặt đối lập Khi hai mặt đối lập của mâu thuẫn xung đột với nhau gay gắt và khi điều kiện đã chin muồi thì chúng sẽ chuyển hóa lẫn nhau, mâu thuẫn mới được giải quyết Mâu thuẫn cũ mất đi, mâu thuẫn mới được hình thành và quá trình tác động, chuyển hóa giữa hai mặt đối lập lại tiếp diễn, làm cho sự vật, hiện tượng luôn luôn vận động và phát triển Bởi vậy, sự liên hệ, tác động và chuyển hóa giữa các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển trong thế giới

V.I.Lênin khẳng định : “Sự phát triển là một cuộc “đấu tranh” giữa các mặt đối lập.”

Trong quá trình nhận thức của chúng ta luôn xuất hiện những mâu thuẫn như: mâu thuẫn giữa những điều đã biết rất hạn hẹp với những điều chưa biết vốn rộng lớn, mâu thuẫn giữa ý muốn và khả năng Để nhận thức, tư duy, khả năng có thể phát triển, chúng ta không thể không giải quyết mâu thuẫn đó bằng cách tự trau dồi kiến thức cho mình, có như vậy chúng ta mới có thể đứng vững, tự tin trong thời đại khoa học công nghệ phát triển như hiện nay

Để có thể vận dụng quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập một cách hiệu quả trong thực tế, chúng ta cần phải nắm rõ ý nghĩa phương pháp luận của quy luật này

Vì mâu thuẫn có tính tuyệt đối, khách quan, phổ biến, là nguồn gốc, động lực của sự vận động, phát triển, do vậy, trong nhận thức và thực tiễn cần phải tôn trọng mâu thuẫn, phát hiện mâu thuẫn, phân tích đầy đủ các mặt đối lập, nắm được bản chất, nguồn gốc, khuynh hướng của sự vận động và phát triển V.I.Lênin đã cho rằng: “ Sự phân đôi của cái thống nhất và sự nhận thức các bộ phận mâu thuẫn của nó… đó là thực chất của phép biện chứng”.Muốn phát hiện mâu thuẫn, phải tìm ra trong thể thống nhất (sự vật, hiện tượng, quá trình được xác định trong thời gian, không gian cụ thể) những mặt, những khuynh hướng trái ngược nhau, tức tìm

ra những mặt đối lập và tìm ra những mối liên hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt đối lập để nắm được bản chất, nguồn gốc, khuynh hướng của sự vận động, phát triển

Vì mâu thuẫn có tính đa dạng, phong phú do vậy trong nhận thức và giải quyết mâu thuẫn cần phải có quan điểm lịch sử - cụ thể, tức là biết phân tích cụ thể từng loại mâu thuẫn và có phương pháp giải quyết phù hợp Trong quá trình hoạt động nhận thức và thực tiễn, cần phân biệt đúng vị trí, vai trò của các loại mâu thuẫn trong từng hoàn cảnh, điều kiện nhất định; những đặc điểm của mâu thuẫn

đó để tìm ra phương pháp giải quyết từng mâu thuẫn một cách đúng đắn nhất

Mỗi sự vật, hiện tượng là một hệ thống, ứng với nó là hệ thống mâu thuẫn tạo nên một chỉnh thể, khi tác động vào một mâu thuẫn có thể dẫn tới thay đổi toàn

bộ hệ thống hoặc thay đổi một số yếu tố của hệ thống Mỗi mâu thuẫn lại có những cách giải quyết khác nhau Phải tìm ra mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn chủ yếu và tác động vào đó để đem lại hiệu quả cao Khi giải quyết mâu thuẫn phải đặt nó trong mối tương quan với các mâu thuẫn khác trong hệ thống, không cô lập tách rời nhau Đồng thời, cần phân biệt đúng vai trò, vị trí của các loại mâu thuẫn trong từng hoàn cảnh, điều kiện nhất định để tìm ra phương pháp tối ưu nhất Nếu không nhận thức đúng đắn và tìm cách giải quyết phù hợp sẽ làm cho mâu thuẫn càng trở nên phức tạp và khó giải quyết hơn

Trong thời kỳ thực dân Pháp xâm lược nước ta, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và thực dân Pháp là mâu thuẫn cơ bản nhất Để giải quyết mâu thuẫn này, các

sĩ phu yêu nước, những nhà cách mạng đã lựa chọn cách cách thức giải phóng dân tộc khác nhau Có người, có phong trào lựa chọn theo khuynh hướng phong kiến,

có người lại chọn theo khuynh hướng tư sản Tuy nhiên, lúc này hệ tư tưởng phong kiến đã trở nên bất lực trong việc giải quyết nhiệm vụ giành độc lập dân tộc, giai cấp tư sản Việt Nam rất nhỏ yếu cả về kinh tế lẫn chính trị, nên không đủ sức giương cao ngọn cờ lãnh đạo sự nghiệp giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư sản Nhận thức rõ những hạn chế của các phong trào giải phóng dân tộc trước đó, cùng với những yêu cầu của thực tiễn, Hồ Chí Minh đã nhận thức đúng đắn vấn đề dân tộc và nắm bắt được xu thế thời đại, Người đã chọn con đường cách mạng vô sản bởi “ Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Đó là con đường tiến bộ, phù hợp với xu thế chung của thời đại

Để thúc đẩy sự vật phát triển, phải tìm mọi cách để giải quyết mâu thuẫn, không được điều hòa mâu thuẫn Tuy nhiên, mâu thuẫn chỉ được giải quyết khi điều kiện đã chín muồi Vì thế, không được chủ quan nóng vội mà phải tích cực thúc đẩy các điều kiện khách quan và chủ quan để làm cho các điều kiện giải quyết mâu thuẫn đi đến chín muồi Khi giải quyết mâu thuẫn, cần tránh 2 khuynh hướng: hoặc tuyệt đối hóa thống nhất, sẽ dẫn đến điều hòa mâu thuẫn, phá bỏ mâu thuẫn, tuyên bố không có mâu thuẫn làm mâu thuẫn chậm được giải quyết; hoặc tuyệt đối hóa đấu tranh, dẫn đến cực đoan, thái quá, làm sự phát triển của sự vật, hiện tượng

đi chệch hướng

Đối với mỗi chúng ta, trong quá trình học tập và công tác của bản thân cần phải biết phân tích những mâu thuẫn trong nhận thức, trong rèn luyện phẩm chất đạo đức Phải phân biệt đâu là đúng, là sai, là tiến bộ, khoa học hay lạc hậu để nâng cao nhận thức, phát triển nhân cách Cần biết đấu tranh phê bình và tự phê bình, tránh thái độ xuê xoa, “dĩ hòa vi quý”, không dám đấu tranh chống lại cái lạc hậu, cái bảo thủ

Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là vấn đề thiêng liêng đối với mỗi đân tộc Trong

đó lãnh thổ và biên giới quốc gia lại là hai yếu tố gắn bó với nhau như hình với bóng do đó pháp luật quốc tế hiện đại và tập quán quốc tế đều thừa nhận tính bất khả xâm phạm của lãnh thổ quốc gia và biên giới quốc gia Chủ quyền quốc gia là đặc trưng chính trị và pháp lý thiết yếu của một quốc gia độc lập, được thể hiện trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước và trong hệ thống pháp luật quốc gia Tôn trọng chủ quyền quốc gia là một nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế Một trong những nguyên tắc cơ bản nhất được Hiến chương Liên hiệp quốc khẳng định

là tôn trọng và bảo đảm sự bình đẳng về chủ quyền quốc gia, không một quốc gia

nào được can thiệp hoặc khống chế, xâm phạm chủ quyền của một quốc gia độc lập khác

Việc bảo đảm chủ quyền của mỗi quốc gia phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, chịu sự tác động của các nhân tố kinh tế, chính trị, quân sự… Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ xin được nêu lên một vài suy nghĩ

về chủ quyền quốc gia Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế hiện nay

Toàn cầu hoá kinh tế hiện nay có tính hai mặt vừa là kết quả tất yếu và là yêu cầu khách quan của sự phát triển lực lượng sản xuất của xã hội loài người, vừa

là sản phẩm của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Với tư cách là lực lượng sản xuất của xã hội loài người phát triển đến giai đoạn hiện nay, nó có tính tiến bộ lịch

sứ và thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, làm cho lực lượng sản xuất tiếp tục phát triển Với tư cách là quan hệ sán xuất chiếm vị trí chủ đạo trên thế giới hiện nay (quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang mở rộng trên toàn cầu), nó tất yếu có lợi cho quyền lực kinh tế, chính trị của các nước phát triển phương Tây Như vậy, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay không chỉ là vấn đề kinh tế thuần tuý Nó tạo ra những cơ hội cho sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế nước ta, cho phép chúng ta tiếp cận với nền văn minh công nghiệp của thế giới, đồng thời cũng đặt ra rất nhiều thách thức đối với chúng ta về chính trị, văn hoá, quốc phòng, an ninh…

Xem xét từ góc độ chủ quyền quốc gia, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay vừa có nhưng tác động thuận lợi, vừa đặt ra những thách thức nhất định Trên một ý nghĩa nào đó, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay, là một cơ hội để chúng ta phát triển lực lượng sản xuất, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, tạo ra cơ sở vật chất cho CHXH và do đó mà có điều kiện và khả năng thực tế để bảo đảm vững chắc chủ quyền quốc gia Trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế hiện nay, chúng ta

có nhiều cơ hội để tiếp cận nền khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại của thế giới, học hỏi những kinh nghiệm quản lý xã hội, tiếp thu nhưng tinh hoa của nền văn minh công nghiệp và sử dụng tất cả những cái đó đề tăng cường khả năng bảo

vệ chủ quyền quốc gia của mình

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn là, trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế hiện nay, chủ quyền quốc gia đang phải đối đầu với nhiều thách thức Những thách thức đó khó nhận biết hơn, mang sắc thái mới hơn trước đây (trong điều kiện có chiến tranh xâm lược của chủ nghĩa đế quốc) Đó là những thách thức được che dấu dưới những chiếc áo khoác nhiều màu sắc hấp dẫn của lợi ích kinh tế, của sự cám dỗ về vật chất, được nhìn nhận qua những lăng kính ảo của tham vọng cá nhân, của những chuẩn mực giá trị đạo đức, lối sống sai lệch

Báo chí phương Tây ra sức tuyên truyền rằng, trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế, chủ quyền dần dần mất đi, khái niệm chủ quyền đã lỗi thời… Sự thật hoàn toàn

không phải như vậy! Đó chỉ là những luận điệu mở đường cho việc tiến hành xâm phạm chủ quyền, can thiệp chủ quyền đối với các nước đang phát triển Cần thấy rằng, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay là một xu thế phát triển trong điều kiện thế giới vẫn ở vào thời đại quốc gia dân tộc, quan niệm “chủ quyền quốc gia” vẫn là chuẩn tắc hành động cao nhất của các bên tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế

Nước ta tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế là một tất yêu khách quan, nhưng trong điều kiện bất lợi là nền kinh tế của chúng ta còn kém phát triển Trong điều kiện đó, việc đảm bảo xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ gặp rất nhiều khó khăn, chủ quyền về kinh tế luôn bị đe dọa bởi hàng trăm, hàng ngàn mánh khoé mưu mô hết sức tinh vi và xảo quyệt của các đối tác bên ngoài Nghị quyết Đại hội IX của Đảng ta một lần nữa khẳng định chủ trương “Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đồng thời tăng cường chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững Đó là chủ trương hoàn toàn đúng đắn, là một quyết sách chiến lược, phản ánh ý chí và lợi ích của nhân dân ta, dân tộc ta trong bảo đảm chủ quyền quốc gia

về kinh tế Để biến ý chí đó thành hiện thực, chúng ta phải luôn cảnh giác và phải

có những biện pháp hữu hiệu, phải vượt qua nhiều thách thức, nhiều cạm bẫy không dễ nhận thấy

Tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế, chúng ta tất yếu phải hội nhập với các thông lệ quốc tế, nhưng điều đó không có nghĩa là từ bỏ chủ quyền quốc gia để tuân theo chúng một cách vô điều kiện và bằng mọi giá Các thông lệ, quy tắc và định chế quốc tế phổ biến hiện nay đều do các nước tư bản phát triển chi phối và áp đặt, đều xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích của họ, có mặt bất công bằng, bất hợp lý Tuy thế, hiện nay các nước đang phát triển đang tiến hành cuộc đấu tranh kiên trì quyết liệt có hiệu quả để ngăn cản việc ban hành những quy tắc, định chế quốc tế bất bình đẳng, bất lợi Vì vậy, chủ động tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế là nguyên tắc không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà cao hơn, lớn hơn là

ý nghĩa bảo vệ chủ quyền quốc gia

Để bảo vệ chủ quyền quốc gia trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế, chúng ta cần quán triệt và thực hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau đây:

Một là, cần có chiến lược tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế một cách chủ động tích cực với một “lộ trình ” phù hợp Không nên cho rằng vì toàn cầu hoá kinh tế mang dấu ấn “tư bản chủ nghĩa”, có ảnh hưởng xấu nên không đám hoặc không tự nguyện tham gia Để không bỏ lỡ các cơ hội phát triển mà toàn cầu hoá kinh tế đưa lại, chúng ta cần có thái độ tích cực, chủ động Hiện nay, đối mặt với những vấn đề những ảnh hưởng xấu của toàn cầu hoá kinh tế đưa lại, chúng ta cần nghiên cứu hết sức nghiêm túc, hết sức cẩn thận và có đối sách hữu hiệu tương ứng Nhưng đối với xu thế phát triển mang ý nghĩa tiến bộ, về tống thể, chúng ta

phải có thái độ khẳng định và tích cực, đồng thời phải lợi dụng triệt để nhưng cơ hội do nó đem lại để đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo ra nền tảng vững chắc cho việc bảo vệ chủ quyền quốc gia

Hai là, cần thực hiện tốt phương châm tranh chủ và lơi dụng mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực, trong quá trình tham gia toàn cầu hoá kinh tế Toàn cầu hoá kinh tế là “con dao hai lưới”, mặt tích cực và tiêu cực mà nó mang lại cho từng quốc gia sẽ không giống nhau Do vậy, bước đi của chúng ta tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế cần phải hết sức thận trọng để có thể tranh thủ và lợi đụng triệt để mặt tích cực trên cơ sở phát huy thế mạnh của chính mình, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất những mặt tiêu cực do nó đem lại Đó cũng chính là phương thức để chúng ta từng bước khẳng định chủ quyền quốc gia thực sự của mình, không để các nước khác chèn ép và áp đặt quan hệ sản xuất và quan hệ xã hội của họ đối với chúng ta Trên thực tế, những bất công, bất bình đẳng vẫn bị che đậy dưới những hình thức “công bằng” bên ngoài Báo chí phương Tây thường hay rêu rao rằng, trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế “trong tôi có bạn, trong bạn có tôi”, mức độ phụ thuộc giữa các quốc gia ngày càng tăng lên, các nước cùng ở trên một con thuyền, “vinh cùng vinh, nhục cùng nhục”… Điều đó hoàn toàn trái ngược với thực tế Bởi vì, khỉ một số nền kinh tế nào đó gặp khó khăn (nhất là đối với những nước như nước ta thường rất dễ bị tổn thương) thì một nền kinh tế khác (thường là tư bản phương Tây) được hưởng lợi Sự rủi ro của một hoặc một số quốc gia có thể thúc đẩy sự thành công của một quốc gia khác Do vậy, trong tiến trình tham gia vào toàn cầu hoá kinh tế, không thể coi nhẹ nhưng bất bình đẳng, không công bằng trên thực tế mà nguyên tắc tự do, bình đẳng của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đang che đậy, không thể chỉ có hô hào “hội nhập” mà không tính đến chủ quyền quốc gia Vấn đề có tính nguyên tắc và đặt lên hàng đầu mà chúng

ta phải luôn luôn quán triệt và thực toàn nhất quán khi tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế là phát triển lực lượng sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, vì độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Ba là, cần phát huy và nghiên cứu năng lực nội sính, khả năng cạnh tranh và khả năng “tự miễn dịch ” trước các tác động tiêu cực của toàn cầu hoá kinh tế Toàn cầu hoá kinh tế là một xu thế phát triển khách quan mà các nước tham gia phải tuân thủ các quy tắc, chuẩn mực, thông lệ quốc tế nhất định Nếu chúng ta không tự “lớn lên”, không tự “trưởng thành” thì sớm muộn cũng bị mất chủ quyền quốc gia một cách rất “êm dịu” Mặt khác, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay còn là ý muốn chủ quan của thế giới phương Tây, của chủ nghĩa tư bản độc quyền, là một

“cuộc chiến” không cân sức đối với những nước có nền kinh tế kém phát triển như nước ta Do đó, nếu chúng ta không tự tìm ra và phát huy mạnh mẽ năng lực nội

sinh, không tìm ra được những phương thức “tác chiến” phù hợp, có hiệu quả thì trước sau cũng bị các thế lực “cá lớn” nuốt trôi

Bốn là, việc hoạch định và thực thi mọi chủ trương, chính sách ở tất cả các cấp, các ngành trong quá trình tham gia toàn cầu hóa kinh tế cần được đặt trong mối tương quan giữa kinh tế với chính trị, văn hoá, quốc phòng, an ninh, đối ngoại… Cần thấy rằng, tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế không chỉ thuần tuý vì lợi ích kinh tế, vì lợi nhuận, bất chấp mọi lợi ích khác của quốc gia, của dân tộc Thế giới ngày nay đang xuất hiện một quá trình “thực dân hoá” kiểu mới thông qua quá trình toàn cầu hoá kinh tế Trên một ý nghĩa nào đó, toàn cầu hoá kinh tế hiện nay là sự bành trướng của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và đi liền với nó là các giá trị chính trị, tinh thần, đạo đức tư sản Các công cụ tài chính, vốn, mậu dịch, thương mại đang được các nước tư bản phát triển sứ dụng như những “vũ khí” lợi hại nhất để “thôn tính”, “quy phục” những quốc gia không cùng lợi ích, không cùng ý thức hệ với họ Đó là một thực tế nghiệt ngã mà chúng ta không thể coi thường trong quá trình tham gia vào toàn cầu hoá kinh tế Đặc biệt, trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh, sự tác động của toàn cầu hoá kinh tế đang đặt

ra nhiều bài toán hết sức hóc búa cần có lời giải chính xác Hiện nay, một hoạt động nào đó tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế, trước mắt có thể đưa lại những lợi ích kinh tế lớn, tưởng chừng như vô hại về quốc phòng – an ninh, nhưng

sẽ là một nấc thang cực kỳ nguy hiểm trong ý đồ chiến lược “thôn tính” của chủ nghĩa tư bản mà ta không dễ thấy ngay Đó hoàn toàn không phải là sự “tự huyễn hoặc mình” như một số luận điệu đang rêu rao, mà là một thực tế đã và đang gây hậu quả nghiêm trọng cho việc bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia

Tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế và bảo vệ chủ quyền quốc gia là hai mặt, hai quá trình vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn Vấn đề có ý nghĩa quyết định là chúng ta cần xác định đúng những quyết sách chiến lược, những bước đi cụ thể, phù hợp, hết sức tỉnh táo để đảm bảo cho cả hai quá trình đó đều phát triển theo chiều thuận Để hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng và cao cả đó, hơn lúc nào hết phải phát huy sức mạnh tổng hợp của cả nước, của cả hệ thống chính trị, dưới

sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước, giữ vững độc lập, chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán, toàn vẹn vùng biển nói riêng

và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc nói chung, xây dựng một nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, góp phần thực hiện mục tiêu

xây dựng nước ta thực sự trở thanh quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển