ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP của học SINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ kỹ THUẬT CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

Khái quát v tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM .... L ch s phát triển tr ng CĐ ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM ..... Nâng cao giáo dục phát triển toàn diện…”; “Ảiáo dục nghề nghiệp

M CăL C

LÝ L CH KHOA H C i

L I CAM ĐOAN ii

L I C M N iii

TÓM T T iv

M C L C vi

CÁC CH VI T T T ix

DANH M C CÁC HÌNH x

DANH M C CÁC B NG xi

M Đ U 1

1 LỦ do ch n đ tƠi 1

2 V n đ nghiên c u 2

3 M c đích nghiên c u 2

4 Đ i t ng nghiên c u vƠ khách thể kh o sát 2

5 Ph m vi nghiên c u 3

6 Nhi m v nghiên c u 3

7 Cơu h i nghiên c u 3

8 Ph ng pháp nghiên c u 3

9 K ho ch th c hi n 5

Ch ng 1: C S LÝ LU N V Đ NH H NG NGH NGHI P 6

1.1 Nh ng v n đ nghiên c u liên quan đ n đ nh h ng ngh nghi p 6

1.1.1 Nh ng nghiên c u v đ nh h ng ngh nghi p trên th gi i 6

1.1.2 Nh ng nghiên c u v đ nh h ng ngh nghi p Vi t Nam 12

1.2 Khái ni m v đ nh h ng ngh nghi p 15

1.2.1 H ng nghi p 15

1.2.2 Ngh nghi p (Career) 16

1.2.3 Đ nh h ng ngh nghi p (Career Orientation) 17

1.3 Đ nh h ng ngh nghi p trong giáo d c chuyên nghi p 18

1.3.4 Đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh nh h ng từ các y u t bên ngoài 20

1.4 Xu h ng l a ch n ngh nghi p c a h c sinh 23

K t lu n ch ng 1 24

Ch ng 2: THI T K VÀ T CH C NGHIÊN C U 26

2.1 Mô hình nghiên c u 26

2.2 Thi t k vƠ t ch c nghiên c u 27

2.2.1 Quy trình nghiên c u 27

2.2.2 Xơy d ng thang đo 28

a Thang đo ắHiểu bi t c a h c sinh v ngh nghi p mƠ b n thơn đang h c” 28

b Thang đo ắHiểu bi t c a h c sinh v th tr ng lao đ ng c a ngh đang h c” 29

c Thang đo ắHiểu bi t c a h c sinh v năng l c c a b n thơn” 29

d Thang đo ắ nh h ng c a gia đình đ n đ nh h ng ngh nghi p” 29

e Thang đo ắ nh h ng c a b n bè đ n đ nh h ng ngh nghi p” 30

f Thang đo ắ nh h ng c a nhƠ tr ng đ n đ nh h ng ngh nghi p” 30

g Thang đo ắĐ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh” 31

2.2.3 Đánh giá s h i t c a các bi n trong từng nhơn t bằng ph ng pháp phơn tích nhơn t khám phá - EFA 31

2.2.4 Phơn tích đ tin c y c a thang đo bằng h s tin c y Cronbach’s Alpha 36

2.2.5 C u trúc nhơn t c a công c đo 39

2.2.6 Ph ng pháp x lỦ d li u th ng kê 40

a L p b ng t n su t 40

b Phân tích h i quy đa bi n 40

c Phơn tích ph ng sai (Anova) 42

d Thi t k m u 42

e Thu th p d li u 43

f Phân tích d li u 44

2.3 Mô t m u 44

K t lu n ch ng 2 49

Ch ng 3: K T QU NGHIÊN C U V Đ NH H NG NGH NGHI P C A H C SINH 51

3.1 Khái quát v tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM 51

3.1.1 L ch s phát triển tr ng CĐ ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM 51

3.1.4 Quy mô đƠo t o 53

3.2 Đ nh h ng ngh nghi p từ nh ng hiểu bi t c a b n thơn h c sinh 54

3.2.1 Hiểu bi t v ngh nghi p 54

3.2.2 Hiểu bi t v th tr ng lao đ ng 56

3.2.3 Hiểu bi t v năng l c b n thơn 58

3.3 Đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh nh h ng từ các y u t bên ngoƠi 61

3.3.1 nh h ng từ gia đình 62

3.3.2 nh h ng từ b n bè 64

3.3.3 nh h ng từ nhƠ tr ng 66

3.4 Đ nh h ng ngh nghi p vƠ các y u t nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh 68

3.4.1 Đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh 68

3.4.2 Các y u t nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh 70

3.5 Gi i pháp nhằm nơng cao hiểu bi t v đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh 78

3.5.1 ĐƠo t o đ i ngũ giáo viên có tay ngh cao, có ki n th c v h ng nghi p 78

3.5.2 ĐƠo t o ngh k t h p đƠo t o t i doanh nghi p 80

3.5.3 T ch c nhi u ho t đ ng tìm hiểu v ngh 81

3.5.4 Th ng xuyên liên h v i gia đình h c sinh 82

K t lu n ch ng 3 83

K T LU N 86

1 K t lu n 86

2 Ki n ngh 87

3 H n ch c a đ tƠi 89

4 G i Ủ h ng nghiên c u ti p theo 90

TÀI LI U THAM KH O 91

PH L C 94

PH L C 1: B NG CÂU H I 94

PH L C 2: PHÂN TệCH Đ TIN C Y (CRONBACH’S ALPHA) 98

PH L C 3: PHÂN TÍCH NHÂN T KHÁM PHÁ - EFA 102

PH L C 4: H I QUY 104

PH L C 5: PHÂN TÍCH S T NG QUAN 105

5 Hình 2.4: Biểu đ thể hi n vi c phơn b m u theo lỦ do ch n ngh 47

6 Hình 2.5: Biểu đ thể hi n vi c phân b m u theo h c l c l p 12 48

DANH M C CÁC B NG

2 B ng 2.2: Ma tr n xoay nhân t đ i v i bi n ph thu c 35

3 B ng 2.3: Th ng kê mô hình v đ tin c y thang đo 37

5 B ng 2.5: Mô t các bi n trong ph ng trình h i quy đa bi n 41

7 B ng 2.7: Chuẩn b d li u cho vi c phân tích 44

8 B ng 2.8: Mô t m u kh o sát phân b theo ngh 45

9 B ng 2.9: Phân b m u theo lý do ch n ngh c a h c sinh 47

11 B ng 3.2: Hiểu bi t c a h c sinh v ngh nghi p 55

12 B ng 3.3: Hiểu bi t c a h c sinh v th tr ng lao đ ng 57

13 B ng 3.4: Hiểu bi t c a h c sinh v năng l c b n thơn 59

M ăĐ U

1 Lý do ch năđ tài

Th c hi n Ngh quy t s 29-NQ/TW c a H i ngh Trung ng 8 khóa XI v

đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c vƠ đƠo t o V i m c tiêu c thể để qu n lỦ đ i

m i căn b n, toàn di n giáo d c vƠ đƠo t o đ n năm 2030, trong đó có nêu lên

nh ng yêu c u đ i v i h th ng giáo d c kỹ thu t và ngh nghi p c a c n c: ắ …

định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao giáo dục phát triển toàn diện…”;

“Ảiáo dục nghề nghiệp tập trung đào t o nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhi ệm nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào t o kỹ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, đ m b o đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật của doanh nghi ệp, thị trường lao động trong nước và xuất khẩu”

ĐƠo t o ngh đóng m t vai trò quan tr ng trong s phát triển c a m i qu c gia Theo chi n l c phát triển ngh , giai đo n 2011-2020, Vi t Nam d ki n s tăng tỷ l lao đ ng qua đƠo t o lên 40% (kho ng 23,5 triệu người vào năm 2015) Năm 2013, theo c p nh t báo cáo c a th tr ng lao đ ng cho th y vi c tuyển sinh

h c ngh là 1.732.000 sinh viên, kho ng 36% so v i kỳ v ng Tuy nhiên, trong

nh ng năm g n đơy, Tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM và nhi u

tr ng d y ngh t i thành ph H Chí Minh, đư có kho ng trên 30% h c sinh b

h c Nói chung, vi c h c sinh b h c là do h c sinh không có m t đ nh h ng ngh nghi p phù h p, thi u ni m đam mê, thi u đ ng l c để h c t p, không thể thích ng

thể tr l i đ c câu h i: Làm th nào ch n đ c cho mình m t ngh phù h p?

Cùng v i s phát triển c a các tr ng ngh , nh n th c h c ngh c a h c sinh cũng đư nơng lên Nhi u h c sinh đư tìm hiểu các ngành ngh , hoặc theo h c các ngh yêu thích, phù h p v i năng l c, đi u ki n kinh t gia đình,ầ Bên c nh đó, có không ít nh ng h c sinh h c tr ng ngh v i lý do: hoàn c nh gia đình khó khăn,

ch n ngh ch a đ nh h ng ngành ngh phù h p, ch n ngh theo b n bè, gia đình hay do nhu c u xã h i hoặc có tâm lý h c ngh để có th i gian luy n thi vƠo đ i

h c, M t s khác thì không thích nghi đ c v i môi tr ng h c ngh Do đó, khi

h c m t th i gian h c sinh c m th y chán n n, b h c hoặc chuyển sang h c ngh khác

Trong giai đo n hi n nay, vi c tuyển sinh r t khó, vi c duy trì sĩ s l p h c cƠng khó h n Đó lƠ th c tr ng đang di n ra t i các tr ng ngh trên đ a bàn thành

ph H Chí Minh và các t nh lân c n

V i nh ng yêu c u mang tính c p thi t trên, đ tài c n tìm hiểu đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh sau khi nh p h c t i tr ng ngh Để từ đó đ xu t m t s

gi i pháp nhằm giúp các em có đ nh h ng ngh nghi p đúng đ n h n, hiểu bi t

h n v giá tr ngh nghi p hi n t i vƠ yêu quỦ h n v ngh mình đang l a ch n

H c sinh có thể tin t ng rằng ngh mình đang l a ch n là phù h p và h c sinh có

s say mê, g n bó b n v ng v i ngh nghi p c a mình Vì v y, đ tài t p trung nghiên c u v : ắĐ nhăh ng ngh nghi p c a h căsinhătr ngăCaoăđ ng ngh

K thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh”

2 V năđ nghiên c u

Đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh năm th nh t tr ng Cao đẳng ngh

Kỹ thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh

 Đ iăt ng nghiên c u:

Đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh

 Khách th kh o sát:

H c sinh trình đ cao đẳng ngh năm th nh t t i tr ng Cao đẳng ngh

Kỹ thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh

Giáo viên và cán b qu n lý c a tr ng

5 Ph m vi nghiên c u

Đ tài t p trung vào vi c nghiên c u đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh

tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh và ch gi i h n trong ph m vi kh o sát trên h c sinh năm th nh t, trình đ cao đẳng ngh , giáo viên, cán b qu n lý c a tr ng

6 Nhi m v nghiên c u

- Nghiên c u c s lý lu n c a giáo d c h ng nghi p cho h c sinh

- Kh o sát đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh năm th nh t tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Tp H Chí Minh

- Đ xu t gi i pháp nhằm nâng cao hiểu bi t v đ nh h ng ngh nghi p c a

h c sinh tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Tp H Chí Minh

7 Câu h i nghiên c u

1 H c sinh có hiểu bi t gì v ngh nghi p mà b n thơn đang theo h c?

2 Nh n th c v th tr ng lao đ ng c a ngh mƠ h c sinh l a ch n m c

 Ph ngăpháp nghiên c u tài li u:

Thông qua vi c tìm hiểu các đ tài nghiên c u từ lu n văn th c sỹ, sách c a

th vi n, ngu n từ internet v m t s lo i tài li u: sách h ng nghi p, t p chí giáo

d c, t p chí n c ngoài, có liên quan, qua đó đư cung c p cho đ tài nghiên c u cái nhìn t ng quát v v n đ nghiên c u, từ đó phát hi n ra nh ng nét m i trong đ tài nghiên c u c a mình

Vi c tìm hiểu, tham kh o các tài li u liên quan giúp vi c nghiên c u xác đ nh

đ c h ng đi đúng vƠ tránh không b trùng lặp v i các đ tƠi đư có Qua đó, giúp

ng i nghiên c u có thêm nhi u thông tin cho quá trình th c hi n nghiên c u đ tài

v đ nh h ng ngh nghi p cho h c sinh Tr ng cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Thành ph H Chí Minh

t i tr ng ch a có hiểu bi t gì v ngh nghi p hi n t i vƠ trao đ i, trò chuy n v i

h c sinh đang h c t i tr ng có tìm hiểu v ngh nghi p nh : Ngh nghi p, th

tr ng lao đ ng, năng l c b n thân hay các y u t khác nh h ng đ n vi c ch n ngh c a h c sinh Ph ng pháp này nhằm h tr cho ph ng pháp đi u tra; qua trao đ i, trò chuy n v i h c sinh để tìm hiểu thêm nh ng v n đ liên quan đ n đi u tra, từ đó chính xác hoá nh ng v n đ đư đi u tra

- Gặp gỡ tr c ti p các giáo viên, cán b qu n lý c a tr ng và nh ng chuyên viên có kinh nghi m trong công tác t v n h ng nghi p để trao đ i, xin ý ki n v

nh ng mong mu n c a h cho v n đ nâng cao nh n th c v đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh năm nh t c a tr ng ngh

 Cácăph ngăphápăx lý d li u:

- S d ng các ph ng pháp th ng kê toán h c để x lý d li u sau khi kh o sát trên h c sinh

- S d ng ph ng pháp phơn tích n i dung để x lý d li u sau ph ng v n

C h ngă1:

1.1 Nh ng v năđ nghiên c uăliênăquanăđ năđ nhăh ng ngh nghi p

1.1.1 Những nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp trên thế giới

Vi c giáo d c h ng nghi p xu t hi n khá s m trên th gi i, nhi u n c Giáo d c h ng nghi p vƠ t v n h ng nghi p gi m t vai trò r t quan tr ng trong

h th ng giáo d c Ho t đ ng nƠy đ c tích h p trong nhi u môi tr ng giáo d c, chuyên nghi p và xã h i M t s n c nh ợ c, Mỹ, Hàn Qu c, n Ð , Anh, quy n b o đ m t v n h ng nghi p còn đ c khẳng đ nh trong các b lu t

Từ th kỷ XIX, Pháp đư xu t hi n nh ng phòng h ng nghi p Khách hàng

ch y u lƠ thanh niên đang l a ch n ngh nghi p VƠo năm 1849, đư xu t hi n quyển sách v i t a đ : ắH ng d n ch n ngh ” Cu n sách đ c xem là cu n sách

đ u tiên nói v h ng nghi p [5] N i dung cu n sách đư đ c p đ n s phát triển đa

d ng c a các ngành ngh trong xã h i do s phát triển c a công nghi p từ đó đư rút

ra nh ng k t lu n coi giáo d c h ng nghi p là m t v n đ quan tr ng không thể thi u khi xã h i ngày càng phát triển và cũng lƠ nhơn t thúc đẩy xã h i phát triển

Năm 1883 Mỹ, nhà tâm lý h c Ph.Ganton đư trình bƠy công trình th nghi m v i m c đích l a ch n ngh

Trên c s các lu n điểm v h ng nghi p c a C.Mác và V.I Lênin các nhà giáo d c Liên xô nh B.F Kapêep; X.Ia Bat sep; X.A Sapôrinxki; V.APôliacôp trong các tác phẩm và công trình nghiên c u c a mình đư ch ra m i quan h gi a

h ng nghi p và các ho t đ ng s n xu t xã h i, và n u s m th c hi n giáo d c

h ng nghi p cho th h trẻ thì đó s lƠ c s để h ch n ngh đúng đ n, có s phù

h p gi a năng l c, s thích cá nhân v i nhu c u xã h i [5] Đ ng th i các tác gi nƠy cũng đư trình bƠy nh ng nguyên t c, ph ng pháp th c hƠnh lao đ ng ngh nghi p cho HS ph thông t i các c s h c t p - lao đ ng liên tr ng

VƠo đ u th kỷ XX Mỹ, Anh, Pháp, Th y Điển đư xu t hi n các c s d ch

v h ng nghi p B n thân thu t ng "H ng nghi p” lƠ do giáo s Frank Parson

thu c đ i h c t ng h p Garvared (Mỹ) vƠo năm 1908 đư t ch c Boston l n đ u tiên Mỹ h i đ ng ngh nghi p giúp đỡ vi c ch n ngh cho ng i lao đ ng [5,tr.4] Theo Frank Parson: ắM t ngh đ c l a ch n không phù h p v i năng khi u, năng

l c c a ng i lao đ ng là m t ngh không có hi u qu , không có đ ng l c, không

có s thích thú khi làm vi c vƠ cũng lƠ ngh nghi p có thu nh p th p, trong khi m t ngh nghi p phù h p v i năng l c và s tr ng thì th ng khuy n khích ng i ta

th c hi n t t yêu c u công vi c, các d ch v có hi u qu và thu nh p cao”.[1]

Năm 1922 B Công nghi p vƠ th ng nghi p Pháp ban hành ngh đ nh v công tác h ng nghi p và thành l p S h ng nghi p cho thanh niên d i 18 tu i Năm 1938 công tác h ng nghi p mang tính pháp lý thông qua quy t đ nh ban hành

ch ng ch h ng nghi p b t bu c đ i v i t t c thanh niên d i 17 tu i

Đ c, năm 1925 - 1926 đư có 567 phòng t v n ngh nghi p đặc bi t, đư nghiên c u g n 400.000 thanh niên trong m t năm Vào th i kỳ này, Anh đư thành l p đ c m t h i đ ng qu c gia đặc bi t nghiên c u v v n đ này.[4]

VƠo năm 1930, Matxc va đư thƠnh l p phòng thí nghi m Trung ng v t

v n ngh và l a ch n ngh tr c thu c Trung ng đoƠn thanh niên C ng s n Lênin, trong đó phòng thí nghi m đóng vai trò quan tr ng trong vi c nghiên c u, t ng k t

và ph bi n nh ng kinh nghi m tiêu biểu c a các c quan t v n ngh , đặc bi t là

vi c l a ch n ngh c a tu i trẻ trong các tr ng ph thông kỹ thu t.[5,tr.8]

Vào nh ng năm 1940, nhƠ tơm lỦ h c ng i Mỹ J.L Holland đư nghiên c u

và thừa nh n s t n t i c a các lo i nhân cách và s thích ngh nghi p Đó lƠ m t s ngh nghi p mà cá nhân có thể ch n để có đ c k t qu làm vi c cao nh t Lý thuy t này c a J.L Holland đư đ c s d ng r ng rãi nh t trong th c ti n h ng nghi p trên th gi i.[29]

Tr c nghi m đ nh h ng ngh nghi p c a Holland: B công c nƠy đ c xây

d ng trên c s lý thuy t do chính ông Holland dày công tìm hiểu Lý thuy t này

d a trên 8 lu n điểm, trong đó 2 lu n điểm đ u là: H u nh ai cũng có thể đ c x p vào 1 trong 6 kiểu ng i, 6 kiểu ng i đó lƠ Realistic (xin t m dịch - Người thực tế,

ngh ệ sĩ –A), Social (Người có tính xã hội – S), Enterprising (Người dám nghĩ dám làm –E) và Conventional (Người công chức –C); có 6 môi tr ng ho t đ ng ng

đúng v i 6 kiểu ng i kể trên Lý thuy t này v sau l y 6 ch cái ghép l i thành tên Riasec Trên c s lý thuy t nƠy, John Holland đư xơy d ng m t b tr c nghi m dƠnh cho ng i mu n t tìm hiểu mình Qua nhi u năm phát triển, b tr c nghi m nƠy giúp cho ng i ta t phát hi n đ c các kiểu ng i tr i nh t đang ti m ẩn trong con ng i mình để t đ nh h ng khi l a ch n ngh Đ nh h ng ngh nghi p luôn

là m t trong nh ng ch đ nóng b ng vƠ đ c chú ý nh t đ i v i các em h c sinh

và các b n sinh viên H n bao gi h t, trong xã h i v i t c đ thay đ i nhanh chóng

nh hi n nay, nhu c u xác đ nh đ c m t đ nh h ng, m t con đ ng t ng lai phía tr c c a các b n h c sinh, sinh viên ngƠy cƠng tăng cao BƠi tr c nghi m c a Holland đ c phát triển từ nh ng năm 1950 vƠ cho đ n bây gi v n là m t trong

nh ng công c đáng tin c y đ c s d ng b i r t nhi u tr ng Đ i h c n i ti ng cho sinh viên c a mình để xác đ nh tính cách, s thích, điểm m nh c a b n thân và con đ ng ngh nghi p phù h p v i mình.[30]

B ng h ng thú ngh nghi p QIP đ c xây d ng b i S Larcebeau vƠo năm

1967 d a trên mô hình h ng thú c a Kuder Cho phép đánh giá h ng thú v i 9 nhóm ngh , v i m i nhóm ch n 10 ngh tiêu biểu.[10]

B c vào th kỷ XXI, Mỹ đang có nhi u n l c để nơng cao h n n a ch t

l ng giáo d c, tăng c ng k t qu h c t p c a h c sinh nhằm đ m b o cung c p

m t l c l ng lao đ ng có trình đ , có kh năng c nh tranh và thích ng linh ho t trong đi u ki n n n kinh t toàn c u,ầ Ng i ta đư đ a ra nhi u h ng gi i quy t

vƠ đ a ra các n i dung c n tăng c ng v i chi n l c quan tr ng, trong đó tăng

c ng m i liên h gi a các tr ng trung h c v i các doanh nghi p theo h ng chuyển d n thƠnh tr ng đƠo t o ngh chuyên nghi p M t ph n c a chi n l c này

là t o đi u ki n cho h c sinh tham gia làm vi c bán th i gian t i xí nghi p.[3]

Pháp là m t trong nh ng n c r t đ cao công tác h ng nghi p cho h c sinh ph thông và công vi c này do nh ng nhƠ tơm lỦ t v n h ng nghi p đ m nhi m, thu c biên ch c a B giáo d c và làm vi c t i các trung tơm đ c l p v i

các tr ng ph thông T i Pháp, phân bi t rõ 2 lo i: đ nh h ng h c đ ng

(orientation scolaire) th ng dành cho h c sinh ph thông và thanh thi u niên

(dưới 25 tuổi) vƠ đ nh h ng ngh dƠnh cho ng i tr ng thƠnh đư đi lƠm Pháp

có 2 các đ n v chuyên trách h ng nghi p là trung tâm INETOP (Viện nghiên

c ứu quốc gia về lao động và hướng nghiệp), CNAM (Học viện quốc gia về nghệ thu ật và nghề nghiệp).[32]

Hi n nay, các qu c gia trên th gi i đẩy m nh nghiên c u khoa h c h ng nghi p, m các trung tơm t v n h ng nghi p vƠ đƠo t o giáo viên, chuyên gia t

v n h ng nghi p Nhằm ngày càng c i thi n ch t l ng giáo d c ngh nghi p để phát huy các mặt tích c c c a quá trình đƠo t o đáp ng yêu c u th tr ng lao

đ ng

Theo T p chí T v n tơm lỦ, tháng t năm 1997 có nghiên c u v Yếu tố nh

hưởng trong định hướng nghề nghiệp và khát vọng nghề nghiệp của các cô gái vị thành niên s ớm Hai mô hình v s phát triển s nghi p c a các cô gái v thành niên

s m đ c kh o sát Đ i v i m i mô hình, c n tìm hiểu vai trò v gi i tính c a thanh thi u niên và các m i quan h gi a mẹ và con gái; trong đó có tìm hiểu v đặc điểm

c a các bà mẹ Đ nh h ng ngh nghi p (ở Mô hình 1) và nguy n v ng ngh nghi p

(ở Mô hình 2) là các k t qu c n kh o sát M t m u g m 276 cô gái đ c kh o sát

là các h c sinh n đ tu i l p 7 và l p 8 khu v c nông thôn c a m t Bang mi n Đông Nam và có s tham gia c a các bà mẹ Trong c hai mô hình, đặc điểm v

gi i c a thanh thi u niên và đặc điểm c a mẹ có vai trò đóng góp đáng kể vào thái

đ l a ch n ngh nghi p c a các cô gái v thành niên Ngoài ra, trong Mô hình 2, thanh thi u niên và các m i quan h gi a mẹ và con gái góp ph n nh h ng l n

đ n nguy n v ng ngh nghi p c a các cô gái [20]

M t nghiên c u khác nói v S ự hài lòng trong công việc của chuyên gia Công ngh ệ Thông tin: Tác động của công tác định hướng nghề nghiệp và tự động hóa trong m ột môi trường có sự hỗ trợ của của công cụ kỹ thuật phần mềm

Nghiên c u này kh o sát s hài lòng trong công vi c c a chuyên gia công

công c kỹ thu t ph n m m Mặc dù có s suy thoái g n đơy trong n n kinh t có thể có t m th i n i l ng tình tr ng thi u lao đ ng CNTT, các v n đ v tuyển d ng

và gi chơn nhơn viên có trình đ là chìa khóa cho s thành công c a các d án phát triển h th ng thông tin (IS) Nghiên c u này trình bày m t mô hình c a s k t h p

c a vi c s d ng công c kỹ thu t ph n m m và s hài lòng trong công vi c liên quan đ n đ nh h ng ngh nghi p Hai gi thuy t d a trên mô hình nƠy đư đ c th nghi m bằng cách s d ng k t qu th c nghi m thu th p thông qua ph ng pháp

đi u tra Vi c đ u tiên là xem xét li u các đ nh h ng ngh nghi p c a nhân viên IS

nh h ng nh th nào đ n s hài lòng trong công vi c c a h Vi c th hai là k t

h p các tác đ ng c a vi c s d ng công c kỹ thu t ph n m m K t qu cho th y

rằng trong m t môi tr ng có công c kỹ thu t ph n m m h tr , v i m t đ nh

h ng ngh nghi p kỹ thu t ch y u đư lƠm hƠi lòng h n đ i v i nh ng ng i qu n

lý Nh ng phát hi n này cho th y cu c chi n ch ng nh ng ng i không bi t s

d ng CNTT thông qua vi c t đ ng hóa cũng có thể lƠm tăng s hài lòng c a ng i lao đ ng [21]

Trong nghiên c u c a mình D.W.Chapman [18] cho rằng các y u t c đ nh

c a tr ng đ i h c nh h c phí, v trí đ a lý, chính sách h tr v chi phí hay môi

tr ng ký túc xá s có nh h ng đ n quy t đ nh ch n tr ng c a h c sinh Ngoài

ra ông còn nh n m nh nh h ng c a n l c c a các tr ng đ n quy t đ nh ch n

tr ng c a h c sinh D.W.Chapman còn cho rằng, các y u t t thân cá nhân h c sinh là m t trong nh ng nhóm y u t nh h ng đ n quy t đ nh ch n tr ng c a

b n thân h c sinh

M t nghiên c u khác c a lu n án ti n sỹ t i tr ng Đ i h c Columbia nói

v S ự nghiệp và định hướng công việc ở phụ nữ học đ i học M c đích c a nghiên

c u nƠy lƠ để lƠm rõ Ủ nghĩa c a vi c xây d ng và đ nh h ng ngh nghi p M i

b n bi n pháp phán đoán v đ nh h ng ngh nghi p cũng nh giá tr công vi c c a

ph n h c đ i h c Nhóm th nh t, ph n có đ nh h ng ngh nghi p thì có đ ng

l c và nh n th c v vai trò trong s nghi p ngh nghi p c a mình cũng nh chính trong cu c s ng tr ng thành c a h Nhóm th hai đ c g i lƠ đ nh h ng công

vi c Đ nh h ng này là đặc tr ng c a ph n v i nh ng nguy n v ng đ cao v c hai vai trò ngh nghi p và trách nhi m hôn nhơngia đình trong t ng lai Ph n làm vi c theo xu h ng ch n ngành ngh truy n th ng th ng có n tính và ít có

đ nh h ng ngh nghi p tr c khi ch n ngh , trái ng c v i nh ng ng i ph n

có đ nh h ng ngh nghi p h có nguy n v ng v ngành ngh ít mang tính truy n

c s s n xu t Ph huynh h c sinh có nh h ng r t l n đ n vi c cung c p nh ng

h tr thích h p nh t đ nh cho s l a ch n ngh nghi p, ngoài ra còn có s tác đ ng

c a anh ch em trong gia đình, b n bè, ầ

Khi phân tích v nhi m v , n i dung các hình th c c a công tác h ng nghi p, giáo s K.K Platônôv đư nêu ra cái g i lƠ ắTam giác h ng nghi p” Theo ông, công tác h ng nghi p ph i nhằm cho h c sinh th y rõ đ c 3 mặt sau:

- Nh ng yêu c u, đặc điểm c a các ngh nghi p

- Nh ng nhu c u xã h i đ i v i ngành ngh (còn gọi là thị trường lao động xã

h ội)

- Nh ng đặc điểm vƠ nhơn cách, đặc điểm v năng l c c a b n thân h c sinh

Ba mặt đó cũng chính lƠ n i dung c a công tác h ng nghi p Để th c hi n

đ c các n i dung đó, công tác h ng nghi p có các hình th c sau:

- Giáo d c và tuyên truy n ngh nghi p

- T v n ngh nghi p và tuyển ch n ngh nghi p

- Nhơn cách vƠ năng l c cá nhân.[6, tr.22]

1.1.2 Những nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam

Giai đo n 1977 - 1987 là m t giai đo n phát triển vàng c a giáo d c h ng nghi p Vi t Nam v i s th ng nh t, quan tơm vƠ đ ng thu n c a các gi i, s t o

đi u ki n phát triển khá l n từ các b ngành liên quan và chính ph cho h ng nghi p Nh ng tên tu i l n c a h ng nghi p Vi t Nam giai đo n này ít nh t ph i

kể đ n GS Đặng Danh Ánh, GS Ph m T t Dong, GS Nguy n Văn H , là

nh ng ng i tiên phong, và có nhi u đóng góp cho giáo d c h ng nghi p Vi t Nam

Công tác đƠo t o ngh cho m i ng i, để h đi vƠo lao đ ng s n xu t luôn luôn là m t y u t quan tr ng trong vi c tái s n xu t s c lao đ ng vì th mà công tác h ng nghi p là m t đi u ki n b t bu c để phát triển n n s n xu t xã h i Vì

v y, Ngh quy t H i ngh l n th 4 ban ch p hƠnh Trung ng Đ ng (khoá VII)

Tuyển ch n ngh

Giáo d c ngh nghi p

1 Th tr ng lao đ ng

3 Cá nhân và nh ng đặc điểm cá nhân

T v n ngh

2 Các ngh và yêu

c u c a ngh

đư khẳng đ nh s nghi p đ i m i có thƠnh công hay không, đ t n c b c vào th

kỷ XXI có v trí x ng đáng trong c ng đ ng th gi i hay không, ph n l n tùy thu c vào l c l ng thanh niên, vào vi c b i d ỡng rèn luy n th h thanh niên, công tác thanh niên là v n đ s ng còn c a dân t c, là m t trong y u t quy t đ nh s thành

b i c a cách m ng

Nh v y, trong b i c nh đang ti n hành xây d ng và hoàn thi n m t n n kinh

t th tr ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa, từng b c h i nh p v i n n kinh t khu

v c và th gi i n c ta hi n nay, v n đ con ng i là v n đ then ch t M t trong nh ng công tác hƠng đ u để hình thƠnh con ng i m i xã h i ch nghĩa đó chính lƠ đƠo t o ngh cho ng i lao đ ng

Vi t Nam đư có nhi u đ tài nghiên c u v lĩnh v c h ng nghi p cho h c sinh trong tr ng trung h c ph thông, đánh giá đ c ho t đ ng h ng nghi p cho

h c sinh trong tr ng trung h c ph thông t i m t s đ a bƠn nh : B o Lâm, Bình

D ng, B c Liêu, Qua kh o sát, th ng kê các nghiên c u, h u h t các nghiên

c u cho th y rằng ho t đ ng h ng nghi p các đ a ph ng còn nhi u h n ch và

b t c p Từ đó, các nghiên c u đ a ra gi i pháp nhằm nâng cao hi u qu cho ho t

đ ng h ng nghi p cho h c sinh trung h c ph thông trên đ a bàn, m t s nghiên

c u nh : ắNghiên cứu đề xuất gi i pháp hướng nghiệp cho học sinh phổ thông t i

huy ện B o Lâm, Tỉnh Lâm Đồng”; ắNâng cao chất lượng công tác hướng nghiệp cho h ọc sinh trường THPT Nguyễn Trãi, tỉnh Bình Dương”; ắBiện pháp nâng cao

ch ất lượng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT t i thành phố B c Liêu tỉnh

B c Liêu” Các nghiên c u góp ph n giáo d c toàn di n và chuẩn b ti n đ cho các

em l a ch n ngành ngh phù h p theo đúng s tr ng, nguy n v ng và nhu c u phát triển ngu n nhân l c đ a ph ng trong th i gian t i Các nghiên c u ch gi i

h n v công tác h ng nghi p cho h c sinh ph thông, trong khi đó, các đ tài này còn nhi u v n đ c n nghiên c u sơu h n v ph m vi các đ i t ng khác trong xã

h i vì h ng nghi p không ch v i h c sinh ph thông mà có thể h ng nghi p cho

h c sinh tr ng ngh , sinh viên đ i h c, công nhân, hoặc ng i lao đ ng khác

Bên c nh đó, cũng có nghiên c u t p trung vào tìm hiểu vƠ đánh giá m c đ tác đ ng c a y u t gia đình, b n bè, nhƠ tr ng đ n quy t đ nh l a ch n ngh nghi p c a h c sinh kh i 12 Qua đó có thể đ a ra nh ng g i Ủ đ xu t trong vi c xây d ng nh ng ch ng trình hƠnh đ ng phù h p v i vi c đ nh h ng ngh nghi p cho h c sinh: ắĐịnh hướng nghề nghiệp: nh hưởng của gia đình, b n bè, nhà

trường đến học sinh khối 12” Nghiên c u c a đ tài gi i h n trong vi c tìm hiểu v

đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh l p 12 nh h ng từ gia đình, b n bè, nhà

tr ng, đ tƠi ch a tìm hiểu đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh h c các tr ng ngh hoặc sinh viên đ i h c, ầ vƠ đ tƠi cũng ch a nghiên c u v s hiểu bi t v ngh nghi p c a h c sinh, v năng l c, đặc điểm, s tr ng c a b n thân h c sinh

M t s H i th o chuyên đ mang tính qu c gia, qu c t v h ng nghi p cũng đ c t ch c v i s tham gia c a nhi u nhà chuyên môn, các nhà giáo d c C thể nh sau:

H i th o h ng nghi p H i sinh viên Vi t Nam t i Pháp 2014, Paris ngày 24/05/2014 H i Sinh viên Vi t Nam t i Pháp vừa ph i h p v i H i sinh viên Vi t Nam t i Paris vƠ tr ng l n ESCP Europe t i Paris (Pháp) t ch c bu i h i th o

h ng nghi p dành cho các h c sinh, sinh viên Vi t Nam đang h c t p t i Pháp H i

th o cung c p cho sinh viên tình hình th c t v vi c lƠm vƠ c h i phát triển kinh doanh t i Pháp và t i Vi t Nam Sinh viên có thể tìm n i th c t p và tìm vi c làm

v i s có mặt c a m t s công ty tuyển d ng, ầ [27]

H i th o Kỹ năng t v n h ng nghi p t i RMIT Vi t Nam, H i th o gi i thi u lý thuy t và th c hành các kỹ năng trong t v n h ng nghi p và th o lu n v cách k t h p các kỹ năng nƠy vƠo công tác h ng nghi p t i tr ng H i th o th o

lu n v cách k t h p kỹ năng t v n cá nhân trong h ng nghi p vào công tác

h ng nghi p t i tr ng trung h c.[28]

Tóm l i, h u h t các nghiên c u t p trung vào nghiên c u th c tr ng vƠ đ

xu t gi i pháp nhằm nâng cao hi u qu cho công tác h ng nghi p đ i v i h c sinh

ph thông, và m t s y u t nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh

l p 12 Hi n nay, ho t đ ng h ng nghi p cho h c sinh ph thông nhằm m c tiêu

giáo d c toàn di n, góp ph n vào vi c phân lu ng h c sinh ph thông, lƠ b c kh i

đ u quan tr ng trong vi c phát triển ngu n nhân l c cho xã h i M t s H i th o

di n ra cũng nhằm t p trung đ c p đ n công tác h ng nghi p cho đ i t ng là h c sinh trung h c ph thông, hoặc có h i th o v n i dung giúp sinh viên đ i h c tìm

n i th c t p, c h i làm vi c, ầ Tuy nhiên, các đ tài nghiên c u và các H i th o

ch a đ c p đ n vi c tìm hiểu s hiểu bi t v đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh các tr ng d y ngh

Do đó, v i đ tài nƠy, ng i nghiên c u t p trung nghiên c u v đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh ph m vi tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh thành ph H Chí Minh Từ đó đ a ra nh ng gi i pháp nhằm nâng cao s hiểu bi t

c a h c sinh trong đ nh h ng ngh nghi p, giúp các em có thể tin t ng rằng ngh mình đang l a ch n là phù h p và h c sinh có s say mê, g n bó b n v ng v i ngh nghi p c a mình

1.2 Khái ni m v đ nhăh ng ngh nghi p

N n giáo d c Vi t Nam đang hòa nh p v i n n giáo d c các n c trên th

gi i Nhi u tr ng h c, các trung tâm Kỹ thu t t ng h p - H ng nghi p, các t

ch c xã h i đư vƠ đang n l c giáo d c h ng nghi p cho h c sinh ph thông nhằm

đ t đ c m c tiêu giáo d c con ng i toàn di n Phát triển ngh nghi p cho cá nhân

m i ng i lƠ đi u vô cùng quan tr ng, công vi c chuyên môn đ c hình thành m t cách chính th ng, ng i lao đ ng đòi h i m t trình đ h c v n nh t đ nh, ngh nghi p là ho t đ ng c b n giúp con ng i t n t i và phát triển Bên c nh đó, tùy thu c vào nh n th c, vào kh năng s quy t đ nh vi c đ nh h ng ngh nghi p

m i cá nhơn Để làm rõ n i dung nghiên c u, chúng ta c n tìm hiểu 3 khái ni m c

H ng nghi p là các ho t đ ng nhằm h tr m i cá nhân ch n l a và phát triển chuyên môn ngh nghi p phù h p nh t v i kh năng c a cá nhơn, đ ng th i

th a mãn nhu c u nhân l c cho t t c các lĩnh v c ngh nghi p (thị trường lao

động) c p đ đ a ph ng vƠ qu c gia.[33]

Theo từ điển ti ng Vi t: ắH ng nghi p là thi hành nh ng bi n pháp nhằm

đ m b o s phân b t i u (có chú ý tới năng khiếu, năng lực, thể lực) n i dung

theo ngành và lo i lao đ ng giúp đỡ l a ch n h p lý ngành ngh ”.[7,tr.458]

Theo từ điển giáo d c h c: ắH ng nghi p là h th ng các bi n pháp giúp đỡ

h c sinh làm quen tìm hiểu ngh , l a ch n, cân nh c ngh nghi p v i nguy n v ng, năng l c, s tr ng c a m i ng i V i nhu c u và đi u ki n th c t khách quan xã

h i”.[4,tr.209]

T i H i ngh l n th 9 (tháng 10/1980) nh ng ng i đ ng đ u c quan giáo

d c ngh nghi p các n c xã h i ch nghĩa h p t i La-ha-ba-na th đô Cu Ba đư

th ng nh t v khái ni m h ng nghi p nh sau: "H ng nghi p là h th ng nh ng

bi n pháp d a trên c s tâm lý h c, sinh lý h c, y h c và nhi u khoa h c khác để giúp đỡ h c sinh ch n ngh phù h p v i nhu c u xã h i, đ ng th i tho mãn t i đa nguy n v ng, thích h p v i nh ng năng l c, s tr ng và tâm sinh lý cá nhân, nhằm m c đích phơn b h p lý và s d ng có hi u qu l c l ng lao đ ng d tr có

sẵn c a đ t n c".[5,tr.5]

1.2.2 Nghề nghiệp (Career)

Ngh nghi p là khái ni m dùng để ch nh ng công vi c s g n bó v i b n thân

c a m i ng i trong h u h t ph n l n kho ng th i gian quan tr ng c a cu c đ i h Ngh nghi p theo ch La tinh (Professio) có nghĩa lƠ công vi c chuyên môn

đ c hình thành m t cách chính th ng là d ng lao đ ng đòi h i m t trình đ h c

v n nƠo đó, lƠ ho t đ ng c b n giúp con ng i t n t i

Theo E.A.Klimov: ắNgh nghi p lƠ lĩnh v c s d ng s c lao đ ng v t ch t và tinh th n c a con ng i m t cách có gi i h n c n thi t cho xã h i (do sự phân công

lao động mà có), nó t o cho con ng i kh năng s d ng lao đ ng c a mình để l y

nh ng ph ng ti n c n thi t cho t n t i và phát triển”.[5,tr.13]

Theo từ điển ti ng Vi t thì: ắNgh là công vi c chuyên môn làm theo s phân công lao đ ng c a xã h i” Ngh nghi p là ngh để sinh s ng và ph c v xã

h i.[7,tr.67]

Từ m t s quan ni m nêu trên, chúng ta có thể hiểu v ngh nghi p nh m t

d ng lao đ ng vừa mang tính xã h i (sự phân công xã hội), vừa mang tính cá nhân (nhu c ầu b n thân), trong đó con ng i v i t cách lƠ ch thể ho t đ ng đòi h i để

tho mãn nh ng nhu c u nh t đ nh c a xã h i và cá nhân

1.2.3 Định hướng nghề nghiệp (Career Orientation)

Đ nh h ng ngh nghi p là quá trình ho t đ ng tích c c, ch đ ng c a ng i

h c d i s h ng d n c a nhƠ tr ng, gia đình v i s h tr c a các trung tâm kỹ thu t h ng nghi p và các t ch c xã h i nhằm giúp cho ng i h c hiểu v th gi i ngh nghi p để h có thể l a ch n m t ngh phù h p cho b n thơn trong t ng lai

Đ nh h ng ngh giúp con ng i t xác l p ngh nghi p vƠ đi t i quy t đ nh

m t cách có ý th c trong vi c ch n l a con đ ng ngh nghi p phù h p v i nh ng đặc điểm tâm lý và kh năng c a con ng i cùng v i yêu c u xã h i.[31]

Đ nh h ng ngh nghi p là m t khái ni m bao g m hai y u t liên k t v i nhau chặt ch : y u t th nh t ch tr ng thái đ ng c a khái ni m - là quá trình xác

đ nh cho mình m t h ng đi, h ng ph n đ u, rèn luy n, và y u t th hai - s c n thi t ph i th c hi n ho t đ ng c a b n thân theo m t h ng đư đ c xác đ nh, trên

c s l y m t m c tiêu, m t đích nƠo đó lƠm chuẩn để xác đ nh h ng hành

đ ng.[5,tr.11]

Đ nh h ng ngh nghi p đ c hiểu là m t quá trình ho t đ ng đ c ch thể

t ch c chặt ch theo m t lôgíc h p lý v không gian, th i gian, v ngu n l c t ng

ng v i nh ng gì mà ch thể có đ c nhằm đ t t i nh ng yêu c u đặt ra cho m t lĩnh v c ngh nghi p hoặc c thể h n lƠ c a m t ngh nƠo đó.[5,tr.11]

Khái nhi m v Đ nh h ng ngh nghi p phù h p vƠ đ c s d ng trong n i dung nghiên c u nh sau:

“Định hướng nghề nghiệp là sự hiểu biết, nhận thức của người học về thế

c ủa các phương tiện truyền thông Từ đó giúp người học đi tới quyết định một cách

có ý th ức trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với kh năng trong tương lai cùng v ới yêu cầu của xã hội.”

1.3 Đ nhăh ng ngh nghi p trong giáo d c chuyên nghi p

Nh n th c ngh nghi p lƠ quá trình ph n ánh các đặc tr ng c b n c a ngh nghi p, nh ng biểu hi n đ nh giá c a xã h i trong nh ng đi u ki n phát triển kinh t

- xã h i c thể v i giá tr c a ngh nghi p và nh ng đặc điểm phát triển tâm lý, sinh

lý c a nh ng con ng i làm vi c trong ngh nghi p đó Vì v y, trong quá trình đ nh

h ng ngh nghi p cho h c sinh c n có nh ng đ nh h ng sau:

1.3.1 Định hướng nhận thức đối với nghề nghiệp

đ nh h ng cho hƠnh đ ng l a ch n ngh c a h c sinh Qua đó, h c sinh có đ c

nh n th c đúng đ n, đ y đ , sâu s c v ngh nghi p s có tác d ng thúc đẩy hành

đ ng ch n ngh c a h c sinh phù h p v i nguy n v ng, kh năng c a mình, bi t trân tr ng và tha thi t yêu ngh mình ch n, giúp cho cá nhơn có đi u ki n để sáng

t o trong ngh nghi p, góp ph n mang l i hi u qu nhi u h n cho xư h i, cho gia đình vƠ b n thân Đi u nƠy còn lƠ đ ng l c giúp h c sinh d dƠng đ t đ c nh ng thành công trong ngh để h c sinh có thể có nh ng đóng góp nhi u h n cho gia đình vƠ xư h i đ ng th i mang l i cu c s ng t t đẹp cho b n thân

1.3.2 Định hướng thái độ đối với nghề nghiệp

Hành vi l a ch n ngh c a tu i trẻ có liên quan nhi u t i thái đ c a h Thái

đ đ i v i ngh nghi p là s đánh giá chung mang tính lơu dƠi c a cá nhân v giá tr

ngh nghi p Thái đ đó có thể lƠ khuynh h ng ph n ánh tích c c hoặc tiêu c c

c a con ng i đ i v i ngh nghi p M i thái đ đ i v i ngh nghi p đ u bao g m 3

y u t sau:

* Y u t tình c m: Bao g m các c m xúc ch p nh n hoặc th v i ngh nghi p

* Y u t nh n th c: Là quan ni m và hiểu bi t c a cá nhân v m t ngh c

thể nƠo đó mƠ h có d đ nh l a ch n

* Y u t hành vi: Là s thể hi n quan ni m và tình c m c a mình thành hành

đ ng HƠnh đ ng này có thể là chú ý h c t t nh ng môn có liên quan t i s l a

ch n ngh , tìm đ c các tài li u nói v ngh đó, tuyên truy n ngh đó cho bè b n, Trên c s đó h c sinh đ a ra đ c hành vi l a ch n ngh đúng đ n cho b n thân

Như vậy động cơ chọn nghề của mỗi cá nhân là những yếu tố tâm lý thúc đẩy

cá nhân, chi ph ối mọi ho t động của cá nhân, giúp họ vươn tới sự xác định cho mình m ột nghề nghiệp nào đó.[5,tr.22]

1.3.3 Năng lực nghề nghiệp

Theo K.K Platônôv "năng l c đ i v i m t ngành ngh nh t đ nh nƠo đó

đ c xác đ nh b i nh ng yêu c u mà ngành ngh đó đặt ra cho cá nhân nào ti p thu

đ c nó" [5,tr.24] Đi u đó cũng có nghĩa lƠ năng l c ngh nghi p đ c phát triển không ch trong ho t đ ng ngh nghi p mà nó còn có thể đ c hình thành và phát triển trong quá trình chuẩn b cho ngh nghi p t ng lai c a m i cá nhân H ng thú,

s thích đ i v i m t ngh nƠo đó đ i v i cá nhân n u c ng v i s tham gia tích c c vƠo lao đ ng chi m lĩnh ngh thì năng l c ngh nghi p c a cá nhơn cƠng có đi u

ki n phát triển Năng l c có ti n đ sinh h c là nh ng t ch t có sẵn trong h di truy n, song n u trong đ i s ng cá nhơn không có đ c nh ng đi u ki n c n thi t

để phát huy nh ng t ch t đó thƠnh năng l c thì "v n li ng tr i cho" này s b thui

ch t

M i con ng i đ u ti m ẩn nh ng năng l c và nh ng s tr ng đặc bi t để

đi t i thành công, thành tài, n u bi t t n d ng đ y đ các c s y đặc bi t là nh ng

d mang đ n thành công nh ng ng i th t b i, chính h đư không đánh giá đ c mình, không t ki m ch đ c mình và không nhìn th y s tr ng c a chính mình nên đư d n đ n nh ng l a ch n sai l m v đ m i ph ng di n

T nh n th c chính là nh n th c v chính mình, có thể đó lƠ s c đẩy để đ t

t i thành công B i v y trong ho t đ ng giáo d c c a nhƠ tr ng, n u thi u đi s

hiểu bi t h c sinh v mặt sinh h c để t o ra nh ng đi u ki n c n thi t cho s phát triển nh ng u th v trí l c, thể l c c a h c sinh thì khó có thể phát hi n và hình thƠnh đ c năng l c ngh nghi p cho h c sinh.[5,tr.25]

Tóm l i, nh n th c không đúng v ngh nghi p, thi u s hiểu bi t v ngh khi n cho vi c ch n ngh khó khăn, đi u đó nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh Để không ph i lúng túng vƠ có s đ u t t t cho ngh nghi p trong t ng lai, h c sinh cũng c n tìm hiểu để có nh ng hiểu bi t nh t đ nh v th

tr ng lao đ ng, v nhu c u, đi u ki n vi c lƠm, ngƠnh ngh đƠo t o, tuyển d ng,

Để từ đó các em có d tính lơu dƠi cho t ng lai, gặt hái đ c thƠnh công, thăng

ti n trong ngh nghi p Ch n ngh không đúng năng l c, tính cách b n thơn, khi

ch n ngƠnh, ch n tr ng không đánh giá đúng năng l c b n thơn s d n đ n h u

qu : n u đánh giá quá cao s d n t i ch n tr ng thi không phù h p Còn n u đánh giá quá th p, ng i h c s không dám ch n nh ng ngh phù h p, nh ng tr ng t t,

uy tín, đƠo t o ch t l ng Vì v y, hiểu bi t v ngh nghi p, th tr ng lao đ ng vƠ năng l c b n thơn có tác đ ng to l n đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh

1.3.4 Định hướng nghề nghiệp của học sinh nh hưởng từ các yếu tố bên ngoài

 Yếu tố gia đình

Gia đình lƠ y u t r t quan tr ng đ i v i s phát triển v m i mặt c a h c sinh trong đó có c v n đ đ nh h ng, l a ch n ngh nghi p c a các em Trong gia đình, cha mẹ lƠ ng i luôn luôn g n gũi, hiểu rõ các em nh t nên cha mẹ có thể

bi t đ c h ng thú, năng l c, s thích c a các em ra sao Cha mẹ là nh ng ng i

đi tru c có nhi u kinh nghi m th c t , có s hiểu bi t v th gi i, ngh nghi p trong

xã h i h n các em Vì v y các em có s nh h ng và tin tu ng r t l n từ cha mẹ trong vi c l a ch n ngh nghi p cho b n thơn H n n a trong đi u ki n xã h i hi n

nay, v n đ vi c làm sau khi ra tr ng (học nghề của học sinh) còn ph thu c r t

nhi u vào các m i quan h và kh năng tƠi chính c a gia đình Đi u đó cƠng khẳng

đ nh vai trò quan tr ng c a gia đình đ i v i vi c l a ch n ngh nghi p c a h c sinh

Tuy nhiên, s can thi p, nh h ng quá l n từ cha mẹ đ n vi c l a ch n ngh nghi p c a h c sinh s có tác đ ng hai mặt: M t mặt, đ i v i nh ng tr ng

h p cha mẹ hiểu rõ năng l c, h ng thú c a con, hiểu bi t rõ v các ngành ngh trong xã h i, nên h ng cho con mình l a ch n nh ng ngh phù h p Mặt khác là

có m t b ph n không nh các b c ph huynh l i áp đặt con cái l a ch n ngh nghi p theo ý mình V i suy nghĩ lƠ cha mẹ ph i có trách nhi m v i con cái từ vi c

ch n ngh đ n lúc tìm vi c làm mà h u nh không tính đ n h ng thú, năng l c s

tr ng c a các em Đi u nƠy đư d n đ n vi c l a ch n ngh sai l m c a h c sinh, hình thành các em tính th đ ng, l i vào cha mẹ VƠ đơy cũng lƠ m t trong s các nguyên nhơn c b n d n đ n hi n t ng không thƠnh đ t trong ngh , chán ngh ,

nh ng đi u th m kín, riêng t nh ng d đ nh v ngh nghi p, v t ng lai Trong

m i quan h này các em có thể t khẳng đ nh đ c kh năng, v trí c a mình, đ c giúp đỡ b n bè So v i tình b n c a l a tu i HS trung h c c s thì tình b n c a HS THPT có nhi u s khác bi t, các em ch n b n trên c s c a s phù h p v nhi u mặt và s cân nh c, vì v y, m i quan h nƠy th ng khá b n chặt và t n t i su t

cu c đ i các em Chính vì v y b n bè cùng l p, cùng tr ng cũng lƠ m t y u t quan tr ng nh h ng đ n s l a ch n ngh nghi p c a HS THPT [15]

 Yếu tố nhà trường

V mặt lý lu n, giáo d c h ng nghi p trong nhà tr ng ph i đóng vai trò

HS trong tr ng ph thông đ c thể hi n nh là m t h th ng tác đ ng s ph m nhằm giúp cho các em l a ch n đ c ngh nghi p m t cách h p lý Trong nhà

tr ng, giáo d c h ng nghi p là m t trong nh ng hình th c ho t đ ng h c t p c a

HS Thông qua ho t đ ng này, m i HS ph i lĩnh h i đ c nh ng thông tin v ngh nghi p trong xã h i, n m đ c h th ng các yêu c u c a từng ngh c thể mà mình

mu n ch n, ph i có kỹ năng t đ i chi u nh ng phẩm ch t, nh ng đặc điểm tâm - sinh lý c a mình v i h th ng yêu c u c a ngh đang đặt ra cho ng i lao đ ng,

Nh v y, thông qua vi c t ch c ho t đ ng giáo d c h ng nghi p, nhƠ tr ng s giúp cho h c sinh l a ch n ngh nghi p m t cách phù h p v nhu c u, h ng thú, s

tr ng, đặc điểm tâm - sinh lý c a m i HS, đ ng th i phù h p v i đi u ki n c a

m i HS cũng nh nhu c u v nhân l c c a xã h i đ i v i ngh Từ đó giúp đi u ti t

h p lý vi c chuẩn b ngu n l c lao đ ng cho xã h i, đáp ng t t nhu c u v ngu n nhân l c c a đ t n c trong quá trình CNH - HĐH Từ đó có thể khẳng đ nh, GDHN vƠ t v n h ng nghi p h c đ ng là không thể thi u trong các ho t đ ng giáo d c tr ng ph thông Là m t trong các mặt giáo d c phát triển toàn di n cho HS, h n n a nó còn mang Ủ nghĩa kinh t - xã h i r t l n [15]

Ngoài ra, các ph ng ti n thông tin đ i chúng và các t ch c xã h i cũng lƠ

y u t nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh Trong th i đ i bùng n

c a công ngh thông tin vƠ các ph ng ti n thông tin đ i chúng nh hi n nay đư tác

đ ng không nh t i vi c l a ch n ngh nghi p c a HS V i s h tr c a sách, báo, phim nh, truy n hình đặc bi t là kho thông tin kh ng l - m ng Internet, các em d dàng n m b t, ti p thu các thông tin đa d ng v m i mặt c a các lĩnh v c đ i s ng

xã h i Tuy nhiên, dù đa d ng đ n m c nƠo thì đơy cũng lƠ nh ng d ng thông tin

m t chi u, ít có c h i để các em trao đ i và nh n đ c s t v n c n thi t đặc bi t

là trong v n đ t v n h ng nghi p Tuy nhiên cũng c n đ c ph i khẳng đ nh

rằng trong đi u ki n giáo d c h ng nghi p trong các nhà tr ng vƠ gia đình đang

có nhi u b t c p nh hi n nay thì các ph ng ti n thông tin đ i chúng gi vai trò quan tr ng, đư ph n nào cung c p cho HS các thông tin v ngh nghi p trong xã h i,

các yêu c u c a ngh , giúp cho HS t đ nh h ng trong vi c l a ch n ngh nghi p

Bên c nh đó các t ch c khác nh : H i ph n , ĐoƠn thanh niên, H i c u chi n binh, các trung tâm t v n, có tác đ ng đáng kể đ n vi c l a ch n ngh nghi p c a HS đ a ph ng, đặc bi t là các đ a ph ng có ngh truy n th ng Các t ch c xã h i nƠy đóng vai trò lƠ t v n, cung c p cho các em thông tin v ngh , các yêu c u c a ngh , h tr h c ngh và vi c làm, Trên các ph ng ti n

thông tin đ i chúng g n đơy (tivi, sách, báo, ) cũng đư có các ch ng trình v

h ng nghi p vƠ t v n mùa thi tuy nhiên n i dung v n ch y u xoay quanh vi c

gi i đáp các th c m c c a HS khi đi thi, làm bài thi, HƠng năm, B Giáo d c và ĐƠo t o xu t b n quyển sách h ng d n tuyển sinh khá chi ti t nh ng n i dung cũng ch đ c p đ n vi c gi i thi u tr ng, mã tr ng, môn thi, ch tiêu tuyển sinh,

đ a điểm tr ng, mà thi u hẳn ph n gi i thi u sâu v các tr ng, các ngành h c, các đặc điểm, yêu c u c a ngƠnh đó đ i v i ng i h c, và nhi u thông tin c n thi t khác nh h ng d n các em nên h c tr ng nào, ngành ngh gì là phù h p v i kh năng vƠ đi u ki n c a m i HS, thi u các tr c nghi m (test) khách quan giúp HS

b c đ u tìm ra s phù h p c a b n thân v i nh ng ngành ngh mƠ các em đang

l a ch n

1.4 Xuăh ng l a ch n ngh nghi p c a h c sinh

Đ i v i h c sinh h u h t các em đư hình thƠnh nh ng suy nghĩ l a ch n ngh nghi p t ng lai cho b n thân, các em nh n ra rằng cu c s ng t ng lai c a mình

ph thu c r t l n vào vi c ch n ngh nghi p c a ngày hôm nay Tuy nhiên, s hiểu

bi t v nhu c u ngh nghi p c a các em còn r t phi n di n vƠ ch a đ y đ , đa s các em đ u mu n thi vƠo các tr ng đ i h c mƠ ch a cơn nh c đ n năng l c, s

tr ng, các t ch t c a cá nhân hoặc vi c quy t đ nh ngành ngh ch đ n thu n là theo xu h ng chung c a nhóm b n Các em ch a có s cân nh c kỹ l ỡng v m t quy t đ nh r t quan tr ng nh h ng đ n cu c s ng t ng lai c a chính mình Để giúp các em trong v n đ này, m t trong nh ng ph ng pháp đ c quan tâm hi n

h c các tr ng ngh , nhằm giúp các em có cái nhìn đúng đ n v ngh nghi p mình đang l a ch n và có s say mê, g n bó v i ngh m t cách b n v ng trong

t ng lai

K t lu n ch ngă1

Qua tìm hiểu t ng quan và tìm hiểu c s lý lu n c a v n đ nghiên c u, tác

gi nh n th y h ng nghi p cho h c sinh đóng vai trò r t quan tr ng trong quá trình giáo d c, bên c nh đó, h ng nghi p cũng chính lƠ ti n đ để đƠo t o ngu n nhân

l c lao đ ng có ch t l ng, đáp ng yêu c u phát triển xã h i Đặc bi t là trong th i

đ i ngƠy nay, khi đ t n c ta đang đẩy m nh vi c th c hi n quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c v i nh ng đòi h i ngƠy cƠng cao, cƠng tăng thì ch t

l ng lao đ ng cƠng đ c chú tr ng VƠ đi u đó ph thu c r t nhi u vào hi u qu

c a ho t đ ng h ng nghi p trong nhƠ tr ng H ng nghi p là m t quá trình lâu dài v i nhi u tác đ ng t ng h p để đem l i hi u qu cao nh t

Giáo d c h ng nghi p tr ng d y ngh giúp cho h c sinh h c ngh ch n

đ c m t ngh c thể phù h p trong m t s ngh mƠ tr ng đang đƠo t o Do v y, đặc tr ng giáo d c c a tr ng ngh là thích ng ngh Vì thích ng ngh ch xu t

hi n khi h c sinh b t đ u h c ngh , đ c hình thành và phát triển trong quá trình

h c t p, rèn luy n tay ngh trong các tr ng d y ngh vƠ các c s s n xu t kinh doanh

Để h c sinh ch n đ c m t ngh phù h p và nhanh chóng thích ng v i ngh , tr ng d y ngh c n ph i t ch c h ng nghi p cho h c sinh tr c khóa h c

Hi n nay, nhi u h c sinh tham gia h c ngh b h c gi a chừng, xin chuyển đ i ngh , ầ Bên c nh đó, m t s h c sinh đư t t nghi p các tr ng d y ngh không lƠm đúng chuyên môn ngh đư h c Có nhi u nguyên nhân khác nhau d n đ n

nh ng y u t trên, nh ng nguyên nhơn ch y u là do hi n nay trong các tr ng d y ngh ch a th c hi n t t công tác h ng nghi p cho các em tr c khi đăng kỦ h c ngh Do v y, các em ch n ngh không phù h p v i năng l c b n thơn vƠ ch a thích ng v i ngh

Trong đi u ki n hi n nay, hàng lo t các yêu c u đặt ra cho n n giáo d c Vi t Nam là giáo d c, đƠo t o con ng i phát triển toàn di n, đơy lƠ m t thách th c r t

l n cho giáo d c ngh nghi p Vi t Nam, trong đó ph i l u Ủ đ n ngu n nhân l c tham gia tr c ti p vào quá trình s n xu t

Tóm l i, từ nh ng lý lu n trên, nghiên c u này t p trung tìm hiểu v đ nh

h ng ngh nghi p c a h c sinh tr ng Cao đẳng ngh Kỹ thu t Công ngh Thành

ph H Chí Minh thông qua các n i dung:

- Hi u bi t v ngh ănghi păvƠăth tr ngălaoăđ ngăc aăngh ăh căsinhă đangăh c

- Hi u bi t v nĕngăl c b n thân h c sinh

- Các y u t c ăb n nhăh ngăđ n vi c ch n ngh c a h c sinh nh ă giaăđình,ăb năbèăvƠănhƠătr ng

Từ vi c tìm hiểu trên, k t qu c a lu n văn đ a ra m t s gi i pháp nhằm nâng cao s hiểu bi t c a h c sinh trong vi c ch n ngh , h c ngh phù h p t i

tr ng

Ch ngă2:

THI TăK ăVĨăT ăCH CăNGHIểNăC U

2.1 Mô hình nghiên c u

Căn c vƠo c s lý thuy t và lý lu n ch ng 1, đ nh h ng ngh nghi p

c a h c sinh có s nh h ng từ các y u t bên trong b n thân h c sinh nh : hiểu

bi t v ngh đang h c, hiểu bi t v th tr ng lao đ ng, hiểu bi t v năng l c b n thân, v đặc điểm, s thích cá nhân, khí ch t, năng khi u, ầ Bên c nh đó các y u t bên ngoƠi có tác đ ng không nh đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh, các y u

t g m: Gia đình, b n bè vƠ nhƠ tr ng Trên c s có 6 nhóm y u t tác đ ng đ n

đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh, nghiên c u này đ xu t mô hình nh sau:

Hình 2.1: Mô hình nghiên cứu đề xuất

Mô hình nghiên c u đ c đ xu t v i 6 gi thuy t từ H1 đ n H6 Trong đó, các nhóm y u t đ c gi thuy t từ H1 đ n H6 là các bi n đ c l p đ nh l ng tác

đ ng tr c ti p đ n bi n ph thu c lƠ đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh (quyết

định chọn nghề) Ngoài ra s xem xét các y u t v đặc điểm h c sinh, gi i tính và

lý do ch n ngh là các bi n bi n đ nh tính kỳ v ng tác đ ng gián ti p lên m i quan

h gi a các bi n đ c l p nêu trên và bi n ph thu c trong mô hình

Các thành ph ần và gi thuyết trong mô hình:

Gi thuy t H1: Hiểu bi t v ngh nghi p mà h c sinh đang h c có nh h ng

Gi thuy t H6: Y u t nhƠ tr ng có nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a

h c sinh

2.2 Thi t k và t ch c nghiên c u

2.2.1 Quy trình nghiên cứu

Quy trình nghiên c u cung c p cái nhìn t ng quát v th t vƠ ti n trình th c

hi n các công vi c trong nghiên c u nhằm đ t đ c m c tiêu nghiên c u Quy trình nghiên c u đ c th c hi n nh sau:

Hình 2.2: Quy trình nghiên cứu

2.2.2 Xây dựng thang đo

Thang đo lƠ ph ng ti n quan tr ng để đo l ng đ c s d ng r t ph bi n trong các nghiên c u, lƠ ph ng ti n cho vi c thu th p thông tin d i d ng tr l i các ph ng án trong b ng h i M t trong nh ng y u t quan tr ng đánh giá hi u

qu c a thang đo lƠ ph i xơy d ng đ c h th ng các ch báo phù h p v i n i dung

c a đ tƠi nghiên c u, từ đó lƠm c s cho vi c phơn nhóm th ng kê ph c v cho đ tài nghiên c u

Căn c vƠo mô hình nghiên c u, đ tƠi xơy d ng các ch báo để đo l ng các nhơn t tác đ ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh tr ng Cao đẳng ngh

Kỹ thu t Công ngh ThƠnh ph H Chí Minh nh sau:

a Thang đo “ảiểu biết của học sinh về nghề nghiệp mà b n thân đang học”

Thang đo v ắHiểu bi t c a h c sinh v ngh mƠ b n thơn đang h c” đ c xơy d ng d a trên 07 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

NN1 Tr c khi vƠo h c t i tr ng, b n đư tìm hiểu v ngh nghi p thông qua

Thi t k b ng kh o sát, đi u tra m u

Th ng kê mô t ,

kiểm đ nh đ tin c y, phân tích nhân t , Xác đ nh l i thang

đo

Phân tích s khác

bi t (ph ng Anova)

NN6 B n đư xem ch ng trình h c khi b n đ c nhƠ tr ng t v n tuyển sinh NN7 B n đ c thu hút b i tr ng có t ch c ngày h i vi c làm

b Thang đo “ảiểu biết của học sinh về thị trường lao động của nghề đang học”

Thang đo v ắHiểu bi t c a h c sinh v ngh mƠ b n thơn đang h c” đ c xơy d ng d a trên 06 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

TTLĐ1 B n nghĩ rằng ngh b n ch n là ngh đang th nh hành

TTLĐ2 Br t c n hi n t i n nghĩ rằng ngh b n theo h c là ngh mà th tr ng lao đ ng đang TTLĐ3 Br t c n ngay khi bn nghĩ rằng ngh b n theo h c là ngh mà th tr ng lao đ ng đang n ra tr ng TTLĐ4 Bl ng x ng đáng v i năng l c c a mình n nghĩ rằng v i công vi c sau này, b n s nh n đ c ph n ti n TTLĐ5 B n nghĩ rằng s có môi tr ng làm vi c t t trong t ng lai

TTLĐ6 B n nghĩ rằng b n s thành công trong công vi c sau này

c Thang đo “ảiểu biết của học sinh về năng lực của b n thân”

Thang đo v ắHiểu bi t c a h c sinh v năng l c b n thơn đang h c” đ c xơy d ng d a trên 06 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

NL1 B n nghĩ rằng năng l c h c t p c a mình đ m b o h c t p t t ngh đang

h c

NL2 B n nghĩ rằng b n s có m t tay ngh gi i khi b n h c ngh này

NL3 B n đư tham gia bƠi tr c nghi m v đánh giá s tr ng c a b n thân

tr c khi ch n ngh

NL4 B n nghĩ rằng ngh này phù h p v i s tr ng c a b n

NL5 B n nghĩ rằng b n h c ngh này là do b n yêu thích

NL6 Ban nghĩ rằng b n s h c t t nh t khi ch n ngh này

d Thang đo “ nh hưởng của gia đình đến định hướng nghề nghiệp”

Thang đo v ắ nh h ng c a gia đình đ n đ nh h ng ngh nghi p” c a h c sinh đ c xơy d ng d a trên 06 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

GĐ1 Gia đình đư t o đi u ki n thu n l i, đ y đ cho b n trong h c t p

GĐ2 Gia đình đư t o đi u ki n cho b n ti p xúc v i các ho t đ ng xư h i (ngoài học tập) GĐ3 Gia đình b n luôn quan tâm, chia sẻ, ng h b n trong quá trình h c t p GĐ4 Các thƠnh viên trong gia đình th ng xuyên trò chuy n v i b n v h c t p GĐ5 Ngh nghi p c a các thƠnh viên trong gia đình lƠ t m g ng để b n tham kh o cho vi c ch n ngh c a mình GĐ6 Gia đình đư đ a ra l i khuyên b ích và các ph ng án giúp b n l a ch n ngh nghi p

e Thang đo “ nh hưởng của b n bè đến định hướng nghề nghiệp”

Thang đo v ắ nh h ng c a b n bè đ n đ nh h ng ngh nghi p” c a h c sinh đ c xơy d ng d a trên 06 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

BB4 B n đư nh n đ c l i khuyên v ngh nghi p từ b n bè

BB5 B n đư đ a ra l i khuyên giúp b n bè v l a ch n ngh nghi p

BB6 B n vƠ b n thơn c a b n cùng d tính v ngh nghi p có nhi u nét t ng

đ ng

f Thang đo “ nh hưởng của nhà trường đến định hướng nghề nghiệp”

Thang đo v ắ nh h ng c a nhƠ tr ng đ n đ nh h ng ngh nghi p” c a

h c sinh đ c xơy d ng d a trên 06 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5

nghi p mƠ b n đang h c

Th y cô đư t o h ng thú, thu hút đ c s quan tơm c a các b n v vi c

tìm hiểu công vi c trong t ng lai

NT5 Th y cô đư giúp b n hình dung đ c h th ng ngh nghi p trong th c t NT6 Th y cô đư giúp b n xác đ nh đ c kh năng c a b n thơn để l a ch n

đ c ngh nghi p phù h p

g Thang đo “Định hướng nghề nghiệp của học sinh”

Thang đo v ắĐ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh” đ c xơy d ng d a trên 05 bi n quan sát, vƠ s d ng thang đo Likert 5 m c đ , các bi n quan sát nh sau:

ĐH1 Nnày u có c h i h c lên b c cao h n (đ i h c) b n v n ti p t c h c ngh ĐH2 N u có c h i ch n l i ngh , nh ng b n s không ch n l i

ĐH3 N u hoàn c nh gia đình gặp khó khăn b n v n không b h c

ĐH4 Bđ n n tin t ng rằng l a ch n ngh nghi p c a mình lƠ hoƠn toƠn đúng ĐH5 B n đư thu th p đ y đ thông tin v ngh mà b n đang ch n

2.2.3 Đánh giá sự hội tụ của các biến trong từng nhân tố bằng phương pháp

phân tích nhân tố khám phá - EFA

Kiểm đ nh c u trúc thang đo bằng ph ng pháp phơn tích nhơn t khám phá

EFA (Exploratory Factor Analysit), phân tích nhân t khám phá là kỹ thu t đ c s

d ng nhằm thu nh và tóm t t các d li u Ph ng pháp nƠy r t có ích cho vi c xác

đ nh các t p h p bi n c n thi t cho v n đ nghiên c u vƠ đ c s d ng để tìm m i quan h gi a các bi n v i nhau

Cách th c hi n vƠ tiêu chí đánh giá trong phơn tích nhơn t khám phá EFA:

- S d ng ph ng pháp trích y u t là Principal components v i phép quay Varimax vƠ điểm dừng khi rút trích các y u t có Eigenvalues =1 V i các thang đo

đ n h ng thì s d ng ph ng pháp rút trích y u t Princial components Ti n hành

lo i các bi n s có tr ng s nhân t (còn g ọi là hệ số t i nhân tố) nh h n 0,4 vƠ

t ng ph ng sai trích đ c bằng hoặc l n h n 50% (thang đo được chấp nhận).[8]

Tiêu chuẩn đ i v i h s t i nhân t là ph i l n h n hoặc bằng 0,5 để đ m

th c ti n Tiêu chuẩn ch n m c giá tr h s t i nhân t : cỡ m u ít nh t là 350 thì có thể ch n h s t i nhân t l n h n 0,3; n u cỡ m u kho ng 100 thì ch n h s t i nhân t l n h n 0,55; n u cỡ m u kho ng 50 thì h s t i nhân t ph i l n h n 0,75 [23]

Trong phơn tích nhơn t khám phá các tham s đ c s d ng:

- Tr s KMO (Kaiser - Meyer - Olkin) lƠ ch s dùng để xem xét s thích h p

c a phơn tích nhơn t Tr s KMO ph i có giá tr trong kho ng từ 0,5 đ n 1 thì phơn tích nƠy m i thích h p, còn n u nh tr s nƠy nh h n 0,5 thì phân tích nhân

t có kh năng không tích h p v i các d li u

- Nhơn t (Factor score) lƠ b ng ma tr n thể hi n nhơn t m i đ c nhóm l i

từ các bi n g c Nhơn t m i nƠy lƠm đ i di n cho m t t p bi n g c mƠ nó gi i thích v i m c đích lƠm g n d li u ph c v cho các phơn tích h i quy ti p theo Công th c tính nh sau:

F1 = Wi1*X1 + Wi2*X2 + ầ + Wik*Xk

V i F lƠ nhơn t , W lƠ tr ng s vƠ X lƠ bi n g c

Trong nghiên c u giá tr nhơn t đ c th c hi n t đ ng vƠ ma tr n h s

đ c trình bƠy trong b ng Component score Coeficent matrix

K t qu phơn tích đ tin c y c a thang đo các khái ni m cho th y có 39 bi n quan sát đ t tiêu chuẩn vƠ đ c đ a vƠo th c hi n phân tích nhân t v i ph ng pháp trích nhân t là Principal Components v i phép quay Varimax nhằm phát hi n

c u trúc vƠ đánh giá m c đ h i t c a các bi n quan sát theo các thành ph n

Các bi n quan sát s ti p t c đ c kiểm tra m c đ t ng quan c a chúng theo nhóm Tiêu chuẩn c a ph ng pháp phơn tích nhơn t là ch s KMO ph i l n

h n 0,5 và kiểm đ nh Barlett’s có m c Ủ nghĩa sig < 0,05 để ch ng t rằng d li u dùng phân tích nhân t là thích h p và gi a các bi n có t ng quan v i nhau

Giá tr Eigenvalues ph i l n h n 1 vƠ t ng ph ng sai trích l n h n 50% Do

đó, trong m i nhân t thì nh ng bi n quan sát có h s Factor loading bé h n 0,5 s

ti p t c b lo i để đ m b o s h i t gi a các bi n trong m t nhân t

Các tr ng h p không th a mưn các đi u ki n trên s b lo i b

 Phân tích nhân t ố đối với các biến độc lập

Vi c phân tích nhân t tr c tiên đ c ti n hành trên 6 nhân t và 34 bi n quan sát c a các bi n đ c l p nh h ng đ n đ nh h ng ngh nghi p c a h c sinh

tr ng CĐ ngh Kỹ thu t Công ngh TPHCM (theo mô hình lý thuyết) Sau khi

kh o sát, phân tích nhân t cho 34 bi n đ c l p bằng ph ng pháp Principal Component Analysis và phép xoay Varimax with Kaiser Normalizatipn K t qu

ch y phân tích nhân t cho th y không có bi n nào có h s t i nh h n 0,5, do đó các bi n đ u có h s t i đ t yêu c u K t qu phân tích nh sau:

K t qu phân tích nhân t cho th y h s KMO là 0,83 (> 0,5), đi u này

ch ng t d li u dùng để phân tích nhân t là hoàn toàn thích h p

K t qu kiểm đ nh Barlett’s lƠ 611,01 v i m c Ủ nghĩa (p_value) sig = 0,00 (< 0,05) đ t đ tin c y v i m c Ủ nghĩa cho phép (bác bỏ gi thuyết H 0 : các bi ến quan sát không có tương quan với nhau trong tổng thể) nh v y gi thuy t v ma

tr n t ng quan gi a các bi n là ma tr n đ ng nh t b bác b , t c là các bi n có

t ng quan v i nhau và th a đi u ki n phân tích nhân t (Ph l c 3)

- K t qu b ng trên cho th y có 6 nhơn t đ c rút ra sau khi ti n hƠnh rút trích nhơn t Ph ng sai rút trích tích lũy lƠ 66,76% (> 50%): đ t yêu c u; khi đó

có thể nói rằng 06 nhân t này gi i thích 66,76% bi n thiên c a d li u (Ph l c 3)

- Giá tr h s Eigenvalues c a 06 nhân t đ u cao (>1), nhân t th 6 có Eigenvalues (th p nh t) = 1,82 (> 1) (Ph l c 3)

Nh v y, sau khi ti n hành ch y phân tích nhân t k t qu nh trên cho th y

6 nhân t đ i di n cho các bi n g c nh : Thang đo hiểu bi t v ngh nghi p, thang

đo hiểu bi t v th tr ng lao đ ng, thang đo hiểu bi t v năng l c b n thân, thang

đo nh h ng từ y u t gia đình, thang đo nh h ng từ y u t b n bè, thang đo nh

h ng từ y u t nhƠ tr ng gi ng nh gi thuy t ban đ u Đ u đó cho th y rằng các