MỤC LỤC I. Đặt vấn đề. 4 II. Mục tiêu nghiên cứu 5 III. Nội dung nghiên cứu. 5 IV. Tổng quan các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu. 6 1. Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt. 6 1.1 Một số khái niệm 6 1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt 6 1.3 Thành phần và tính chất của chất thải rắn sinh hoạt. 6 1.4 Tác động của chất thải rắn sinh hoạt. 6 1.5 Các văn bản pháp lý liên quan: 6 2. Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt. 6 2.1 Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên Thế giới 6 2.2 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam 6 3. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu. 6 3.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiện Huyện Sơn Dương 6 3.2 Điều kiện kinh tế xã hội Huyện Sơn Dương. 6 V. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7 VI. Phương pháp nghiên cứu 7 1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 7 2. Phương pháp điều tra khảo sát 7 3. Phương pháp dự báo 8 4. Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu 9 5. Phương pháp chuyên gia 9 VII. Dự kiến kết quả và sản phẩm 9 VIII. Kế hoạch thực hiện 10 TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
ĐỀ CƯƠNG ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ PHÙ HỢP
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Thị Huyền Trang
Giảng viên hướng dẫn : TS.Hoàng Anh Huy
Cơ quan công tác : Trường đại học Tài nguyên
và Môi trường Hà Nội.
HÀ NỘI, THÁNG 3 NĂM 2016
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA MÔI TRƯỜNG
ĐỀ CƯƠNG ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
QUẢN LÝ PHÙ HỢP
Giáo viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện
TS Hoàng Anh Huy Nguyễn Thị Huyền Trang
HÀ NỘI, THÁNG 3 NĂM 2016
Trang 3MỤC LỤC
I Đặt vấn đề 4
II Mục tiêu nghiên cứu 5
III Nội dung nghiên cứu 5
IV Tổng quan các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu 6
1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt 6
1.1 Một số khái niệm 6
1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt 6
1.3 Thành phần và tính chất của chất thải rắn sinh hoạt 6
1.4 Tác động của chất thải rắn sinh hoạt 6
1.5 Các văn bản pháp lý liên quan: 6
2 Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt 6
2.1 Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên Thế giới 6
2.2 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam 6
3. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu 6
3.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiện Huyện Sơn Dương 6
3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội Huyện Sơn Dương 6
V Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7
VI Phương pháp nghiên cứu 7
1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 7
2 Phương pháp điều tra khảo sát 7
3 Phương pháp dự báo 8
4 Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu 9
5 Phương pháp chuyên gia 9
VII Dự kiến kết quả và sản phẩm 9
VIII Kế hoạch thực hiện 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 4I Đặt vấn đề.
Việt Nam là một nước có tốc độ phát triển kinh tế cao Quá trình công nghiệp hoá hiện đang diễn ra rất khẩn trương, bộ mặt xã hội đã có nhiều tiến triển tích cực Tuy nhiên cùng với sự phát triển ấy thì tình trạng xuống cấp của môi trường đang ngày càng trầm trọng Rác thải đang là một trong những vấn đề môi trường bức xúc ở Việt Nam Hiện nay, mỗi năm có khoảng 15 triệu tấn rác thải phát sinh trong cả nước và theo dự báo thì số lượng rác thải sẽ tăng cao trong thập kỷ tới đây So với các nước khác trên thế giới thì lượng rác thải Việt Nam không lớn, nhưng điều đáng quan tâm ở đây là tình trạng thu gom thấp và không phân loại trước khi mang rác thải ra ngoài môi trường
Hiện nay, cùng với sự công nghiệp hoá hiện đại hoá thì cuộc sống của người dân nông thôn đang ngày càng được cải thiện Người dân nông thôn đã biết chăm lo cuộc sống hàng ngày của mình tốt hơn Cùng với đó chất thải rắn từ cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân sẽ tăng lên Thành phần chất thải rắn sinh hoạt của khu vực nông thôn cũng đa dạng hơn
Huyện Sơn Dương là một huyện miền núi thuộc tỉnh Tuyên Quang, là một huyện có diện tích đất tự nhiên lớn Mật độ dân cư của huyện còn thưa, toàn huyện bao gồm 32 xã và 1 thị trấn Điều kiện cơ sở vật chất của huyện còn nhiều hạn chế bởi vậy công tác quản lý môi trường tại huyện còn gặp nhiều khó khăn
Vì vậy việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp quản lý chất thải chất thải rắn sinh hoạt với điều kiện của Huyện Sơn Dương là vấn đề cấp bách và cần sự quan tâm của các cấp chính quyền và cả cộng đồng Với mục đích nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn nói chung và chất thải sinh hoạt nói riêng, đồng thời tăng cường ý thức bảo vệ
môi trường cho người dân, tôi đã chọn đề tài “Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang và đề xuất giải pháp quản lý phù hợp”
Trang 5II Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thị Huyện Sơn Dương
- Đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp chất thải rắn sinh hoạt nhằm góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý chất thải rắn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường
do chất thải rắn gây ra
- Dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt tại Huyện Sơn Dương đến năm 2025
III Nội dung nghiên cứu.
- Điều tra tình hình chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương
+ Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt
+ Thành phần chất thải rắn sinh hoạt
+ Lượng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt
- Hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương
+ Tìm hiểu về hệ thống tổ chức quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương
+ Về phương tiện thu gom, vận chuyển, nhân lực duy trì: Số lượng, chủng loại phương tiện thu gom, vận chuyển; Số lượng nhân công thu gom, vận chuyển
+ Tình hình thu gom chất thải rắn sinh hoạt: Phương pháp thu gom; Tần suất, thời gian thu gom; các điểm tập kết, hiệu suất thu gom; Vạch tuyến thu gom sơ cấp và thứ cấp
+ Tình hình phân loại; phương pháp xử lý chất thải rắn sinh hoạt
+ Dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2025
- Đánh giá nhận thức của cộng đồng về công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương
+ Nhận thức, đánh giá của cán bộ xã, huyện
+ Nhận thức, đánh giá của người dân
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương:
Trang 6+ Giải pháp nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển:
Đề xuất phương án giảm thiểu phát thải trên địa bàn Huyện Sơn Dương
Đề xuất phương án nâng cao hiệu quả thu gom chất thải rắn trên địa bàn Huyện Sơn Dương
+ Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng thể chế, chính sách vào thực tiễn:
Giải pháp về tổ chức, quản lý
Các thể chế, chính sách hỗ trợ xã hội
+ Đề xuất các giải pháp hỗ trợ khác
IV Tổng quan các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu.
1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt
1.1 Một số khái niệm
1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt
1.3 Thành phần và tính chất của chất thải rắn sinh hoạt
1.4 Tác động của chất thải rắn sinh hoạt
1.5 Các văn bản pháp lý liên quan:
+ Luật bảo vệ môi trường 2014
+ Nghị định số 179/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
+ Nghị định số 38/2015/NĐ-CP, ngày 24/4/2015 quy định về quản lý chất thải
và phế liệu
+ Nghị định số 174/2007/NĐ-CP ngày 29/11/2007 của Chính phủ quy định về phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn
+ Quyết định số 798/QĐ-TTg ngày 25/5/2011 của Thủ tướng chính phủ về phê duyệt chương trình đầu tư xử lý chất thải rắn giai đoạn 2011-2020 do Thủ tướng chính phủ ban hành
+ Một số văn bản pháp luật liên quan khác
2 Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt.
2.1 Tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên Thế giới
2.2 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam
Trang 73 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu.
3.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiện Huyện Sơn Dương
3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội Huyện Sơn Dương
V Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: : Công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Đề tài chỉ gói gọn trong phạm vi địa bàn Huyện Sơn Dương và riêng về chất thải rắn sinh hoạt
+ Quá trình thực hiện dựa trên cơ sở tìm hiểu, nghiên cứu và tổng hợp để làm rõ vấn đề quan tâm
VI Phương pháp nghiên cứu
1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
Các số liệu thứ cấp thu thập như: số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của Huyện Sơn Dương … Các số liệu thứ cấp thu thập từ Phòng Tài Nguyên và môi trường huyện Sơn Dương và các tài liệu liên quan
2 Phương pháp điều tra khảo sát
a Điều tra, khảo sát thực tế về hiện trạng công tác thu gom xử lý chất thải rắn sinh hoạt
Việc trực tiếp điều tra trên địa bàn các xã, thị trấn; điều tra hiện trạng thu gom
sơ cấp, thứ cấp (phương tiện thu gom, tuyến thu gom, điểm cẩu rác ); hiện trạng xử lý (phương pháp xử lý hiện hành, những khó khăn trong công tác xử lý) giúp bài báo cáo
có những nhận xét, đánh giá khách quan, chính xác
b Điều tra, khảo sát bằng phiếu điều tra
Đây là phương pháp sử dụng phiếu tham vấn cộng đồng để khảo sát nhận thức, đánh giá về công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt của các hộ gia đình và các cán bộ quản lý tại khu vực nghiên cứu Số phiếu dự kiến là 60 phiếu (15 phiếu/xã) với 2 mẫu phiếu điều tra cho 2 nhóm đối tượng cụ thể là cộng đồng dân cư và cán bộ quản lý (cán
bộ môi trường của địa phương)
c Điều tra xác định hệ số phát sinh và thành phần chất thải rắn sinh hoạt
Trang 8- Xác định hệ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt
Tại mỗi phường tiến hành lựa chọn ngẫu nhiên 04 hộ, phát túi cho các hộ đựng rác và đến cân vào giờ đó ngày hôm sau Sử dụng cân để xác định khối lượng rác bằng phương pháp khối lượng Ghi lại trọng lượng rác và số nhân khẩu của từng hộ và tính
hệ số phát sinh rác thải
Hệ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt = (trọng lượng rác của hộ)/(số nhân khẩu)
- Xác định thành phần chất thải rắn thải sinh hoạt
Các mẫu rác thải lấy từ các hộ đã lựa chọn tại 10 xã sau khi được cân để xác định tỷ lệ phát sinh chất thải rắn sinh hoạt thì sẽ đem thu gom lại một chỗ riêng Tại mỗi điểm tập trung chất thải, tiến hành trộn đều thành đống hình côn nhiều lần Chia hình côn đã trộn đều làm 4 phần bằng nhau Lấy 2 phần chéo nhau và tiếp tục trộn thành đống hình côn mới Tiếp tục thực hiện các thao tác trên cho đến khi đống rác còn lại khoảng 10 kg thì tiến hành phân loại thủ công thành các loại: hữu cơ; giấy bìa; nilong, nhựa; vải, da, cao su; gạch đá, thủy tinh; kim loại; các loại khác
Sau đó, sử dụng cân xác định và ghi lại trọng lượng của từng loại và tính tỷ lệ
% thành phần từng loại
% Chất hữu cơ = Trọng lượngchất hữu cơ10 x 100%
Trong đó: 10: khối lượng mẫu lấy
Thành phần khác của chất thải rắn sinh hoạt được tính tương tự như chất hữu cơ
Tại mỗi phường tiến hành lấy rác và phân loại rác vào 3 ngày và tiến hành trong
1 tuần Giữa các ngày cân rác trong tuần có sự luân chuyển để cân được vào các ngày đầu tuần, giữa tuần, cuối tuần
3 Phương pháp dự báo
Phương pháp này sử dụng để dự báo về khối lượng chất thải rắn sinh hoạt của Huyện Sơn Dương đến năm 2025
- Khối lượng CTR sinh hoạt phát sinh được dự báo theo công thức sau:
W SH = P n x w SH
Trang 9Trong đó:
Pn: Quy mô dân số thời điểm dự báo (người) và được lấy theo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội
wSH: chỉ tiêu phát sinh chất thải (kg/người/ngày) Chỉ tiêu phát sinh CTR sinh hoạt được ước tính từ số liệu điều tra thực tế
- Để dự báo được dân số của Huyện Sơn Dương đến năm 2025 ta áp dụng công thức tính (theo mô hình Euler cải tiến ) :
N*i+1 = Ni + r Ni ∆t = Ni (1 + r ∆t)
Trong đó :
N*i+1 : dân số sau 1 năm ( người );
Ni : dân số hiện tại (người);
r : tốc độ tăng dân số (%);
∆t : thời gian (năm)
4 Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu
Sử dụng các phần mềm Microsoft Excel, Microsoft Word để tổng hợp, phân tích các số liệu đã thu thập được
5 Phương pháp chuyên gia
Thăm dò, tham khảo ý kiến hướng dẫn của các thầy cô trường Đại học Tài nguyên môi trường Hà Nội, cán bộ Phòng Tài nguyên môi trường, những người trực tiếp làm việc trong công tác vệ sinh môi trường của Huyện Sơn Dương
VII Dự kiến kết quả và sản phẩm
1 Điều tra, đánh giá được hiện trạng chất thải rắn sinh hoạt và hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn
2 Đánh giá được nhận thức, ý thức người dân và các nhà quản lý trong vấn
đề bảo vệ môi trường nói chung và công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt nói riêng
3 Dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2025
4 Đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Huyện Sơn Dương
Trang 10VIII Kế hoạch thực hiện
S
T
T
Thời gian
nghiên cứu
Nội dung thực
Địa điểm thực hiện
1
Tuần 1 ( Ngày
29/2 đến ngày
6/3)
- Tìm hiểu và lựa chọn đề tài đồ án
- Xây dựng đề cương đồ án
- Đề cương đồ án tốt nghiệp
Trường Đại học Tài nguyên
và Môi trường
Hà Nội
2
Tuần 2 ( Ngày
7/3 đến ngày
12/3)
- Xây dựng đề cương đồ án,
- Hoàn thiện đề cương
đồ án
- In đề cương và nộp bài tại văn phòng Khoa Môi trường
Trường Đại học Tài nguyên
và Môi trường
Hà Nội
3
Tuần 3 ( Ngày
13/3 đến ngày
20/3)
Ngày 13/03/2016:
Bảo vệ đề cương
đồ án tốt nghiệp
Chỉnh sửa đề cương đồ
án theo ý kiến góp ý của giáo viên hướng dẫn và
bộ môn
In và nộp đề cương hoàn chỉnh tại VPK Môi trường
Trường Đại học Tài nguyên
và Môi trường
Hà Nội
4
Tuần 4( ngày
21/3 đến ngày
27/3)
Nghiên cứu, thu thập tài liệu liên quan đến đồ án
Lựa chọn ra những số liệu mới nhất, tài liệu liên quan, cần sử dụng cho đồ án
- Tổng hợp điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Huyện Sơn Dương
- Huyện Sơn Dương
- Nguồn sách, báo, internet
5
Tuần 5 ( Ngày
27/3 đến ngày
2/4)
Tổ chức điều tra, khảo sát về khu vực nghiên cứu
- Xác định được các nguồn phát sinh, khối lượng, thành phần chất thải rắn sinh hoạt của Huyện
- Hiện trạng công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt của Huyện Sơn Dương
- Huyện Sơn Dương
Trang 11Tuần 6( Ngày
3/ 4 đến ngày
9/4)
Phỏng vấn, xin thông tin vào phiếu Điều tra các hộ gia đình và các cán bộ phòng Tài nguyên
và môi trường của Huyện Sơn Dương
Đánh giá hiệu quả thu gom, vận chuyển, quản
lý chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực nghiên cứu qua kết quả tổng hợp phiếu điều tra
Huyện Sơn Dương
7
Tuần 7 ( ngày
10/4 đến ngày
23/4)
- Tổng hợp, xử lý thông tin và số liệu
- Viết đồ án tốt nghiệp
Hoàn thành phần Mở đầu; Chương 1: Tổng quan; Chương 2: Đối tượng, phạm vi và phương pháp thực hiện
Huyện Sơn Dương
8
Tuần 9 ( Ngày
24/4 đến ngày
14/5)
-Tổng hợp tài liệu viết đồ án tốt nghiệp
-Đọc và chỉnh sửa
đồ án theo góp ý của giáo viên hướng dẫn
-Hoàn thành chương 3:
Kết quả nghiên cứu và phần Kết luận - Kiến nghị của đồ án
Huyện Sơn Dương
- Trường Đại học Tài nguyên
và Môi trường
Hà Nội
9
Tuần 12
( Ngày 15/5
đến ngày 31/5)
Xem lại đồ án, chỉnh sửa nội dung
Đồ án hoàn chỉnh để in ra
Trường Đại học Tài nguyên
và Môi trường
Hà Nội
Trang 12TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Tài nguyên và môi trường, 2010, Báo cáo môi trường quốc gia 2010- Tổng quan môi trường Việt Nam.
2 Bộ Tài nguyên và môi trường, 2011, Báo cáo môi trường quốc gia 2011- Chất thải rắn.
3 Chính phủnước Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, 2015, Nghị định về quản lý chất thải và phế liệu (Nghịđịnh 38/2015/NĐ-CP).
4 Chính phủnước Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, 2013, Nghị định về xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường(Nghị định số
179/2013/NĐ-CP)
5 Chính phủnước Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, 2007, Nghị định về phí bảo
vệ môi trường đối với chất thải rắn(Nghị định số 174/2007/NĐ-CP ).
6 Quốc hội nước Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam,2014, Luật bảo vệ môi trường (Luật số 55/2014/QH13).
7 Th.S Lê Thị Trinh, Th.S Vũ Thị Mai, 2010, Giáo trình quản lý và xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại.
8 Đồ án “Đánh giá hiện trạng thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn quận 1 – thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất biện pháp cải thiện”
9 Website https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%A1n_D%C6%B0%C6%A1ng
http://tuyenquang.gov.vn:2222/HUYENSONDUONG