Quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện quế võ, tỉnh bắc ninh

Luật thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ 01/01/2009 đến nay đã hơn 5năm thực hiện, trong quá trình thực hiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam nói chung và quản lý thuế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính bản thân tôi Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 06 năm 2015

Tác giả luận văn

VŨ VĂN MẠNH

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn này tôi đã nhận được nhiều

sự quan tâm, giúp đỡ, góp ý của nhiều tập thể và cá nhân trong và ngoài trường Trước hết cho tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS.TS Bùi Đức Thọ, người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi về kiến thức cũng như phương pháp nghiên cứu, chỉnh sửa trong quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình tôi, bạn bè tôi, những người thường xuyên hỏi thăm, động viên tôi trong quá trình thực hiện Luận văn này

Có được kết quả nghiên cứu này tôi đã nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo trong viện Đại học mở Hà Nội, sự tận tình cung cấp thông tin của các anh, chị ở Chi cục Thống kê, cán bộ, nhân viên Chi cục Thuế huyện Quế Võ Tôi xin được ghi nhận và cảm ơn những sự giúp đỡ này Mặc dù bản thân đã rất cố gắng, nhưng luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý thầy, cô giáo và tất cả bạn bè

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 5

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân 5

1.1.1 Tổng quan về thuế thu nhập cá nhân 5

1.1.2 Nội dung công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân 12

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân 17

1.1.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu đánh giá công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân 21

1.2 Cơ sở pháp lý về công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân 24

1.2.1 Công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân ở nước ta 24

1.3 Kinh nghiệm của một số Chi cục Thuế trong công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân và bài học kinh nghiệm đối với Chi cục Thuế huyện Quế Võ 32

1.3.1 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thành phố Bắc Ninh 32

1.3.2 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thị xã Từ Sơn 34

1.3.3 Những bài học kinh nghiệm rút ra đối với Chi cục Thuế huyện Quế Võ về quản lý thu thuế thu nhập cá nhân 35

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN CỦA HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 38

2.1 Đặc điểm cơ bản địa bàn của huyện Quế Võ 38

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý, địa hình 38

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội của huyện Quế Võ 38

2.1.3 Đặc điểm xã hội 42

2.2 Phân tích thực trạng công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 44

2.2.1 Tình hình tổ chức công tác thu thuế thu nhập cá nhân ở huyện Quế Võ 44

2.2.2 Quản lý đối tượng nộp thuế 50

2.2.3 Quản lý kê khai, nộp thuế 52

2.2.4 Quản lý quá trình quyết toán thuế và hoàn thuế 56

2.2.5 Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân 59

2.2.6 Công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế 60

2.2.7 Công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế 63

2.3 Đánh giá kết quả và tồn tại trong công tác quản lý thu thuế Thu nhập cá nhân của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 65

2.3.1 Những kết quả đạt được 65

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 67

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN CỦA HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 76

3.1 Định hướng và các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020 76

3.1.1 Đảm bảo thực hiện đúng chủ trương, chính sách, pháp luật thuế trong từng giai đoạn 76

3.1.2 Đảm bảo công bằng xã hội và nguồn thu cho ngân sách nhà nước 77

3.2 Một số giải pháp nhằm quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020 .78

3.2.1 Đầu tư cơ sở hạ tầng, tin học hóa công tác quản lý thu thuế 78

3.2.2 Nâng cao hiệu quả tổ chức bộ máy quản lý thu thuế 79

3.2.3 Nâng cao năng lực, phẩm chất cán bộ ngành thuế 79

3.2.4 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế 81

3.2.5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân 83

3.2.6 Tăng cường đôn đốc thu nợ và cưỡng chế nợ thuế thu nhập cá nhân 84

3.2.7 Kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng với cơ quan thuế trong công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân 84

3.2.8 Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nộp thuế thu nhập cá nhân .85

KIẾN NGHỊ 86

KẾT LUẬN 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

BẢNG:

Bảng 1.1: Tổng hợp mức thuế suất thu nhập cá nhân theo Luật của Việt Nam 29

Bảng 1.2: Biểu thuế luỹ tiến từng phần 30

Bảng 1.3: Biểu thuế suất áp dụng cho cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế từ kinh doanh 30

Bảng 2.1: Cơ cấu tổ chức cán bộ chi cục Thuế huyện Quế Võ 47

Bảng 2.2: Kết quả thu ngân sách các năm 2012 - 2014 49

Bảng 2.3: Kết quả cấp mã số thuế thu nhập cá nhân giai đoạn 2012-2014 51

Bảng 2.4: Các nguồn tìm hiểu thông tin về cấp mã số thuế 52

Bảng 2.5: Tổng hợp kết quả khai thuế thu nhập cá nhân giai đoạn 2012-2014 53

Bảng 2.6: Kết quả kiểm tra về thuế thu nhập cá nhân giai đoạn 2012 – 2014 59

Bảng 2.7: Số liệu nợ thuế của cơ quan chi trả giai đoạn các năm 2012 - 2014 61

Bảng 2.8: Kết quả thu nợ thuế thu nhập cá nhân của Chi cục Thuế huyện Quế Võ tỉnh Bắc Ninh bằng biện pháp đôn đốc, thu nợ bình thường 62

Bảng 2.9 Kết quả hoạt động tuyên truyền 64

BIỂU ĐỒ: Biểu 2.1: Tỷ lệ đánh giá về hiệu quả sử dụng công nghệ thông tin của cơ quan chi trả và người nộp thuế có thu nhập từ kinh doanh 55

SƠ ĐỒ: Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy chi cục thuế huyện Quế Võ; 45

PHẦN MỞ ĐẦU

1- Tính cấp thiết của đề tài

Thuế thu nhập nói chung và thuế thu nhập cá nhân nói riêng đã được áp dụng từ rất lâu trên thế giới và có lịch sử hàng trăm năm Thuế thu nhập cá nhân được áp dụng lần đầu tiên ở nước Anh năm 1799 dưới hình thức thu tạm thời nhằm mục đích trang trải cho cuộc chiến tranh chống Pháp và được chính thức ban hành vào năm 1842 Sau đó, thuế thu nhập cá nhân được nhanh chóng lan truyền sang các nước công nghiệp khác như: Nhật Bản(năm 1887), Mỹ(năm 1913), Pháp(năm 1914) Các nước Châu Á như Thái Lan bắt đầu áp dụng vào năm 1939, ở Phi Lip Pin năm 1945, Hàn Quốc năm 1948, IN Đô Nê

Xi A năm 1949, Trung Quốc năm 1984 Đến nay, đã có khoảng 180 nước áp dụng thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập cá nhân đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống chính sách thuế của nhiều nước Các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển đều coi thuế thu nhập cá nhân là một trong những sắc thuế có tầm quan trọng đặc biệt trong việc huy động nguồn thu ngân sách, thực hiện phân phối công bằng xã hội và điều tiết vĩ mô nền kinh tế

Ở Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân lần đầu tiên được ban hành vào năm

1990 dưới hình thức Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, Luật thuế thu nhập cá nhân đã được Quốc hội Nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá XII thông qua tại kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 27/11/2007 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2009 thay cho Pháp lệnh thuế đối với người có thu nhập cao Sau hơn 05 năm thực hiện, Luật thuế thu nhập cá nhân đã chứng tỏ được những ưu thế của nó, đặc biệt là đảm bảo và góp phần làm tăng số thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời cũng khắc phục được những hạn chế của thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao trước đây Bên cạnh đó, việc thực thi hành luật thuế thu nhập cá nhân cũng đã nảy sinh nhiều

vướng mắc mà bằng chứng là trong những năm qua Bộ Tài chính đã phải ban hành rất nhiều văn bản hướng dẫn thi hành luật và những văn bản sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình phát triển của kinh tế - xã hội Việt Nam

Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, thu trực tiếp vào thu nhập của

cá nhân, có phạm vi ảnh hưởng rộng, áp dụng đối với nhiều đối tượng và đánh trên nhiều loại thu nhập Luật thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ 01/01/2009 đến nay đã hơn 5năm thực hiện, trong quá trình thực hiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam nói chung và quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ nói riêng còn hạn chế như: Chính sách thuế chưa rõ ràng, chưa quản lý hết người nộp thuế, đối tượng chịu thuế, tổ chức bộ máy cơ quan thuế còn hạn chế.Thực trạng công tác thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ hiện nay như thế nào?

Công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ

vấn đề cấp thiết Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, đề tài: “Quản lý thu thuế

để nghiên cứu làm luận văn cao học

2- Mục tiêu nghiên cứu

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

- Phân tích thực trạng của công tác thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất một số giải pháp quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là: “Quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh”

- Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian: Đề tài tập trung chủ yếu nghiên cứu, đánh giá công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh;

Về thời gian: Các số liệu thống kê được phân tích từ giai đoạn 2012-2014

4- Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập thông tin tốt sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin về lý luận và thực tế, tạo điều kiện cho việc xử lý và phân tích thông tin, từ đó đưa ra đánh giá chính xác về thực trạng của vấn đề nghiên cứu và đề xuất các giải pháp xác thực giúp cho việc hoàn thiện công việc nghiên cứu của mình và của cơ

sở Đề tài sử dụng hai nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp

- Sử dụng các số liệu thống kê có sẵn của các bộ phận có liên quan như: các Đội nghiệp vụ của Chi cục thuế theo từng địa bàn, từng mốc thời gian, từng giai đoạn

- Các tài liệu về tình hình chung của huyện như: điều kiện tự nhiên, đất đai, dân số, kinh tế, xã hội, kết quả cấp mã số thuế, kết quả thanh tra kiểm tra, số thu nộp ngân sách, tình hình nợ đọng ngân sách nhà nước giai đoạn 2012 -2014

Số liệu, thông tin phản ánh thực trạng tuân thủ pháp luật thuế của các doanh nghiệp trên địa bàn, thực trạng công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân của Chi cục Thuế huyện Quế Võ

- Các thông tin, tài liệu, số liệu trên thế giới và trong nước được thu thập từ Internet, Chi cục Thuế , qua sách báo, tạp chí, các kết quả nghiên cứu v.v có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

5- Nội dung của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn

có những nội dung chính sau:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU

THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH QUẢN LÝ THU THUẾ

THU NHẬP CÁ NHÂN CỦA HUYỆN QUẾ VÕ , TỈNH BẮC NINH

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ VÕ ,TỈNH BẮC NINH

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

1.1.1 Tổng quan về thuế thu nhập cá nhân

1.1.1.1 Khái ni ệm về thuế thu nhập cá nhân

Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu đánh trên thu nhập nhận được của các cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm) hoặc theo từng lần phát sinh

Thuế thu nhập cá nhân là một sắc thuế có tầm quan trọng lớn trong việc huy động nguồn thu cho ngân sách và thực hiện công bằng xã hội.Thuế thu nhập cá nhân đánh vào cả cá nhân kinh doanh và cá nhân không kinh doanh

1.1.1.2 Vai trò c ủa thuế thu nhập cá nhân:

Là một bộ phận của hệ thống thuế, thuế thu nhập cá nhân vừa mang các vai trò chủ yếu của thuế nói chung vừa có các vai trò riêng mà các loại thuế khác không có được như:

T ạo lập nguồn tài chính cho ngân sách nhà nước: Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, trong đó thuế thu nhập cá nhân là một trong những bộ phận quan trọng cấu thành thuế nói chung nên cũng góp một phần quan trọng để tạo nguồn tài chính cho nhà nước Thuế thu nhập cá nhân được tính với diện rộng, khả năng tạo nguồn thu cho ngân sách rất lớn Bên cạnh

đó, thuế thu nhập cá nhân tác động trực tiếp vào thu nhập của dân cư mà người dân của bất kỳ quốc gia nào cũng đều mong muốn và cố gắng có thu nhập ngày càng cao để nâng cao đời sống vật chất tinh thần Thuế thu nhập cá nhân luôn có sự gia tăng nhanh chóng cùng với sự tăng lên của thu nhập bình

quân đầu người

Góp ph ần thực hiện công bằng xã hội: Thực hiện công bằng xã hội là

một trong những vai trò quan trọng của thuế nói chung, ngoài ra thuế thu nhập cá nhân cùng với việc thực hiện biểu thuế luỹ tiến từng phần, thuế thu nhập cá nhân đã thực hiện được việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng

trong xã hội

Điều tiết thu nhập, tiêu dùng và tiết kiệm: Thuế thu nhập cá nhân cũng

có tác dụng điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế.Loại thuế này điều tiết trực tiếp nên một mặt tác động trực tiếp đến tiết kiệm, mặt khác làm cho khả năng thanh toán của các cá nhân bị giảm.Từ đó cầu hàng hoá, dịch vụ giảm sẽ tác động đến sản xuất

Góp ph ần phát hiện thu nhập bất hợp pháp: Thực tế đã chứng minh nhiều khoản thu nhập của một số cá nhân nhận được từ việc thực hiện các hành vi bất hợp pháp hoặc bằng cách lợi dụng những kẽ hở của pháp luật mà nhà nước không kiểm soát được như tham ô, nhận hối lộ, buôn bán hàng quốc cấm, trốn tránh thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhà nước và công dân Những hành vi này ảnh hưởng rất xấu đến đời sống kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Phải kết hợp hữu hiệu nhiều biện pháp để ngăn chặn và chống lại những hành vi trên, một trong số các biện pháp ngăn chặn đó thì phải kể đến vai trò của thuế thu nhập cá nhân.Tuy nhiên, vì công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân còn nhiều hạn chế nên những vai trò này vẫn chưa thực sự được phát

huy ở những nước chậm phát triển

*Đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân

Một là, thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu đánh vào thu

nhập của người nộp thuế, người nộp thuế đồng nhất với người chịu thuế nên khó có thể chuyển gánh nặng thuế sang cho người khác

Hai là, thuế thu nhập cá nhân là loại thuế có độ nhạy cảm cao vì nó liên

quan trực tiếp đến lợi ích cụ thể của người nộp thuế và liên quan đến hầu hết

mọi cá nhân trong xã hội Đặc điểm này xuất phát từ tính trực thu của thuế thu nhập cá nhân

Ba là, thuế thu nhập cá nhân là loại thuế luôn gắn liền với chính sách xã

hội của mỗi quốc gia mặc dù các quốc gia hiện nay vẫn luôn hướng tới một hệ thống chính sách thuế mang tính trung lập.Khi tính thuế thu nhập cá nhân có xem xét đến hoàn cảnh cá nhân của người nộp thuế bằng việc quy định một số khoản được khấu trừ có tính chất xã hội trước khi tính thuế

Bốn là, thuế thu nhập cá nhân thường được tính theo biểu thuế luỹ tiến từng phần do thuế thu nhập cá nhân được đánh theo nguyên tắc “khả năng nộp thuế” và cũng xuất phát từ vai trò chủ yếu của thuế thu nhập cá nhân là điều tiết mạnh người có thu nhập cao, động viên sự đóng góp của những người có thu nhập thấp, thu nhập trung bình trong xã hội

Năm là, thuế thu nhập cá nhân không bóp méo giá cả hàng hoá, dịch vụ.Thuế thu nhập cá nhân không cấu thành trong giá bán (giá thanh toán) hàng hoá, dịch vụ nên nó không tạo ra sự sai lệch giá cả hàng hoá, dịch vụ

1.1.1.3 T ổng quan về quản lý thuế thu nhập cá nhân

* Khái niệm quản lý thuế thu nhập cá nhân

Quản lý thuế thu nhập cá nhân là sự tác động có chủ đích của cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước đối với quá trình tính và thu thuế thu nhập

cá nhân để thay đổi quá trình này nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách và đạt được các mục tiêu nhà nước đặt ra

* Sự cần thiết phải tăng cường công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

Tăng cường công tác quản lý đối với thuế thu nhập cá nhân nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách thuế thu nhập cá nhân đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội: Có thể nói thuế thu nhập cá nhân không chỉ là nguồn thu của ngân sách nhà nước mà còn là công cụ quan trọng điều tiết thu nhập của cá nhân có thu nhập theo hướng người có thu nhập cao phải nộp thuế nhiều,

người không có thu nhập hoặc thu nhập thấp không phải nộp thuế hoặc nộp thuế ít, tạo ra môi trường bình đẳng về pháp luật cho người Việt Nam cũng như người nước ngoài, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển trong công cuộc hội nhập kinh tế quốc tế Trong những năm vừa qua, nền kinh tế nước ta phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, dưới

sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta đã tiến hành các cuộc cải cách thuế nói chung và hệ thống chính sách thuế thu nhập cá nhân nói riêng, không ngừng hoàn thiện và kiện toàn hệ thống thuế nhằm đảm bảo tính hiệu lực của Luật thuế thu nhập cá nhân trong cả nước và tính hiệu quả của công tác quản lý thu thuế Nhờ vậy, chính sách thuế thu nhập cá nhân đã góp phần tích cực vào nguồn thu ngân sách nhà nước và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.Tuy nhiên, trước những yêu cầu đặt ra của thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, công tác quản lý thuế đối với thuế thu nhập cá nhân hiện nay đã bộc lộ những hạn chế Để tạo bộ khung pháp lý về quản lý thuế hoàn chỉnh, phù hợp với những thay đổi của sự phát triển kinh tế quốc tế thì việc hoạch định, cải cách chính sách về quản lý thuế nhằm nâng cao công tác quản lý của Nhà nước đối với thuế thu nhập cá nhân là rất cần thiết vì:

Công tác qu ản lý thuế của Nhà nước đối với thuế thu nhập cá nhân

nhằm góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước để phát triển đất nước: Kinh tế - xã hội càng phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng thì nhu cầu chi tiêu của Nhà nước để giải quyết các vấn đề an ninh, quốc phòng, an sinh xã hội, phát triển sự nghiệp giáo dục, y tế cũng ngày càng gia tăng Do

đó, hệ thống chính sách thuế thu nhập cá nhân phải bao quát được hết mọi nguồn thu nhập cần thiết, các khoản thu nhập phát sinh cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường, cơ cấu thuế suất không quá cao, quá phức tạp, quá khả năng đóng góp, thực hiện của người nộp thuế, bảo đảm tăng thu vào tổng số thu ngân sách nhà nước Qua đó, đáp ứng được mọi nhu cầu chi tiêu thường

xuyên, vừa góp phần tích luỹ cho xây dựng cơ sở hạ tầng và trả nợ, góp phần giảm bội chi ngân sách, kiềm chế lạm phát

Ví dụ: Tỷ trọng thu thuế thu nhập cá nhân trong tổng thu ngân sách của nhiều quốc gia đã phản ánh tiến trình đó, tại các nước khối ASEAN: 5-10%, các nước phát triển có tỷ trọng 15-16% có nước đạt tới tỷ trọng 30- 40% như Anh,

Mỹ Việt Nam, tỷ trọng thu về thuế thu nhập cá nhân cũng mới chỉ đạt khoảng 5% tổng thu ngân sách

Qu ản lý thuế của Nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện thuế thu nhập cá

nhân được nghiêm minh:

Do đặc điểm của Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu điều tiết vào thu nhập của cá nhân, do người chịu thuế trực tiếp nộp thuế vào ngân sách nhà nước, nên nó rất có tác dụng trong việc điều hoà thu nhập, góp phần giảm bớt sự chênh lệch về thu nhập và tài sản giữa các những người dân cư.Tuy nhiên, thuế thu nhập cá nhân lại có hạn chế lớn là dễ gây phản ứng từ phía người nộp thuế hoặc dễ xảy ra tình trạng trốn, lậu thuế nếu quy định mức thuế suất cao Hơn nữa, thuế thu nhập cá nhân có diện thu thuế rộng và phân tán, việc theo dõi, tính toán và thu thuế rất phức tạp.Vì vậy, nếu không

có biện pháp quản lý thu thuế hiệu quả thì dễ dẫn đến hạn chế tác dụng của loại thuế này trong việc tập trung số thu đầy đủ, kịp thời về cho ngân sách nhà nước, do đó phải có quản lý thuế của nhà nước để đảm bảo việc thu thuế được nghiêm chỉnh, đúng pháp luật

Qu ản lý thuế của Nhà nước đối với thuế thu nhập cá nhân để đảm bảo

m ục tiêu công bằng xã hội:

Thuế thu nhập cá nhân động viên trực tiếp vào thu nhập của cá nhân, thể hiện rõ nghĩa vụ của công dân đối với đất nước và được căn cứ trên các nguyên tắc "lợi ích", "công bằng" và "khả năng nộp thuế" Theo nguyên tắc lợi ích thì mọi người trong xã hội đều được hưởng những thành quả phát triển

của đất nước về luật pháp thể chế, cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội, an ninh trật

tự đồng thời cũng có nghĩa vụ đóng góp một phần thu nhập của mình cho

xã hội thông qua việc nộp thuế Nguyên tắc "công bằng" và “khả năng nộp thuế” thể hiện ở chỗ: Người có thu nhập cao hơn thì nộp thuế nhiều hơn, người có thu nhập như nhau nhưng có hoàn cảnh khó khăn hơn thì nộp thuế ít hơn, mỗi cá nhân dù có thu nhập từ các nguồn khác nhau đều được điều chỉnh thống nhất trong một chính sách thuế; Ở nước ta hiện nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế, thu nhập của các những người dân cư cũng tăng lên, nhưng khoảng cách chênh lệch về thu nhập giữa nhóm người có thu nhập cao

và nhóm người có thu nhập thấp cũng có xu hướng ngày càng tăng, thu nhập của các những người nhân dân có sự chênh lệch nhau, số đông dân cư có thu nhập còn thấp, nhưng cũng có một số cá nhân có thu nhập khá cao, nhất là những cá nhân làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong khu chế xuất hoặc có một số cá nhân người nước ngoài làm việc tại Việt Nam Mặc dù thuế thu nhập cá nhân chưa mang lại số thu lớn cho ngân sách nhà nước, song xét trên phương diện công bằng xã hội và phương diện công

cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước thì thuế thu nhập cá nhân có vị trí cực kỳ quan trọng, do đó việc điều tiết thuế thu nhập đối với những người có thu nhập cao

là cần thiết, đảm bảo thực hiện chính sách công bằng xã hội

Qu ản lý thuế của Nhà nước đối với thuế thu nhập cá nhân nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế:

Trong diễn trình toàn cầu hóa.Việt Nam đã là thành viên của nhiều tổ chức kinh tế - chính trị quốc tế và khu vực Chúng ta đã là thành viên của Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và của tổ chức hhương mại thế giới (WTO) Ở cấp liên khu vực, chúng ta là thành viên tích cực của diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), diễn đàn hợp tác

Á - Âu (ASEM), của hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)

Quá trình hội nhập Việt Nam đã có nhiều cam kết về chính sách cắt giảm thuế,đồng nghĩa với việc ngân sách nhà nước sẽ bị giảm một phần.Tuy nhiên bên cạnh việc thực hiện cắt giảm một số sắc thuế trong đó có thuế thu nhập cá nhân với phạm vi điều chỉnh rộng liên quan đến mọi những người dân

cư, hiện nay chúng ta đã hội nhập đầy đủ toàn diện với kinh tế quốc tế do đó

để đảm bảo yêu cầu đòi hỏi về tính phù hợp với các điều ước và thông lệ quốc

tế về chính sách tài chính; đồng thời tạo điều kiện tối đa cho cho người nộp thuế trong việc kê khai nộp thuế thì đòi hỏi việc quản lý thuế của nhà nước đối với thuế thu nhập cá nhân phải được nâng cao

* Tính nghiêm minh của luật pháp

Cơ quan quản lý làm việc có hiệu quả, luật pháp được thực hiện nghiêm minh sẽ đảm bảo việc vi phạm giảm đi.Các đối tượng nộp thuế cũng như cơ quan thuế cũng sẽ thực hiện nghiêm túc hơn các quy định trong luật thuế bởi họ biết rằng khi vi phạm họ sẽ không tránh khỏi những hình phạt.Như vậy, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân sẽ đạt hiệu quả hơn

* Tình hình kinh tế và mức sống của người dân

Hiệu quả của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân phụ thuộc không nhỏ vào mức độ phát triển kinh tế và đời sống của dân cư.Cùng một đơn vị thu thuế trên một khu vực, số đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân nhiều, số thuế thu được nhiều sẽ giảm bớt chi phí trên một đồng thuế thu được, và ngược lại

có ít đối tượng nộp thuế và số thuế thu được ít thì chi phí cho một đồng thuế thu được sẽ cao Sự phát triển kinh tế sẽ đồng hành với sự phát triển của cơ sở

hạ tầng phục vụ cho công tác quản lý nói chung và công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân nói riêng Khi cơ sở hạ tầng tốt thì khả năng quản lý thuế cũng sẽ được đơn giản và hiệu quả

* Ý thức chấp hành luật thuế của đối tượng nộp thuế

Ý thức chấp hành pháp luật nói chung và pháp luật thuế nói riêng tỉ lệ thuận với ý thức và trách nhiệm nộp thuế Khi người dân có ý thức chấp hành

luật thuế tốt, họ sẽ tự giác trong kê khai, nộp thuế; Hành vi trốn thuế sẽ ít xảy ra

Từ đó, công tác quản lý thu thuế sẽ gặp nhiều thuận lợi và đạt kết quả tốt hơn Nếu người dân có ý thức chất hành luật thuế kém sẽ làm giảm hiệu quả của công tác quản lý thu thuế.Thực tế, khi người dân nhận thức được quyền lợi họ sẽ được hưởng những hàng hóa, dịch vụ công cộng mà nhà nước cung cấp họ sẽ thấy rõ trách nhiệm của mình đối với nhà nước là đóng thuế cho Nhà nước

Tóm l ại: ý thức chấp hành pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế cũng ảnh

hưởng một phần tới công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân.Ý thức chấp hành luật của người dân có thể nâng cao dần qua quá trình tuyên truyền, giáo dục

1.1.2 Nội dung công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

Công tác quản lý là một phần quan trọng của quản lý tài chính nhà nước, công tác này không chỉ được nhìn nhận ở tầm vĩ mô, mà còn cả ở tầm

vi mô và phải bao gồm toàn bộ các công việc thuộc lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp về thu thuế

Sau khi đã được phê chuẩn và ban hành, chính sách thuế thu nhập cá nhân được tổ chức, thực hiện Đây là khâu đóng vai trò quan trọng nhất quyết định hiệu quả của việc sử dụng công cụ thuế Nhờ việc tổ chức thực hiện chính sách thuế và quá trình tính, thu thuế mới diễn ra trong thực tế, đồng thời các quy định về quá trình mới đến được mọi người dân thông qua tuyên truyền, phổ biến chính sách thuế Nội dung công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

1.1.2.1 T ổ chức bộ máy thu thuế

Nhà nước xây dựng bộ máy quản lý thu thuế để quản lý thuế thu nhập

cá nhân cũng như các sắc thuế khác Bộ máy quản lý thuế được xây dựng tùy thuộc vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng nước Nhìn tổng thể trong phạm vi nền kinh tế quốc dân, cơ quan thuế ở các nước trên thế giới đều được tổ chức thành hệ thống bao gồm nhiều cấp Tại nhiều nước, hệ thống đó

không hoàn toàn phù hợp với hệ thống chính quyền nhà nước và bao gồm: Cơ quan thuế trung ương, cơ quan thuế cấp huyện, thành phố và cơ quan thuế cấp quận, huyện như Trung Quốc, Việt Nam…Ngoài ra, ở một số quốc gia thì hệ thống của ngành thuế còn được tổ chức theo các dạng khác

Ở từng cấp, bộ máy cơ quan thuế có thể được tổ chức theo các mô hình sau:

Mô hình tổ chức theo sắc thuế: Các phòng, ban riêng biệt được thành

lập để quản lý một số loại thuế cụ thể Mỗi phòng, ban phải thực hiện tất cả các chức năng, nghiệp vụ quản lý các loại thuế được phân công.Có thể nói đây là “mô hình quản lý khép kín” đối với mỗi loại thuế

Mô hình tổ chức theo chức năng: Tổ chức các phòng, ban chức năng

riêng rẽ trong Mỗi phòng, ban thực hiện một công việc nghiệp vụ cụ thể có liên quan đến tất cả các sắc thuế như phòng kê khai kế toán thuế, phòng kiểm tra đối tượng nộp thuế…

Mô hình tổ chức theo đối tượng nộp thuế: Đối tượng nộp thuế được

chia thành các nhóm dựa trên quy mô hoạt động, hình thức sở hữu hoặc ngành kinh tế… mỗi phòng, ban chịu trách nhiệm quản lý cung cấp những thông tin đầy đủ về từng nhóm đối tượng nộp thuế

Để đảm bảo thực hiện tốt công tác quản lý thu thuế, đảm bảo nguồn thu kịp thời cho ngân sách nhà nước và đảm bảo công bằng, bình đẳng trong xã hội mỗi nước sẽ lựa chọn một mô hình cụ thể theo điều kiện kinh tế - xã hội

Có những nước lựa chọn kiểu mô hình pha trộn giữa các kiểu trên

1.1.2.2 Qu ản lý đối tượng nộp thuế

Đây là khâu đặc biệt quan trọng đối với công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân.Quản lý tốt đối tượng nộp thuế sẽ đảm bảo phần lớn hiệu quả của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân bởi chúng ta chưa biết chính xác ai là những đối tượng phải nộp thuế trước khi kê khai thu nhập của họ Do đó, cần giám sát thu nhập của tất cả các đối tượng lao động, từ đó chúng ta có thể xác định được đối tượng nào phải nộp thuế và nộp thuế bao nhiêu

Cơ quan thuế phải tiến hành đăng ký đối tượng nộp thuế.Phương thức đăng ký đối tượng nộp thuế thường được áp dụng là phương thức thủ công và quản lý bằng máy vi tính Tuy nhiên, phương thức quản lý bằng mạng vi tính thích hợp với công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân vì đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân ở đây nhiều và không tập trung Phương thức này thì cơ quan quản lý thuế cần phải tiến hành cấp mã số thuế cho các đối tượng nộp thuế và cơ quan chi trả thu nhập thống nhất trong phạm vi cả nước Mỗi đối tượng nộp thuế được gắn với một mã số thuế duy nhất.Mọi thông tin cần thiết

về đối tượng nộp thuế được lưu trữ vào cơ sở dữ liệu với một file riêng mà tên file là mã số của đối tượng nộp thuế Khi cần kiểm tra thông tin đối tượng nộp thuế, cơ quan quản lý thuế chỉ cần mở file theo mã số của đối tượng đó, nhờ

đó mà tránh được tình trạng bỏ sót các đối tượng nộp thuế đồng thời cũng đảm bảo sự nhanh gọn cho cơ quan thuế trong công tác quản lý thu thuế

1.1.2.3 Qu ản lý kê khai nộp thuế

Có hai hình thức kê khai, đăng ký, nộp thuế thu nhập cá nhân:

Thông qua cơ quan ủy nhiệm thu hay cơ quan chi trả thu nhập tính thuế cho các đối tượng nộp thuế có thu nhập do đơn vị mình chi trả Sau khi tính thuế và khấu trừ thuế của đối tượng nộp thuế, cơ quan chi trả thu nhập sẽ tiến hành khấu trừ phần thuế phải nộp ra khỏi thu nhập trước thuế của đối tượng nộp thuế để đem nộp ngân sách nhà nước Cơ quan chi trả thu nhập được hưởng một khoản tiền theo tỷ lệ trên số thuế thu được và nộp vào ngân sách nhà nước

Đối tượng nộp thuế sẽ trực tiếp kê khai thu nhập và tự tính mức thuế mình phải nộp.Sau đó sẽ đến nộp tờ khai cho cơ quan thuế và tiến hành nộp thuế vào ngân sách nhà nước Cơ quan thuế sẽ có nhiệm vụ ghi lại tất cả các khoản thuế mà các đối tượng nộp thuế phải nộp để từ đó có thể giám sát và kiểm tra khi cần thiết Đồng thời đó cũng là cơ sở để đảm bảo sự minh bạch

trong công tác thu nộp cả cho đối tượng nộp thuế và cơ quan thuế cũng như

cơ quan ủy nhiệm thu thuế

1.1.2.4 Qu ản lý quyết toán thuế, hoàn thuế

Việc quyết toán thuế cho đối tượng nộp thuế là cần thiết.Việc này sẽ giúp cơ quan thuế biết được tình hình thu nhập và nộp thuế của từng đối tượng, qua đó có thể cung cấp cho các cơ quan khác, các nhà lập chính sách hoặc chính cơ quan thuế cũng có thể sử dụng trong phân tích và đánh giá về chính sách thuế khả năng nộp thuế của dân cư Quyết toán thuế hàng năm cũng sẽ giúp cơ quan thuế có thể phát hiện ra các trường hợp sai phạm thông qua so sánh mức thu nhập nộp giữa các năm với nhau

1.1.2.5 Thanh tra, ki ểm tra thuế

Đây là nội dung quan trọng của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân được thực hiện bởi bộ phận cán bộ chuyên ngành.Đối tượng thanh tra, kiểm tra thuế là các tổ chức kinh tế và cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân cho nhà nước và bao gồm cả các đơn vị thuộc ngành thuế.Mục tiêu thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân là phát hiện và xử lý các trường hợp sai phạm nhằm giảm bớt những tổn thất cho Nhà nước và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật Đồng thời cũng qua quá trình thanh tra, kiểm tra thuế cơ quan thuế có thể phát hiện những thiếu sót, bất cập trong văn bản pháp luật thuế và quá trình tổ chức thực hiện, từ đó tìm ra những hướng giải quyết nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân được thực hiện dưới các hình thức và phương pháp khác nhau

Các hình th ức thanh tra, kiểm tra xét theo thời gian tiến hành thanh tra,

ki ểm tra:

Hình thức thanh tra, kiểm tra thường xuyên được thực hiện mang tính định kỳ, không phụ thuộc vào việc có xảy ra vụ việc hay không trong các đối tượng nộp thuế và cơ quan quản lý thuế

Thanh tra, kiểm tra đột xuất là hình thức thanh tra, kiểm tra mang tính bất thường và đối tượng tranh tra, kiểm tra không được biết.Hình thức này được tiến hành khi có những vụ việc xảy ra từ phía các đối tượng nộp thuế hoặc trong các cơ quan thuế để có biện pháp xử lý

Các hình th ức thanh tra, kiểm tra xét theo phạm vi và nội dung gồm:

Thanh tra, kiểm tra toàn diện: Được tiến hành với tất cả các nội dung thanh tra, kiểm tra, hoặc với tất cả đối tượng thanh tra, kiểm tra Hình thức này thường được áp dụng để phục vụ cho những nghiên cứu cải tiến lớn về hệ thống thuế Thanh tra, kiểm tra có trọng điểm: Được tiến hành chỉ với một số nội dung, một số đối tượng Người ta thường chọn ra các đối tượng điển hình và

tổ chức thanh tra, kiểm tra từ đó rút ra kết luận chung cho toàn hệ thống Trên thực tế, người ta cũng có thể kết hợp cả hai hình thức này trong trường hợp cần thiết

1.1.2.6 Thu n ợ và cưỡng chế nợ thuế

Công tác thu nợ và cưỡng chế nợ thuế thực hiện nhiệm vụ thu tiền nợ thuế, tiền phạt đối với người nộp thuế thuộc phạm vi quản lý của mình Thu thập thông tin về người nộp thuế còn nợ tiền thuế, đề xuất biện pháp đôn đốc thu nợ và cưỡng chế nợ thuế

1.1.2.7 Tuyên truy ền hỗ trợ người nộp thuế

Ngoài những quy định trong văn bản pháp quy có được hoàn hảo hay không thì sự thành công trong việc thực hiện các chính sách thuế còn phụ thuộc rất lớn vào sự hiểu biết sâu sắc và ý thức chấp hành nghiêm túc của cán

bộ thuế cũng như người nộp thuế Để nội dung của chính sách thuế đến với mọi người dân trong xã hội, cơ quan thuế cần phải tiến hành công tác tuyên truyền, phổ biến về chính sách thuế Công tác này cần phải được thực hiện trước hết từ cán bộ thuế, sau đó tới mọi người dân

Để thành công trong tuyên truyên, phổ biến thuế thu nhập cá nhân thì các cơ quan thuế có thể sử dụng các phương thức như thông qua các lớp tập huấn, phương tiện thông tin đại chúng, phát hành các ấn phẩm, tờ rơi, áp phích,

tổ chức các buổi đối thoại, các cuộc thi tìm hiểu về thuế thu nhập cá nhân… Đối với cán bộ thuế việc tập huấn nghiệp vụ về một chính sách thuế nào đó cho các cán bộ ngành thuế, nhất là cán bộ cơ sở thường được tiến hành ngay sau khi Nhà nước ban hành một chính sách thuế mới hoặc sửa đổi, bổ sung một chính sách thuế đã có Qua đó, cán bộ thuế có thể nắm chắc được chính sách thuế từ mục đích, ý nghĩa đến nội dung cụ thể, đủ khả năng chuyên môn và làm tròn nhiệm vụ như một tuyên truyền viên giỏi về thuế

Đối với mọi người dân trong xã hội đối tượng nộp thuế là người trực tiếp tính số thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước, do đó phải có một kiến thức cơ bản để hiểu được các quy định của các luật thuế Cơ chế tự khai, tự nộp đòi hỏi

sự tự giác cao, ý thức tuân thủ pháp luật của đối tượng nộp thuế Do vây, công tác tuyên truyền phổ biến về nghĩa vụ thuế và nội dung của chính sách thuế đến mọi tầng lớp dân cư cần phải được tiến hành đều đặn, thường xuyên, luôn đổi mới và nâng cao hiệu quả

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân Mỗi nhân tố đều có thể ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tới công tác này tùy theo tính chất và trạng thái của nhân tố đó.Nhiệm vụ của các cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước là phải tìm cách hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực cũng như phát huy những ảnh hưởng tích cực nhằm hoàn thiện công

tác quản lý thuế thu nhập cá nhân Các nhân tố ảnh hưởng chủ yếu đó là:

Quan điểm của những người lãnh đạo nhà nước

Để đảm bảo cho pháp luật thuế được thực hiện một cách triệt để, tập trung đúng, đủ, kịp thời nguồn thu vào ngân sách nhà nước chịu ảnh

hưởng không nhỏ bởi quan điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong công tác quản lý thuế Quan điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo có ảnh hưởng trước hết tới các chính sách thuế thu nhập cá nhân, sau là tới quá trình tổ chức thực hiện và các công việc khác thuộc phạm vi quản lý Một hệ thống chính sách thuế và cơ cấu thuế suất hợp lý nhưng tổ chức và cơ chế quản lý thu thuế kém sẽ không đạt được hiệu quả cao Các cấp lãnh đạo cần phải có biện pháp phù hợp, nhanh chóng đáp ứng yêu cầu về công tác quản lý thu thuế, tạo được niềm tin cho đối tượng nộp thuế, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách vững chắc, ổn định

Quan điểm của lãnh đạo ảnh hưởng đến việc phân bổ nguồn thu, công tác tổ chức bộ máy nhân sự, trang bị cơ sở vật chất, kế hoạch triển khai công tác thu Người lãnh đạo phải biết phân công giao việc một cách hợp lý, khoa học nhằm thực thi công việc một cách tốt nhất Như vậy, người lãnh đạo không chỉ phải có cách nhìn bao quát công việc, mà còn phải biết phân quyền,

ủy quyền một cách hợp lý cho cấp dưới, cho những người thực thi nhằm khai thác các ý tưởng sáng tạo mới của tập thể cán bộ trong quản lý, tạo điều kiện

để cho mọi cán bộ đều có cơ hội thăng tiến, phát huy khả năng làm việc cũng như học tập để nâng cao kiến thức và trau dồi kỹ năng quản lý thu thuế Theo

đó là các chế độ thưởng đột xuất, thường xuyên đối với cán bộ thuế nói chung

và cán bộ thuế có thành tích xuất sắc trong công tác quản lý thu thuế nói riêng Đồng thời có những biện pháp xử lý nghiêm những cán bộ vi phạm quy chế làm việc, có hành vi tham ô, nhận hối lộ

Khai thác các yếu tố tâm lý giữ vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý thu thuế Cán bộ lãnh đạo phải thực sự song hành cùng cán bộ thuế

Sự công tâm, tâm lý trong công tác chỉ đạo, quản lý tác động tích cực rất lớn đến tính tự giác và thái độ làm việc của cán bộ thuế

Quan điểm của lãnh đạo ảnh hưởng đến các biện pháp xử lý đối với các đối tượng nộp thuế tìm cách trốn thuế, dây dưa, chây ì trong việc thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và hợp tác với cơ quan thuế Đối với những đối tượng có hành vi gian lận thuế, trốn thuế cần có những hình thức xử phạt thích đáng, đảm bảo tính công bằng, làm cho mọi người tin tưởng vào pháp luật, tích cực đấu tranh chống các hành vi vi phạm

C ơ sở vật chất của ngành thuế

Nhân tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân.Những quy định trong chính sách về diện thu thuế (rộng hay hẹp), phương thức kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế…phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đáp ứng của ngành thuế Khả năng này lại phụ thuộc rất lớn vào cơ sở vật chất của ngành thuế Cũng như vậy, một hệ thống thu thuế được kết nối bằng mạng nội bộ sẽ là một nhân tố rất hữu ích cho cơ quan thuế trong việc quản lý thu thuế hiệu quả, chính xác, kịp thời và tiết kiệm chi phí.Việc xây dựng mạng thông tin nội bộ để quản lý cơ sở dữ liệu sẽ đòi hỏi những chi phí bước đầu tương đối lớn, nhưng xét về dài hạn thì điều này sẽ tiết kiệm chi phí hơn rất nhiều so với việc quản lý dữ liệu theo kiểu thủ công

Trình độ và phẩm chất đạo đức đội ngũ lãnh đạo cán bộ thuế

Trình độ đội ngũ cán bộ thuế có vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý thuế, đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân Nhân tố này tác động vào tất

cả các khâu của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân, từ ban hành chính sách, tổ chức thực hiện chính sách tới thanh tra, kiểm tra thuế và tổ chức bộ máy quản lý thuế

Để ban hành chính sách đúng đắn, đáp ứng được yêu cầu của những thay đổi kinh tế xã hội và đảm bảo được những mục tiêu của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân thì đội ngũ cán bộ thuế ở tầm hoạch địch chính sách

cần phải có trình độ cao về vấn đề thực tế cũng như lý thuyết liên quan đến thuế, kinh tế vĩ mô và quản lý nhà nước… và phẩm chất đạo đức tốt, tâm huyết với công việc.Nếu nhà hoạch định chính sách có trình độ thấp và phẩm chất đạo đức kém sẽ đưa ra các chính sách chứa đựng nhiều sai sót không chỉ ảnh hưởng tiêu cực tới công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân mà tới cả hệ thống thuế

Trong quá trình thực hiện chính sách thuế cũng phụ thuộc rất nhiều vào trình độ và phẩm chất của đội ngũ cán bộ thuế Nhân tố này ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả hoạt động của công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức thuế cũng như quản lý thu thuế Một đội ngũ có trình độ và phẩm chất đạo đức tốt mới có đủ khả năng làm một tuyên truyền viên giỏi và nhiệt huyết về thuế, đồng thời không phạm phải sai lầm trong quá trình thực hiện các nghiệp vụ cụ thể về tính thuế, quyết toán thuế,… cũng như không có các hành vi tiêu cực thông đồng với đối tượng nộp thuế khai man thuế hay cố tình tính sai tiền thuế phải nộp Ngược lại, đội ngũ cán bộ thuế thiếu trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức sẽ tạo nên những sai sót trong quá trình quản lý, làm giảm hiệu quả công tác quản lý thu thuế

Công tác thanh tra, kiểm tra thuế càng cần một đội ngũ có trình độ cao

về phẩm chất đạo đức tốt đủ khả năng phát hiện những sai phạm và giữ thái

độ công minh, chính trực trong quá trình thanh tra, kiểm tra Nhờ đó thanh tra, kiểm tra mới đạt hiệu quả mong muốn

Đội ngũ lãnh đạo làm công tác tổ chức thiết lập nên bộ máy quản lý thuế phải có đủ năng lực và phẩm chất để xây dựng một bộ máy phù hợp với những điều kiện kinh tế xã hội và có hiệu quả cao

Ph ương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư

Phương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư ảnh hưởng lớn tới khâu

quản lý thu thuế Quản lý thuế thu nhập cá nhân khó khăn và phức tạp chủ yếu ở khâu quản lý thu nhập của các đối tượng Nếu như các khoản thu nhập được thanh toán qua hệ thống ngân hàng dưới hình thức tài khoản cá nhân thì

sẽ rất thuận tiện cho cơ quan thuế trong việc giám sát, kê khai của người nộp thuế Bên cạnh đó, nếu phương thức thanh toán trong dân cư chủ yếu thông qua ngân hàng thì nhà nước có thể áp dụng phương pháp thu thuế thu nhập cá nhân thông qua ngân hàng Điều này vừa giúp giảm bớt công việc và chi phí cho cơ quan thuế,vừa kiểm soát chặt chẽ hơn thu nhập của đối tượng nộp thuế.Chính vì vậy, sự phát triển của hệ thống ngân hàng đi kèm với việc phát triển hình thức thanh toán qua tài khoản sẽ là một điều kiện tất yếu để có thể thực hiện tốt công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

1.1.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu đánh giá công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

1.1.4.1 Nhóm ch ỉ tiêu đánh giá kết quả và chất lượng công tác quản lý thuế

thu nh ập cá nhân

Hệ thống chỉ tiêu phản ánh kết quả của công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân: Tổng số tiền thuế thu được qua các năm (theo địa bàn, theo đối tượng nộp thuế); tốc độ phát triển, tốc độ tăng thuế thu nhập quốc dân…

Hệ thống chỉ tiêu phản ánh chất lượng và hiệu quả công tác quản lý thuế Thu nhập cá nhân: Tỷ lệ đối tượng nộp thuế đúng hạn, tỷ lệ đối tượng trốn thuế, khai sai thuế so với tổng đối tượng nộp thuế, chi phí cho công tác quản lý thuế tính trên một đồng thuế thu được cụ thể:

1.1.4.2 Nhóm ch ỉ tiêu đánh giá tính tuân thủ pháp luật thuế thu nhập cá nhân

c ủa đối tượng nộp thuế

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ đăng ký thuế: Số lượng cá nhân đề nghị cấp mã số thuế thu nhập cá nhân: Là chỉ tiêu số tuyệt đối thời kỳ, phản ánh số

lượng người nộp thuế đã đăng ký mã số thuế trong năm.Chỉ tiêu cho thấy ý thức chấp hành của người nộp thuế đăng ký mã số thuế

Tỷ lệ đăng ký thuế (%): Là chỉ tiêu số tương đối phản ánh tỷ lệ người nộp thuế đã thực hiện nghĩa vụ đăng ký mã số thuế trong năm so với tổng số người nộp thuế phải đăng ký cấp mã số thuế.Chỉ tiêu càng tiến đến 100 thì tính tuân thủ Pháp luật càng tốt

- Chỉ tiêu đánh giá tính tuân thủ nghĩa vụ khai thuế thu nhập cá nhân : + Tỷ lệ nộp hồ sơ khai thuế (%): Là chỉ tiêu số tương đối phản ánh tỷ

lệ hồ sơ khai thuế đã được người nộp thuế nộp trong một năm so với tổng số

hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu càng tiến đến 100 thì tính tuân thủ Pháp luật càng tốt

+ Số hồ sơ khai thuế đã nộp: Là chỉ tiêu số tuyệt đối thời kỳ phản ánh tổng số hồ sơ khai thuế đã nhận được trong một năm Chỉ tiêu cho thấy ý thức chấp hành người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ khai thuế

+ Tỷ lệ nộp hồ sơ khai thuế quá hạn (%): Là chỉ tiêu số tương đối phản ánh tỷ lệ hồ sơ khai thuế đã được người nộp thuế nộp trong một năm so với tổng số hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu càng tiến đến 100 thì tính tuân thủ Pháp luật càng tốt

+ Số hồ sơ khai thuế nộp quá hạn: Là chỉ tiêu tuyệt đối phản ánh tổng

số hồ sơ khai thuế người nộp thuế nộp hồ sơ quá hạn trong một năm so với tổng số hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu phản ánh qui mô ý thức chấp hành của người nộp thuế nộp hồ sơ khai thuế quá hạn quy định

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ nộp thuế

+ Tỷ lệ nợ thuế (%): Là chỉ tiêu số tương đối so sánh, phản ánh tỷ lệ số tiền thuế còn nợ đến 31/12 hàng năm với tổng số tiền thuế đã nộp trong năm Chỉ tiêu càng tiến đến 0 thì tính tuân thủ Pháp luật càng tốt

+ Tỷ lệ người nộp thuế nợ thuế (%): Là chỉ tiêu số tương đối so sánh, phản ánh tỷ lệ người nộp thuế còn nợ đến 31/12 hàng năm với tổng số người nộp thuế Chỉ tiêu càng tiến đến 0 thì tính tuân thủ Pháp luật càng tốt

+ Số lượng các khoản nợ trên / người nộp thuế: Là số khoản nợ bình quân của một người nộp thuế tại thời điểm đánh giá Số lượng các khoản nợ càng ít thì tính tuân thủ càng tốt

+ Cơ cấu nợ theo thời gian (%): Là tỷ trọng các khoản thuế nợ, số tiền thuế nợ trong một khoảng thời gian qui định gồm các mốc nợ trên 30 ngày và trên 90 ngày Chỉ tiêu phản ánh tỷ trọng thời gian nợ thuế của các khoản nợ,

số thuế nợ Nếu tỷ trọng các khoản nợ, số thuế nợ ở dưới mức 30 ngày cao thì mức tuân thủ càng tốt

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ cung cấp thông tin đối với kết quả thanh tra kiểm tra: Là số thuế truy thu bình quân qua hoạt động kiểm tra, thanh tra thuế: Số thuế truy thu càng thấp thì tính tuân thủ càng tốt Chỉ tiêu được tính theo phương pháp tính bình quân số học giản đơn

- Chỉ tiêu đánh giá tỷ lệ hồ sơ phải điều chỉnh( %): là tỷ lệ so sánh giữa

số hồ sơ khai thuế phải điều chỉnh số liệu với tổng số hồ sơ khai thuế đã nộp trong năm.Tỷ lệ điều chỉnh càng thấp thì tính tuân thủ càng tốt

1.2 Cơ sở pháp lý về công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân

1.2.1 Công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân ở nước ta

1.2.1.1 Công tác qu ản lý đối tượng nộp thuế

Một đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân là đối tượng chịu thuế đồng thời là đối tượng nộp thuế Xác định đối tượng nộp thuế là một trong những nội dung quan trọng của thuế thu nhập cá nhân, từ đó mới có thể vận dụng cách tính thuế cho phù hợp.Thực tế thường dựa vào hai tiêu thức là “nơi cư trú” và “nguồn phát sinh thu nhập” để tiến hành xác định đối tượng nộp thuế Theo tiêu thức “nơi cư trú”, một cá nhân được xác định là cư trú ở một nước phải nộp thuế tại đó đối với mọi khoản thu nhập phát sinh từ khắp nơi trên thế giới, còn một cá nhân được xác định là không cư trú ở một nước chỉ phải nộp thuế cho phần thu nhập phát sinh tại nước đó

Theo tiêu thức “nguồn phát sinh thu nhập”, một cá nhân phải nộp thuế thu nhập cá nhân ở một nước đối với mọi khoản thu nhập của cá nhân sinh tại nước đó

Hiện nay, đa số các nước tính thuế thu nhập cá nhân theo tiêu thức “nơi

cư trú” Sự phân biệt cư trú hay không cư trú của một đối tượng nộp thuế là rất quan trọng để xác định đối tượng nộp thuế đó phải nộp thuế ở mức độ nào Như vậy, tại mỗi nước khái niệm cá nhân cư trú lại được định nghĩa khác nhau tùy vào chính sách và trình độ quản lý của từng nước sao cho phù hợp với tình hình của đất nước mình.Thông thường quy định cá nhân cư trú là người định cư tại nước đó hoặc những người đến nước đó thường xuyên

nhưng tổng số ngày ở tại nước đó vượt quá 183 ngày trong một năm (năm dương lịch hay năm tài chính)

Luật thuế thu nhập cá nhân Việt Nam quy định, công dân Việt Nam ở trong nước hoặc đi lao động, công tác ở nước ngoài; cá nhân khác định cư không thời hạn ở Việt Nam, người nước ngoài ở Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam được coi là cư trú ở Việt Nam là đối tượng nộp thuế thu nhập đối với mọi khoản thu nhập chịu thuế

Việc xác định đối tượng nộp thuế căn cứ vào tiêu thức “nguồn phát sinh thu nhập” được hầu hết các nước áp dụng để tính thuế các khoản thu nhập phát sinh tại nước đó của những cá nhân không cư trú Cách tính thuế theo nguồn phát sinh thu nhập chỉ thích hợp với những nước có nhiều người nước ngoài đến làm việc và đầu tư, còn công dân ở nước đó ít đi làm hay đầu tư ở nước ngoài.Có rất ít nước áp dụng duy nhất tiêu thức này khi xác định đối tượng nộp thuế

Ở Việt Nam, đối tượng nộp thuế là cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam và cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam Theo đó, thì mọi cá nhân là người Việt nam hay nước ngoài có thu nhập chịu thuế thuộc diện nộp thuế thu

nhập cá nhân

1.2.1.2 Thu nh ập chịu thuế

Việc xác định thu nhập chịu thuế có thể cho thấy loại thuế thu nhập cá nhân mà từng nước có thể áp dụng có công bằng không, thuế này tạo được nguồn thu như thế nào cho ngân sách nhà nước, đó là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu được đề cập trong chính sách thuế thu nhập cá nhân của các nước

Thu nhập chịu thuế là một số khoản nằm trong diện tính thuế thu nhập

cá nhân theo quy định trong chính sách thuế thu nhập cá nhân của từng quốc

gia.Việc quy định khoản thu nhập nào phải tính thuế, khoản thu nhập nào không phải tính thuế, mức độ cao hay thấp phụ thuộc vào quan điểm của mỗi chính phủ, vào mục tiêu điều tiết thu nhập cũng như mục tiêu kinh tế, chính trị xã hội khác nhau của mỗi quốc gia trong từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể

Để tính được thuế thu nhập cá nhân phải nộp trước tiên phải xác định được những khoản thu nhập nào là thu nhập chịu thuế và tính toán thu nhập đó như thế nào Sau đó, căn cứ vào một số quy định khác trong chính sách thuế như các khoản miễn giảm, khấu trừ… cơ quan thuế xác định được thu nhập tính thuế, kết hợp với thuế suất sẽ xác định được số thuế phải nộp Nhiệm vụ của ngành thuế mỗi nước là phải xác định thu nhập chịu thuế từ thu nhập sao cho người nộp thuế chấp nhận và để luật thuế có tính khả thi cao Có như vậy mới đảm bảo được mục tiêu kinh tế, xã hội trong việc thu thuế thu nhập cá nhân

Luật thuế thu nhập cá nhân ở nước ta quy định thu nhập chịu thuế thu nhập

cá nhân bao gồm:

- Thu nh ập từ kinh doanh: Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh

hàng hóa, dịch vụ (riêng đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản chỉ áp dụng đối với trường hợp không đủ điều kiện được miễn thuế); thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật

- Thu nhập từ tiền lương, tiền công: là các khoản thu nhập người lao

động nhận được từ người sử dụng lao động dưới các hình thức bằng tiền hoặc không bằng tiền:Tiền lương, tiền công, và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công; các khoản phụ cấp, trợ cấp; tiền thù lao dưới các hình thức; tiền nhận được từ tham gia hiệp hội kinh doanh, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý và các tổ chức; các khoản lợi ích khác mà đối tượng nộp thuế nhận được bằng tiền hoặc không bằng tiền; tiền thưởng

- Thu nhập từ đầu tư: lãi cổ tức, lãi cho vay, thu nhập từ đầu tư vốn

dưới các hình thức khác

- Thu nhập khác: lãi từ chuyển nhượng tài sản (chuyển nhượng vốn,

chuyển nhượng bất động sản), thu nhập từ trúng thưởng, thu nhập từ bản quyền, thu nhập từ nhượng quyền thương mại, thu nhập từ thừa kế, thu nhập từ quà tặng

Các khoản thu nhập không tính thuế thu nhập cá nhân:

Luật thuế thu nhập cá nhân quy định những khoản thu nhập không tính thuế thu nhập cá nhân gồm:

Các khoản phụ cấp, trợ cấp: Phụ cấp đối với người có công với cách mạng; phụ cấp quốc phòng an ninh; phụ cấp độc hại, nguy hiểm, khó khăn, vùng xa xôi, hẻo lánh, khí hậu xấu; các khoản trợ cấp theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và Bộ Luật lao động; trợ cấp để giải quyết tệ nạn xã hội theo quy định của pháp luật

Các khoản tiền thưởng: Tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được nhà nước phong tặng; tiền thưởng kèm theo các giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế, cải tiến kỹ thuật, sáng chế, về phát hiện khai báo hành vi vi phạm pháp luật được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận

1.2.1.3 K ỳ tính thuế, căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân

Đối với cá nhân cư trú: Kỳ tính thuế theo năm áp dụng đối với thu

nhập từ kinh doanh; thu nhập từ tiền lương, tiền công;

Tính thuế theo từng lần phát sinh thu nhập áp dụng đối với thu nhập từ đầu tư vốn; thu nhập từ chuyển nhượng vốn, trừ thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản; thu nhập từ trúng thưởng; thu nhập từ bản quyền; thu nhập từ nhượng quyền thương mại; thu nhập từ thừa kế; thu nhập từ quà tặng;

Tính thuế theo từng lần chuyển nhượng hoặc theo năm đối với thu nhập

từ chuyển nhượng chứng khoán

Đối với cá nhân không cư trú: Thuế được tính theo từng lần phát sinh

thu nhập áp dụng đối với tất cả các loại thu nhập chịu thuế

Căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân: Căn cứ tính thuế thu nhập cá

nhân: Là thu nhập tính thuế nhân với thuế suất

Thu nh ập tính thuế: Thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

kết hợp áp dụng mức khởi điểm tính thuế và không áp dụng mức khởi điểm

mà sử dụng suất miễn thu

Đối với cá nhân cư trú, thu nhập tính thuế được xác định bằng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản: các khoản đóng góp bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện, các khoảm giảm trừ gia cảnh (mức giảm trừ cho đối tượng nộp thuế hiện nay là 9 triệu đồng/ tháng; mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng là 3,6 triệu đồng/tháng), các khoản đóng góp vào quỹ từ thiện, quỹ nhân đạo, quỹ khuyến học.Còn với cá nhân không cư trú không quy định các khoản giảm trừ

Riêng thu nhập tính thuế từ trúng thưởng, thừa kế, thu nhập từ bản quyền, chuyển nhượng thương mại là phần giá trị nhận được vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận, áp dụng cho cả cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú Thu nhập chịu thuế cũng quy định khác nhau cho cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú.Thu nhập chịu thuế của cá nhân cư trú bao gồm tổng thu nhập nhận được trừ các khoản chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc tạo ra thu nhập chịu thuế trong kỳ tính thuế Còn thu nhập chịu thuế của cá nhân không cư trú là toàn bộ thu nhập nhận được, không được tính trừ các khoản chi phí Như vậy, thu nhập tính thuế được quy định riêng cho cá nhân cư trú và cá nhân không

cư trú, không phân biệt giữa người Việt Nam hay nước ngoài

Thu ế suất: Luật thuế thu nhập cá nhân sử dụng kết hợp thuế suất thuế

thu nhập cá nhân được xác định theo thuế suất luỹ tiến từng phần và thuế suất

theo tỷ lệ quy định cho từng nguồn thu nhập

Đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú thì áp dụng theo thuế suất luỹ tiến từng phần Còn các loại thu nhập chịu thuế còn lại thì áp dụng thuế suất theo tỷ lệ với mức thuế suất khác nhau

Bảng 1.1: Tổng hợp mức thuế suất thu nhập cá nhân theo Luật của Việt Nam

STT Nội dung Thuế suất áp dụng cá nhân

cư trú (%)

Thuế suất áp dụng

cá nhân không cư trú (%)

Theo biểu thuế suất luỹ tiến từng phần (biểu 2.2)

Được xác định đối với từng lĩnh vực ngành nghề, sản xuất, kinh doanh (biểu 1.3)

20% thu nhập tính thuế hoặc

6

Thu nhập từ chuyển nhượng

bất động sản

25% thu nhập tính thuế hoặc

Ngu ồn: Luật thuế thu nhập cá nhân

Thuế suất thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng theo biểu thuế luỹ tiến từng

phần theo quy định tại điều 22 Luật Thuế thu nhập cá nhân, cụ thể như sau:

Bảng 1.2: Biểu thuế luỹ tiến từng phần Bậc

thuế

Phần thu nhập tính

thuế/năm (triệu đồng)

Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng)

Thuế suất (%)

Ngu ồn: Luật thuế thu nhập cá nhân

Thu nhập tính thuế áp dụng biểu thuế này là thu nhập của cá nhân cư trú

có thu nhập chịu thuế từ kinh doanh và từ tiền lương, tiền công sau khi đã trừ

đi khoản giảm trừ gia cảnh, các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc, đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học

Bảng 1.3: Biểu thuế suất áp dụng cho cá nhân không cư trú có thu nhập

chịu thuế từ kinh doanh

3 Hoạt động sản xuất, xây dựng, vận tải và kinh

Ngu ồn: Luật thuế thu nhập cá nhân

Qua các biểu trên cho thấy cá nhân không cư trú chịu mức thuế thu nhập cá nhân cao hơn đối với cá nhân cư trú

1.2.1.4 Đăng ký, kê khai, quyết toán thuế, hoàn thuế

Tất cả các tổ chức, cá nhân trả thu nhập, cá nhân kinh doanh, cá nhân

có thu nhập từ tiền lương, tiền công và cá nhân có thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân khác (nếu phát sinh thường xuyên) phải đăng ký thuế thu nhập cá nhân

Việc kê khai nộp thuế thu nhập cá nhân thực hiện theo nguyên tắc khấu trừ tại nguồn Cơ quan chi trả có nghĩa vụ khấu trừ tiền thuế trước khi chi trả thu nhập cho đối tượng nộp thuế Cơ quan chi trả nộp thay tiền thuế vào ngân sách nhà nước và cấp chứng từ khấu trừ thuế theo yêu cầu của bên bị khấu trừ Bên canh đó một số trường hợp có thể áp dụng phương pháp tự kê khai,

Đó là những người hành nghề tự do, có thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau Các tổ chức, cá nhân trả thu nhập thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân

và cá nhân có thu nhập thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân thực hiện khai thuế như sau:

Khai thu ế tháng: Khai thuế đối với tổ chức, cá nhân trả thu nhập thực

hiện khấu trừ thuế Cá nhân nhận thu nhập từ tiền lương, tiền công do các tổ chức, cá nhân trả từ nước ngoài; các cá nhân là người Việt Nam có thu nhập

từ tiền lương, tiền công do các tổ chức quốc tế, các Đại sứ quán, Lãnh sự quán tại Việt Nam trả

Kê khai theo quý: các cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh thực hiện đúng chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ

Khai thu ế theo năm: Các cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh

không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ

Kê khai theo t ừng lần phát sinh: Cá nhân có thu nhập từ các nguồn còn lại

Thời hạn nộp thuế chậm nhất là ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

Quyết toán thuế: Theo hướng dẫn tại thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày

15/08/2013 của Bộ Tài Chính thì các đối tượng nộp thuế phải quyết toán thuế thu

nhập cá nhân bao gồm:

Các tổ chức, cá nhân trả các khoản thu nhập phải khấu trừ thuế không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không khấu trừ thuế, có trách nhiệm

khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo quy định

Cá nhân có thu nhập từ kinh doanh nộp thuế theo kê khai phải khai quyết toán thuế

Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công phải khai quyết toán thuế trong các trường hợp: Có số thuế phải nộp trong năm lớn hơn số thuế đã khấu trừ hoặc đã tạm nộp trong năm; có phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng trong năm chưa bị khấu trừ hoặc chưa tạm nộp hoặc có yêu cầu về hoàn thuế hoặc bù trừ

số thuế vào kỳ sau

Trường hợp cá nhân cư trú là người nước ngoài khi kết thúc hợp đồng làm việc tại Việt Nam trước khi xuất cảnh phải thực hiện quyết toán thuế

Các tr ường hợp khác không phải khai quyết toán thuế: Đối với cá nhân

có thu nhập tại một nơi duy nhất thì có thế uỷ quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, còn cá nhân có thu nhập tại nhiều nơi thì phải yêu cầu cơ quan chi

trả cấp chứng từ khấu trừ và tự quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Hoàn thuế: Cá nhân được hoàn thuế trong các trường hợp:

Số tiền thuế thu nhập cá nhân đã nộp lớn hơn số thuế phải nộp trong kỳ tính thuế

Cá nhân đã nộp thuế thu nhập cá nhân nhưng có thu nhập tính thuế chưa đến mức phải nộp thuế

Các trường hợp khác theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Việc hoàn thuế thu nhập cá nhân chỉ áp dụng đối với những cá nhân đã đăng ký thuế và có mã số thuế

1.3 Kinh nghiệm của một số Chi cục Thuế trong công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân và bài học kinh nghiệm đối với Chi cục Thuế huyện Quế Võ

1.3.1 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thành phố Bắc Ninh

Thứ nhất, công tác tuyên truyền chính sách thuế thu nhập cá nhân: Chi cục Thuế Thành phố Bắc Ninh thành lập bộ phận chuyên trách về tuyên truyền thuế, bộ phận tuyên truyền thuế ngoài nhiệm vụ tuyên truyền chính

sách thuế hiện hành còn có nhiệm vụ tuyên truyền cả nội dung về tổ chức quản lý thuế để nâng cao ý thức tuân thủ nghiêm chỉnh chính sách thuế cho người nộp thuế, để chính sách thuế đi vào đời sống kinh tế, xã hội

Hàng năm, Chi cục Thuế Thành phố xây dựng, lập kế hoạch và chỉ đạo các bộ phận trong đơn vị Đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan thực hiện thống nhất công tác tuyên truyền trong toàn thành phố Kế hoạch tuyên truyền hàng năm được ủy ban nhân dân Thành phố, Thành ủy phê duyệt trong đó quy định kế hoạch tuyên truyền của ngành thuế, các cơ quan tuyên truyền, tuyên truyền với nội dung trọng tâm, trọng điểm, thời gian tuyên truyền, hình thức tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng như truyền hình, đài phát thanh, báo chí

Tổ chức hoạt động tư vấn thuế: Tư vấn là một nội dung quan trọng được thực hiện đồng thời với chính sách cải cách thuế toàn diện

Trung tâm tư vấn thuế là cơ quan có nhiệm vụ quản lý nhà nước về hoạt động tư vấn thuế, thực hiện thẩm định và cấp giấy phép hoạt động và quản lý hoạt động các tổ chức tư vấn thuế Các tổ chức tư vấn thuế hoạt động dịch vụ tư vấn về thuế, hoạt động theo luật công ty, thực hiện hạch toán kinh doanh và có nghĩa vụ nộp thuế như các doanh nghiệp khác

Hoạt động của các tổ chức tư vấn về thuế là cung cấp các thông tin cho các doanh nghiệp như: thông tin kinh tế, chính sách và nghiệp vụ thuế, tình hình

kê khai thuế, làm trung gian giải quyết các vướng mắc giữa cơ quan thuế và các doanh nghiệp; Hướng dẫn và đào tạo cán bộ doanh nghiệp nắm vững chính sách thuế và nghiệp vụ thuế Phí thu khi thực hiện tư vấn được ủy ban nhân dân các huyện, Thành phố quy định và quản lý khống chế theo mức phí tối đa

Th ứ hai, Tổ chức bộ máy quản lý thuế thu nhập cá nhân: Tổ chức bộ

máy quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Chi cục Thuế Thành phố hoạt động theo

hệ thống từ Chi cục thuế thành phố đến các đội quản lý thu thuế Hiện nay bộ máy quản lý thu thuế thu nhập cá nhân của Chi cục Thuế Thành phố Bắc Ninh gồm 01 đội chuyên quản lý thuế thu nhập cá nhân

Chức năng nhiệm vụ của đội thuế thu nhập cá nhân thuộc Chi cục Thuế Thành phố có 5 cán bộ, trực tiếp thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước về thuế thu nhập cá nhân đối với các tổ chức là các cơ quan hành chính, sự nghiệp, đoàn thể, các dự án và các cá nhân; đồng thời hướng dẫn có nhiệm

vụ hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra công tác thu thuế trong nội bộ ngành

Th ứ ba: Công tác thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân đã được tập

trung chuyên sâu: Chi cục Thành phố Bắc Ninh có 01 đội kiểm tra thuế; 01đội hành chính, 01 đội tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế; 01 đội kê khai

kế toán thuế và tin học, 01 đội thu nhập cá nhân, 03 đội thuế liên xã Chi cục Thuế Thành phố với tổng số 68 cán bộ Đội Kiểm tra thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra thuế các sắc thuế trong đó có sắc thuế thu nhập cá nhân đối với doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế thuộc phạm vi quản lý

1.3.2 Kinh nghiệm của Chi cục Thuế Thị xã Từ Sơn

Thứ nhất, công tác tuyên truyền chính sách thuế thu nhập cá nhân: Chi cục Thuế Thị xã thành lập bộ phận chuyên trách về tuyên truyền thuế, bộ phận tuyên truyền thuế ngoài nhiệm vụ tuyên truyền chính sách thuế hiện hành còn có nhiệm vụ tuyên truyền cả nội dung về tổ chức quản lý thuế để nâng cao ý thức tuân thủ nghiêm chỉnh chính sách thuế cho người nộp thuế,

để chính sách thuế đi vào đời sống kinh tế, xã hội

Hàng năm, Chi cục Thuế Thị xã Từ Sơn xây dựng, lập kế hoạch và chỉ đạo các bộ phận trong đơn vị Đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan thực hiện thống nhất công tác tuyên truyền trong toàn huyện Kế hoạch tuyên truyền hàng năm được ủy ban nhân dân thị xã phê duyệt trong đó quy định kế hoạch tuyên truyền của ngành thuế, các cơ quan tuyên truyền, tuyên