phân tích tình hình sử dụng trấu của các nhà máy xây xát tại huyện thới lai, thành phố cần thơ

Chất đốt từ vỏ trấu được sử dụng rất nhiều trong cả sinh hoạt nấu ăn, nấu thức ăn gia súc và sản xuất làm gạch, sấy lúa nhờ những ưu điểm sau Trấu có khả năng cháy và sinh nhiệt tốt do t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐẶNG YẾN NGỌC

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG TRẤU CỦA CÁC NHÀ MÁY XÂY XÁT TẠI HUYỆN

THỚI LAI, THÀNH PHỐ CẦN THƠ

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Ngành KINH TẾ TÀI NGUYÊN – MÔI TRƯỜNG

Mã số ngành: 52850102

12 - 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

ĐẶNG YẾN NGỌC MSSV: 4115225

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG TRẤU CỦA CÁC NHÀ MÁY XÂY XÁT TẠI HUYỆN

THỚI LAI, THÀNH PHỐ CẦN THƠ

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH KINH TẾ TÀI NGUYÊN – MÔI TRƯỜNG

Mã số ngành: 52850102

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN T.S NGÔ THỊ THANH TRÚC

12 – 2014

1

LỜI CẢM TẠ

Trong quá trình học tập tại trường Đại học Cần Thơ, em đã được quý Thầy, Cô truyền đạt nhiều kiến thức bổ ích, nhất là những kiến thức chuyên ngành để giúp em hoàn thành luận văn tốt nghiệp đồng thời làm hành trang bước vào cuộc sống sau này Em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến:

Ban Giám Hiệu, toàn thể Khoa Kinh Tế và Quản Trị Kinh Doanh Đại Học Cần Thơ Cám ơn quý thầy cô đã truyền đạt cho em những kiến thức và kinh nghiệm thực tế trong suốt quá trình học tập tại trường

Em xin chân thành cám ơn cô Ngô Thị Thanh Trúc đã hướng dẫn tận tình

để em hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Chân thành cám ơn các Cô, Chú, Anh, Chị ở Chi Cục Bảo Vệ Môi Trường và Phòng Tài Nguyên Môi Trường huyện Thới Lai đã nhiệt tình hướng dẫn và giúp đỡ cung cấp số liệu liên quan đến đề tài

Xin cảm ơn sự giúp đỡ của nhà máy xay xát trên địa bàn huyện Thới Lai, Thành Phố Cần Thơ đã nhiệt tình cung cấp thông tin để em hoàn thành bài nghiên cứu này

Cảm ơn sự hỗ trợ và động viên của các bạn cùng lớp trong quá trình thực hiện đề tài

Đặc biệt, em vô cùng biết ơn Ba, Mẹ và những người thân trong gia đình

đã luôn bên cạnh ủng hộ, lo lắng, động viên em trên con đường học vấn

Do kiến thức còn hạn chế nên luận văn sẽ không tránh khỏi những sai sót Vì vậy em rất kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Quý Thầy/Cô

để luận văn của em hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Cần Thơ, ngày … tháng … năm …

Người thực hiện

Đặng Yến Ngọc

2

TRANG CAM KẾT

Tôi xin cam kết luận văn này được hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu của tôi và các kết quả nghiên cứu này chưa được dùng cho bất cứ luận văn cùng cấp nào khác

Cần Thơ, ngày … tháng … năm …

Người thực hiện

Đặng Yến Ngọc

3

NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP

……….……….……….…

……….……….……….……

……….……….……….………

……….……….……….…………

……….… ……….……….………

……….……….……….………

………….……….……….………

……….……….……….………

…….……….…… ……….………

….……….……….………

……….……….………….………

…….……….………

Cần Thơ, ngày … tháng … năm 2014

Thủ trưởng đơn vị

(ký tên và đóng dấu)

4

MỤC LỤC

Trang

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 9

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 9

1 2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 10

1.1.1 Mục tiêu chung 10

1.1.2 Mục tiêu cụ thể 10

1 3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 10

1 4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 10

1.4 1 Phạm vi không gian 10

1.4.2 Phạm vi thời gian 10

1.2.3 Đối tượng nghiên cứu 11

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 12

2.1.1 Giới thiệu trấu 12

2.1.2 Tình hình sử dụng vỏ trấu hiện nay tại Việt Nam 12

2.1.3 Các hình thức sử dụng trấu 13

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu 25

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 25

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu 26

CHƯƠNG 3 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN THỚI LAI,THÀNH PHỐ CẦN THƠ 27

3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN THỚI LAI 27

3.2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN 27

3.2.1 Vị trí địa lý 27

3.2.2 Đặc điểm địa hình 28

3.2.3 Khí hậu 29

5

3.2.4 Chế độ thủy văn 29

3.2.5 Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên huyện Thới Lai 30

3.2.5.2 Hạn chế 30

3 3 ĐIỀU KIỆN KIỆN KINH TẾ- VĂN HÓA XÃ HỘI 30

3.3.1 Điều kiện kinh tế 30

3.3.2 Điều kiện văn hóa – xã hội 31

3.3.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường 33

3.4 Tình hình sản xuất lúa gạo tại huyện Thới Lai giai đoạn 2011- 2013 35

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 40

4.1 Mô tả đặc điểm đáp viên: 40

4.2 Mô tả nhà máy 42

4.1.5 Lao động tại nhà máy 43

4.3 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG TRẤU CỦA CÁC NHÀ MÁY XAY XÁT TẠI ĐỊA BÀN HUYỆN THỚI LAI, THÀNH PHỐ CẦN THƠ 44

4.3.1 Sơ lược về hoạt động của các nhà máy tại huyện Thới Lai 44

4.3.2 Hoạt động xay xát của các nhà máy tại huyện Thới Lai giai đoạn 2013 – 2014 46

4.3.3 Lượng trấu phát sinh tại các nhà máy 49

4.4 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ SỬ DỤNG CỦI TRẤU ÉP CỦA CÁC NHÀ MÁY 56

4.4.1 Sơ lược quy trình ép củi trấu tại các nhà máy 56

4.4.2 Thái độ của đáp viên đối với sản phẩm củi trấu ép 58

4.4.3 Hoạt động kinh doanh củi trấu ép của các nhà máy đã lắp đặt quy trình ép củi trấu: 59

4.4.4 Thuận lợi và khó khăn khi sản xuất củi trấu của nhà máy 61

4.4.5 Ý kiến của các nhà máy đã có lắp đặt dây chuyền sản xuất củi trấu 62

4.4.6 Nhu cầu lắp đặt của những nhà máy xay xát chưa có dây chuyền ép củi trấu 62

6

4.5 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TRẤU, CỦI TRẤU

ÉP TẠI CÁC NHÀ MÁY XAY XÁT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THỚI

LAI, THÀNH PHỐ CẦN THƠ 63

4.5.1 Hỗ trợ tài chính cho nhà máy khi lắp đặt dây chuyền ép củi trấu 63

4.5.2 Nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng đối tượng người tiêu dùng 64

4.5.3 Giải quyết thị trường tiêu thụ củi trấu ép 64

4.5.3 Đảm bảo vấn đề môi trường trong quá trình xay xát lúa và sản xuất củi trấu 65

4.5.4 Rủi ro trong hoạt động sản xuất củi trấu ép của nhà máy 66

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67

5.1 KẾT LUẬN 67

5.2 KIẾN NGHỊ 68

5.2.1 Đối với chính phủ 68

5.2.2 Đối với chính quyền địa phương và các cơ sở ban ngành có liên quan 68

5.2.3 Đối với các nhà máy xay xát 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

PHỤ LỤC 1 66

7

DANH SÁCH BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Thành phần hóa học của vỏ trấu 12

Bảng 2.2 Bảng so sánh các loại nhiên liệu khi sử dụng cùng một lò hơi 8

Bảng 2.3 So sánh lợi ích và hạn chế các ứng dụng của trấu 24

Bảng 3.1 Diện tích đất nông nghiệp phân theo loại cây trồng năm 2013 35

Bảng 3.2 Kết quả tình hình sản xuất lúa của huyện Thới Lai trong 3 năm ( 2011 – 2013) 36

Bảng 3.3 Lịch thời vụ tại huyện Thới Lai, Thành phố Cần Thơ 38

Bảng 3.4 Giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Thới Lai giai đoạn 2011 – 2013 (triệu đồng) 39

Bảng 4.1 Mô tả đối tượng khảo sát tại Huyện Thới Lai, 2014 40

Bảng 4.2 Cơ cấu sản phẩm của quá trình xay xát 49

Bảng 4.3 Giá bán trấu của các nhà máy theo mùa vụ tại huyện Thới Lai, giai đoạn 2013 – 2014 52

Bảng 4.4 Kênh thông tin củi trấu ép đến với người dân tại huyện Thới Lai, giai đoạn 2013 – 2014 58

8

DANH SÁCH HÌNH

Trang

Hình 2.1 Dùng vỏ trấu trong việc nung gạch 14

Hình 2.2 Sơ đồ quy trình sản xuất củi trấu 17

Hình 2.3 Củi trấu thành phẩm 17

Hình 2.4 Vỏ trấu làm sản phẩm mỹ nghệ 20

Hình 2.5 Ép Aaerogel thành các cấu kiện cách âm, cách nhiệt 22

Hình 3.1 Bản đồ hành chính Huyện Thới Lai, Thành Phố Cần Thơ 28

Hình 4.1 Tỉ lệ giới tính của đáp viên 41

Hình 4.2Trình độ học vấn đáp viên 42

Hình 4.3 Thời gian kinh doanh của các nhà máy phân theo nhóm 42

Hình 4.4 Lao động tại nhà máy phân theo giới tính 43

Hình 4.5 Quy trình xay xát lúa của các nhà máy 44

Hình 4.6 Số nhà máy được thành lập tại Huyện Thới Lai 45

Hình 4.7 Sản lượng lúa xay xát của các nhà máy giai đoạn 2013- 2014 46

Hình 4.8 Tỉ lệ đối tượng mang lúa đến xay xát 47

Hình 4.9 Hình thức sử dụng trấu của thương lái 48

Hình 4.10Lượng trấu phát sinh tại các nhà máy theo mùa tại huyện Thới Lai, 50

Hình 4.11 Giá nhà máy bù cho thương lái để lấy trấu phân theo mùa vụ tại 51

Hình 4.12 Doanh thu từ trấu của các nhà máy xay xát tại huyện Thới Lai, 54

Hình 4.13 Quy trình ép củi trấu 56

Hình 4.14 Hoạt động sản xuất củi trấu 57

Hình 4.15 Số nhà máy lắp đặt dây chuyền ép củi trấu tại huyện Thới Lai, giai đoạn 2013 – 2014 59

Hình 4.16 Giá củi trấu ép tại nhà máy trên địa bàn huyện Thới Lai giai đoạn 2013 – 2014 60

9

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Xã hội ngày càng phát triển, kèm theo đó là hàng loạt vấn đề cần giải quyết Hiện nay vấn đề làm sao để bảo vệ môi trường sinh thái đang được quan tâm hàng đầu trên toàn thế giới Việt Nam cũng không ngoại lệ, là một quốc gia đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì việc gặp phải các trở ngại về môi trường là điều không thể tránh khỏi Song song đó, Việt Nam luôn nằm trong tốp các nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới, nông nghiệp chiếm 20,3% tỷ trọng trong toàn bộ nền kinh tế Hằng năm lượng phế thải dư thừa trong quá trình chế biến các nông sản, thực phẩm rất lớn Đó cũng là nỗi lo của các địa phương có ngành nông nghiệp phát triển

Vỏ trấu có rất nhiều tại Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng, 2 vùng trồng lúa lớn nhất cả nước Khảo sát của Nguyễn Vĩnh Khanh,

Đại Học Bách Khoa Thành Phố Hồ Chí Minh cho thấy lượng vỏ trấu thải ra

tại Đồng bằng sông Cửu Long khoảng hơn 3 triệu tấn/năm, đó là một con số không hề nhỏ Ngày nay, đời sống con người càng phát triển, người dân bỏ đi thói quen nấu nướng bằng trấu còn các nhà máy xay lúa mọc lên như nấm, họ xay lúa lấy gạo xuất khẩu, còn trấu nhiều quá không còn chỗ chứa Theo tác giả Quốc Dũng (2012) “Vào chính vụ thu hoạch lúa đông xuân, các nhà máy hoạt động cả ngày lẫn đêm, trung bình thải ra hàng trăm tấn trấu Tuy công suất nhà máy lớn, hoạt động xuyên suốt tháng này qua năm khác nhưng hầu hết các nhà máy đều không có kho bãi chứa trấu thải tương xứng Từ đó nhiều chủ nhà máy nảy ra sáng kiến tận dụng các bãi đất trống ven sông, kênh rạch

để làm nơi chứa trấu Điều này làm cho môi trường sống của người dân quanh

các khu vực có nhà máy xay xát bị ô nhiễm nghiêm trọng vì bụi trấu vung vãi, tấn công vào nhà dân” Do lượng trấu phát sinh ngày càng nhiều nên cần có biện pháp quản lý và chiến lược cho việc tiêu thụ trấu có hiệu quả về mặt kinh tế-xã hội và môi trường đối với các nhà máy chế biến gạo

Từ các vấn đề đưa ra yêu cầu thực hiện trên đề tài: “Phân tích hiện trạng sử dụng trấu của các nhà máy xây xát tại địa bàn Huyên Thới Lai, thành phố Cần Thơ ”nhằm hiểu rõ hơn về tình hình dụng trấu hiện nay Qua

đó, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng trấu nhằm mục đích sử

dụng hợp lí nguồn tài nguyên vốn có này, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người

tương lai

1.1.2 Mục tiêu cụ thể

- Phân tích thực trạng sử dụng trấu của các nhà máy xây xát tại địa bàn huyện Thới Lai,Thành Phố Cần Thơ

- Thu thập ý kiến của nhà máy xay xát về lắp đặt hệ thống ép củi trấu

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng trấu tại các nhà máy

xây xát

1 3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

- Thực trạng sử dụng trấu của các nhà máy xay xát tại Huyện Thới Lai

hiện nay như thế nào?

- Việc phát sinh lượng trấu sau xay xát mang lại lợi ích và khó khăn gì

Thời gian thu thập số liệu sơ cấp từ 1/9/2014 đến 15/9/2014

Số liệu sơ cấp thuộc phạm vi 3 vụ Thu Đông 2013, Đông Xuân 2013 –

2014, Hè Thu 2014

Số liệu thứ cấp được sử dụng trong đề tài được thu thập từ năm 2009 –

2014

11

1.2.3 Đối tượng nghiên cứu

Các nhà máy xây xát tại địa bàn huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ

12

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

2.1.1 Giới thiệu trấu

Lúa là một trong những loại cây lương thực chính hàng đầu thế giới Lúa cung cấp hơn 1/5 toàn bộ lượng calo tiêu thụ bởi con người Lúa là các loài thực vật sống một năm, có thể cao tới 1-1,8 m, đôi khi cao hơn, với các lá mỏng, hẹp bản (2-2,5 cm) và dài 50 – 100 cm Các hoa nhỏ tự thụ phấn mọc thành các cụm hoa phân nhánh cong hay rủ xuống, dài 30 – 50 cm Sản phẩm thu được từ cây lúa là thóc Sau khi xát bỏ lớp vỏ ngoài thu được sản phẩm chính là gạo và các phụ phẩm là cám và trấu (Vũ Thị Bách, 2011)

Trấu là lớp vỏ ngoài cũng của hạt lúa được tách ra trong quá trình xây xát Trong vỏ trấu chưa 75% chất hữu cơ dễ bay hơi sẽ cháy trong quá trình

đốt, khoảng 25% còn lại chuyển thành tro Chất hữu cơ chủ yếu Cellulose

chiếm 35% -40%, Lignin chiếm khoảng 25%- 30%, Hemi - Cellulose chiếm 90%, ngoài ra có thêm thành phần khác như Nitơ và chất vô cơ

Bảng 2.1 Thành phần hóa học của vỏ trấu

Thành phần SiO2 Al2O3 Fe2O3 CaO MgO K2O Na2O KMN Hàm lượng

2.1.2 Tình hình sử dụng vỏ trấu hiện nay tại Việt Nam

Vỏ trấu có nhiều tại ĐBSCL và ĐBSH, hai vựa lúa chính của cả nước Trước đây, chúng thường không được sử dụng hết phải đem xuống sông để tiêu hủy Nhiều nhà máy xay xát không có nơi chứa trấu, họ lợi dụng xay lúa vào ban đêm rồi tuồn thẳng ra sông rạch

Năm 2009, nhiều người dân ở một số huyện vùng sâu thuộc thành phố Cần Thơ và tỉnh An Giang bức xúc trước tình trạng một lượng lớn vỏ trấu trôi khắp mặt sông, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt

Đi dọc một số bờ sông ở quận Ô Môn, huyện Thới Lai, huyện Cờ Đỏ của

bị ảnh hưởng Tình trạng vỏ trấu trôi tràn sông đã ảnh hưởng xấu đến các gia

đình nuôi cá Một người nuôi cá tra ở xã Trường Xuân, huyện Thới Lai, xót

xa: “Nuôi cá thì thường lấy nước từ sông vào Từ ngày vỏ trấu hoành hành thì việc lấy nước thật sự bị khủng hoảng Biết là nước sông bị ô nhiễm nhưng cũng phải lấy, dù qua sàng lọc nhưng khi cho nước vào thì cá nuôi cũng bắt

đầu có hiện tượng nổi đầu và chết từ từ” (Huỳnh Hải, 2009)

Hiện nay, trấu được dùng làm củi trấu và nhiều loại vật liệu khác, chúng

ta đã biết công dụng của vỏ trấu nên tình trạng trấu thừa thải và đổ bỏ không còn xuất hiện nữa Giá trị của trấu ngày được tăng cao, dẫn đến nguồn doanh thu chủ yếu của các nhà máy xay xát lúa gạo hiện nay chính là từ việc bán trấu, hằng năm doanh thu có thể lên đến hàng trăm triệu Sử dụng hợp lí các phế phẩm nông nghiệp không chủ giúp có thể thu được lợi nhuận từ những sản phẩm tưởng chừng bỏ đi mà còn bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng

2.1.3 Các hình thức sử dụng trấu

2.1.3.1 Dùng làm chất đốt

Từ lâu, vỏ trâu đã là một loại chất đốt rất quen thuộc với nông dân, đặc biệt là bà con nông dân ở vùng ĐBSCL Chất đốt từ vỏ trấu được sử dụng rất nhiều trong cả sinh hoạt (nấu ăn, nấu thức ăn gia súc) và sản xuất (làm gạch, sấy lúa) nhờ những ưu điểm sau

Trấu có khả năng cháy và sinh nhiệt tốt do thành phần có 75% là chất xơ: 1kg trấu khi đốt sinh ra 3400 Kcal bằng 1/3 năng lượng được tạo ra từ dầu Nguyên liệu trấu có các ưu điểm nổi bật khi sử dụng làm chất đốt: vỏ trấu sau khi xay xát ở dạng rất khô, nhỏ và rời, tơi xốp, nhẹ, vận chuyển dễ dàng Thành phần là chất xơ cao phân tử nên rất khó cho vi sinh vật sử dụng nên việc bảo quản, tồn trữ là rất dễ dàng và chi phí thấp Chính vì những lí do trên

14

mà trấu được người dân sử dụng làm chất đốt Trong sinh hoạt người dân đã thiết kế một lò chuyên nấu nướng với nguyên liệu là trấu Lò này có ưu điểm

là lượng lúa cháy rất nóng và đều, giữ nhiệt tốt và lâu

Đối với sản xuất tiểu thủ công nghiệp và chăn nuôi trấu cũng được sử

dụng thường xuyên Thông thường trấu được dung trong việc nấu thức ăn cho

cá, nấu rượu và một lượng trấu được sử dụng rộng rãi trong các lò nung sản xuất gạch tại khu vực ĐBSCL

Hình 2.1 Dùng vỏ trấu trong việc nung gạch

Nguồn: langnghe.org.vn

2.1.3.2 Dùng vỏ trấu tạo thành củi trấu

Củi trấu là 1 dạng năng lượng tái sinh, chi phí thấp và thay thế được than

đá trong các lò hơi, dùng củi trấu sẽ giảm chi phí xử lý môi trường và tăng tuổi

thọ của thiết bị lò hơi Lâu nay, nói đến nguồn nhiên liệu dùng trong công nghiệp, mọi người thường nghĩ đến dầu, than đá Nhưng khi nghiên cứu sản xuất và sử dụng thì củi trấu nhanh chóng được người tiêu dùng và các doanh nghiệp đón nhận nhanh chóng và bền vững Thay than bằng củi trấu, công nhân tại các doanh nghiệp chỉ mất thêm ít thời gian đưa củi vào lò nhưng bù lại đảm bảo về sức khỏe Với xu thế phát triển của xã hội hiện nay, vấn đề bảo

vệ môi trường và hạn chế sử dụng các nguồn tài nguyên có hạn (than đá, dầu

DO, FO, …), tiết kiệm chi phí sản xuất để tăng sức cạnh tranh của sản phẩm luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp sản xuất

Trấu mới gia nhập vào thị trường chất đốt nhưng được hưởng ứng khá nhanh chóng và rộng rãi ở cách doanh nghiệp khắp các tỉnh miền Tây, miền

Đông Nam Bộ như Tây Ninh, Long An, Bình Dương, Đồng Nai, thành phố

HCM số lượng đặt hàng ngày càng tăng bởi giá rẻ, không gây ô nhiễm môi

15

trường Củi trấu có mùi thơm của hương lúa, ít khói và lâu tàn hơn so với các loại củi bình thường Sản phẩm vừa an toàn cho môi trường, không ảnh hưởng

đến sức khỏe người dùng như các loại củi gỗ, và than đá, rất được ưa chuộng

trên thị trường nước ngoài: Pháp, Anh, Hàn Quốc, Quy trình sản xuất củi trấu

được tiến hành như sau: Trấu nguyên liệu đưa vào máy ép, bộ phận sấy tự động của máy sẽ làm giảm độ ẩm xuống còn dưới 12%, sau đó ép thành thanh

củi cứng, dạng ống dài từ 10 -> 40 cm, đường kính từ 40 -> 80 cm Trung bình

cứ 1,1 kg trấu, sẽ cho ra 1 kg củi trấu thành phẩm Năng suất của loại máy ép mỗi máy ép có thể đạt được 150 – 500 kg/giờ Do trong bản thân phế phẩm nông nghiệp này đã có chứa sẵn chất kết dính (gọi là Lignin) nên khi ép, tác dụng của nhiệt ma sát và nhiệt từ khuôn ép đã giúp tạo nên một chất kết dính chắc chắn Vì vậy, củi trấu này còn chắc hơn cả gỗ củi dùng thông thường khác

Bên cạnh giá thành thấp hơn các nhiên liệu khác như gas hay dầu, dùng củi trấu cũng có hạn chế sẽ chỉ phát triển ở vùng nông thôn, hay trong các khu công nghiệp vì nó cần có diện tích để củi, bếp lò, nơi thải tro vậy nên khó tiến vào thị trường đô thị

Ví dụ: Lợi ích kinh tế của việc sử dụng nhiên liệu là củi trấu

h)

Giá thành (đồng/

kg)

Tổng chi phí (nghìn

đồng/h)

Cho 1 ngày (nghìn

đồng)

Cho 1 tháng (nghìn

đồng)

Dầu DO 11000 360 26000 9.360 187.200 4.867.200 Than đá 5500-

17

Áp dụng đối với lò hơi công suất 5 tấn/h

- Áp suất làm việc 7 kg

- Nhiệt độ nước cấp 3000c

- Hiệu suất sinh hơi của lò 80%

- Hiệu suất cháy 100%

- Thời gian làm việc : 1 ngày 20 giờ, tháng 26 ngày

Hình 2.2 Sơ đồ quy trình sản xuất củi trấu

Nguồn Công Ty TNHH MTV Đầu tư & Phát triển Phát Hưng, 2013

Hình 2.3Củi trấu thành phẩm

Nguồn tmdtrade.com

2.1.3.3 Sản xuất điện năng

Hiện Việt Nam hiện đang phải nhập khẩu điện năng Theo dự báo sau năm 2015, Việt Nam phải nhập than Năm 2020, nhu cầu năng lượng tăng khoảng 4 lần so với hiện nay Tiềm năng thủy điện cơ bản sẽ khai thác hết vào thập kỷ tới trong khi nguồn khí và than có giới hạn Việt Nam sẽ sớm phải nhập khẩu than và trở thành nước nhập khẩu năng lượng Do đó, yêu cầu bức thiết đặt ra là tận dụng nguyên liệu tái tạo để sản xuất điện nhằm đáp ứng nhu

Sấy trộn

Vỏ

trấu

Cắt, làm nguội, vô bao

Đùn,

ép

Sản phẩm nhiên liệu

18

cầu của đời sống và sản xuất Trấu là một nguồn năng lượng tái tạo dồi dào ở nước ta Trấu là nguồn nguyên liệu cho các nhà máy nhiệt điện, giải quyết nạn thiếu điện nhất là vào mùa hè cũng như tình trạng ô nhiễm môi trường do trấu

dư thừa gây ra Theo số liệu tính toán, cứ 5 kg trấu tạo ra 1 KW điện, như vậy với lượng trấu hàng triệu tấn trấu mỗi năm thu lại được hàng trăm MW

điện Với khá năng đốt cháy mạnh và rẻ, có thể ứng dụng hơi nóng sinh ra khi đốt nóng không khí bằng trấu để làm quay tua bin phát điện Ứng dụng này được áp dụng chế tạo máy phát điện loại nhỏ cho các khu vực vùng sâu vùng

xa

2.1.3.4 Làm nguyên liệu xây dựng sạch

Vỏ trấu nghiền mịn và có thể được trộn với các thành phần khác như mụn dừa, hạt xốp, xi măng, phụ gia và lưới sợi thuỷ tinh Trọng lượng của vật liệu nhẹ hơn gạch xây thông thường khoảng 50% và có tính cách âm, cách nhiệt và không thấm nước cao Đây là vật liệu thích hợp với các vùng như miền Tây, miền Trung bị ngập úng, lũ lụt và nền đất yếu Sau khi sử dụng có thể nghiền nát để tái chế lại Hiện nay đã có công ty sản xuất thương mại loại vật liệu này ứng dụng vào thực tế

Trong trấu có chứa hàm lượng SiO2 rất nhiều, mà đây lại là thành phần chính trong xi măng, nhưng con người muốn tận dụng tro thu được sau khi đốt

vỏ trấu làm nguyên liệu thay thế xi măng, thì phương pháp này sẽ tạo ra hàm lượng Carbon trong tro vỏ trấu rất cao, không thể thay thế thành phần xi măng Mới đây, theo tin từ Discovery, dưới sự hỗ trợ của các quỹ khoa học xã hội, các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện một phương pháp gia công vỏ trấu mới, có thể đồng thời sử dụng tro vỏ trấu làm thành phần trong xi măng, thúc đẩy sự phát triển nguyên liệu xây dựng sạch Tập đoàn CHK bang Texas Mỹ cho biết, hiện tại họ đã hợp tác với một nhóm nghiên cứu và tìm ra một phương pháp gần như không còn Carbon trong thành phần tro vỏ trấu Phương pháp mới này là cho vỏ trấu vào lò đốt, đốt ở nhiệt độ 80000C, cuối cùng chỉ còn lại những hạt SiO2 có độ tinh khiết cao Tại hội nghị hóa chất sạch và công trình

được tổ chức tại phân hiệu trường Đại học Maryland Park, nhóm nghiên cứu

của trường đã giới thiệu về kết quả nghiên cứu của họ Cho dù trong quá trình

đốt cũng sẽ tạo ra CO2, nhưng nhìn chung vẫn là Carbon trung hòa, bởi lượng Carbon sẽ bị triệt tiêu bởi sản phẩm lúa mới hàng năm sẽ hấp thu chúng (Đỗ Thanh Quan, 2009)

Trên thực tế, việc sử dụng bê tông và tiêu hao đặt ra vấn đề khó khăn khi gây ra sự biến đổi khí hậu Mỗi tấn xi măng dùng để sản xuất bê tông, thì phải

xả ra không trung một tấn CO2 Mà trong phạm vi toàn thế giới, việc sản xuất

19

xi măng chiếm 5% lượng thải khí Carbon trong tất cả những hoạt động của con người Sở dĩ tro vỏ trấu chưa thể làm thành phần chính trong xi măng là bởi vì hàm lượng Carbon quá cao Nếu có thể giải quyết vấn đề này thì tro vỏ trấu sẽ trở thành nguyên liệu tốt của bê tông, từ đó có thể giảm bớt đi lượng Carbon thải ra từ ngành bê tông Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong bê tông nếu thêm tro vỏ trấu sẽ cứng chắc hơn và có khả năng chống xâm thực cao hơn Nhóm nghiên cứu dự đoán, việc sửa chữa các ngôi nhà cao tầng, trụ cầu hay bất kỳ công trình nào gần biển hay trên nước, nếu như sử dụng tro vỏ trấu thay thế 20% xi măng, thì sẽ mang lại hiệu quả rất cao cho bê tông Nếu việc sản xuất tro vỏ trấu đi vào ổn định, tận dụng tất cả nguồn vỏ trấu ở Mỹ thì có thể thu được lượng tro vỏ trấu là 2.1 triệu tấn/ năm Trên thực tế, đối với những quốc gia đang phát triển tiêu thụ lúa gạo và bê tông rất lớn như Trung Quốc, Ấn Độ tiềm năng phát triển của tro vỏ trấu là rất lớn

Ngoài ra các nhà nghiên cứu thuộc Trường Đại học Bath và Dundee, cùng với các cộng sự ở Ấn Độ cũng đang phát triển loại xi măng thân thiện với môi trường từ việc sử dụng các vật liệu thải như vỏ trấu Xi măng Portland, thành phần chính của bêtông được sản xuất bằng quy trình nung đá vôi với đất sét ở nhiệt độ cao, mỗi tấn xi măng được sản xuất thải ra khoảng 1 tấn CO2 Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu các cách để làm giảm phát thải cácbon bằng cách thay thế một phần xi măng portland bằng các vật liệu thải như tro bay từ quá trình đốt than, xỉ trong luyện thép và thậm chí là vỏ trấu

Bê tông là vật liệu được sử dụng nhiều thứ 2 trên thế giới sau nước, vì vậy việc phát thải CO2 từ bê tông có thể gây ra tác động lớn đối với biến đổi khí hậu Hiện nay, cơ sở hạ tầng ở Ấn Độ đang phát triển nhanh chóng và Ấn Độ

là nước sản xuất xi măng lớn thứ 2 trên thế giới sau Trung Quốc Vì vậy, Dự

án hợp tác với các viện nghiên cứu ở Ấn Độ này đang triển khai các công nghệ mới tại những nước có nhu cầu xi măng lớn nhất Để thay thế một phần xi măng Portland, cần phải nghiên cứu một số loại xi măng “xanh” sử dụng các vật liệu thải khác nhau có sẵn ở địa phương Ví dụ, ở Ấn Độ, có thể sản xuất SiO2từ quá trình đốt vỏ trấu để trộn vào xi măng; ở nước Anh, có thể dùng tro bay được tạo ra từ quá trình đốt than Chính vì thế nếu biết cách khắc phục để làm giảm hết lượng cacbon trong vỏ trấu thì có thể có một lượng lớn hạt SiO2

ở nước ta vì nước ta là nước xuất khẩu gạo đứng thứ 2 trên thế giới và từ đó có

thể nghiên cứu ứng dụng vào việc thay thế xi măng để làm giảm ô nhiễm môi trường

20

2.1.3.4 Vỏ trấu làm sản phẩm mỹ nghệ

Vỏ trấu sau khi lấy ra từ máy xay xát lúa được chuyển tới máy nghiền, qua hệ thống sàng, tạo ra tinh bột trấu Tinh bột trấu đem trộn với một loại keo

đặc biệt để tạo thành một hỗn hợp Hỗn hợp này được cho vào khuôn định

hình, qua máy ép thủy lực định vị khuôn rồi đưa qua lò sấy với nhiệt độ 2000C trong thời gian 120 phút để tạo thành những mảnh phôi, mảnh ghép Sau đó, qua các biện pháp xử lý chống thấm, chà nhám, ghép và tạo dáng để tạo ra những sản phẩm mỹ nghệ có hình dáng và kích thước phù hợp theo yêu cầu Trấu có cấu tạo Xen-lu-lô dạng hợp chất Các-bon, do vậy chắc chắn và bền vững không kém so với gỗ Thêm vào đó, độ hóa hợp mạch Các-bon với keo bền chặt hơn khi dùng gỗ với keo để làm các sản phẩm mỹ nghệ Vì vậy, có thể yên tâm chế tác các sản phẩm với nhiều hình dáng, mẫu mã khác nhau Về mặt kinh tế, chi phí chỉ bằng 1/3 so với dùng gỗ, ngoài ra còn giúp giảm tình trạng khai thác gỗ Hơn nữa, dùng trấu để sản xuất cũng sẽ giúp bảo vệ môi trường do nhiều nhà máy xay xát khỏi phải mang trấu đổ ra môi trường

21

Trong kỹ thuật sản xuất Aerogel, vỏ trấu được rửa sạch, khử tạp bằng Acid sulfuric, phơi khô, rồi đem đốt trong buồng gió ở nhiệt độ khống chế 650-7000C Ở nhiệt độ kiểm soát này tro trấu tạo thành là loại tro trắng 92-97% Silic không kết tinh, cấp hạt nano, có hoạt tính rất cao Hàm lượng tro

đen gồm nhóm SiOH và SiO2 kết tinh hình thành trong đó rất thấp Tro trắng 98% cũng là nguyên liệu thương phẩm cung cấp cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau, trong đó có ngành sản xuất tấm pin mặt trời và làm con chip điện

tử Tro đốt sau đó được cho hòa tan trong dung dịch hydroxid sodium (xút) và khuấy đều ở 900C để tạo thành Silicat Sodium Dùng Acid Sulfuric để chuyển toàn bộ dung dịch Silicat Sodium sang thể Hydrogel Cũng có nơi dùng dấm chua tức acid acetic thay thế Acid Sulfuric để hạ giá thành Để Hydrogel ổn

định trong khoảng 5 ngày rồi dùng nước rửa mạnh để loại bỏ Ssulfat Sodium

sinh ra từ quá trình phản ứng Cuối cùng chuyển Hydrogel thành Alcogel bằng cách đưa rượu Eethanol vào đầy nước ra ngoài

Người ta đưa Alcogel vào các nồi áp suất (autoclave), bổ sung vào đó một ít rượu, rồi nâng nhiệt từ từ trong khoảng 7 giờ: 500C/giờ cho đến 2000C, rồi 250C/giờ cho đến 2750C và giữ mức nhiệt này trong khoảng 1 giờ để toàn

bộ alcol bay ra thành hơi Cho hơi rượu thoát từ từ ra khỏi nồi trong vòng 1 giờ rưỡi để hạ áp suất bên trong đến mức bình thường Sau đó bắt đầu hạ nhiệt xuống, cũng từ từ, để có mẻ sản phẩm aerogel tốt Aerogel thương phẩm sản xuất theo quy trình này có dạng hạt rời cứng giòn, trong suốt, cực mịn đến cấp hạt nano, được đóng gói để bán hoặc ép thành cấu kiện cung cấp cho các nhà máy

Aerogel là thứ bột cách nhiệt tốt nhất hiện nay, gấp 37 lần loại sợi thủy tinh Với kỹ thuật mới nàyAaerogel cách nhiệt, cách âm cho các trang bị điện

tử, các loại tủ lạnh và kho lạnh, làm lớp kẹp ngăn nhiệt cho các loại cửa kính

và cả trong kết cấu công trình xây dựng cao cấp

22

Hình 2.5Ép Aaerogel thành các cấu kiện cách âm, cách nhiệt

Nguồn: www2.hcmuaf.edu.vn

2.1.3.6 Sản xuất Oxit Silic

Tro của trấu sau khi đốt cháy có 80% làOxit Silic Oxit Silic là chất được

sử dụng khá nhiều trong lĩnh vực xây dựng, thời trang, luyện thủy tinh Vấn

đề tận dụng Oxit Silic trong vỏ trấu hiện đang được quan tâm, mục đích là thu được tối đa lượng Silic trong thời gian ngắn

Quá trình tách silic oxit được tiến hành theo các công đoạn sau:

- Vỏ trấu được đốt thành tro, sau đó lấy tro này hoà với xút (NaOH) trong một thiết bị phân hủy để tạo ra Natri Silicat

- Sục khí CO2 vào dung dịch natri silicat thu được để tạo ra Natri Bicacbonat và silic oxit Lọc, tách để thu Silic Oxit

- Natri Bicacbonat được xử lý bằng Canxi Hyđroxit để tạo ra Canxi Cacbonat và xút Xút được tuần hoàn trở lại thiết bị phân hủy

2.1.3.7 Sản xuất gas sinh học (khí hóa trấu)

Khí hóa nhằm sản xuất ra gas đốt từ các loại phế phẩm nông nghiệp ( trấu, mùn cưa, rơm… ) nhằm phục vụ nhu cầu về năng lượng, đồng thời giảm

ô nhiễm môi trường do các phế phẩm này gây ra Nguyên lý làm việc dựa vào công nghệ lò đốt tầng sôi, cho hiệu suất chuyển hóa năng lượng rất cao Nguyên liệu trấu qua lò sẽ được nhiệt hóa và khí hóa ở nhiệt độ cao chuyển thành khí sinh khối, sau khi xử lí làm sach và làm mát, sử dụng để phát điện thông qua động cơ đốt trong hoặc đốt nồi hơi Thậm chí có thể cung cấp gas cho các khu dân cư để đun nấu

23

Có rất nhiều lợi ích từ việc tận dụng nhiệt từ lò đốt: sấy lúa, chủ động nguồn điện để xây xát, tăng khả năng cạnh tranh nhờ giảm chi phí điện xây xát, sử dụng gas để đun nấu hoặc bán cho hộ gia đình khác

2.1.3.8 Các ứng dụng khác của vỏ trấu

Không dừng tại các ứng dụng kể trên, vỏ trấu còn được sử dụng trong việc dùng làm thiết bị lọc nước, thiết bị cách nhiệt, chất độn, giá thể trong công nghệ sản xuất meo để trồng nấm, sản xuất Zeolite 4A, dùng đánh bóng các vật thể bằng kim loại, tro trấu còn có thể dùng làm phân bón

Trấu có thể được sử dụng rất đa dạng trong đời sống của con người Việt Nam Có thể thấy rằng công dụng mà trấu mang lại là không hề nhỏ Có ưu thế

về giá thành và tính chất nên việc tìm hiểu và nghiên cứu ứng dụng trấu vào các hoạt động phục vụ cho nông nghiệp lẫn công nghiệp sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao Hiện nay, tại nước ta lượng trấu vẫn còn rất dồi dào nên việc tăng cường sử dụng loại nguyên liệu có sẵn này vừa tiết kiệm được chi phí vừa giải quyết được các vấn đề môi trường

dữ trữ

Sản xuất củi

trấu

Giá thành rẻ Năng lượng cao Tăng tuổi thọ lò hơi vì lượng tro ít

Sử dụng đơn giản, vệ sinh dễ dàng Tiết kiệm không gian lưu trữ

Ít gây ô nhiễm môi trường

Phát sinh nhiều bụi trong quá trình băm trấu sản xuất củi trấu

Sản xuất điện

năng

Khả năng đốt cháy mạnh mẽ và rẻ Góp phần nâng cao sản lượng điện quốc gia

Giảm ô nhiễm môi trường

Lĩnh vực còn mới nên các nhà kinh doanh chưa mạnh dạn đầu tư

có giá thành thấp gấp 10 lần gỗ tăng hiệu quả kinh tế

Thu được tối đa lượng Silic trong thời gian ngắn mang lại hiệu quả kinh tế

25

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu

Huyện Thới Lai thuộc thành phố Cần Thơ là một trong những nơi không chỉ có tiềm năng lớn về kinh tế, vùng đất có nhiều tiềm năng, lợi thế về phát triển sản xuất nông nghiệp với 23.279,04 ha đất sản xuất cây hàng năm, trong

đó tập trung nhiều nhất là trồng lúa là 20.345,16 ha Huyện Thới Lai thuộc ĐBSCL, một trong hai vựa lúa lớn của cả nước đồng thời đây là một trong 3

khu vực có sản lượng lúa đứng đầu toàn thành phố Cần Thơ, hiện nay có nhiều nhà máy xay xát tập trung tại đây Đề tài được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng sử dung trấu của các nhà máy xây xát Do đó đề tài được thực hiện tại Huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu

2.2.2.1 Số liệu thứ cấp

Gồm các tài liệu, số liệu có các nội dụng về điều kiện tự nhiên, kinh tế -

xã hội, những báo cáo đánh giá tác động môi trường của các nhà máy xây xát

được cung cấp bởi Chi Cục Bảo Vệ Môi Trường Thành Phố Cần Thơ Thêm

vào đó đề tài còn sử dụng các số liệu được thu thập từ các trang web, sách báo chuyên ngành và các nghiên cứu về thực trạng sử dụng trấu

2.2.2.2 Số liệu sơ cấp

- Đối tượng nghiên cứu là chủ, đại diện các nhà máy xây xát trên địa bàn

huyện Thới Lai, Thành Phố Cần Thơ

- Phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu phi xác suất, chọn đại diện 11 nhà máy xay xát tại huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ

- Phương pháp thu thập số liệu: phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi ( đính kèm bảng câu hỏi ở phụ lục 1)

- Nội dung bảng câu hỏi

+ Điều tra thông tin về đáp viên bao gồm trình độ học vấn, số thành viên trong gia đình và thông tin về nhà máy bao gồm thời gian kinh doanh, số lao

động tại nhà máy

+ Khảo sát tình hình hoạt động của nhà máy về số lượng lúa xay xát mỗi

vụ, nguồn mang lúa đến xay xát, lượng trấu sau xay xát mỗi vụ và cách thức nhà máy sử dụng chúng

26

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu

Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tỷ lệ, sử dụng các phép tính số từ Excel để xử lý các số liệu, phân tích so sánh để trình bày về tình hình sử dụng trấu của các nhà máy xây xát tại địa bàn huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ

27

CHƯƠNG 3 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN THỚI LAI,

THÀNH PHỐ CẦN THƠ 3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN THỚI LAI

Thới Lai là huyện vùng ven thành phố Cần Thơ được chưa tách từ huyện Cờ Đỏ theo nghị định số 12/2008/NĐ-CP ngày 23.12.2008 của chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, thành lập xã thuộc huyện Thốt Nốt, huyện Vĩnh Thạnh, huyện Cờ Đỏ; thành lập quận Thốt Nốt và các phường trực thuộc, điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cờ Đỏ để thành lập huyện Thới Lai thuộc thành phố Cần Thơ, chính thức hoạt động từ ngày 01/03/2009 Thới Lai là huyện sản xuất nông nghiệp sản xuất 3 vụ lúa, trình

độ dân trí thấp Huyện có 2.242 gia đình chính sách, 55 mẹ Việt Nam anh

hùng, còn 2.879 hộ nghèo tỷ lệ 9,49% Người dân cần cù lao động sáng tạo Huyện Thới Lai đã tập trung đẩy mạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những yếu kém, tồn tại cần được khắc phục để tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc xây dựng và phát triển huyện trong giai đoạn mới

3.2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

3.2.1 Vị trí địa lý

Huyện Thới Lai là huyện ngoại thành nằm về phía Tây của thành phố Cần Thơ, thành phố loại I trực thuộc Trung Ương và là thành phố trung tâm của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long Có tọa độ địa lý trên bản đồ hành chính Việt Nam là 10°1'27"N 105°31'27"E

Địa giới hành chính huyện Thới Lai:

- Đông giáp huyện Phong Điền, quận Ô Môn

- Tây giáp huyện Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ và tỉnh Kiên Giang

- Nam giáp huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ và tỉnh Hậu Giang, tỉnh Kiên Giang

- Bắc giáp huyện Cờ Đỏ, quận Ô Môn

Huyện có diện tích tự nhiên 25.580,56 ha ( theo kiểm kê đất đai 2010) , dân số 122.452 người (trong đó có 4.158 người là đồng bào dân tộc thiểu số (đồng bào dân tộc Khmer chiếm đa số là 3840 người) Huyện Thới Lai có 13

28

đơn vị hành chính trực thuộc gồm: thị trấn Thới Lai, và các xã Thới Thạnh,

Tân Thạnh, Trường Thành, Trường Thắng, Định Môn, Thới Tân, Xuân Thắng,

Đông Bình, Đông Thuận, Trường Xuân, Trường Xuân A, Trường Xuân B

Nằm ở của ngõ phía Tây Nam thành phố Cần Thơ, có tuyến tỉnh lộ 922 chạy qua, Sông Ô Môn, Kênh Thị Đội, Kênh sáng Ô Môn chảy qua Thới Lai

có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp - dịch vụ, giao lưu buôn bán với các tỉnh lân cận

Hình 3.1 Bản đồ hành chính Huyện Thới Lai, Thành Phố Cần Thơ

Nguồn: giz.chinhphu.vn

3.2.2 Đặc điểm địa hình

Nhìn chung, địa hình huyện Thới Lai thuộc diện thấp và khá bằng phẳng Cao độ trung bình biến thiên trong khoảng 0,3 – 1,7m (so với mực nước biển), thấp dần từ Bắc – Nam và từ Đông – Tây, nơi cao nhất là các khu vực thuộc các xã Thới Thạnh, thị trấn Thới Lai, xã Định Môn và xã Xuân Thắng (có cao

độ từ 1,2 – 1,7 m) Toàn huyện thường bị ngập vào mùa mưa, mức độ ngập so

với đồng ruộng từ 0,5 – 1m Địa hình của huyện rất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và thủy sản nhưng cần có hệ thống đê bao để tưới tiêu chủ động Tuy nhiên với địa hình thấp, khá bằng phẳng, sông ngòi chằng chịt nên việc

đầu tư xây dựng hạ tầng thủy lợi gặp nhiều khó khăn và tốn kém

29

3.2.3 Khí hậu

Khí hậu Thới Lai mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa của vùng

Đồng Bằng Sông Cửu Long với các đặc điểm như nền nhiệt dồi dào, biên độ

nhiệt ngày và đêm nhỏ, chia làm 2 mùa rõ rệt với các đặc điểm:

Nhiệt độ không khí luôn ổn định và ở mức cao, nhưng có thay đổi theo mùa trong năm ( 2 mùa rõ rệt), mùa mưa nhiệt độ có xu hướng tăng cao hơn, tuy nhiên sự chênh lệch giữa các tháng trong năm không lớn ( khoảng 300C) Nhiệt độ trung bình năm là 27,20C , trung bình thấp nhất 18,60C (tháng 1 khoảng 18,50C), trung bình cao nhất 35,20C (tháng 5 khoảng 35,90C)

Độ ẩm tương đối trung bình là 83,26%, ít chịu ảnh hưởng của bão nên

khá thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp – thủy sản Mùa mưa bắt đầu từ tháng

5 và kết thúc vào cuối tháng 11, chiếm trên 95% tổng lượng mưa cả năm, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau Lượng mưa trung bình năm khá lớn, khoảng 1.596,2 mm, với số ngày mưa trung bình 125 ngày/năm

Nhìn chung khí hậu Thới Lai cho thấy: Nền nhiệt độ cao và chế độ khô

ẩm xen kẽ trong năm, một mặt là động năng cho quá trình phân hủy hữu cơ và

biến đổi trạng thái vật chất trong đất, mặt khác là nguồn năng lượng dồi dào cho sự tăng trưởng của thực vật Bên cạnh đó khí hậu thuận lợi cho nền nông nghiệp đa canh và thâm canh có hiệu quả khi được đầu tư đồng bộ hệ thống thủy lợi cho tưới tiêu và năng lực sản xuất ( cơ giới hóa, kỹ thuật, vốn,…) Do

đặc điểm khí hậu nên sản phẩm nông nghiệp có tính mùa vụ Ngoài ra, yếu tố

độ ẩm cao, lượng mưa phân bố không đều cũng đòi hỏi nhiều trang bị kỹ thuật

cho khâu phơi sấy, tồn trữ và bảo quản nông sản

3.2.4 Chế độ thủy văn

Thới Lai nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều biển Đông thông qua sông Hậu Tuy nhiên, do vị trí khá xa biển nên không bị nhiễm mặn Ngoài ra, còn có thể lợi dụng thủy triều để dẫn nước tới đồng ruộng

Sông Hậu có lưu lượng dòng chảy lớn tuy nhiên sự phân bố của lượng dòng chảy không đều trong năm Trong đó, có đến 70 – 85% lượng dòng chảy nằm đổ dồn về vào các tháng màu mưa Nước sông nhiều, mưa nội đồng lớn, triều dâng cao kết hợp với điều kiện địa hình bằng thấp của khu vực gây nên ngập úng, đây là hiện tượng thủy văn xảy ra thường xuyên ở khu vực phía Tây Bắc Cần Thơ (từ phía Tây Nam quận Thốt Nốt, quận Ô Môn sang các huyện Vĩnh Thạnh, Trường Thắng, Trường Thành) Lũ từ thượng nguồn tràn

30

về đem theo một lượng lớn phù sa nên đồng ruộng sau mùa lũ được bồi lắng một lớp phù sa màu mỡ rất thuận lợi cho canh tác nông nghiệp

Do nằm ở vùng chịu ảnh hưởng của lũ sông Hậu nên thủy lợi là vấn đề

mà Thới Lai luôn phải quan tâm giải quyết Do đó, huyện đã xây dựng một hệ thống đê bao khá hoàn chỉnh, hàng năm vẫn được các cấp chính quyền và nhân dân tu bổ đảm bảo tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp

3.2.5 Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên huyện Thới Lai

3.2.5.1 Thuận lợi

- Đất đai đa phần là đất tốt, nguồn nước mặt dồi dào thuận lợi cho phát triển trồng trọt và thủy sản, là nguồn cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến

- Khả năng tận dụng tưới tiêu nhờ triều tốt, đất đai được phù sa bồi hằng năm làm tăng năng suất và hiệu quả sử dụng đất trong sản xuất nông nghiệp

- Là huyện cận kề quận đô thị Ô Môn, Thới Lai có lợi thế phát triển nông nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao

- Quỹ đất dồi dào, là điều kiện thuận lợi để phát triển các khu đô thị mới, đầu

- Không phải là huyện trung tâm của thành phố, giao thông chưa phát triển nên

khả năng thu hút đầu tư hạn chế

- Sự tiếp cận thông tin, cập nhật những tiến bộ khoa học kĩ thuật trong canh

tác và sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ chưa cao cũng là một trở ngại cho phát triển kinh tế huyện Thới Lai

3 3 ĐIỀU KIỆN KIỆN KINH TẾ- VĂN HÓA XÃ HỘI

3.3.1 Điều kiện kinh tế

Huyện Thới Lai là vùng đất có nhiều tiềm năng, lợi thế về phát triển sản nhiều nhất là trồng lúa là 20.345,16 ha

31

Năm 2013: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 11,70%; Giá trị thương mại – dịch vụ thực hiện được 2.834 tỷ đồng đạt 109,02% kế hoạch, tổng giá trị công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp 1.800 tỷ đồng đạt 106,84% kế hoạch, giải quyết việc làm cho trên 5.900 lao động, tỷ lệ sử dụng điện đạt 99,3% số hộ; tỷ

lệ sử dụng nước sạch đạt 77,6% số hộ, nông nghiệp với nhiều biện pháp tổng hợp hỗ trợ cho nông dân sản xuất lúa, màu, nuôi trồng thủy sản đạt được nhiều thành quả đáng kể, sản xuất lúa áp dụng “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm” và nhiều biện pháp kỹ thuật khác nên sản lượng lúa đạt 352.515 tấn, tăng 3.739 tấn so với năm 2012, đạt 106,74% kế hoạch Với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” huyện đã làm mới 20,680 km đường lộ bê tông nông thôn Xây dựng cơ bản giải ngân 114,347 tỷ đồng đạt 91,20% kế hoạch Thu ngân sách năm 2013 được 81,175 tỷ đạt 105,48% kế hoạch

Thu nhập bình quân đầu người 23.078.000 đồng/người/năm, tăng 4.428.000 triệu đồng/người/năm so với năm 2012 Nguồn thu nhập chính trên

địa bàn huyện vẫn từ sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên do giá cả nông sản

không ổn định, vật tư, phân bón có chiều hướng gia tăng đã ảnh hưởng tích cực đến thu nhập của người dân Để nâng cao thu nhập, ổn định đời sống của nông dân huyện cần có chính sách phát triển công nghiệp - thương mại để thu hút lao động nhàn rỗi của nông nghiệp sang lĩnh vực phi nông nghiệp Khuyến khích nông dân tích tụ đất đai tạo quy mô sản xuất lớn, chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thực hiện chuyển dịch lao động nông nghiệp – nông thôn trên địa bàn huyện

3.3.2 Điều kiện văn hóa – xã hội

3.3.2.1 Giáo dục và đào tạo

Lĩnh vực giáo dục – đào tạo của huyện tiếp tục phát triển cả về quy mô, chất lượng dạy và học, cơ sở vật chất, trường lớp tiếp tục phát triển cả về quy

mô, chất lượng dạy và học, cơ sở vật chất trường lớp tiếp tục được đầu tư phát triển theo hướng kiên cố hóa trường lớp đạt chuẩn Toàn huyện hiện có 44 trường: 10 trường mầm non, 3 trường mẫu giáo, 21 trường tiểu học, 10 trường THCS Ngoài ra còn có 1 trường THPT và 1 trung tâm GDTX đóng trên địa bàn huyện Có 6 trường đạt chuẩn quốc gia ( 4 trường tiểu học, 2 trường THCS) Công tác xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tiếp tục tạo được chuyển biến tích cực phục vụ cho việc dạy

và học Công tác khuyến học, khuyến tài được quan tâm chỉ đạo hiệu quả, công tác xã hội hóa giáo dục đem lại nhiều hiệu quả thiết thực giải quyết khó khăn về cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học, góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục của huyện phát triển

32

3.3.2.2 Y tế

Về ngành y tế của huyện Thới Lai gồm: 1 bệnh viện đa khoa, 1 phòng y

tế và 1 trung tâm y tế dự phòng Tại các xã, 13/13 xã – thị trấn có trạm y tế, trong đó có 3 trạm y tế còn mượn đất của dân nhưng đã có quy hoạch xây dựng mới Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được chú trọng, đặc biệt là gia đình chính sách, hộ nghèo và các đối tượng bảo trợ xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế thực hiện tốt, các loại dịch bệnh được hạn chế,

số người mắc bệnh giảm so với năm 2012 Công tác sức khỏe cho nhân dân

được thực hiện thường xuyên, nhất là các đối tượng chính sách và người

nghèo, việc tiêm ngừa các loại bệnh hàng năm đều đạt được chỉ tiêu được giao Công tác tiêm chủng mở rộng đều đạt 99,18%, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ

em có xu hướng giảm, hiện 26,6% Nhìn chung, các cơ sở y tế mặc dù có quy

mô nhỏ, thiếu các vườn thuốc nam nhưng nhờ được đầu tư trạng thiết bị khá

đầy đủ nên các chương trình quốc gia, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đều

thực hiện tốt

3.3.2.3 Văn hóa, thông tin, thể thao

Tuy là huyện mới thành lập nhưng các hoạt động văn hóa được thực hiện phong phú và đa dạng như: tổ chức hội thi, hội diễn, hoạt động thông tin lưu

động và văn nghệ quần chúng Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời

sống văn hóa ngày càng hiệu quả, đến nay 4/13 xã – thị trấn đạt tiêu chuẩn văn hóa Phong trào thể dục – thể thao được thực hiện và có nhiều tiến bộ, tổ chức nhiều hoạt động vui chơi giải trí nhất là các dịp lễ tết Ngoài ra, ngành văn hóa – thông tin huyện đẩy mạnh công tác tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương, kết hợp tuyên truyền hỗ trợ các chương trình khác như: y tế, dân số, môi trường… Phong trào xây dựng đời sống văn hóa thực hiện đạt

được kết quả tích cực Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thông tin, thể dục –

thể thao, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở… đều thực hiện tốt qua đó góp phần làm hạn chế các tệ nạn xã hội ở khu vực nông thôn – đô thị Toàn huyện hiện có 64% ấp văn hóa, trên 90% hộ gia đình văn hóa, hiện có 5 xã được công nhận là xã văn hóa Hoạt động thể dục thể thao được tổ chức thi đấu thường xuyên vào các ngày lễ truyền thống đã thu hút đông đảo đối tượng tham gia, điển hình là các môn bóng đá, bóng chuyền, cờ tướng, võ thuật, không khí thể thao rèn luyện sức khỏe tham gia thi đấu của người dân ngày càng cao Cơ sở vật chất thể dục thể thao của huyện bao gồm 22 sân bóng đá mini, 22 sân bóng chuyền, 2 sân bóng rổ, 12 sân cầu long và 13 sân đá cầu Các sân thể thao này có một số do nhà nước quản lí còn lại là do tự nhân quản

lí Hiện huyện chưa có sân vận động trung tâm, tuy nhiên đã có quy hoạch

33

Các xã đều chưa có sân vận động, dự kiến sẽ xây dựng mỗi xã một sân vận

động để phục vụ sinh hoạt vui chơi giải trí cho nhân dân trong huyện Trong

đó, ưu tiên xây dựng các xã văn hóa trước

Công tác đền ơn đáp nghĩa được chú trọng, quan tâm chăm sóc gia đình chính sách, người có công với cách mạng, các đối tượng bảo trợ xã hội… Trong năm xây dựng 55 căn nhà tình nghĩa, chi trợ cấp thường xuyên cho các

đối tượng chính sách, người cao tuổi, đối tượng bảo trợ xã hội với tổng số tiền

là 15,59 tỷ đồng và quà trị giá 3,62 tỷ đồng; cho 145 hộ vay giải quyết việc làm tổng số tiền là 2,61 tỷ đồng, số hộ thoát nghèo 799 hộ, tỷ lệ giảm nghèo 2,07%, khai giảng 13 lớp dạy nghề ngắn hạn có 367 học viên

Công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật, giải quyết đơn, thư khiếu nại,

tố cáo được thường xuyên quan tâm, các phòng, ban, ngành, địa phương tổ chức tập huấn và tuyên truyền các quy định pháp luật về khiếu nại, tố cáo, qua

đó đã giúp cán bộ các cấp nắm bắt các quy định của pháp luật để giải quyết

khiếu nại, tố cáo

Hoàn thành và đưa vào sử dụng trụ sở “Một cửa hiện đại” của 13/13 xã, thị trấn với nhiều trang thiết bị hiện đại đã góp phần làm tốt công tác cải cách thủ tục hành chính của huyện, giải quyết tốt việc tiếp nhận và trả kết quả góp phần tạo sự tin tưởng vào đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước; mọi thủ tục hành chính đều được niêm yết công khai rõ ràng, áp dụng quy trình ISO:9001:2008 để xử lý hồ sơ, trình tự thủ tục và thời gian đảm bảo đúng quy

định Việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo đạt hiệu quả cao, không có

vụ việc kéo dài, không phát sinh điểm nóng hoặc đơn thưa vượt cấp; công tác

đấu tranh, ngăn ngừa tệ quan liêu, tham nhũng đạt hiệu quả

Công tác quốc phòng quân sự địa phương được đảm bảo, tình hình an ninh chính trị ổn định giữ vững; đưa quân, huấn luyện đạt 100% kế hoạch, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ đạt 1,3% dân số Tình hình trật tự an toàn xã hội ổn định, phạm pháp hình sự giảm, tỷ lệ phá án 100%, các tệ nạn xã hội

được đẩy lùi

3.3.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường

3.3.3.1 Những thuận lợi và kết quả đạt được

Thới Lai được chia tách (01/03/2009), là huyện nông nghiệp của thành phố những năm qua kinh tế huyện có những bước tăng trưởng khó nhanh cả 3 lĩnh vực, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân trong huyện

- Cơ sở hạ tầng kỹ thuật đang được đầu tư xây dựng, hệ thống giao thông đang từng bước hoàn chỉnh, mạng lưới điện đã được nâng cấp, cải tạo

và xây dựng mới nhằm đảm bảo cấp điện đáp ứng nhu cầu của địa phương Hệ thống cấp thoát nước, hệ thống thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông đã và

đang được đầu tư xây dựng theo hướng cơ bản và hiện đại

- Hoạt động văn hóa xã hội được đông đảo nhân dân tham gia ủng hộ, mạng lưới y tế, giáo dục đào tạo mở rộng đến địa bàn dân cư và từng bước nâng cao chất lượng phục vụ Công tác xóa đói giảm nghèo luôn được quan tâm đẩy mạnh, tỷ lệ hộ nghèo ngày càng có xu hướng giảm

- Cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch chậm, công nghiệp vẫn còn nhỏ

bé, thiếu ổn định, các ngành dịch vụ chưa phát triển mạnh, kinh tế huyện vẫn chủ yếu từ nông nghiệp

- Chuyển đỏi cơ cấu nội bộ ngành công nghiệp nhanh, nhưng chưa hình thành rõ nét các vùng chuyên canh gắn kết với chế biến và thị trường, nông sản của huyện chưa tạo được thương hiệu riêng, đầu ra cho sản phẩm chưa ổn

định

- Giá trị sản xuất ngành thủy sản và ngành công nghiệp chế biến chiếm giá trị cao trong giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện Tuy nhiên thị trường xuất khẩu, giá cả nguyên liệu đầu vào, thị trường đầu ra chưa ổn định là một trong những hạn chế rất lớn trong việc ổn định và phát triển ngành kinh tế mũi nhọn này

- Hạ tầng kinh tế chưa đồng bộ ( giao thông, bến bãi, điện, nước sạch, vệ sinh môi trường) nhìn chung còn yếu, còn một số xã vẫn chưa có đường có ô

- Nguồn nhân lực dồi dào về số lượng nhưng trình độ chuyên môn kĩ thuật của người lao động còn thấp, chưa được đào tạo theo kịp nhu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đang là áp lực đối với các mục tiêu phát triển kinh

tế xã hội

- Diễn biến khí hậu đang theo chiều hướng xấu, làm cho tình trạng khô hạn và xâm nhập mặn tăng lên, khí hậu diễn biến bất thường làm cho các hoạt

động sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn

3.4 Tình hình sản xuất lúa gạo tại huyện Thới Lai giai đoạn 2011- 2013

Huyện Thới Lai có diện tích đất tự nhiên là 25.580,56 ha (năm 2013) trong đó đất phi nông nghiệp chiếm 2.304,01 ha (9,01%), đất chưa sư dụng chiếm 8,26 ha (0,03%) còn lại là đất nông nghiệp là 23.580,56 chiếm 90,96% trong tổng số diện tích đất tự nhiên của huyện

Bảng 3.1 Diện tích đất nông nghiệp phân theo loại cây trồng năm 2013

Loại đất trồng Diện tích (ha) Tỷ lệ (%)

Nguồn Niên giám thống kê huyện Thới Lai 2013

Trong diện tích đất nông nghiệp được phân bố theo mục đích như sau:

Đất trồng lúa 57.230 ha chiếm 95,26% trên tổng diện tích đất nông nghiệp

Qua đó, ta thấy sản xuất nông nghiệp chủ yếu là lúa kế đến là cây lâu năm 1.492 ha (chiếm 2,48% đất nông nghiệp) còn lại là dùng để trồng các loại cây hằng năm khác

Nguồn: Niên giám thống kê Huyện Thới Lai, 2013

37

Việc sản xuất 3 vụ lúa là có thể và cần thiết để tăng sản lượng lúa, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và tăng lượng gạo xuất khẩu Tuy nhiên, để giữ độ phì nhiêu của đất, hạn chế dịch bệnh, cần quy hoạch cụ thể cho từng tiểu vùng sinh thái, đồng thời nghiên cứu xác định giống và kỹ thuật thích hợp, xác định hiệu quả kinh tế trước mắt cũng như lâu dài Song song đó, theo thống kê của huyện những năm gần đây sản lượng lúa tăng dù diện tích gieo trồng có giảm Năm 2013, sản lượng đạt 334.837 tấn lúa vẫn đảm bảo vấn đề lương thực cho toàn huyện Giải thích cho diện tích trồng lúa giảm đó là do người dân chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang trồng các loại cây trồng khác

có lợi nhuận cao hơn hoặc chuyển đổi đất sang nuôi trồng thủy sản và cho các mục đích phi nông nghiệp khác

Năng suất lúa đã và đang được cải thiện một cách đáng kể, năm 2011 năng suất bình quân 56,35 tạ/ha đến năm 2012 năng suất bình quân đạt 57,70 tạ/ ha (tăng gần 1,35 tạ/ha) và đến năm 2013 đạt 58,76 tạ/ ha (tăng 1,06 tạ/ ha)

so với năm 2012 Sự tăng năng suất cơ bản là việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp vào sản xuất một cách rộng rãi hơn trong đó quan trọng là sử dụng giống mới, biện pháp ba giảm ba tăng, thu hoạch cơ giới và

rút ngắn được khoảng chênh lệch năng suất giữa các hộ trồng lúa

- Mô hình canh tác

Mô hình canh tác chính trên địa bàn là lúa 3 vụ vì đã có vùng đê bao khép kín chủ động được mực nước theo từng giai đoạn lúa phát triển, từng thời điểm và theo từng vụ Điều quan trọng nhất là xuất phát từ nhu cầu phần của các hộ nông dân muốn chuyển sản xuất từ lúa 2 vụ sang sản xuất 3 vụ lúa

để bù vào phần lớn thời gian rảnh rỗi, tăng thu nhập Như vậy, khi áp dụng sản

xuất 3 vụ lúa và đây cũng là phần thu nhập chính của nông hộ nơi đây Thêm nữa, đất đai ở đây chủ yếu là đất phù sa do các con sông lớn bồi đắp, kênh rạch nhiều, góp phần nâng cao hiệu quả và bên vững trong việc sản xuất lúa 3

vụ Mặc dù, các cấp ban ngành lãnh đạo Huyện Thới Lai cũng có khuyến khích, hướng dẫn bà con nông dân sản lúa lúa 3 vụ chuyển sang 2 vụ lúa để

đất đai có thời gian phục hồi độ phì nhiêu, hạn chế bạc màu đất, thoái hóa đất

Tuy nhiên, theo ý kiến các hộ dân và các cuộc điều tra khảo sát cho thấy năng suất cũng như sản lượng lúa khi áp dụng trồng lúa 3 vụ/ năm không hề giảm., thậm chí tăng lên từng năm, ngoại trừ một số năm giảm sản lượng lúa do ảnh hưởng dịch bệnh Hơn nữa, thời tiết nơi đây cũng rất thuận lợi trong việc trồng lúa và cũng chưa từng có bão, mưa lớn, gió, hạn hán gây thiệt hại trong sản xuất lúa

- Mùa vụ sản xuất

38

Đông Xuân thường bắt đầu từ ngày 10 tháng 10 âm lịch (ngày 26 tháng

11 dương lịch) sau khi lũ rút và kết thúc vào ngày 10 – 20 tháng giêng âm lịch (khoảng cuối tháng 2 dương lịch) Theo kinh nghiệm của nông dân vụ này

được cho là thuận lợi nhất năm, cụ thể là vụ này chi phí đầu tư thấp hơn 6,6%

so với vụ Hè Thu nhưng năng suất thường cao (cao hơn 1,5 tấn/ ha)

Vụ Hè Thu bắt đầu ngày 25 tháng 2 âm lịch (ngày 9 tháng 4 dương lịch)

đến ngày 25 – 30 tháng 5 âm lịch (ngày 6 – 11 tháng 7 dương lịch) Vụ này được đánh giá là khó khăn nhất năm, vì những ngày đầu gieo sạ thì hay gặp

hạn hán, sâu bệnh Năng suất của vụ Hè Thu thường thấp hơn vụ Đông Xuân nhưng chi phí bỏ ra nhiều hơn

Ngoài 2 vụ lúa kể trên, nông dân còn ứng dụng một số giống lúa ngắn ngày để đưa vào sản xuất vụ Thu Đông vào ngày 10 tháng 6 âm lịch (ngày 31 tháng 7 dương lịch) đến ngày 20 tháng 9 âm lịch (ngày 6 tháng 11 dương lịch), khi thu hoạch thì vào những tháng mưa nhiều gây hao hụt, thất thoát Tuy nhiên sản xuất ở những vụ này cũng gặp nhiều khó khăn về thời tiết và sâu bệnh, hiệu quả thấp

Bảng 3.3 Lịch thời vụ tại huyện Thới Lai, Thành phố Cần Thơ

Mùa vụ Thời gian gieo sạ Thời gian thu hoạch

Hè Thu Cuối tháng 2 âm lịch Cuối tháng 5 âm lịch Thu Đông Giữa tháng 6 âm lịch Cuối tháng 9 âm lịch

Nguồn: Niên giám thống kê huyện Thới Lai, 2013