cảm nhận về mùa xuân dưới góc nhìn mỹ học

Nỗi ám ảnh mang tên thời gian với đầy đủ cái cao cả, cái đẹp, cái hài, cái bi của thiên nhiên và của con người như các nhà mỹ học nhiều lần nhắc đến.. Cái đẹp là những cái phù hợp với qu

Cảm nhận về mùa xuân dưới góc nhìn mỹ học

Thời gian trôi đi như sương khói Sương khói như một thứ bùa chú vô hình bao trùm lên tất thảy, lặng lẽ mà đầy ám ảnh Nỗi ám ảnh mang tên thời gian với đầy đủ cái cao cả, cái đẹp, cái hài, cái bi của thiên nhiên và của con người như các nhà mỹ học nhiều lần nhắc đến

Theo quan điểm của các nhà mỹ học, cái cao cả là những sự vật sự việc, hiện tượng mang tầm vóc phi thường, to lớn Cái đẹp là những cái phù hợp với quan điểm của con người về sự hoàn thiện, hài hòa, cân xứng, phù hợp với ước mơ, mong muốn của con người về những cái lý tưởng Cái bi chính là cái đẹp, cái cao

cả, cái anh hùng được đặt trong tình huống xung đột với những thế lực đối kháng Cái hài với bản chất là cái xấu nhưng lại cố tỏ ra đẹp một cách giả tạo

Ngày qua tháng lại, thoắt đã một năm Trời đất không biết đã bao nhiêu tuổi nhưng hễ xuân đến, tất cả lại tươi vui Ngày tháng vẫn vậy, cần mẫn trôi đi theo cái vòng tuần hoàn vốn có Xuân – hạ - thu – đông Rồi lại xuân Như vậy chẳng phải

kỳ diệu lắm sao Cũng như những cơn mưa phùn ướt thâm chiếc nón bà của những ngày xưa ấy, khi chúng tan đi chỉ còn lại bầu trời sáng trong, thanh khiết Tưởng đã lãng quên Nhưng bây giờ chúng trở lại, ướt nhẹp từng góc phố Để ta biết, tháng năm trở lại rồi,…

Bắc bộ, đầu giêng, ai đó nói mùa xuân đang tới?!

Trong ấn tượng của tôi, mùa xuân được báo hiệu bằng những cơn mưa phùn

rả rích, triền miên ngày này qua ngày khác tưởng như mang hết thảy thế gian mài mòn thành nước mà nhỏ xuống Ai đó yêu mưa khe khẽ ngâm:

“Tháng giêng mưa ngoài phố Mưa như là sương thôi

Những bóng cây dáng khói Như mộng du bên trời”

(Mưa tháng giêng – Nguyễn Việt Chiến)

Về phần mình, tôi cảm nhận mưa tháng giêng như một bước chuẩn bị cho sự chuyển mình ngoạn mục của đất trời, như một sự ra oai của cái đẹp, cái cao cả đối với nhân thế Theo đó, mưa đã kiên trì dùng sự ẩm ướt của mình ươm mầm nhựa

sống trong vạn vật để một ngày bỗng chốc nở bung ra, dùng sức mạnh của mình thoát khỏi thần băng giá, đón mùa xuân trở về

Mùa xuân đến, không thấy đâu “Trời lóe nắng, chợ vào đầy những

nắng/Đầy những người chen chúc họp mồ hôi” (chợ mùa hè – Anh Thơ) , không

phải “Với áo mơ phai dệt lá vàng’ ) như mùa thu trong “đây mùa thu tới” của Xuân

Diệu, cũng không thấy “Cơn gió đêm đông lạnh thắt lòng/Áo choàng đủ ấm vẫn

hoài mong"(Gió mùa đông – Đoàn Minh Hợp) mà là:

“Đã thấy xuân về với gió đông Với trên màu má gái chưa chồng Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm Ngước mắt nhìn trời, đôi mắt trong”

(Xuân về - Nguyễn Bính)

Mùa xuân đến, mang theo cái gì đó thật tinh khôi, nhẹ nhàng Lá non xanh, chồi lộc mới ấp sẵn sương đêm khẽ khàng nở bung ra, e ấp, chúm chím mà đầy kiêu hãnh giữa đất trời Hơi ấm mùa xuân chạm vào vạn vật, xua đi cái lạnh giá cuối đông để tất cả cùng say đắm trong phút giao tình của mẹ thiên nhiên giữa màu xanh vĩnh hằng cỏ lá Ở cõi trần, người ta khoan thai, nhẹ nhàng đi dạo, tay bắt mặt mừng với tháng giêng để những biến động, những muộn phiền, những sầu muộn thinh lặng nghỉ lại trong quá khứ

Pháo hoa nở rộ, bầu trời chói sáng, ai đó chúc nhau câu bình an!

Tết đến rồi Ngày mới, tháng mới, năm mới trao tặng tình yêu, niềm tin và

hy vọng cho cuộc đời Cùng với quy luật của thời gian, của tạo hóa xoay vần, tờ lịch cũ và dòng đời cũ chuyển tiếp sang tờ lịch mới, dòng đời mới Vũ trụ đóng lại rồi mở ra trong phút giao thừa theo trật tự có từ thuở xa xưa Cõi người, ta bâng khuâng nói lời tạm biệt năm cũ, đón mừng năm mới Gió mưa xuân hòa quyện với suối reo thác đổ, hợp thành bản giao hưởng tống cựu nghinh tân bất hủ của đất trời, hát lên bản tình ca thiên nhiên bất tận Hôm qua sương phủ khói vương, hôm nay nắng vàng khắp chốn Hôm qua nỗi buồn vô lượng, hôm nay niềm vui ngát hương, hôm qua cây lá ủ ê, hôm nay đào mai nở rộ Những tháng giêng cứ trôi theo dòng

đời: “Và non nước, và cây, và cỏ rạng Cho chếnh choáng mùi hương, cho đã đầy

ánh sáng Cho no nê thanh sắc của trời tươi”(Vội vàng – Xuân Diệu)

Nhân lúc cảnh xuân, trời xuân, đất trời giao hợp, người người gác lại bộn bề công việc, trở về sau những tháng ngày đi xa, cùng người thân nhìn lại quá khứ, hướng đến tương lai; sà vào vòng tay mẹ, nhận lời chúc từ ba, thắp một nén nhang trên bàn thờ tổ tiên, lặng mình tưởng nhớ người đã khuất, cảm nhận hơi ấm chỉ có

ở gia đình, cắt miếng bánh chưng xanh, nghe vài câu hát cổ, xem chương trình cuối năm hay bước đến chùa nghe tiếng chuông văng vẳng giữa nghi ngút khói hương

để thanh tâm trở lại Khi ấy, ta thăm hỏi nhau, quan tâm nhau, trao cho nhau ánh sáng của niềm tin, vui mừng nhận phong bao lì xì đỏ rực để quên đi tuổi thực mà

tự cho phép bản thân nghĩ rằng “mình vẫn còn bé lắm”,…

Ai đó không thể về, lòng xôn xao nỗi những nỗi nhớ nhung, hoài niệm Nhớ câu nói của mẹ, nhớ ánh mắt của ba, nhớ tiếng cười thời thơ dại để rồi đang bâng khuâng mường tượng cha mẹ ở nơi nao trên mái tóc, làn da đã nhuốm màu năm tháng có đang nhớ đến người phương xa bỗng thấy hốc mắt nhòe đi vì hơi nước…

“về nhà” – ước mong lớn nhất mùa đoàn viên Nhà! Chỉ một con chữ đơn giản vậy thôi mà mỗi lần nhắc đến là một lần không ngăn nổi nỗi chênh chao

Thuở bé thơ, nhà là nơi có vòng tay của ba, có tình yêu của mẹ Ngày ấy, ba

là trời rộng và mẹ là mặt đất bao la Cả thế giới vĩnh hằng ấy dường như chỉ có mình con Ở nơi ấy, vĩnh viễn chỉ có sự bình yên Thế rồi bỗng một ngày, con phát hiện mình phải lớn lên Con tách mình khỏi vòng tay ba mẹ, học cách để trưởng thành Con đi tới một nơi xa xôi lắm Ở chốn xa xăm ấy, lòng con càng thêm rộn ràng mỗi dịp xuân về Đó là những ngày đông khi mặt trời tắt nắng, ngồi co ro trong phòng trọ ướt lạnh, thiếp đi trong tiếng gió lùa, mênh mang trong giấc mộng chập chờn mà cảm nhận: “mưa rơi ướt ở trong lòng khắc khoải, mưa đêm nay rơi

vỡ một khung trời” rồi thầm mong hơi ấm chốn quê nhà Đó là khi lang thang trên con đường xa lạ, thấy chăng đèn kết hoa, con bỗng nhớ con đường thân thuộc mòn dấu chân trên mỗi nẻo đi về Là những chiều mưa ướt từng kỷ niệm, là những đêm xốn xang đến mất ngủ khi sắp được trở về… Là những bình yên trong nhộn nhịp xuân sang,…

Thuở ấu thơ, mỗi lần xuân sang là mỗi lần ta chìm trong hạnh phúc, sướng vui Mừng vì kỳ nghỉ lễ kéo dài, vui vì những ngày du xuân khắp chốn, hạnh phúc khi quây quần bên gia đình, nhận những lời chúc phúc cùng những phong bao lỳ xì còn đỏ hơn nhành đào ngoài kia Năm tháng nào qua đi, người ta rồi cũng phải lớn lên Đến một ngày, ta bỗng nhận ra tuổi trẻ của mình được đánh đổi bằng chính tuổi xuân của ba mẹ Khi ấy thì than ôi, mái tóc cha đã bạc, khóe mắt mẹ hằn nếp nhăn, tấm lưng ngoại đã còng theo những tháng năm dãi dầu gió sương và nội…

“Giờ chỉ còn là một nấm cỏ thôi”(Đò lèn – Nguyễn Duy) Khi ấy, ta không mong

xuân nữa Dù vẫn vui khi pháo hoa bừng sáng, trời đất rộn ràng, vẫn tưng bừng sửa sang sắm tết, vẫn cười vui bên mâm cỗ tất niên nhưng vu vơ đâu đó vẫn có những khoảng trống chẳng thể lấp đầy,…

Sau tất cả, tôi cảm nhận tháng giêng như cưu mang một sức mạnh vô hình, sức mạnh khiến cho con người ta nhận ra cái đẹp, cái cao cả của thiên nhiên và đâu

đó có cả cái bi, cái hài do chính con người tạo ra là sức mạnh khiến cho con người nhận ra mình đang dần trưởng thành, tạo thành sức bật cho những ai đang ngủ quên trong quá khứ, đắm mình trong sầu muộn riêng tư hay những khắc thoáng buồn chỉ vì bỗng thấy đời bớt vui,…Để rồi, có những phút chênh vênh, tôi từng nghĩ có khi nào tạo hóa mang tháng giêng đến, kéo mùa xuân sang đều đặn hằng năm là để khiến cho con người ta dừng lại một chút để nhìn về quá khứ, nhìn lại những điều đã qua hay trót lỡ đánh rơi trên tấp nập đường đời để ta tỉnh ngộ, trưởng thành, có thêm sức sống, thêm niền tin và động lực để tiến bước trên con đường đầy rẫy những gian nan?!!!

VŨ THỊ HIỀN – 1405QTND

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lê Văn Dương, Lê Đình Lục, Lê Hồng Vân (2007), Mỹ học đại cương -Giáo trình đại học, Nxb -Giáo dục, Hà Nội, trang 162 – 178