Tỉnh ủy kon tum lãnh đạo xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong giai đoạn hiện nay tiểu luận lớp cao học

1. Đặt vấn đề Cùng với lãnh đạo hệ thống chính trị và các lĩnh vực trọng yếu như kinh tế, quốc phòng, an ninh trật tự... sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá xã hội cũng là vấn đề thường xuyên được đặt ra từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc cho đến nay. Kinh nghiệm cho thấy, cứ mỗi lần đất nước có những bước ngoặt thì sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá lại được đặt ra một cách cấp thiết, và dĩ nhiên từ văn hoá sẽ đi tới các vấn đề khác của đời sống. Vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá là một vấn đề có ý nghĩa chính trị to lớn. Đồng thời đó cũng là một yêu cầu khách quan nhằm định hướng chiến lược thúc đẩy các quá trình văn hoá, thoả mãn nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân. Đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã tạo nên diện mạo mới cho đất nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội. Trong đó, Kon Tum vùng đất cực Bắc Tây nguyên cũng có những bước phát triển nhanh chóng, các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa của tỉnh cũng có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, đời sống văn hoá, xã hội của đồng bào các dân tộc của tỉnh vẫn còn nhiều vấn đề bức xúc, có tính thời sự rất nóng hổi. Giải quyết những vấn đề đó là cả một quá trình lâu dài, khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc của các cấp ủy đảng, các nhà khoa học bằng việc nghiên cứu nghiêm túc, chu đáo chứ không thể giải quyết vấn đề một cách giản đơn hay áp đặt. Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế, khoa học kỹ thuật hiện đại tác động mạnh mẽ vào lĩnh vực văn hoá nói chung. Thực trạng đời sống văn hoá của nhân dân tỉnh Kon Tum những năm qua diễn ra trong cơ chế thị trường với những tác động tích cực và tiêu cực đan xen lẫn nhau. Hơn nữa, tỉnh Kon Tum với vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng mà các thế lực thù địch đã và đang lợi dụng các yếu tố văn hoá trong đời sống của đồng bào miền núi để thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ”. Sau 25 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhất là bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hoạt động lãnh đạo lĩnh vực văn hoá của Tỉnh ủy Kon Tum nói chung cũng như các cấp uỷ Đảng nói riêng, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều mặt yếu kém, khuyết điểm đang đặt ra vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu bổ sung. Sự lãnh đạo của Tỉnh ủy và các cấp ủy đảng đối với lĩnh vực văn hoá ở một số nơi (nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số) vẫn còn không ít lúng túng trong nội dung và phương thức lãnh đạo, còn biểu hiện buông lỏng sự lãnh đạo, khoán trắng một số nội dung quan trọng, chưa thường xuyên coi trọng công việc sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm... Những yếu kém đó đã hạn chế không nhỏ, không chỉ đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Tỉnh ủy mà còn làm chậm việc thực hiện có kết quả các mục tiêu đề ra của lĩnh vực văn hoá của tỉnh nhà.

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Cùng với lãnh đạo hệ thống chính trị và các lĩnh vực trọng yếu như kinh

tế, quốc phòng, an ninh trật tự sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá

-xã hội cũng là vấn đề thường xuyên được đặt ra từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam

ra đời và lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc cho đến nay

Kinh nghiệm cho thấy, cứ mỗi lần đất nước có những bước ngoặt thì sự lãnhđạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá lại được đặt ra một cách cấp thiết, và dĩnhiên từ văn hoá sẽ đi tới các vấn đề khác của đời sống

Vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá là một vấn đề có ýnghĩa chính trị to lớn Đồng thời đó cũng là một yêu cầu khách quan nhằm địnhhướng chiến lược thúc đẩy các quá trình văn hoá, thoả mãn nhu cầu đời sốngtinh thần của nhân dân

Đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã tạo nên diệnmạo mới cho đất nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội.Trong đó, Kon Tum - vùng đất cực Bắc Tây nguyên cũng có những bước pháttriển nhanh chóng, các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa của tỉnh cũng cónhững chuyển biến tích cực Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được,đời sống văn hoá, xã hội của đồng bào các dân tộc của tỉnh vẫn còn nhiều vấn đềbức xúc, có tính thời sự rất nóng hổi Giải quyết những vấn đề đó là cả một quátrình lâu dài, khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc của các cấp ủy đảng, cácnhà khoa học bằng việc nghiên cứu nghiêm túc, chu đáo chứ không thể giảiquyết vấn đề một cách giản đơn hay áp đặt

Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế, khoa học kỹ thuật hiện đại tácđộng mạnh mẽ vào lĩnh vực văn hoá nói chung Thực trạng đời sống văn hoácủa nhân dân tỉnh Kon Tum những năm qua diễn ra trong cơ chế thị trường vớinhững tác động tích cực và tiêu cực đan xen lẫn nhau Hơn nữa, tỉnh Kon Tumvới vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng mà các thế lực thù địch đã và đang lợidụng các yếu tố văn hoá trong đời sống của đồng bào miền núi để thực hiện âmmưu “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ”

Sau 25 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhất là bước vào thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hoạt động lãnh đạo lĩnhvực văn hoá của Tỉnh ủy Kon Tum nói chung cũng như các cấp uỷ Đảng nóiriêng, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều mặt yếu kém, khuyếtđiểm đang đặt ra vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu bổ sung Sự lãnh đạo củaTỉnh ủy và các cấp ủy đảng đối với lĩnh vực văn hoá ở một số nơi (nhất là vùngsâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số) vẫn còn không ít lúng túng trongnội dung và phương thức lãnh đạo, còn biểu hiện buông lỏng sự lãnh đạo, khoántrắng một số nội dung quan trọng, chưa thường xuyên coi trọng công việc sơ kết,tổng kết, rút kinh nghiệm Những yếu kém đó đã hạn chế không nhỏ, không chỉđối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Tỉnh ủy mà còn làm chậm việc thựchiện có kết quả các mục tiêu đề ra của lĩnh vực văn hoá của tỉnh nhà

Trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá ở tỉnh Kon Tum và trước thực trạng lãnh đạo đó của Tỉnh ủy Kon Tum,đòi hỏi phải nghiên cứu, tìm giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh ủy đốivới các nội dung cụ thể của lĩnh vực văn hoá Đây là vấn đề thực sự cần thiết vàcấp bách

Là một cán bộ làm công tác Đảng, qua thời gian được được tiếp thunhững kiến thức lý luận cùng với những kinh nghiệm trong quá trình công tác,tôi nhận thức được tầm quan trọng, yêu cầu bức thiết đòi hỏi Tỉnh ủy Kon Tum

và các cấp ủy Đảng phải tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực vănhóa, xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc ở tỉnhnhà Tuy nhiên, lĩnh vực văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn, với những mục đíchkhác nhau có những khía cạnh nghiên cứu khác nhau Trong phạm bài điều kiệnkết thúc môn học Đảng lãnh đạo các lĩnh vực đời sống xã hội và với những lý do

nêu trên tôi chọn khía cạnh văn học, nghệ thuật để làm đề tài: "Tỉnh ủy Kon Tum

lãnh đạo xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong giai đoạn hiện nay”,

trong khuôn khổ Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo lĩnh vực văn hóa, xây dựng

và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo tinh thần Nghị

quyết Trung ương năm, khóa VIII

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Làm sáng tỏ những nội dung cơ bản về nhận thức lý luận về văn hóa, lãnhđạo lĩnh vực văn hóa của Đảng ta và trên cơ sở đánh giá thực trạng tình hình

lãnh đạo, triển khai nhiệm vụ của Tỉnh uỷ đối với việc tiếp tục xây dựng và pháttriển văn học, nghệ thuật, nhằm bổ sung các cơ sở khoa học cho việc xây dựng

và hoàn thiện chương trình, nội dung, phương thức lãnh đạo của Tỉnh uỷ đối vớilĩnh vực văn hoá trong thời gian tới nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và trước mắt là thực hiện thắng lợiNghị quyết Trung ương năm, khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hoáViệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Nghị quyết số 23-NQ/TW của BộChính trị, về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳmới, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nghị quyết Đại hội Đảng

bộ tỉnh Kon Tum lần thứ XIV Đồng thời giúp cho bản thân củng cố và nângcao hơn nữa nhận thức lý luận và thực tiễn công tác xây dựng Đảng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Sự lãnh đạo của Đảng ta nói chung và của Tỉnh ủy Kon Tum nói riêng đốivới lĩnh vực văn hoá là hoạt động lãnh đạo trên một lĩnh vực rất rộng lớn, nhiềuvấn đề và được thực hiện trong một quá trình lâu dài Do vậy, trong khuôn khổcủa một tiểu luận kết thúc môn học, đề tài này chỉ tập trung làm rõ những vẫn

đề có tính lý luận chung về văn hóa, nghiên cứu sự lãnh đạo, chỉ đạo, triểnkhai thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), Nghị quyết số23-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng như kết luận tại Hội nghị lần thứ 10 Ban chấphành Trung ương (khóa IX) và nhất là Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc (lầnthứ XI), của Tỉnh ủy Kon Tum trong việc xây dựng và phát triển nền văn hóatiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trên địa bàn tỉnh,

4 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng mácxít, phươngpháp nghiên cứu lôgic và lịch sử, tổng hợp

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,tiểu luận được kết cấu thành 2 chương, 7 tiết

Chương I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TA ĐỐI VỚI LĨNH VỰC

VĂN HÓA

1.1 Tính tất yếu của Đảng lãnh đạo lĩnh vực văn hóa.

Cùng với thành quả to lớn trong tiến trình đổi mới đất nước 20 năm qua,nhận thức của Đảng ta về văn hóa đã có bước phát triển mới Bước phát triểnmới về nhận thức của Đảng ta đối với văn hóa khẳng định vị trí, vai trò của vănhóa trong đời sống xã hội, chính trị và khẳng định sự lãnh đạo của Đảng đối vớivăn hóa là một tất yếu Văn hóa gắn liền với đất nước; mặt khác, văn hóa tạonên tiền đề cho sự phát triển đất nước nói chung

Tính tất yếu của việc Đảng lãnh đạo đã được chứng minh với nhiều luận

cứ khoa học và lịch sử Đảng lãnh đạo là do bản thân Đảng đáp ứng được nhữngđòi hỏi của một vai trò lãnh đạo, thực tế đã chứng minh điều đó Đảng lãnh đạotất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, lẽ dĩ nhiên không loại trừ văn hóa Bởi:

- Văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực, là nền tảng tinh thần của xãhội

Vào những năm 90 của thế kỷ XX, trong giới học giả phương Tây đã rộlên quan điểm cho rằng chủ nghĩa Mác - Lênin chưa bao giờ xem văn hóa là yếu

tố quan trọng, thậm chí còn bị hạ thấp trong quá trình phát triển Không phải aikhác, chính Ph.Ăngghen đã cảnh báo và chống lại xu hướng tư tưởng muốnxuyên tạc chủ nghĩa Mác trong vấn đề này Theo quan điểm duy vật về lịch sử,Ph.Ăngghen viết: "nhân tố quyết định trong quá trình lịch sử xét đến cùng là sảnxuất và tái sản xuất ra đời sống hiện thực Cả tôi và Mác chưa bao giờ khẳngđịnh gì hơn thế Còn nếu có ai đó xuyên tạc luận điểm này theo nghĩa nhân tốkinh tế là nhân tố quyết định duy nhất, thì người đó biến lời khẳng định nàythành một câu trống rỗng, trừu tượng, vô nghĩa"

Kế thừa và phát triển tinh thần đúng đắn này, trên cơ sở tổng kết kinhnghiệm của quá trình đổi mới đất nước, Kết luận của Hội nghị Trung ương 10,khóa IX và nhất là Nghị quyết Đại hội X của Đảng xác định, văn hóa là một

trong ba trụ cột chính của sự vận động và phát triển xã hội xã hội chủ nghĩa ViệtNam hiện nay: "Phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, vớiphát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội" Như vậy, văn hóa không phải

là yếu tố nằm ngoài, mà nó là yếu tố nội sinh không thể thiếu và đóng vai trò làđộng lực, nền tảng tinh thần của toàn bộ đời sống xã hội Để bảo đảm được vaitrò này, Đảng đã chỉ đạo và định hướng nhằm tạo lập, và phát triển các yếu tốcấu thành động lực và nền tảng tinh thần của văn hóa, hướng văn hóa đáp ứng

sự thỏa mãn với chất lượng ngày càng cao, hình thức phong phú về nhu cầu đờisống tinh thần của con người; củng cố và phát huy chức năng định hình các giátrị, chuẩn mực đời sống xã hội; xây dựng và bồi đắp cho con người, nguồn lựctrí tuệ của sự phát triển, có tâm hồn, năng lực thành thạo, kỹ năng, đạo đức,nhân cách, lối sống hợp với sự phát triển cá nhân và cộng đồng; văn hóa đóngvai trò vừa là mục tiêu trước mắt, vừa là mục tiêu lâu dài của sự phát triển kinh

tế - xã hội

- Văn hóa là yếu tố của sự phát triển bền vững Văn hóa được Đảng ta xácđịnh là yếu tố của sự phát triển bền vững thông qua luận điểm, tăng trưởng kinh

tế phải đi đôi và gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội

Đảng ta đã hình thành một triết lý văn hóa mới cho phát triển kinh tế, đề

ra và thực hiện luận điểm, văn hóa là yếu tố nội sinh của sự phát triển bền vững

Từ chỗ một thời đề cao quá mức lợi ích của tập thể một cách chung chung, trừutượng; thi hành chế độ phân phối lao động trên danh nghĩa nhưng thực tế là bìnhquân - cào bằng đã từng bước thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động

và hiệu quả kinh tế, đồng thời phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồnlực khác vào sản xuất - kinh doanh và thông qua phúc lợi xã hội Nhờ vậy, côngbằng xã hội được thể hiện ngày một rõ hơn Từ chỗ chưa đặt đúng tầm quantrọng của chính sách xã hội trong mối quan hệ tương tác với chính sách kinh tế

đã đi đến thống nhất chính sách kinh tế với chính sách xã hội, xem trình độ pháttriển kinh tế là điều kiện vật chất để thực hiện chính sách xã hội Thực hiện tốtchính sách xã hội là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế

Đảng ta coi phát triển giáo dục - đào tạo cùng với khoa học và công nghệ

là quốc sách hàng đầu để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bềnvững Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, trong chăm sóc sức khoẻ nhândân, tạo điều kiện để ai cũng được học hành, có chính sách trợ cấp và bảo hiểm

y tế cho người nghèo Như vậy, văn hóa đã thực sự hòa quyện và là yếu tố nội

sinh của sự phát triển bền vững Với luận điểm này, Đảng ta đã thực sự khẳngđịnh con người là mục tiêu tối thượng mà văn hóa cần vươn tới để phục vụ.

- "Năng lực mềm", "quyền lực mềm" của văn hóa Điều này được thể hiện

ở các khía cạnh: văn hóa là mục tiêu của sự phát triển kinh tế - xã hội, là cái đích

"vẫy gọi" cho kinh tế - xã hội phát triển Văn hóa là nền tảng tinh thần của xãhội, là "giá đỡ" tư tưởng - trí tuệ - đạo đức - nhân văn cho toàn bộ đời sống xãhội Văn hóa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội và đã được xem làmột trong ba trụ cột phát triển của chế độ ta hiện nay Văn hóa nằm trong kinh

tế, là yếu tố nội sinh cần có của kinh tế, là "chính sách nhân văn" tác động lạikinh tế Văn hóa đã hiện thân vào đời sống công nghiệp và do đó đã trở thànhcông nghiệp văn hóa Nước ta đang bước vào thời kỳ xây dựng nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, gia nhập WTO và chủ động hội nhập kinh

tế quốc tế Vì thế, thách thức và cơ hội đặt ra cho việc xây dựng và phát triểnvăn hóa là rất lớn Thực chất của vấn đề chính là ở chỗ, phải xác định được nộidung, con đường, biện pháp và bước đi thích hợp để từng bước xây dựng và pháttriển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Điều này đòi hỏitrách nhiệm và tầm tư tưởng cao của Đảng ta

1.2 Khái niệm văn hóa

Văn hóa là phạm trù hết sức rộng lớn và phức tạp, nó được nhìn từ nhiềukhía cạnh khác nhau với các cách hiểu khác nhau, tùy mục tiêu tìm hiểu của mỗingười Chính điều đó dẫn tới việc có rất nhiều (hàng trăm) khái niệm về vănhóa:

- Tuyên bố của tổ chức UNESCO về những chính sách văn hoá tại Hội

nghị quốc tế do UNESCO chủ trì tại Mêhicô có nêu: “Trên ý nghĩa rộng nhất,

văn hoá có thể là một phức thể, tổng thể các đặc trưng diện mạo, những nét riêng biệt về tinh thần, vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của mộ

xã hội Văn hoá bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những tập tục truyền thống, tín ngưỡng… văn hoá đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân, giúp cho con người tự hoàn thiện, khắc hoạ nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng Vùng miền, quốc gia, xã hội Văn hoá bao gồm cách ứng xử và sự giao tiếp của cá nhân hay cộng đồng làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác”

- Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của

cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là tổng hợp những phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sinh tồn”.

- Khái niệm văn hoá của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng: “Văn hoá là

hiểu biết để từng bước làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội, làm chủ bản thân Trong mọi điều hiểu biết xử thế đối với bản thân, gia đình, xã hội và thiên nhiên là biểu hiện đẹp đẽ nhất của văn hoá và xử sự trong xã hội có áp bức, bóc lột đó là làm cách mạng Đây chính là biểu hiện gốc rễ ảnh hưởng, lan toả đến các hiểu biết khác Đó là biểu hiện rõ nét của nền văn minh”.

- Một số người nghiên cứu về văn hóa thì xem: “Văn hóa là hệ thống giá

trị vật chất và tinh thần do lao động của người sáng tạo ra, được cộng đồng khẳng định tích lũy lại, tạo ra bản sắc riêng của từng tộc người, từng xã hội”.

Hay, “văn hóa là tổng thể các hoạt động của cá nhân hay cộng đồng nó diễn ra

trong quá khứ cũng như hiện tại Qua những năm tháng của lịch sử nó tạo nên những giá trị, truyền thống, thị hiếu và những yếu tố đó xác định đặc điểm riêng của dân tộc”.

- Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khoá VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà

bản sắc dân tộc, Đảng ta xác định: Văn hóa Việt Nam là thành quả hàng nghìn

năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình Vǎn hóa Việt Nam đã hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dân tộc.

Trong phạm vi đề tài tiểu luận này, tác giả sử dụng khái niệm văn hóa màĐảng ta xác định tại Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trungương Đảng (khoá VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc, để tìm hiểu về sự lãnh đạo của Đảng ta về văn hóanói chung và sự lãnh đạo Tỉnh ủy Kon Tum trong việc xây dựng và phát triển

nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của tỉnh Kon Tum nói riêng Nhưvậy, nền văn hóa mà chúng ta đã, đang và sẽ tiếp tục xây dựng, phát triển là mộtnền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Tính chất của nó được thể hiện:

1.2.1 Tính tiên tiến.

Nền văn hóa tiên tiến trước hết là nền văn hóa yêu nước và tiến bộ mà nộidung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, dựa trên cơ sỏ chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người,

vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trongmối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và tự nhiên

- Chủ nghĩa yêu nước là hệ thống quan niệm, tư tưởng, lý luận về địa vị

và sự tồn tại của đất nước, về độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ, về tinh thầnyêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc trong xây dựng và bảo vệ Tổquốc; về trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân đối với đất nước…,trong đó, lý tưởng độc lập dân tộc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt Chủ nghĩa yêu nước

là giá trị cao nhất trong bản giá trị của văn hóa Việt Nam Nó là cơ sở để liên kếtcộng đồng và liên kết thế hệ tại thành sức sống liên tục của truyền thống văn hóadân tộc Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam phảiđược nâng lên tầm cao của thời đại và phải được bổ sung những nội dung mớigắn liền với lý tưởng tiến bộ và cách mạng của thời đại quá độ lên chủ nghĩa xãhội

- Nền văn hóa tiến bộ là nền văn hóa thúc đẩy sự phát triển của đất nướcdựa trên tư tưởng cách mạng và khoa học dẫn đường Đó là chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nền văn hóa tiên bộ là nền văn hóa thể hiện tinh thần nhân văn và dânchủ sâu sắc

Tính nhân văn của nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng thể hiện ởngay trong mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa mà Đảng ta đã

đề ra Đây là nền văn hóa hướng tới đấu tranh, giải phóng con người, trước hết

là nhân dân lao động khỏi sự áp bức, bóc lột về phương diện giai cấp, dân tộc và

xã hội, phấn đấu dể không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân, tạo điều kiện để nhân dân tham gia sáng tạo, hưởng thụ nhiều hơnnhững thành tựu văn hóa của dân tộc và nhân loại

Tính dân chủ của nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là dân chủ

xã hội chủ nghĩa, gắn liền với chế độ chính trị - xã hội, tiến bộ “của dân, do dân

và vì dân” Nền văn hóa này khai thác động lực dân chủ trong nhân dân, tạo điềukiện để phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân và cộng đồng, đề cao tráchnhiệm của công dân trước nhân dân, dân tộc và thời đại

1.2.2 Tính đậm đà bản sắc dân tộc

Bản sắc văn hóa dân tộc là các giá trị đặc trưng tiêu biểu phản ánh diệnmạo, cốt cách, phẩm chất và bản lĩnh riêng của mỗi nền văn hóa, là dấu hiệu cơbản để phân biệt văn hóa của dân tộc này với dân tộc khác Bản sắc văn hóa dântộc được thể hiện tập trung trong truyền thống văn hóa dân tộc Truyền thốngvăn hóa là các giá trị do lịch sử truyền lại, được các thế hệ sau kế thừa, khai thác

và phát huy trong thời đại của họ, tạo nên sự tiếp nối lịch sử văn hóa Bản sắcvăn hóa dân tộc Việt Nam bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa củacộng đồng Việt Nam được vung đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranhdựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc,tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân-gia đình-làng xã-Tổ quốc;lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đức tính cần cù, sáng tạotrong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống Bản sắc vănhóa dân tộc là cơ sở để liên kết xã hội và liên kết các thế hệ, tạo nên sức mạnhtinh thần của dân tộc

Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trước hết cần bảo vệ và pháthuy truyền thống yêu nước và đại đoàn kết dân tộc, khẳng định ý chí và bản lĩnhcon người Việt Nam hiện đại trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, bảo

vệ và phát huy các tài sản văn hóa vật thể và phi vật thể, các giá trị tinh hoa củavăn háo dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh để làm động lực thúcđẩy sự phát triển của đất nước trong thời kỳ mới

1.3 Nội dung Đảng lãnh đạo xây dựng, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Từ cách nhìn mới về văn hóa và nghệ thuật, trên cơ sở đề ra đường lối vănhóa một cách đúng đắn Nội dung lãnh đạo trên lĩnh vực văn hóa của Đảng talàm tốt những vấn đề sau: Đảng giữ vững định hướng tư tưởng của Đảng, tạođiều kiện thuận lợi cho sáng tác, phổ biến và tiếp nhận sản phẩm văn hóa

- Giữ vững định hướng tư tưởng của Đảng đòi hỏi: Các cấp ủy Đảng cầnxác định rõ và chỉ ra những nhiệm vụ chính trị, những yêu cầu của công tác tưtưởng đối với công tác văn hóa trong từng giai đoạn, thời kỳ cụ thể Phải giúpcho những người làm công tác văn hóa quán triệt đường lối, chủ trương, chínhsách về văn hóa để từ đó mà tổ chức thực hiện có hiệu quả Thường xuyên tạođiều kiện cho các văn nghệ sỹ tiếp cận được với thực tiễn sinh động của cuộcsống, khai thác mạnh mẽ tiềm năng sáng tạo của họ Và quan trọng là các cấp ủyĐảng cần thay đổi nhận thức, phân biệt về “sự lãnh đạo” và “quản lý” trên lĩnhvực văn hóa, gở bỏ những “vật chắn”, “hành chính hóa” sự lãnh đạo của Đảng.

- Tạo ra sự gắn bó giữa người sáng tạo văn hóa, công chúng và các cơquan quản lý văn hóa Để làm được điều này Đảng phải khích lệ được ngườisáng tạo luôn luôn trăn trở, tìm mọi cách thể hiện cuộc sống vào trong tác phẩm.Tạo ra nhiều tác phẩm phong phú, đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng củaquần chúng nhân dân Mặt khác phải tạo điều kiện cho người hoạt động văn hóa

- Trong mỗi thời kỳ, giai đoạn cụ thể cần kịp thời xây dựng, bổ sung,hoàn thiện đường lối, định hướng về văn hóa

Từ việc nhận thức, xác định vai trò quan trọng của văn hóa, từ kinhnghiệm thực tiễn của công cuộc đổi mới, Tại Hội nghị lần thứ năm Ban Chấphành Trung ương Đảng (khoá VIII), Đảng ta chỉ ra 10 nhiệm vụ mà hoạt độngvăn hóa phải hướng tới để về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đó là

- Xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới vớinhững đức tính sau: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèonàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòabình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Có ý thức tập thể, đoàn kết,phấn đấu vì lợi ích chung Có lối sống lành mạnh, nếp sống vǎn minh, cần kiệm,

trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng;

có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái Lao động chǎm chỉ với lươngtâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, nǎng suất cao vì lợi ích của bản thân, giađình, tập thể và xã hội Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độchuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực

- Xây dựng môi trường vǎn hóa

- Phát triển sự nghiệp vǎn học - nghệ thuật

- Bảo tồn và phát huy các di sản vǎn hóa

- Phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ

- Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng

- Bảo tồn, phát huy và phát triển vǎn hóa các dân tộc thiểu số

- Chính sách vǎn hóa đối với tôn giáo

- Mở rộng hợp tác quốc tế về vǎn hóa

- Củng cố, xây dựng và hoàn thiện thể chế vǎn hóa

Tại Hội nghị lần thứ 10 Ban chấp hành Trung ương (khóa IX) xác định nhiệm vụ trọng tâm là

- Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống

và đời sống văn hóa lành mạnh trong xã hội, trước hết là trong các tổ chứcĐảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và trong từng cánhân, gia đình, thôn xóm, đơn vị, tổ chức cơ sở

- Nâng cao chất lượng, hiệu quả nhiệm vụ xây dựng con người Việt Namtheo 5 đức tính được xác định trong Nghị quyết Trung ương 5 (khóaVIII); cụ thểhóa theo các đối tượng, gắn chặt mục tiêu xây dựng con người với hoạt độngthực tiễn và các phong trào thi đua yêu nước sâu rộng của quần chúng Quy tụmọi hoạt động văn hóa, phát huy thế mạnh của từng loại hình văn hóa - thông tinphục vụ nhiệm vụ bồi dưỡng lòng yêu nước, phẩm chất tốt đẹp của con ngườiViệt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Chú trọng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, nhất là cộng đồng dân cư,

xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, tốt đẹp, phong phú Thường xuyên

nâng cao trình độ phổ cập văn hóa đáp ứng nhu cầu văn hóa ngày càng cao và đa

dạng của các tầng lớp nhân dân đi đôi với nhiệm vụ bồi dưỡng các tài năng văn

hóa, khuyến khích văn nghệ sĩ sáng tạo được nhiều công trình văn hóa - nghệ thuật tiêu biểu có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, tương xứng với sự

nghiệp cách mạng của dân tộc và công cuộc đổi mới

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã xác định một số nhiệm vụ và giải pháp sau:

- Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hoá ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với pháttriển kinh tế - xã hội, làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội

- Xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ

và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá,hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, họcsinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo đức vàbản lĩnh văn hoá con người Việt Nam

- Phát huy tinh thần tự nguyện, tính tự quản và năng lực làm chủ củanhân dân trong đời sống văn hoá Đa dạng hoá các hình thức hoạt động củaphong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" Phát huy tiềm năng,khuyến khích sáng tạo văn học, nghệ thuật, tạo ra những tác phẩm có giá trị cao

về tư tưởng và nghệ thuật Xây dựng và nâng cấp đồng bộ hệ thống thiết chế vănhoá, chú trọng công trình văn hoá lớn, tiêu biểu Nâng cao hiệu quả hoạt độngcủa hệ thống nhà văn hoá, bảo tàng, nhà truyền thống, thư viện, phòng đọc, điểmbưu điện - văn hoá xã, khu vui chơi, giải trí Bảo vệ và phát huy giá trị của tàiliệu lưu trữ

- Tiếp tục đầu tư cho việc bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng,kháng chiến, các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể của dân tộc, các giá trị vănhoá, nghệ thuật, ngôn ngữ, thuần phong mỹ tục của cộng đồng các dân tộc Bảotồn và phát huy văn hoá, văn nghệ dân gian Kết hợp hài hoà việc bảo vệ, pháthuy các di sản văn hoá với các hoạt động phát triển kinh tế, du lịch

- Tạo điều kiện cho các lĩnh vực xuất bản, thông tin đại chúng phát triển,nâng cao chất lượng tư tưởng và văn hoá, vươn lên hiện đại về mô hình, cơ cấu

tổ chức và cơ sở vật chất - kỹ thuật; đồng thời xây dựng cơ chế quản lý phù hợp,chủ động, khoa học