1 biên niên lịch sử việt nam thời kỳ nguyên thủy

ảnh: Quá trình tiến hóa từ vượn người đến người hiện đại Khoảng 2 vạn 3 nghìn năm trước Có dấu tích Hậu kỳ đồ đá cũ ở hang Miệng Hổ và mái đá Ngườm xã Thần Sa, huyện Vũ Nhai, tỉnh Thái N

THỜI NGUYÊN THỦY

Khoảng 40 –50 vạn năm trước

Có người vượn ở vùng hang Thẩm Khuyên (Lạng Sơn)

Lịch sử loài người có thể bắt đầu từ rất lâu, trước cả khi những con người đầu tiên xuất hiện, vào thời kỳ của những dạng sống sơ khai nhất trên Trái Đất cách đây khoảng 3.000 triệu năm Trong vô số các loài động vật

đã tiến hóa qua hàng triệu năm thì loài tiến hóa cao nhất

là những động vật có vú sống trên cây gọi là linh trưởng,trong đó có loài vượn đầu tiên

Khoảng 6 triệu năm trước

Xuất hiện một loài vượn cổ hay còn gọi là vượn nhân hình Hominid Loài vượn này đã có thể đứng bằng hai chân, dùng hai chi trước để cầm nắm, ăn hoa quả, lá cây,

củ và cả động vật nhỏ Trong quá trình phát triển, loài vượn nhân hình này cũng tiến hóa dần dần, ngày càng gần với người hơn: từ loài vượn Driopithecus đến Ramapithecus và bước tiến hóa rõ rệt hơn cả là vượn phương Nam - Australopithecus Xương hóa thạch của

nó tìm thấy ở Đông Phi, Tây Á, Trung Quốc và cả ở Lạng Sơn (Việt Nam)

ảnh: Australopithecus

- 3,7 triệu năm

Nhân chủng

Châu Phi :

Năm 1961, Louis và Mary Leakey phát hiện thấy dấu vếtchân của người vượn in trên đống tro núi lửa ở Laetolil, Tanzania Người vượn này có niên đại xuất hiện khoảng năm – 3,7 triệu

Khoảng 30 vạn năm trước

Người vượn chế tạo ra công cụ thô sơ bằng đá ở núi Đọ, núi QuanYên và núi Nuông (Thanh Hóa)

Người vượn để lại công cụ đá ở suối Gia Liêu, ở Hang Gòn (ĐồngNai), ở Dầu Giây (Lộc Ninh, Bình Phước), ở Tấn Mài (Quảng Ninh) Người vượn cũng để lại những chiếc răng trong lớp trầm tích mầu đỏcùng với xương cốt các loài động vật thời Cánh tân (Pleistocene) ởhang Thẩm Hai (Lạng Sơn)

Ảnh: nuido_songchu

Chú thích: Nằm trong địa phận hai xã Thiệu Tân và Thiệu Khánhhuyện Thiệu Hoá, cách thành phố Thanh Hoá 7km về phía Bắc - TâyBắc Ðây là một hòn núi cao 160m, nằm bên hữu ngạn sông Chu.Người vượn nguyên thuỷ đã sinh sống ở đây, ghè vỡ đá núi để chế táccông cụ Những công cụ bằng đá mang dấu ấn chế tác bởi bàn tay của

họ như mảnh tước, hạch đá, rìu tay đã được phát hiện ở núi Ðọ khánhiều Ngày nay, trên sườn núi Ðọ, hàng vạn mảnh tước (mảnh ghèkhi người nguyên thuỷ chế tác công cụ) vẫn còn nằm rải rác, nhất là

sườn phía Ðông và phía Tây nam.

Khoảng 15 vạn năm trước

Có người vượn ở vùng Nậm Tun (Sơn La)

Khoảng 14 vạn năm trước

Ở hang Thẩm Ồm (Quỳ Châu, Nghệ An) có răng người vượn cùng vớixương và răng của các động vật thuộc thế Cánh tân như voi răngkiếm, gấu tre, đười ươi lùn Ở đây cũng đã tìm thấy răng vượn khổng

lồ Răng người ở Thẩm Ồm vừa có những đặc điểm của người vượn đithẳng muộn, lại có những đặc điểm của Người hiện đại (Homosapiens)

Khoảng 10 vạn năm trước

Ở hang Hùm (Lục Yên, Yên Bái), ở hang Thung Lang (Ninh Bình), ởhang Quyết (Tuyên Hoá, Quảng Bình), hang Kéo Lèng (Bình Gia,Lạng Sơn) có sự sinh sống của Người khôn ngoan (Homo sapienssapiens) đầu tiên ở Việt Nam

Khoảng 2 vạn 8 nghìn năm trước

Có đồ đá của người nguyên thuỷ ở đầu nguồn sông Mã – vùng Tuần

Giáo, tỉnh Lai Châu

4 vạn năm trước

Con người hoàn thành quá trình tự cải biến mình, loại bỏhết dấu tích vượn trên người, trở thành người hiện đại hay người tinh khôn (Homo Sapien).Người hiện đại có cấu tạo cơ thể phát triển như người ngày nay Các bộ phận cơ thể đã trở nên hoàn thiện, hai bàn tay nhỏ, khéo léo, các ngón tay, nhất là ngón cái linh hoạt hơn, trán cao, xương hàm nhỏ và không còn nhô ra phía trước; nãođặc biệt phát triển

ảnh: Quá trình tiến hóa từ vượn người đến người hiện đại

Khoảng 2 vạn 3 nghìn năm trước

Có dấu tích Hậu kỳ đồ đá cũ ở hang Miệng Hổ và mái đá Ngườm (xã

Thần Sa, huyện Vũ Nhai, tỉnh Thái Nguyên)

Khoảng 2 vạn 1 nghìn năm trước

Có văn hóa Hậu kỳ đá cũ được gọi là Văn hóa Sơn Vi (địa danh phát

hiện đầu tiên thuộc xã Sơn Vi, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, năm1968) Những di tích thuộc văn hóa Sơn Vi đã được phát hiện trênmột diện rộng từ Lào Cai ở phía bắc đến Nghệ An, Hà Tĩnh, QuảngTrị, Lâm Đồng ở phía nam; từ Sơn La ở phía tây đến vùng sông LụcNam ở phía đông

Khoảng 1 vạn 8 nghìn năm trước

Tại hang Con Moong (Cẩm Thủy, Thanh Hóa) có dấu tích văn hóaSơn Vi nằm ở tầng cuối đã xuất hiện các công cụ mang đặc trưng củavăn hóa Hòa Bình; tầng trên của di tích này thuộc văn hóa Hòa Bình.Đây là một bằng chứng khẳng định sự phát triển liên tục từ văn hóaSơn Vi (Hậu kỳ đá cũ) lên văn hóa Hòa Bình

Khoảng 1 vạn năm trước

Văn hóa Hòa Bình thuộc Sơ kỳ thời đại đồ đá mới được phát hiện ở

các tỉnh Hòa Bình, Thanh Hóa, Lai Châu, Sơn La, Hà Giang, NinhBình, Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, trong đó tập trung nhất tạiHòa Bình và Thanh Hóa Văn hóa Hòa Bình còn được phát hiện ởnhiều nước khác thuộc khu vực Đông Nam Á Các bộ lạc nguyênthủy, chủ nhân của văn hóa Hòa Bình đã biết trồng các loại rau củ, cây

ăn quả và đặc biệt là đã biết trồng lúa

Văn hóa Hòa Bình đã có nông nghiệp sơ khai nhưng chưa có đồ gốm,

vì thế còn được gọi là văn hóa đá mới trước gốm

ảnh: Cư dân văn hóa Hòa Bình

Tìm hiểu thêm về văn hóa Hòa Bình

http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_H

%C3%B2a_B%C3%ACnh

Khoảng 8 nghìn năm trước

Văn hóa Bắc Sơn thuộc Sơ kỳ thời đại đá mới của người nguyên thủy

nảy sinh từ trong lòng văn hóa Hòa Bình Các di tích thuộc văn hóaBắc Sơn được phát hiện trong các núi đá vôi Bắc Sơn (thuộc tỉnhLạng Sơn) và tỉnh Bắc Cạn Các di tích này cũng tìm thấy trong vùngphân bố của văn hóa Hòa Bình như Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa,Nghệ An, Quảng Bình

Cư dân Bắc Sơn mặc dù đã biết đến nông nghiệp nhưng nguồn sốngchính vẫn là nhờ săn bắt và hái lượm Một thành tựu kỹ thuật mới của

cư dân Bắc Sơn là đã biết chế tác đồ gốm Đồ gốm Bắc Sơn thường cómiệng loe và đáy tròn Độ nung của gốm chưa cao Mặc dù văn hóaBắc Sơn đã đạt đến trình độ cao hơn văn hóa Hòa Bình, đã là một vănhóa mới có gốm sơ kỳ, nhưng cấu trúc xã hội của cư dân Bắc Sơn vẫnnằm trong khuôn khổ công xã thị tộc mẫu hệ

Khoảng 6 nghìn năm trước

Tại đồi vỏ hến Đa Bút (Vĩnh Lộc, Thanh Hóa) đã tìn được nhiều chiếc

rìu làm bằng đá cuội, chỉ mài ở lưỡi và khá nhiều mảnh gốm còn thô

vụng, độ nung thấp Đồ gốm ở đây đã phát triển hơn đồ gốm trong văn

hóa Bắc Sơn Chủ nhân di chỉ Đa Bút là những người săn bắt, đánh cá

và cũng đã biết đến thuần dưỡng súc vật như bò, chó Khảo cổ học

xếp di chỉ này vào giai đoạn “đá mới cuối Bắc Sơn”

Tại Quỳnh Văn (Quỳnh Lưu, Nghệ An) con người đã đánh bắt sò điệp

về ăn và vứt vỏ lại ngay nơi cư trú của họ, lâu ngày vỏ tích lại thành

những đồi lớn Người Quỳnh Văn đã biết làm đồ gốm Gốm được nặn

bằng tay, chưa biết dùng bàn xoay, nhưng đã có độ dày khá đều

Người Quỳnh Văn sống chủ yếu bằng nghề đánh cá, săn bắn và bước

đầu đã biết đến nông nghiệp Các nhà khảo cổ học xếp di chỉ Quỳnh

Văn là loại tiêu biểu nhất của văn hóa đá mới có gốm ở ven biển Nghệ

ảnh: Bản đồ Ai Cập cổ đạichú thích ảnh: Nền văn minh Ai Cập, hay nền văn

minh sông Nil, gắn liền với cư dân sống bên hai bờ sông

Nil tại Ai Cập Dòng sông Nil dài khoảng 6500 km, có bảy nhánh đổ ra Địa Trung Hải, đã tạo ra nơi sản sinh ra một trong các nền văn minh sớm nhất thế giới

Tìm hiểu thêm về nền văn minh Ai Cập cổ đại

ảnh: Pharaonhttp://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_minh_Ai_C

%E1%BA%ADp

ảnh: Lưỡng Hà

Lưỡng Hà là vùng thung lũng giữa hai con sông Tigre vàsông Euphrate Vùng này nổi tiếng là vùng đất phì nhiêu,thuận lợi cho nền sản xuất nông nghiệp như trồng nho, ôliu, đại mạch và nhiều loại sản vật nông nghiệp khác Những cư dân đầu tiên sinh sống ở vùng này bắt đầu từ rất sớm

Khoảng hơn 4 nghìn năm trước

Văn hóa Hậu kỳ đá mới tại Ba Xã và hang Mai Pha (Lạng Sơn), Mả

Đống (Ba Vì, Hà Tây), gò Con Lợn (Quang Húc, Tam Nông, Phú

Thọ), Bá Tử Long (Quảng Ninh), Thạch Lạc (Hà Tĩnh), Bàu Tró

(Quảng Bình), các tỉnh Tây Nguyên và đồng bằng Nam Bộ

Nhìn chung, vào cuối thời đại đá mới, trên khắp ba miền Bắc, Trung,

Nam của đất nước, bao gồm cả vùng rừng núi, trung du, đồng bằng

châu thổ, duyên hải và hải đảo đã tụ cư nhiều bộ lạc có kỹ thuật làm

đồ đá và đồ gốm gần tương tự nhau Nhiều bộ lạc đã lấy nông nghiệp

lúa nước làm hoạt động kinh tế chủ yếu Họ đã bắt đầu định cư trong

V, thế lực của chính quyền trung ương bắt đầu suy giảm,đến vương triều VIII, nền thống nhất không duy trì được nữa

ảnh: Các Kim tự tháp cổ Ai Cậpảnh: Thần Ra (thần mặt trời theo quan niệm của người

luật mà ngày nay đã phát hiện được một số đoạn Đó là

bộ luật cổ nhất trong lịch sử thế giới Như vậy, dưới thời vương triều III, Ur đã trở thành một nước lớn mạnh ở Lưỡng hà, nhưng đến cuối thế kỉ XXI TCN thì bị suy yếu và bị liên quân của Elam (một bộ tộc ở phái Đông )

và Mari (một thànhbang ở phái Bắc) đánh bại

Từ thiên niên kỷ III TCN tới cuối thiên niên kỷ II

- 2700: Bắt đầu nền văn minh Crete – Mycene (Hy Lạp)

Đây là một nền văn minh của một xã hội có giai cấp, nhànước, tương tự như các nền văn minh của các quốc gia

cổ đại phương Đông Nền văn minh này bị tàn tạ vào thiên niên kỷ II TCN, cùng với những cuộc thiên di lớn của các tộc người Hi Lạp từ phía bắc tràn xuống chinh phục và định cư

ảnh: Phụ nữ thời văn minh Mycenae

Khoảng 4 nghìn năm trước

Văn hóa Phùng Nguyên Các bộ lạc Phùng Nguyên là cư dân nông

nghiệp trồng lúa nước ở lưu vực sông Hồng đã đạt đến trình độ cao

trong kỹ thuật chế tác đồ đá và biết đến nguyên liệu đồng thau Các di

tích thuộc văn hóa Phùng Nguyên đã được phát hiện ở các tỉnh Phú

Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Tây, Hà Nội và Hải Phòng

ảnh: di chi da muon PN

chú thích: Di vật ở lớp văn hóa Phùng Nguyên chủ yếu là các công cụ

đá mài sắc sảo, có vai và đặc biệt khá nhiều đồ trang sức bằng đá

Khoảng 4 nghìn năm trước

Nhiều cư dân trên trái đất biết dùng đồng thau

Hầu hết cư dân trên các lưu vực sông đến cư trú ở các đồng bằng ven sông

Khoảng 2200 – 1570 TCN: Thời kỳ Trung vương quốc ở Ai Cập.

Thời kỳ Trung vương quốc ở Ai Cập bao gồm 7 vương triều (từ vương triều XI đến vương triều XVII), trong đó thời kì thống trị của vương triều XI và và vương triều XIII là thời kì ổn định nhất Năm 1570, ở Ai Cập nổ ra một cuộc khởi nghĩa của dân nghèo Từ đó Ai Cập bị suyyếu Đến năm 1710 TCN, miền Bắc Ai Cập bị người Híchxốt ở Palextin chinh phục và thống trị 140 năm Trong thời gian ấy, miền Nam Ai Cập cũng phải thần phục vương triều ngoại tộc ấy

–1900-1600 Triều đại Babylon thứ I

Khoảng năm -1800, vua Hammurabi của Cổ Babylon caitrị toàn bộ vùng Mesopotamia Ông thực hiện các

chương trình xây dựng và cải cách dân sự to lớn Ông đã

xây dựng và ban hành bộ luật đầu tiên Bộ luật được sắp xếp một cách có hệ thống.

ảnh: Hammurabi

Ở đỉnh cột đá chạm này là hình ảnh vua Hammurabi của Babylon (cai trị từ khoảng năm 1792 đến 1750 tr CN) đang đứng trước thần mặt trời ở bên dưới là hình khắc những luật lệ vua ban ra

Khoảng 3500 năm trước

Người nguyên thủy đã để lại các “công xưởng” chế tạo đồ trang sức

tại Tràng Kênh, Thủy Nguyên, Hải Phòng, ở Bãi Tự (Bắc Ninh), ở

Dậu Dương, Hồng Đà (Phú Thọ) Đây là những cơ sở sản xuất có kỹ

thuật cao, có sự phân công lao động và trao đổi nguyên thủy ở vào

giai đoạn chuyển tiếp từ Hậu kỳ thời đại đồ đá mới sang Sơ kỳ thời

Thời bấy giờ, có bộ lạc Thương ở hạ lưu Hoàng Hà, dưới

sự lãnh đạo của người thủ lĩnh của minh là Thành Thang,

đã dần dần lớn mạnh lên, rồi lần lượt đánh bại các bộ lạcliên minh với Hạ, sau đó lại tấn công vua Kiệt nhà Hạlập ra nhà Thương

Khoảng thế kỹ XIV trước công nguyên, vua Thương làBàn Canh dời đô đến đất Ân (thuộc tỉnh Hà Nam bâygiờ) Do đó về sau, nhà Thương vẫn còn gọi là nhà ÂnThương

Cuối đời Thương có vua Trụ nổi tiếng tàn bạo làm nhândân vô cùng oán hận Nhân tình hình đó, nước Chu ởphía Tây vốn là một nước phụ thuộc của Thương đemquân tấn công Triều Ca Nhà Thương diệt vong

ảnh:

Chiếc bình bằng đồng dùng trong tế lễ này, có niên đại

từ thời Nhà Thương ở thế kỷ thứ 13 TCN, hiện được cất giữ tại Arthur M Sackler Gallery thuộc Viện

SmithsonianTìm hiểu thêm về nhà Thương:

http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Th

%C6%B0%C6%A1ng

1570 – khoảng 1100 TCN: Thời kỳ Tân vương quốc ở

Ai Cập.

Năm 1570, người Híchxốt bị đánh đuổi khỏi Ai Cập, đất nước lại được thống nhất, thời Tân vương quốc bắt đầu Thời kỳ này gồm 3 vương triều, từ vương triều XVIII đến vương triều XX Các vua đầu vương triều XVIII tíchcực thi hành chính sách xâm lược bên ngoài đã chinh phục được Xyri, Phênixi, Phalextin ở châu Á và Libi, Nubi ở châu Phi

Cuối vương triều XVIII, do thế lực của tầng lớp tăng lữ thờ thần mặt trời Amôn phát triển quá mạnh, lấn át cả uyquyền của vua, vì vậy, để làm suy yếu thế lực của tầng lớp tăng lữ, vua Ichnatôn đã tiến hành một cuộc cải cách tôn giáo, nhưng chính sách cải cách này chỉ được thi hành một thời gian ngắn

Thời kì này, đồng thau đã ra đời nhưng chất lượng còn kém và còn ít Đến thời Tân vương quốc, đồng thau mới được sử dụng rồng rãi, đồng thời sắt đã bắt đầu xuất hiệnnhưng còn rất hiếm

Giữa thiên niên kỉ II đến giữa thiên niên kỉ I TCN: Thời kì Vêđa trong lịch sử Ấn Độ.

Lịch sử Ấn Độ thời kỳ này được phản ánh trong các tập kinh Vêđa nên gọi là thời kỳ Vêđa Chủ nhân của thời kỳVêđa là người Arya mới di cư từ Trung Á vào Ấn Độ, sinh sống chủ yếu trên vùng lưu vực sông Hằng Trong

giai đoạn đầu của thời kỳ Vêđa, người Arya sống trong giai đoạn tan rã của xã hội nguyên thủy, đến khoảng cuốithiên niên kỷ II TCN, họ mới tiến vào xã hội có nhà nước Chính trong thời kỳ này, ở Ấn Độ đã xuất hiện hai vấn đề có ảnh howngr rất quan trọng và lâu dài trong xã hội nước này, đó là chế độ đẳng cấp (varna) và đạo Balamon.

THỜI ĐẠI HÙNG VƯƠNG VÀ AN DƯƠNG VƯƠNG

Khoảng 3070 năm trước

Có văn hóa Đồng Đậu (thuộc xã Minh Tân, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh

Phúc) thuộc Trung kỳ thời đại đồng thau ở vào nửa sau thiên kỷ thứ

IV tr.CN Đây là giai đoạn kế tiếp sự phát triển cao hơn so với giai

đoạn trước Nếu như ở Phùng Nguyên, con người mới bắt đầu biết đến

kỹ thuật luyện kim thì ở Đồng Đậu kỹ thuật luyện kim đã thực sự phát

triển Trong các di chỉ thuộc văn hóa Đồng Đậu, hiện vật bằng đồng

thau chiếm khoảng 20% số công cụ và vũ khí với nhiều loại hình

phong phú như rìu, mũi lao, mũi tên, lưỡi câu, giũa Người ta đã để

1570 – khoảng 1100 TCN: Thời kỳ Tân vương quốc ở

Ai Cập (ở trên)

lại dấu vết của các làng nông nghiệp trồng lúa, chăn nuôi, săn bắt, làm

đồ gốm và các nghề thủ công khác Địa bàn phân bố của văn hóaĐồng Đậu đã được phát hiện tại Vĩnh Phúc, Hà Tây, Bắc Ninh, BắcGiang, Hà Nội

Khoảng 3045 năm trước

Có văn hóa Gò Mun (mang tên di chỉ phát hiện đầu tiên vào năm 1961

ở xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ), thuộc Hậu kỳ thời đại

đồng thau Đặc điểm của giai đoạn này là đồ đồng phát triển mạnh và

chiếm ưu thế so với đồ đá (hiện vật đồng thau chiếm trên 50% tổng số

công cụ và vũ khí phát hiện được) Về loại hình, đã có mũi tên, lưỡi

câu, mũi nhọn, giũa, giáo và đánh lưu ý là sự xuất hiện rìu lưỡi xéo,

lưỡi liềm Đồng thau cũng được dùng để chế tạo đồ trang sức như

vòng tay bằng đồng

Khoảng 3000 năm trước

Dân Tây Á và Nam châu Âu là những người đầu tiên biết sử dụng đồ sắt

Thế kỉ XI TCN – IX TCN: thời đại Homer trong lịch

sử Hi Lạp

Trạng thái sinh hoạt vật chất và tinh thần của người Hi Lạp trong giai đoạn này được phản ánh rõ nét trong hai tập sử thi Iliad và Odyssey, tương truyền là sáng tác của nhà thơ Hôme ở tiểu Á

Trong thời kỳ này, công cụ sản xuất và vũ khí bằng đồng

đã được sử dùng phổ biến Kinh tế Hi Lạp thời Hôme là kinh tế tự nhiên tự cung tự cấp, trong đó chăn nuôi và trồng trọt là hai hoạt động kinh tế chủ đạo Mặc dù thủ công nghiệp đã tách khỏi nông nghiệp nhưng kinh tế hàng hóa chưa phát triển Xã hội Hi Lạp thời Hôme là

xã hội thị tộc, bộ lạc ở giai đoạn mạt kì Theo Enghen, đặc trưng cơ bản của nó là có sự tồn tại của chế độ dân chủ quân sự Một xã hội được tổ chức theo lối vừa có những thủ lĩnh quân sự đầy quyền uy, vừa có sự tồn tại