bàn về giá trị biểu tượng của con mắt trong văn chương bình dân việt nam

Khe mi mắt ¢ cha tre con được ,viện a phía trong và ben tren bơi một lep m mi cong - còn ở người dan ba thi có hai nep mi, mot 3 trên và một ở dưới.. Cũng như hai kiểu mất vừa ke tren,

THỰ VIÊN YHOA HỌC TỔNG HỢP

Y-KHOA ĐẠI-HGC ĐƯỜNG NAM 1969

Gido su NGUYEN UĂN HỒNG

Bie sé HỖ TRUNG DUNG

Bác s2 VŨ THIÊN PHƯỜNG

VỚI TẤT CÁ LÔNG NGƯÖNG MỘ VÀ TRI ẤN CHÂN THÀNH CỦA CHÚNG TÔI.

KÍNH ĐỀ THẦY, GIÁO SỰ BẢO TRỢ LUẬN ẤN VA CHỦ KHẢO

Giáo sư NGUYỂN DĨNH CÁT

* Thae-st Y-khoa

* Gido-sw Nhan~khoa

* Gido-aw Nghta-vu-Ludn

* Gtáa-su Vật-Tý Y«khoa

* Thiết tha vốt văn-hổa nước nhà

* Tân tấm thong vise dich-thuat danh-tit y-khoa oo

*Ụ, dành cho 164 vánh hạnh tốn

tao khí nhận bdo-ing va Lan chi-khao tuận dn nay

VGI LONG THANE KINH NGUGNG MO VA TRI An shu xa CỦA TÔI

Kinh tấng Qui Vì GIÁO SƯ

và

tcàc thể NHẢN VIÊN thuộc Pan Giảng-Iuân Y-Khoa Dai-Hộc 58ig¬a

VỚI TRỌN TẤM LÒNG TÔN KÍNH VÃ BIẾT ỚN CUA TCI

Tính tặng © ul Vi GIAG su’

cac Dại-hoc ngoại-quộc thuộc Chưởng-trÌnh Cộng-tác Giáo-huận với Dai-hoc ¥-Khoa saigon

Kính tâng các EAC DAN ANH

VỚI TẤM LÒNG BIỄT CN CHAN THÀNH CỦA TỤI

KINH DANG BA MA

* D8 hy-sanh sudt dod cho con

* DG day con L6ng can-ddm, chi nhan-ngi tinh-than 06 gang dé khde phục med

+ ngạt trên đường học vấn và tong cuộc đờ¿

UOc MONG CONG TRINH NHO PE NAY LAM BA MA

DUOC MAN NGUYEN

THAN TANG CAC ANH CHI

vor TAT cA TAM LONG Qui MeN

MEN TANG CAc CHAU

VỚI TẤT CÁ NIỀM THƯỜNG MẾN

Riéng tặng

MINH - HANH

VOI NHUNG USC VONG Ở TƯƠNG LAI

THAN TANG CAC BAN DONG KHOA

KHOA XV Y-DUGC-NHA ST HIEN DICH

KỸ NIỆM NHỮNG NGÃY VUI BUỒN Ở

* TRUONG QUAN y

* TRUONG VO BI QUOC GTA VIỆT NAM

* V-KHOA BAT-HOC DUONG SAIGON

THAN TANG TAT CA CAC BAN

TRONG NHUNG NIEN KHÓA 1963-1968

KY NIEM NHỮNG NGÃY CÔN LÃ SINH VIÊN

THÂN TẶNG ĐỒNG NGHIỆP MŨ NẦU

TRAN - NGoc - AN

* †-ef~“truông Lidn-doan 4 Biệt-Động~uẩn

Nguoi bạn thân nhất của tối

ĐỂ NHỚ LẠI NHỮNG KỸ NIỆM ĐÃ QUA

THAN TANG CAC BAN

* NGUYEN pe

* TRAN HUU TRI

* LAM NGOC NHA

* HOANG TRONG CUONG

* LE VAN TRUNG

VỚI TẤT CẢ TĨNH BẠN SÂU ĐẬM CỦA 121

THAN TANG CAC DONG NGHIEP MU DO

* NouYEN iu THUONG

* BUI VAN DAT

* NGUYEN PHUGC TRONG

* TRẦN VĂN TÍNH

* LE DINH THUAN

* NGUYÊN THANH son

* NGUYÊN VĂN HIỀN

* NGUYEN ANH DŨNG

KỸ NIỆM NHŨNG NGÀY MẶC AO HOA, MŨ ĐỎ

THAN TANG CÁC CHIẾN HỮU

TIỂU ĐƠAN QUÂN-Y NHẦY DĐ

VOI TINE CHIEN miu DAM Da

THÂN TẶNG CÁC CHIẾN HỮU

TIEU DOAN 6 NHAY DU

KY NIEM NHỮNG NGÃY NẴM LỀU NGỦ VỎNG

THUONG THC

CÁC CHIẾN SĨ MŨ ĐỎ

ĐÃ HY SINH VÌ 'TỔ QUỐC Ở CHIẾN TRƯỜNG TAY-NINH

VỚI nHƯNG AI ĐAU KHỔ VÍ BỆNH TẤT,

uSc MONG TOI SE LA Nitm AN 0:

TƯỞNG NIỆM

CÁC bÁC DẦN ANH

ĐÃ VỊ QUỐC VONG THÂN

cuore 2 CC-THE-HOC cON MAT NGƯỜI VIỆT-NAM

- tục 1: (dầu: tạo đợa cương

- Mục 2 + Hóc mỗk

- đục } + (vu đạo mí mốt người Veet-Nan

emone 3 CON MAT VA KHOA TUONG SỐ

- Hae 7: Mabing bi quyét xen mat

- tục 2; (ác loạt mớt theo hhoa Xưởng 40"

CHƯỚNG + GIA-TRI BIEU-TƯỢNG CỦA CON MẮT TRONG

VĂN-CHƯƠNG BÌNH-DẪN VIỆT-NAM

- đục 1 + Duẫu tượng “hâm mỹ

- Mục 2 + luẫu Xượng ân ngưỡng

_ đục 2: đuâu Xượng 4w Xưởng

- đực 4; Buêu 4ưgng Link dink

~ fac 5: Bréu tayng dink cam

_ đục ố + uâu đượng phong đực tập quận

xến

PHAN su tip CÁO CẤU GA DAO TỤC NGỮ CÚ LIÊN quan ai con mar TÀI LIỆU THAM KHẢO

Theo nghiên cu cơn mắt TgMð ¿ tuệt Hữm đã Tước

nhiêu nguồu Cề cân đẼA Reng trone tan quân cán

“Recherches sur 1' cetl des TnÌochrnovs! clo The - vi

TRIN Viv Cou, tác giả đố nghiệt cuu tv am’ con wat người Tiết tam ve cde hudng d én hinh thé hoe, co thd

học, sinh địt học CÌn? ede onudng phap tri Tiêu we nhấn

thoa 7T“ nhiên trowe phat phu luc 1u tẩm tit Tiểu Van

chường Vuêt tam có lên quan đến con lắt, tao giả chỉ Ran Pei mot cd¿l, thải xuất về uổi tưởng quan ve hình Cảng cae Jogi mit mtr dấu cỗ tổ trong phầt tìah Chết hoe wd giải CHỊTN dd 1uhg những tục HUA Wes vam ndt

ve mat md thôi Cho nen theo lối Khvyéh khveh củn yedo au NGUYEN DhIn CIP siutay tar e& chon dd tar

“Bàn về ged tad biéu-trgng của con mắt

trong Ver chương bành dân Viét-Nom"

cha guvéh Juin da ndy

Đọc qua đê tai trên, chứng ta có cam tuông đó

J1ô môt luận dn uên chuong nhưng thực na, nếu tÌm hieu

sâu rộng chúng ta nhân thải con mit ngudr Việt lam có

~ Tii -~

rat nhiều hình đáng cá Liệt va bộc Jô được tâm hồn

cũng như sếp sông của một dân tốc Do đồ tại Tiêu

Ithảa cứu nây có thé" lov veh một phân nào cho Khoa mhớm chẳng hac uồ tạm 11- học

Gũữn? chính tì od Tver quan đến van clang, nên hhì thực hven luon dn nâ chung tor hong thor

gồp nhiều Thỏ [chan aking nha au gulp ad khuyến khich va huong - đổ tấn tâm cva wido ow

HOUTEN ĐỀUH C Ứ, (ng tòi đã wldt qua wo trở ngại

Tổnh win Cháo nứt ahaw nti tip Jong thành T1 hh tà

a va noun m3 adu an củo chứng têi Cuấy - cuny

Chứng tôi cũng xin cậu ta những tác gid ed tar

liệu tide muốn đẻ xu dung trong quuên duận dt nên,

CHYVONG |

HINH THE CON MAT

NGƯỜI VIỆT-NAM

wyos.~- HINH THE TONG QUAT

phan mi' mdt thuée ayn mí

u lé

HÌNH CHÍNH DIỄN CON MẮT

- ove trude giáo mạo

mye 2.- KHE Mi MAT NGU'OI VIET NAM

Hat hạnh” nhan 1a kiểu mắt thường thấy nơi tre con

va a đạn ba Khe mi mắt ¢ cha tre con được ,viện a phía trong và ben tren bơi một lep m mi cong - còn ở người dan

ba thi có hai nep mi, mot 3 trên và một ở dưới

Mắt bo bo cau - la biên thé của loai mất hạnh nhạn nhưng

có

€6 những nết thanh hơn

Mặt mot md: khong | số nếp mÍ trên và được xen như 14

dau hieu của một ban tinh ua khoái, lac Cũng như hai

kiểu mất vừa ke tren, mắt mọt mí thường gap o người dan ba

Mat ca Bay , là „kiểu mat hoan toan tron, co hat nếp

mi eat ro rang a phía trên và đuối, cach noi bo mi it nhat 14 „ 2mm « Theo người bình dan, đó là đấu hiệu cua tính ngốc nghéch

Mat lượt kiểm khoe mắt trong có hình tron, khóc mắt ngoài cố hình đuôi nhọn xech lên tren, tiêu biểu cho

logi mat Mong-Co Đó là kiểu mắt dữ ton, thường gặp trong cac „bức về tren tường các ngoi chùa : cái vẽ khủng khiếp của hung than được nổi bật với hang long

mi xech ngược len phía mang tang

~5-

được xem như cạnh ngắn va dài của tam giác vuông mà canh huyền la mi audi Phan ngoni của mi tren phu xuong như mot _tam man che di mot phan kho | mắt, được xếp thành nhiều nếp chồng chat, lên nhau và bờ mí

thương kéo dài ra qua khóe mắt ngoài,

8)- Mất hình bình \ hành : cd mi tren gom hai phan ' phần,

trong ngắn tạo thanh cạnh ngắn của hình bình hành và phân ngoài rat dai Nguoi ta cho ran 1oại mắt này ở

trạng thai nhấy liên tue vi bị chóa bởi ánh sang

9)~ Mất SỐ nep ngang : 1ã loại mát mà nếp mí trên che khuất

phan gida cua bo mi

B.- CHIẾU DÀI CỦA KHE MÍ MẮT, -

Muon biết chiều dài của khe ni mắt người ta đo

khoảng cách giữa hai, khóe mắt trong và _khoảng | cách giữa

hai khóe mắt ngoài rồi lay phan nua hieu sd cua hai khoảng

cach ấy,

Sau day 13 kết qua trung bình tầm được bằng cách

đo mắt 2k người đàn ong va 22 người đàn ba

1)- Khoang cách giữa hai khóe mắt trong

- đân ống : 37,kam (thay đôi từ 32 đến &5mm}

- đan bà : 3ốmm (thay đối từ 31 đến wOmm)

2)~ Khoang cach giữa hai khóe mắt ngoài :

- dan Ông : 91,5mm (thay đối từ É¿ độn 1OOmm}

- đân bà : 86,1mm (thay 404 tW 80 dén 96mm)

3)~ 0hieu đãi của khe mí mất

- dan ong : 27mm (thay đổi từ 19,5 đến 31,5mm}

~ dan ba : 26mm (thay đổi từ 22 đến 31, 5mm)

~ 6m"

Neu dem su sánh với cac dan toe khác „thì chung ta

nhận thay rằng dân toc Vigt- Nam eé doi mat rat xa nhau (37mm va 36mm) và khe mì mắt hơi ngắn (27mm và 26um)

ae › ¿

- ĐỘ ›ÉCH CỦA Km, MÍ MẶT

DO xếch của khe mí mắt ede dan tộc tren ban dao

Dong- ¬Dương thay đồi từ 09 đến 102 Mắt dan bà thường xcei nhiều hơn mắt dan ong

“Mat người Viet-Nam DO xéch

Dan ba 4°99 Dan ong 4°36

Mắt, đàn ba “Viet- Nam ft xéch hon dan ba Cambodge nhưng xếch nhiều hơn đàn ba Minh- ~Huong va Trung-Hoa

D.- NỆP GẤP KEỚF MẮT, -

Cũng như đa sẽ các dan too Á- Chau khac chịu ảnh-

hưởng chung, toe Mông-05, mắt, người Việt- Nam đặc biệt khác với mắt người Âu-Chau ở chỗ khỏe mắt trong bị che khuất bởi một nếp da hình bán nguyệt hướng thẳng dung gọi la nếp gap khoe met _Nếp gấp này thường nối liền với nếp mí trên va kéo dai xuông tới phan trong của mí dưới, ngang gia gai le tiệp gap khée mắt chỉ trong thay khi con mắc

ở trang thai md, càng thấy, ro khi cơ nang mí mat co nút

lại Tuy nhiên đạc tính này chỉ xuất hiện ở phần lớn người Bắc- Việt còn đối với người Nam-Viet vi chịu nhiều anh hướng Cham và Nam-Dương nen đặc tính trên rất hiếm

thấy.

Mat ca gay Mat tré con

CÁU LO3I KHE MỈ MẮT NGƯỜI v, N,

11

wụes.- MỐNG MÁT NGƯỜI VIỆT NAM

M ỐNG mắt người Vigt-Nam thường eo màu nau, : mất

Jam luc con tre, cảng ve fa cảng, nhạt dan, Nhìn

,qua đền có khe ta thấy một dang dây đặc như bọt

cao su ép chủ không có cấu, tạo hình sợi như mắt người Âu~

Chau: Người ta cho rang vở ai mắt người Việt có màu nâu

1a nhờ cách cấu tạc đặc biệt ays

tae

CHYONG tI

CƠ-THÊ-HỌC CON MẮT

NGƯỜI VIỆT-NAM

wie ~ CAU TẠO ĐẠI CƯƠNG

1

muc 2.- HOC MAT

Uc Vin trong bao thai, hai đường kinh cia hoe

mắt bằng nhau Dan dan đường kính ngang lớn hon đường kính doe nen chi số hốc mắt cảng ngày cảng nhỏ hơn 1CO Theo Broca, chi 380 hoc mat của

người Đồng- ~Dương tương đối cao (90, 2) nếu so sánh với phần dong dan da vàng (có chi số thay đổi từ 95,4 den 88,2)

Hoc mat người Vigt-Nam thường có hình hầu dục còn ở các dan toc khac tren ban dao Bong-Luong ta có the tim thay 1oại hóc mắt hình thang và hình chữ nhựt

Khoảng sách tù bờ ngoai cua 16 thi guác đến

giữa mép trên của hốc mắt thay đôi từ 30 den 2#nm

(trung bình là 53mm) Ở ngươi Tàu khoảng cách ấy lớn

Góc hợp bởi hai trục của hốc mắt là 49° ở bảo

thai 4 tháng, 14© ở người lớn „trong khi ở người Ẩu-Châu

ta chỉ đo được 42° hay 39 thôi,

Trục ngang của hộc mắt nop với mặt phang nằm ngang một góc thay đối từ 5 đến 159

18

mục 3 - CẤU TẠO MI MÁT NGƯỜI VIỆT NAM

A.- CƠ VÒNG !4Í MẮT -

Gồm bà phần :

1)- Phan thuge mí mắt 2 Bee

2)~ Phan thuoe hoe mat

3)- Phần nếi hée m&t và xương go ma

đổ người Việt~ Nam, ba phan tren hop lại lầm, mẹt

chu khong phan biợt ro ret như đ người fu-Chau Phan (1)

va (3) Ít phat triển nhất, chỉ gon những sơi cơ móng

Gó hai loại cơ vòng mí mắt

Losi hình tròn gồm có những sợi cơ đồng tâm

tạo thanh những vòng teon kin

Loạa hình bầu đục + thudng gặp hơn va gồn nhiều

dans knác nhau :

Dạng bầu duc kín

Dang bau duc ho phia dudi

Dang bau duc với những nhánh rời ở phía xương

thai dương hay ỡ phía mui Những nhánh rời có thể rất mong hoặc toa rong ra va những sợi cơ

thường bất chếo với những sợi cơ nang moi tren.

= 19 -

Theo các ong ,Huard, Nguyen và Hach cd vong mi- mắt người Việt- Nam có kích thước sau day :

- Phần mí mắt trên ' 26,5mm (thay đổi từ 23 đến 31mm)

- Phan nằm ngang : 30,1mm (thay đổi từ 26 đôn 39mm)

- Phần mí mắc dưới ; 36,1nm (thay 460i t% 30 dén 43mm)

Cod nông n ná mí mắt tan cùng bằng hai phan :

- Phan trong ` gam những sợi cơ bám vào phía tren

cua sun mi mit tren

- Phân ngoài : gom những sơi kết mô phan tan trong

lốp da của phan sụn mí mắt

Ở mắt người Viẹt~-Nam, phân kết mô uống rất thấp

ở phía trước sun mí mất, đổi khi tới bờ ni „mắt Ngoài

ra những sợi tan cùn của cơ „nang mi mat toa ra theo hinh

canh quat bang với be rong cha sun mi mat

mi mat noi với bờ hoc mắt „bằng một mang soi mong de bi

căng ra khi mi mất có nhiều mỡ và tần cùng ở hai ben bing

cach hop với các day chang trong va ngoai cua mi mat.

- 20 -

D.- MO_MG ui MẮT -

Mi mắt người | Viet- Nam rat dây nhớ cể nhieu đam mã

Tuy nhiên, 8 mot thiểu số ,không dang kế dan ta, mf mat tren có Ít mỡ giống như mí mắt người Au-Chau

Nhiing dam md “ thường ở dưới lớp da của mÍ mắt

hoặc nằm trong hoc mat và thường kếo dài xuống phía trước phan sụn mi mat

Khi có nhiều ng qua, mi mat xụ “xuống, long mi ba

4

cuốn vào phía treng va sinh ra chúng long quan.

Loai hinh bau duc kin

-"phin thude mi mit

“nhdrh rét tỏa réng

phta thdi duong

Loại hình bầu đục với nhánh rồi phia thái đương

8ỤN MÍ MẮT NGƯỜI V.N,

CHUONG IIt

CON MAT VA KHOA TUONG SỐ

25

wues.- NHỮNG BÍ QUYẾT XEM MẮT

EO khoa tướng sd ® tưởng mặt" rất, quan trọng : xem mau sắc biển đối ở net mat eo thể biết được

sự hen xui, may củi sắp xay đến, qua hình dáng

các bộ phan của vẻ mặt có thể đoạn được phú quy, danh-

vong; thọ yeu

"Xem tudng mit, bat hình dong"

Riếng về con mát, các nhà tướng số có những bí- quyết sau ' đầy để đoán người :

- Kết bạn can xem đỏi mắt Mất lộ ra ngoài và mất

xau xi khé giao kết

- Xem quý cũng ở đổi mắt Mất không thần không

thể đai quý được

- Mắc phải sau, dai, trắng đen rõ rẹt sẽ được

thống minh giau sang

- Mất trai thuge thai dương, sang thì phước lộc mắt phải thuộc thai am, den thi lam quan

- Nhà Tuộng xem nơi hai mat chi do xam pham trong mắt thì vườn rugng hao tan, về giả khốn don Mat như sơn đen - sản nghiệp, vinh hoa ca đời, mắt phụng mày cao uy quyền lớn

= 26 ~

- Mắt lọ không thọ

~ Ned xa la ke od trí Ngó xuống là ke độc ác Bed ngang la ke có đức Ngo tron la ke ac Ngó lên la ke

tac Neo đáo dae la ke Bian Ngó cham chăm 1à kế ngu

Ngó lên 1a ke tham Ngo hay là kế ghen ghét Ngó rụt rẻ

la ke hay hồ-thẹn

- Gon mat 19 ra con gọi là phong mục Ke ay hung-

dv, ban tien, khổ Bặp may mắn

- tiếu lớn gan lớn, mắt nhỏ gan nhỏ

- Dan ông mắt to được dan ba yeu Dan bà mất to được đàn ong thương nhưng that bại ve tình ái hoài

~ Phái nam có mắt bên trái nhỏ thÌ sợ vơ, mắt ben

phai nhỏ thì ăn "hiếp vợ Phái nữ mắt ben trái nhỏ vat- -va

vi chong, mắt ben phai nhỏ được chong cham lo

- Mắt liên can với gan, gan có huyết thì mắt sang,

gan yeu thi mat suy nhược

- Vận tuổi từ 35 đến 40 tuổi coi Ở mắt Mắt can phai trang den rõ rang như mắt phụng, voi, su-tu, ky lan,

cop, rong, khi và hạc đều có than va sang, Sach tucng |

goi do 14 hợp cach "gigm sat quan* những ke ay được hiển-

dat

- 66 mắt trau song dai, mat _ công va uyen-wong giàu,

cố Nếu là mắt, ran, ong, de, chuột, ca; ngựa; gà, heo và

bốn thứ mắt trắng (thượng bạch nhan, hạ bạch nhấn, tử bạch nhấn, nhứt bạch nhân) đều khong phai la "gidm sat quan’ nen những người có mắt này đều liệt vào hạng ngu đai, hung

bao, thất bại

- Trang mất có chấm đen là thông minh Mắt có hai

con ngươi là hình tượng đồ vương.