Quản lý dự án: phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em ở huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang (20072009)

Đầy đủ các mục: Nội dung Đặt vấn đề Cây vấn đề Cây mục tiêu Giải pháp Kiến nghị Kết luận Nội dung: Trong những năm qua, cùng với những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế xã hội, nước ta cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó vấn đề nghèo đói luôn được quan tâm hàng đầu. Tăng trưởng kinh tế một mặt đã góp phần cải thiện đáng kể đời sống nhân dân, dẫn tới hình thành những cộng đồng dân cư có thu nhập cao, đời sống được bảo đảm bởi hệ thống cơ sở vật chất và hạ tầng, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, y tế, giáo dục tương đối khá. Người dân tại các cộng đồng này có nhiều cơ hội phát triển, đựoc phát huy khả năng và được bảo vệ thông qua mạng lưới an sinh xã hội an toàn, bền vững. Tuy nhiên, sự phân hóa ngay trong quá trình phát triển cũng làm xuất hiện những cộng đồng dân cư nghèo, các nhóm yếu thế tại vùng sâu, vùng xa, nơi có điều kiện tự nhiên không thuận lợi cùng một bộ phận dân cư ngay trong lòng các đô thị phát triển. Cộng đồng nghèo thường gắn liền với các đặc điểm: Cơ sở hạ tầng, dịch vụ xã hội thiếu hoặc yếu kém; kinh tế không phát triển; nhu cầu cơ bản của người dân chưa được đáp ứng đầy đủ; thiếu cơ hội tiếp cận khoa học – kỹ thuật, tâm lý thiếu tự tin hoặc trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước và không được tham gia vào các quá trình ra quyết định.

Dự án phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em ở huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang (2007-2009).

I Đặt vấn đề:

Trong những năm qua, cùng với nhữngthành tựu to lớn về phát triển kinh tế - xãhội, nước ta cũng đang phải đối mặt vớinhiều thách thức, trong đó vấn đề nghèo đóiluôn được quan tâm hàng đầu Tăng trưởngkinh tế một mặt đã góp phần cải thiện đáng

kể đời sống nhân dân, dẫn tới hình thànhnhững cộng đồng dân cư có thu nhập cao,đời sống được bảo đảm bởi hệ thống cơ sởvật chất và hạ tầng, các dịch vụ chăm sócsức khỏe, y tế, giáo dục tương đối khá.Người dân tại các cộng đồng này có nhiều

cơ hội phát triển, đựoc phát huy khả năng vàđược bảo vệ thông qua mạng lưới an sinh xãhội an toàn, bền vững Tuy nhiên, sự phânhóa ngay trong quá trình phát triển cũng làmxuất hiện những cộng đồng dân cư nghèo,các nhóm yếu thế tại vùng sâu, vùng xa, nơi

có điều kiện tự nhiên không thuận lợi cùng

một bộ phận dân cư ngay trong lòng các đôthị phát triển Cộng đồng nghèo thường gắnliền với các đặc điểm: Cơ sở hạ tầng, dịch

vụ xã hội thiếu hoặc yếu kém; kinh tế khôngphát triển; nhu cầu cơ bản của người dânchưa được đáp ứng đầy đủ; thiếu cơ hội tiếpcận khoa học – kỹ thuật, tâm lý thiếu tự tinhoặc trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước vàkhông được tham gia vào các quá trình raquyết định

Chính vì vậy, việc giúp đỡ, phát triển các cộng đồng nghèo là hết sức cần thiết và việc lựa chọn các phương pháp phù hợp để phát triển cộng đồng có ý nghĩa khoa học và thựctiễn to lớn

Phát triển cộng đồng là một phương pháp của công tác xã hội được xây dựng trên

những nguyên lý, nguyên tắc và giả định củanhiều ngành khoa học xã hội khác như: Tâm

lý xã hội, xã hội học, chính trị học, nhân

chủng học…, được áp dụng ở nhiều nước và

đã phát huy vai trò trong việc giải quyết các vấn đề của các nhóm cộng đồng nghèo, các nhóm yếu thế trong thời gian qua Đó là

phương pháp giải quyết một số vấn đề khó khăn, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng,

hướng tới sự phát triển không ngừng về đời sống vật chất và tinh thần của người dân thông qua việc nâng cao năng lực, tăng

cường sự tham gia, đoàn kết, phối hợp chặt chẽ giữa người dân với nhau, giữa người dân với các tổ chức và giữa các tổ chức với nhau trong phạm vi một cộng đồng Chính

vì vậy nhóm chúng em đã chọn làm về dự án: “phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ

em ở huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì tỉnh

Hà Giang (2007-2009) ”

2) Giới thiệu về tỉnh hà giang

a) Khái quát chung về tỉnh hà giang

Hà Giang là một tỉnh miền núi với 10

huyện và 1 thị xã nằm ở phía Bắc Việt

Nam Hà Giang có 195 xã, phường và thị trấn, trong đó có 114 xã thuộc chương

Giang-2006), có 22 dân tộc, trong đó

nhiều nhất là người H’Mong (208,571

người chiếm 31%), tiếp đó là người Tày (171,112 người chiếm 22%), Dao (102,112 người), Nùng (66,335 người) Người Kinh 980,929 người, chiếm 11,8%.

Hà Giang có địa hình rất phức tạp, trong

đó núi và rừng chiếm tới 80% diện tích Tỷ

lệ hộ nghèo là 43,7%, thu nhập bình quân năm đạt 3,2 triệu đồng, bình quân lương thực là 365kg/người Thu ngân sách tại địa bàn chỉ đáp ứng được 10% nhiệm vụ chi Nhiệm vụ chi 1.859 tỷ đồng và đạt gần 10% GDP theo giá hiện hành Do đó, Hà Giang luôn phải nhận hỗ trợ hàng năm từ Nhà nước hơn 1.600 tỷ VND.

Tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em ở mức khá cao: 25,5% Tỷ lệ đăng ký khai sinh đạt hơn 70% (năm 2006) và 30% (năm 2004 trở về trước).

Hiện nay, Hà Giang được xếp là tỉnh nghèo thứ 3 của Việt Nam (sau tỉnh Bắc Kạn và Đăk Nông) Trong thời gian tới, Hà Giang vẫn còn tiếp tục phải đối mặt với nhiều vấn đề khó khăn Trong đó có những vấn

đề cụ thể sau có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của trẻ em.

Thu nhập thấp: Hiện nay, Với mức thu

nhập trung bình toàn tỉnh là 3,2

triệu/người/năm, các hộ gia đình có kinh

tế khá giả tập trung chủ yếu ở các thị trấn Trong khi đó, thu nhập bình quân của

người nông dân tại địa phương, đặc biệt tại các khu vực xa xôi, hẻo lánh rất thấp (2,5-2,6 triệu/người/năm) Trung bình mỗi ngày, một người dân làm ra được 7,000đ

để trang trải cho tất cả các chi tiêu Mức thu nhập này chỉ bằng một nửa so với

mức nghèo của thế giới

(1USD/người/ngày) Do vậy, người dân không có đủ điều kiện để tiếp cận với các nhu cầu cơ bản bao gồm: lương thực,

quần áo, đồ dùng sinh hoạt, chi trả khám chữa bệnh, học tập cho con em Trẻ em vẫn đang phải chịu nhiều thiếu thốn về lương thực và quần áo, đặc biệt là vào

mùa đông.

Chất lượng giáo dục Mầm non thấp: Hầu hết các thôn bản đều không có lớp học kiên cố cho bậc học mầm non Các trang thiết bị và đồ chơi cần thiết cho giáo viên giảng dạy và trẻ học đều thiếu Đặc biệt, tất cả các trường mầm non, bao gồm cả trường đã được xây dựng kiên cố lẫn các lớp học tạm, đều không có nhà vệ sinh và

hệ thống nước sạch Do đó, tỷ lệ đến lớp trung bình của toàn tỉnh chỉ đạt 15 % đối với trẻ dưới 3 tuổi, 75% đối với trẻ từ 3-5 tuổi Đây là một tỷ lệ rất thấp nếu so sánh với tỷ lệ bình quân của toàn quốc Đáng lưu ý trong đó, một vài xã vùng xã, tỷ lệ ra lớp của trẻ dưới 3 tuổi chỉ đạt dưới 5% Chất lượng Giáo dục cơ bản thấp: Phần lớn các xã, bao gồm cả các xã vùng xa đều

có trường học cho 2 cấp Tỷ lệ đến lớp của tiểu học đạt 98% Tuy nhiên, nhiều khó

khăn vẫn còn tồn tại cho cả giáo viên và học sinh trong việc nâng cao chất lượng học Mặc dù nhiều xã đã có trường cho cả hai cấp học, nhưng chỉ có 78,3% trẻ đến trường đúng độ tuổi Bàn ghế cho trẻ đều không đúng với tiêu chuẩn do Bộ GDĐT quy định Đa phần các trường đều không

có nhà vệ sinh, hệ thống nước sạch Các phòng chức năng và thư viện đều nằm

ngoài khả năng của nhà trường Do vậy chất lượng dạy và học rất thấp Theo

thống kê mới nhất của Sở Giáo dục, tỷ lệ tốt nghiệp THPT của Hà Giang đạt dưới 53% (2007).

Bỏ học là một vấn đề đáng quan ngại đối với bậc THCS, có nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ bỏ học (trường xa, điều kiện kinh

tế khó khăn, không có khả năng học…) Ít nhất có 20% trẻ, sau khi tốt nghiệp Tiểu

học không tiếp tục học THCS Thêm vào

đó, tỷ lệ học sinh bỏ học giữa chừng cao (10-15%), đặc biệt là vào thời gian thu

hoạch nông nghiệp, trẻ phải ở nhà để giúp

đỡ cha mẹ hoặc là mùa đông quá lạnh.

Người nông dân, trong đó bao gồm trẻ em

và những người nghèo không có điều kiện tiếp cận với dịch vụ khám chữa bệnh tốt: Chỉ có 55% trạm y tế xã có bác sỹ, 72% các trạm được xây dựng kiên cố Trong tổng

số 133,079 hộ gia đình, chỉ có 31.957 hộ

có bể chứa nước Gần 50% hộ sử dụng

nước Những con số này cho thấy điều

kiện y tế của Hà Giang nói chung còn rất nhiều khó khăn Tại cấp xã, những khó

khăn này lớn hơn rất nhiều Phần lớn các trạm y tế xã đều thiếu các trang thiết bị cần thiết, các cán bộ của trạm ít có cơ hội

để tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu

và cập nhật các thông tin liên quan đến tình hình sức khoẻ của địa phương Tất các các nhân viên y tế thôn bản đều không phải là những người được đào tạo chuyên nghiệp Họ trở thành nhân viên y tế sau khi tham gia một khoá tập huấn dài 3

tháng Do vậy, chất lượng các dịch vụ y tế cho người dân, đặc biệt là cho trẻ em và phụ nữ còn thấp Tỷ lệ sinh con tại trạm y

tế chỉ đạt dưới 10% (đối với các xã hẻo

lánh) Tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em là 25% Ngoại trừ ở khu vực thị trấn, các hộ gia đình và thậm chí các trường học được xây dựng kiên cố (Tiểu học và THCS) tại các xã đều không có nhà vệ sinh.

Trẻ em không có cơ hội được vui chơi tại gia đình và cộng đồng

b) Giới thiệu về hai huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì

Xín Mần và Hoàng Su Phì nằm ở phía Tây của tỉnh Đây là 2 trong những huyện

nghèo nhất của Hà Giang Trong tổng số

114 xã của 11 huyện, thị nhận hỗ trợ của chương trình 135, hai huyện Xín Mần và Hoàng Su Phì chiếm 29,5% (34 xã) Ngân sách thu của địa bàn chỉ đạt khoảng 5% so với nhiệm vụ chi của địa phương Tỷ lệ

nghèo của huyện Xín Mần là 60% và

huyện Hoàng Su Phì là 58% Người dân tộc trên toàn tỉnh chiếm 88,2% trong đó Xín Mần là 98,4%, Hoàng Su Phì là 96,9%.

Xín Mần và Hoàng Su Phì là hai huyện có điều kiện đi lại khó khăn nhất, do địa hình đồi núi đất nhiều, kết cấu đất không bền vững và có nguy cơ sạt lở đất Mặc dù đã

có đường nhựa, nhưng giao thông đi lại từ hai huyện ra Quốc lộ 2 và trung tâm tỉnh gặp nhiều khó khăn, nhất là vào mùa mưa

12,3%, con số này ở hai huyện thấp hơn rất nhiều, khoảng 6-7%.

Vấn đề học sinh bỏ học ở cấp tiểu học và trung học cở sở là một khó khăn lớn cho

sự phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục Theo thống kê không đầy đủ của

Phòng Giáo dục Huyện, tỷ lệ trẻ đang đi học bỏ học khoảng 15-20%.

Thông qua các hoạt động (Đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân) được triển khai tại 6 xã (Pố Lồ, Tụ Nhân, Tân Tiến – huyện Hoàng Su Phì; Tả Nhìu, Nàn

Ma và Nấm Dẩn – huyện Xín Mần) và việc

thu thập các số liệu thứ cấp, hiện trạng kinh tế xã hội 6 xã này đang phải đối mặt với các vấn đề mà tỉnh và hai huyện đang gặp phải nhưng ở các mức độ khác nhau

6 xã được xem như là những bức

tranh thu nhỏ của tỉnh Hà Giang.

Khó khăn trong các chương

Kết cấu đất không bền vững, cónguy cơ sạt lở

80% diện tích là rừng

núi.

Tính đoàn kếtgiữa các

hộ bị giảm thiểu

Dân cư thưa thớt

Là những tỉnh

nghèo nhất Việt Nam

Nâng cao sức khỏe cộng đồng tập trung vào trẻ

em thông qua dự án.

CÂY VẤN ĐỀ

Sức khoẻ sinh sản phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được cải thiện và phát triển, được bảo vệ khỏi những rủi ro đe doạ tới sức khoẻ.

Cơ sở hạ tầng nhận thức trong

y tế.

Trẻ em được sống trong môi trường khoẻ mạnh, bền vững về số lượng, chất lượng và có thói quen vệ sinh có lợi cho sức khoẻ.

Trẻ em cần sự bảo vệ đặc biệt, nhất là các em thuộc gia đình di cư.

Được ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của họ và ý kiến của họ

được lắng nghe.

Chất lượng giáo dục được cải thiện.

toàn mọi nơi.

Nâng cao sức khỏe cộng đồng tập trung vào trẻ

em thông qua dự án.

CÂY MỤC

TIÊU

bộ phải mất nhiều thời gian giải thích cho bà con hiểu lợi ích của việc sinh hoạt vui chơi giải trí giúp con em mình có sức

- Chăm sóc: đảm bảo nhu cầu tối thiểu của các em, cung cấp các loại đồ chơi đơn giản và có thời gian

sử dụng bền để các em giải trí

- Làm việc từ sángđến tối mà vẫnkhông đủ ăn, đủmặc thì thời gianđâu giành cho vuichơi giải trí, pháttriển tinh thần, thểchất

Trẻ em - Phối hợp chặt chẽ của -Trình độ nhận

Chính vì vậy mà các dự ánđược triển khai thuận lợi,đạt hiệu quả và mang tính bền vững cao.

-Vì điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc thuyết phục bố mẹ cho con em mình được đi học vui chơi là điểu không dễ dàng bởi thế các cán bộ phải thường xuyên thăm nom, giúp đỡ người dân nơi đây, thuyết phục họ

để họ hiểu cho các em học tập là để tương lại các em có thể tốt hơn mình

thức của người dântại các địa phương này còn nhiều hạn chế nên việc giúp

họ hòa nhập và nói lên được tiếng nói riêng của mình gặp không ít khó khăn

ăn trưa tại trường

-Nâng cao nhận thức của cha mẹ học sinh qua việc phổ biến đến từng hộ gia đình

-Lao động vất vẩ cả ngày đến cơm còn chẳng đủ ăn, áo không đủ mặc thì thời gian đâu mà đi học - đó là suy nghĩ của người dân Vì

-Xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học của học sinh: trường học có nhà

vệ sinh,có hệ thống nước sạch,có các phòng chức năng,có thư viện cho các

em có thể đọc sách -Nâng cao chất lượng dạy học cho học sinh

-Tạo động lực để các em không bỏ học giữa chừng bằng việc chăm lo cho cuộc sống của gia đình cácem

-Trẻ em (từ 6-15 tuổi) thực hiện quyền phát triển và duy trì năng lực học tập cơ bản nhờ điều kiện giáo dục có chất lượng

thế để thuyết phục người dân cho con

em họ đến lớp là vô cùng khó khăn Đòi hỏi phải thuyết phụclâu dài dần dần

-Mất rất nhiều thời gian mới thuyết phục được họ cho con em mình tới trường thì chỉ được một thời gian ngắn sau đó trẻ lại bỏ học

vì nhiều lý do( ở nhàlao động, trông

em…) vì thế cán bộ thường xuyên thăm nom, thuyết phục gia đình, động viên các em đến lớp đầy đủ

cơ sở y tế: xây dựng các

Hà Giang là một tỉnhtập trung nhiều dân tộc thiểu số, trình

độ dân trí thấp, có nhiều hủ tục mê tín

-Phổ biến tới các bậc cha

mẹ cho con đi khám để có

thể phòng tránh,phát hiện

và chữa trị kịp thời đối với

các loại bệnh

dị đoan, vì thế khi đưa ra các chương trình nâng cao sức khỏe cộng đồng thì cũng gặp một số khókhăn nhất định

Người dân luôn tin vào thầy cúng, ai ốmđau, bệnh tật gì thì

cứ mời thầy cúng vềđuổi tà ma Cán bộ phát triển cộng đồng phải mất rất nhiều thời gian để trình bày, giải thích cho người dân hiếu

về khoa học ký thuật, khám chữa bệnh bằng thuốc.Tuy nhiên số lượng trạm y tế còn ít, trang thiết bị còn nghèo nàn, đội ngũ

y bác sỹ với trình độ chuyên môn còn hạn chế nên người

dân chưa thực sự tin tưởng

II.CHI PHÍ VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC CỦA DỰ ÁN:

Chương trình là sự hợp tác lâu dài giữa tổ chức Dự

án Việt Nam và tỉnh Hà Giang vì vậy, nó sẽ có

những đóng góp đáng kể, quan trọng trong việc

xóa đói và giảm nghèo tại hai Huyện Hoàng Su

Phì, Xín Mần nói riêng và tỉnh Hà Giang nói

chung

Đặc biệt chương trình hỗ trợ tối đa để trẻ em có

thể phát huy mọi tiềm năng của mình cũng như

nâng cao đáng kể điều kiện sống của các em

Số trẻ được bảo trợ: Năm 2008 có 1.350 trẻ được

Bảo trợ (năm đầu tiên) Số lượng này sẽ được tăng

hàng năm thêm 1.000 trẻ

Khi mới bắt đầu dự án 2 huyện Hoàng Su Phì và

Xín Mần có tỉ lệ ra lớp của trẻ dưới 3 tuổi là dưới

5%,

Nắm bắt rõ thực trạng này, giáo dục mầm non đãtrở thành một mảng quan trọng trong dự án của Dự

án tại Hà Giang Thông qua ban điều hành các xã,các tổ chức triển khai thực hiện công tác đầu tưxây dựng, mua sắm trang thiết bị dạy và học QuaPhòng giáo dục và Đào tạo triển khai các hoạtđộng tập huấn giáo viên, tổ chức các hoạt độngcủa cộng đồng

Nói về hiệu quả của dự án mà dự án triển khai tại

Hà Giang: “Trong thời gian qua, Dự án đã hỗ trợxây dựng 2 trường mầm non ở trung tâm xã, 21điểm trường lẻ với 48 phòng học, trang bị 55 bộ

đồ dùng đồ chơi phục vụ cho công tác dạy và học.Quan tâm đến việc nâng cao năng lực giảng dạy,

dự án đã giúp tập huấn 13 chủ đề cho gần 3.000lượt giáo viên Bên cạnh đó, Dự án xây dựng và ápdụng thực hiện bộ tài liệu hỗ trợ như bộ tranh dângian của người Dao và người H’Mông, thực hiệnchương trình giáo dục Mầm non mới Tổ chức cáchoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức chocộng đồng để chăm sóc trẻ em dưới nhiều hìnhthức Tổ chức các hội thi bé khỏe bé đọc thơ, kểchuyện, ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường Dự

án còn hỗ trợ cho các hoạt động nhóm tại cộngđồng, giúp tổ chức 12 nhóm tre vui chơi, đọc sáchgiúp trẻ nói tiếng Kinh tốt hơn, mạnh dạn hơntrong quá trình giao tiếp, thành lập các nhóm cha

mẹ giúp đỡ, chia sẻ với nhau kinh nghiệm chăm

sóc trẻ thơ Năng lực nguồn nhân lực ở cấp thôncấp xã được nâng cao rõ rệt tất cả các cô giáo từmầm non đến tiểu học đều được tập huấn từchuyên môn đến phương pháp giảng dạy, giáoviên trường cấp 2 và các cán bộ đoàn thể đều đượctham gia các khóa tập huấn từ đó áp dụng vào quátrình triển khai công việc không những của dự án

mà của cả chính phủ, Dự án có sự lồng ghép rấtchặt chẽ giữa các hoạt động của Dự án và củachính quyền Hà Giang

Tổng kinh phí tổ chức Dự án đầu tư thời gian quatại Hoàng Su Phì và Xín Mần là gần 18 tỉ đồng, 2huyện Yên Minh và Mèo Vạc gần 3 tỉ đồng”

Sau 5 năm, hiệu quả các dự án đã tương đối rõ.Thứ nhất Đến nay tỉ lệ ra lớp của trẻ dưới 3 tuổiđạt tỉ lệ đạt 35% tăng gấp 7 lần so với khi chưathực hiện dự ấn Thứ hai, trẻ em tham gia các hoạtđộng, được trao đổi nhiều nên trở nên tự tin hơn.Thứ ba, hệ thống cán bộ cấp thôn, xã sau quá trìnhlàm việc với Dự án đã biết cách lên kế hoạch,giám sát hiện trường và huy động sự tham gia củacộng đồng trong các hoạt động Thứ tư, các côngtrình của Dự án xây dựng đã mang hiệu quả cungcấp cơ sở vật chất cho địa phương; thông qua đó

Dự án tuyên truyền về vấn đề vệ sinh nước sạchmôi trường cho mọi người

III Kết luận: