TIỀM NĂNG và GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH NHÂN văn tại đồ sơn hải PHÒNG

Nghiên cứu, tìm hiểu về tài nguyên du lịch nhân văn tại Đồ Sơn để nângcao những hiểu biết về các lễ hội, các di tích lịch sử văn hóa – cách mạng, cáccông trình kiến trúc tại đây của mọi

BỘ CÔNG THƯƠNG TỔNG CÔNG TY CP ĐIỆN TỬ VÀ TIN HỌC VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ÐẲNG CÔNG NGHỆ VIETTRONICS

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI: TIỀM NĂNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH NHÂN VĂN TẠI

ĐỒ SƠN - HẢI PHÒNG

Người hướng dẫn : Nguyễn Thị Huệ

Hải Phòng, tháng 06 năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại khao Văn Hoá Du lịchtrường Viettronics, em xin chân thành cám ơn quý thầy cô đã truyến đạt kiếnthức và kinh nghiệm quý báu giúp em có hành trang cơ bản cho em tự tin hơn đểbước vào đời

Trong suốt thời gian làm đề tài “ Tiềm năng và giải pháp nhằm phát triển

du lịch nhân văn tại Đồ Sơn Hải Phòng”, em đã được sự chỉ bảo, hướng dẫn tậntình của cô giáo Nguyễn Thị Huệ Em xin chân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắcđối với sự giúp đỡ quý báu của cô!

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến: Cán bộ thư viện thành phố Hải Phòng,cán bội thư viện trường cao đẳng công nghệ Viettronics, sở văn hóa thể thao và

du lịch thánh phố Hải Phòng đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ em để em hoàn thànhbài khóaluận này!

Do hiểu biết thực tế và thời gian có hạn nên đề tài không tránh khỏi nhữngthiếu sót, khiếm khuyết, em rất ,mong nhận được sự góp ý và bổ xung của quýthầy cô, các nhà nghiên cứu và nhưng người quan tâm dến đề tài

Em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Bố cúc của khóa luận 6

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐỒ SƠN 7

1.1 Khái quát chung về Hải Phòng 7

1.2 Khái quát chung về quận Đồ Sơn 9

1.3 Ý nghĩa, vai trò của tài nguyên du lịch nhân văn đối với sự phát triển tại Đồ Sơn Hải Phòng 13

CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH NHÂN VĂN TẠI ĐỒ SƠN, HẢI PHÒNG 19

2.1 Tiềm năng du lịch nhân văn tại Đồ Sơn Hải Phòng 19

2.1.1 Lễ hội 19

2.1.2 Các du tích lịch sử cách mạng 24

2.1.3 Các di tích lịch sử văn hóa 26

2.1.4 Các công trình kiến trúc nghệ thuật 33

2.2 Thực trạng khai thác tài nguyên du lịch nhân cho việc phát triển du lịch tại Đồ Sơn .35

2.2.1 Thực trạng nguồn khách và doanh thu 35

2.2.2 Thực trạng về về cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch 37

2.2.3 Thực trạng về sản phẩm du lịch nhân văn 38

2.2.4 Thực trạng xúc tiến, quảng bá 40

2.2.5 Thực trạng kết hợp tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn tại Đồ Sơn 40

2.2.6 Xây dựng các tour kết hợp 41

2.3 Đánh giá 42

2.3.1 Thuận lợi 43

2.3.2 Khó khăn 44

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH NHÂN VĂN TẠI ĐỒ SƠN HẢI PHÒNG 47

3.1 Giải pháp về bảo tồn trùng tu di tích 47

3.2 Bảo vệ môi trường tài nguyên du lịch nhân văn 49

3.3 Kết hợp du lịch nhân văn với du lịch bền vững 50

3.4 Đưa ra sản phẩm đặc trưng 51

KẾT LUẬN 54

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

PHỤ LỤC: 56

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Hải Phòng là một cảng biển quốc tế lớn của miền Bắc, đầu mối giao thôngđường bộ, đường thủy, đường sắt, đường hàng không, có cơ sở hạ tầng tươngđối hoàn chỉnh theo tiêu chuẩn của đô thị loại một cấp quốc gia, có bờ biểntương đối dài, với bán đảo Đồ Sơn, Đảo Cát Bà cùng nhiều di tích lịch sử, côngtrình văn hóa nghệ thuật Đó thực sự là những tiềm năng to lớn, là lợi thế pháttriển du lịch của Hải Phòng

Nói tới Hải Phòng không thể không nói tới Đồ Sơn, điểm du lịch nổi tiếngvới những phong cảnh hữu tình, với những bãi tắm rộng, bờ cát mịn trải dài vànhững hàng thông xanh ngày đêm vi vút Ngay từ thời Pháp, người Pháp đã xâydựng tại Đồ Sơn những khu nghỉ dưỡng cao cấp Sau khi đất nước thống nhất,Trung ương và thành phố Hải Phòng đã xây dựng tại Đồ Sơn các khu nhà nghỉđiều dưỡng của các bộ ngành Trong những năm gần đây, nhu cầu du lịch củangười dân tăng lên do chất lượng cuộc sống được cải thiện, du khách đến với ĐồSơn ngày càng nhiều Tuy nhiên, du lịch Đồ Sơn có hạn chế bởi biển Đồ Sơn làvùng biển nằm gần cửa sông, chịu ảnh hưởng của các cửa sông Văn Úc, LạchTray, Nam Triệu biến nước biển thành màu “ sôcôla” chứ không có được độtrong xanh lý tưởng Thêm vào đó du lịch biển lại có tính thời vụ cao, chỉ tậpchung vào mùa hè cho nên chất lượng phục vụ không cao trong lúc chính vụ dukhách tập chung quá đông mà ngoài thời vụ thì lại rất vắng vẻ Làm thế nào để

Đồ Sơn từ nơi du lịch mang đậm tính thời thành chốn du lịch lý tưởng quannăm? Đây là câu hỏi luôn được đặt ra các cấp quản lý du lịch ở trung ương vàđịa phương Một trong những giải pháp đó là khai thác những tiềm năng của tàinguyên du lịch nhân văn mà từ lâu nay vẫn ở dạng tiềm ẩn Đồ Sơn là vùng đất

du lịch Đồ Sơn, cùng với sự đông viên khích lệ của cô giáo hướng dẫn NguyễnThị Huệ.

2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu, tìm hiểu về tài nguyên du lịch nhân văn tại Đồ Sơn để nângcao những hiểu biết về các lễ hội, các di tích lịch sử văn hóa – cách mạng, cáccông trình kiến trúc tại đây của mọi người đặc biệt là đối tượng khách du lịchnằm khai thác phục vụ phát triển du lịch

Từ đó đưa ra các biện pháp nhằm tăng cường, khai thách các giá trị nhânvăn nhằm phát triển du lịch tại Đồ Sơn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là những giá trị văn hóa, những nét độc đáo trongcác lễ hội, các di tích và các công trình kiến trúc…tại Đồ Sơn, Hải Phòng vàhoạt động du lịch lễ hội

Phạm vi nghiên cứu: Khóa luận chủ yếu nghiên cứu tại địa bàn thị xã ĐồSơn trong đó chủ yếu tập trung sâu khai thác nghiên cứu về tài nguyên du lịchnhân văn tại Đồ Sơn

4 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Để đạt được các mục đích trên khóa luận phải đạt được các nhiệm vụ sau:

Cơ sở lý luận làm nền tảng cho vấn đề nghiên cứu Tổng quan về quận Đồ Sơn,thực trạng, tiềm năng phát triển du lịch của Đồ Sơn và vị thế của các di tích lịch

sử tôn giáo tín nguỡng trong hệ thống tài nguyên du lịch ở đây Giới thiệu kháiquát về một số di tích lịch sử tôn giáo tín ngưỡng ở Đồ Sơn như: Chùa Hang,Chùa Tháp Tường Long, Đền Bà Đế, Đền Nghè Nghiên cứu những giá trị độcđáo của các di tích nói trên từ đó cho thấy tiềm năng phát triển du lịch của các

di tích này Thực trạng việc khai thác phục vụ và phát triển du lịch tại các di tích

nói trên Từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy du lịch Đồ Sơn pháttriển.

5 Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu

Phương pháp quan sát thực tế

Phương pháp điều tra xã hội học

6 Bố cúc của khóa luận.

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung của kháo luận chia làm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về Đồ Sơn.

Chương 2: Thực trạng và phát triển du lịch nhân văn tại Đồ Sơn Hải Phòng.

Chương 3: Giải pháp phát triển du lịch nhân văn tại Đồ Sơn Hải Phòng.

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐỒ SƠN

1.1 Khái quát chung về Hải Phòng.

Hải Phòng là thành phố duyên hải nằm ở hạ lưu của hệ thống sông TháiBình thuộc đồng bằng sông Hồng có vị trí nằm trong khoảng từ 20035’ đến 21001’ vĩ độ Bắc, và từ 106029’ đến 107005’ kinh độ Đông; phía Bắc và Đông Bắcgiáp tỉnh Quảng Ninh, phía Tây Bắc giáp tỉnh Hải Dương, phía Tây Nam giáptỉnh Thái Bình và phía Đông là biển Đông với đường bờ biển dài 125km, nơi có

5 cửa sông lớn là Bạch Đằng, Cửa Cấm, Lạch Tray, Văn Úc và sông Thái Bình.Diện tích tự nhiên là 1.507,57 km2, dân số 1.837.3 ngàn người (tính đến01/04/2009), mật độ dân số trung bình của thành phố là 1.218,78 người/km2,vào loại trung bình so với các tỉnh đồng bằng sông Hồng

Hải Phòng ngày nay là thành phố trực thuộc Trung ương - là đô thị loại 1cấp quốc gia gồm 7 quận (Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân, Dương Kinh, ĐồSơn, Kiến An và Hải An), 6 huyện ngoại thành (Thuỷ Nguyên, Hải An, An Lão,Kiến Thuỵ, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo) và 2 huyện đảo (Cát Hải, Bạch Long Vĩ) với

228 phường và thị trấn (70 phường, 10 thị trấn và 148 xã)

Hải Phòng từ lâu đã nổi tiếng là một cảng biển lớn nhất ở miền Bắc, mộtđầu mối giao thông quan trọng với hệ thống giao thông thuỷ, bộ, đường sắt,hàng không trong nước và quốc tế, là cửa chính ra biển của thủ đô Hà Nội vàcác tỉnh phía Bắc; là đầu mối giao thông quan trọng của Vùng Kinh tế trọngđiểm Bắc Bộ, trên hai hành lang - một vành đai hợp tác kinh tế Việt Nam -Trung Quốc Chính vì vậy trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội vùng châuthổ sông Hồng, Hải Phòng được xác định là một cực tăng trưởng của vùng kinh

tế động lực phía Bắc (Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh); là Trung tâm kinh tế

- khoa học - kĩ thuật tổng hợp của Vùng duyên hải Bắc Bộ và là một trongnhững trung tâm phát triển của Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.(Quyết định 1448 /QĐ-TTg ngày 16/9/2009 của Thủ tướng Chính phủ)

Hải Phòng có điều kiện tự nhiên rất phong phú, giầu đẹp, đa dạng và cónhiều nét độc đáo mang sắc thái của cảnh quan nhiệt đới gió mùa Nơi đây córừng quốc gia Cát Bà - khu dự trữ sinh quyển thế giới - là khu rừng nhiệt đớinguyên sinh nổi tiếng, đặc biệt phong phú về số lượng loài động thực vật, trong

đó có nhiều loài được xếp vào loài quý hiếm của thế giới Đồng thời, nơi đây

còn có cả một vùng đồng bằng thuộc vùng đồng bằng tam giác châu thổ sôngHồng, tạo nên một cảnh quan nông nghiệp trồng lúa nước là nét đặc trưng củavùng du lịch ven biển Bắc Bộ và cả một vùng biển rộng với nguồn tài nguyên vôcùng phong phú, nhiều hải sản quý hiếm và bãi biển đẹp.

Khí hậu của Hải Phòng cũng khá đặc sắc, ôn hoà, dồi dào nhiệt ẩm vàquanh năm có ánh nắng chan hoà, rất thích nghi với sự phát triển của các loàiđộng thực vật nhiệt đới, đặc biệt rất dễ chịu với con người vào mùa thu và mùaxuân

Hải Phòng là vùng đất đầu sóng, ngọn gió, “phên dậu” phía Đông của đấtnước, có vị thế chiến lược trong toàn bộ tiến trình đấu tranh dựng nước và giữnước của dân tộc ta Người Hải Phòng với tinh thần yêu nước nồng nàn, tínhcách dũng cảm, kiên cường, năng động, sáng tạo, đã từng chứng kiến và thamgia vào nhiều trận quyết chiến chiến lược trong chiến tranh giải phóng dân tộc

và bảo vệ Tổ quốc

Đây là vùng đất in đậm dấu ấn chống ngoại xâm trong suốt quá trình lịch

sử 4000 năm của dân tộc Việt Nam, với các chiến thắng trên sông Bạch Đằngcủa Ngô Quyền năm 938, của Lê Hoàn năm 981, của Trần Hưng Đạo năm

1288 mà đến nay, các chiến tích đó vẫn còn tồn tại rất nhiều di tích lịch sử,lưu truyền biết bao truyền thuyết dân gian, để lại cho hậu thế nhiều công trìnhvăn hoá, nghệ thuật có giá trị Cho nên đến Hải Phòng, đặt chân đến bất cứ đâuchúng ta cũng bắt gặp các di tích, các lễ hội gắn với những truyền thuyết, huyềnthoại về lịch sử oanh liệt chống ngoại xâm của Hải Phòng Những di tích, lễ hộinày chính là nguồn tiềm năng quan trọng cần được quan tâm bảo vệ tôn tạo đểphục vụ phát triển du lịch

Có thể nói rằng, Hải Phòng là nơi có lịch sử vinh quang ngàn năm, một

trong những trọng điểm du lịch hấp dẫn của vùng ven biển Bắc Bộ, có vị tríquan trọng trong chiến lược phát triển du lịch Việt Nam.

1.2 Khái quát chung về quận Đồ Sơn.

* Mảnh đất:

Quận Đồ Sơn được thành lập ngày 12 tháng 9 năm 2007 trên cơ sở toàn bộdiện tích của thị xã Đồ Sơn cũ (bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩucủa các phường: Ngọc Hải, Vạn Sơn, Vạn Hương, Ngọc Xuyên và xã Bàng La)

và 1.095,40 ha diện tích tự nhiên và 15.856 nhân khẩu của xã Hợp Đức, huyệnKiến Thụy, theo nghị định 145/2007/NĐ-CP của Chính phủ nước CHXHCNViệt Nam

Phân chia hành chính

Quận Đồ Sơn có 4.237,29 ha diện tích tự nhiên và 51.417 nhân khẩu, có 7đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các phường: Ngọc Hải, Vạn Sơn, VạnHương, Ngọc Xuyên, Bàng La, Minh Đức và Hợp Đức

Địa hình khu du lịch Đồ Sơn

Đồ Sơn là một bán đảo nhỏ do dãy núi Rồng vươn dài ra biển tới 5 km, vớihàng chục mỏm đồi cao từ 25 đến 130 m

Địa giới hành chính quận Đồ Sơn: Đông giáp Vịnh Bắc Bộ; Tây giáphuyện Kiến Thụy; Nam giáp Vịnh Bắc Bộ; Bắc giáp quận Dương Kinh

Do ở phía bắc và phía nam của quận là hai cửa sông Lạch Tray và Văn Úcthuộc hệ thống sông Thái Bình đổ ra biển đem theo nhiều phù sa nên nước biển

ở khu vực này đục nhưng vẫn có sức thu hút du khách

Cơ cấu Kinh tế của Đồ Sơn Đồ Sơn có bãi cát khá mịn, với nhiều loại câynhư phi lao, bàng, dừa trồng ven bờ Đằng sau bãi biển là những ngọn núi và đồithông Trước đây Đồ Sơn là nơi lui tới nghỉ ngơi, hưởng thụ của vua chúa quanlại Hiện nay còn ngôi nhà bát giác kiên cố của Bảo Đại - ông vua cuối cùng củachế độ phong kiến Việt Nam

Bãi tắm Đồ Sơn chia làm 3 khu chính: khu I nằm ngay đầu thị xã Đồ Sơn,khu II có nhiều khách sạn hiện đại, khu III yên tĩnh và kín đáo Vào mùa hè, ĐồSơn rất đông du khách từ khắp mọi miền Việt Nam cũng như khách quốc tế vềđây tắm biển, nghỉ ngơi và leo núi, ngắm nhìn phong cảnh biển đẹp buổi chiềutà

Đồ Sơn còn có đền bà Đế, hằng năm thu hút rất nhiều người viếng thăm

Tại đây hiện nay có sòng bạc Do Son Casino duy nhất ở miền Bắc ViệtNam, phục vụ cho du khách quốc tế.

Từ Đồ Sơn bằng tàu cao tốc du khách có thể đi ra đảo Cát Bà hoặc vịnh HạLong

Cách đây 4000 năm, thời Vua Hùng dựng nước, đất Đồ Sơn đã có tên là

Bộ Thang Truyền Qua các triều đại đổi tên nhiều lần, đến đời Trần mới gọi là

Đồ Sơn Ngay từ ngày đầu đặt chân đến Hải Phòng, người Pháp đã xây dựng ĐồSơn thành khu nghỉ mát nổi tiếng cho sĩ quan Pháp và giới thượng lưu ngườiViệt Nam Năm 1950, xây dựng sân bay Đồ Sơn

Đồ Sơn xưa vốn là những hòn đảo trên bãi bùn, về sau được phù sa của cáccon sông Bạch Đằng, Lạch Tray, Văn Úc bồi đắp đồng thời nhờ công khai phácủa con người nên Đồ Sơn mới được như ngày nay Có truyền thuyết cho rằng

xa xưa Đồ Sơn có tên là Nê Lê, nơi đầu tiên nước ta tiếp nhận Phật giáo do cácnhà sư Ấn Độ truyền vào và từ đây đạo Phật được truyền qua Luy Lâu (BắcNinh ngày nay ), rồi truyền sang Lạc Dương, Trung Quốc Tên gọi Đồ Sơn cũng

có rất nhiều các giải thích khác nhau, tuy nhiên hầu hết các cụ già người bản địa

am hiểu đều giải thích “Đồ” bùn, “Sơn” là núi bởi nơi đây xưa kia có nhữngngọn núi nhô lên trên những vũng bùn lầy Tên gọi Đồ Sơn đã có từ rất lâu đời.Trong thư tịch cũ nhất “Việt sử lược” đời nhà Trần thế kỉ XIII nói về việc xâytháp Tường Long của vua Lý Thánh Tông có ghi: “Năm Mậu Tuất niên hiệuLong Thụy Thái Bình thứ 5 (1058), mùa thu tháng 9, vua ngự ra cửa biển Ba Lộ,nhân đó ngự ra chỗ xây tháp Tường Long ở Đồ Sơn …” Như vậy có thể nói địadanh Đồ Sơn có vào đời nhà Lý Trải qua thăng trầm của lịch sử, đơn vị hànhchính của Đồ Sơn cũng có nhiều thay đổi song hai chữ Đồ Sơn vẫn được giữnguyên cho đến tận ngày nay Thời Minh vùng đất Đồ Sơn ngày nay thuộc

sau phía hữu đứng một mình gọi là Độc Sơn, các giải núi phía tả đối với đồiSong Ngư ở đằng xa tục gọi là Cồn Dừa …”.

Năm 1898 Đồ Sơn thuộc huyện Nghi Dương, phủ Kiến Thụy,tỉnh PhùLiễn Từ ngày 17 tháng 2 năm 1906 thuộc tỉnh Kiến An Ngày 18 tháng 5 năm

1909 thành lập trấn Đồ Sơn gồm hai xã Đồ Sơn và Đồ Hải thuộc tổng Đồ Sơn,huyện Nghi Dương, phủ Kiến Thụy, tỉnh Hải Dương Xã Ngọc Xuyên đượcghép vào tổng Nãi Sơn, phủ Kiến Thụy Ngày 31 tháng 12 năm 1921 thị trấn ĐồSơn thuộc thành phố Hải Phòng Ngày 20 tháng 10 năm 1923 lại thuộc tỉnh Kiến

An Những năm tiếp theo lúc thì Đồ Sơn thuộc Kiến An, lúc thì thuộc Hảiphòng Ngày 14 tháng 3 năm 1963 thành lập thị xã Đồ Sơn thuộc thành phố HảiPhòng Sinh viên: Vũ Thị Duyên – Lớp VH 1003 24 gồm khu vực xã Đồ Sơn

và hai xã Vạn Sơn, Ngọc Hải Ngày 7 tháng 4 năm 1966 chuyển thêm xã Bàng

La thuộc thị xã Đồ Sơn Ngày 26 tháng 12 năm 1970 giải thể xã Bàng La vàchuyển các thôn của xã này thành các tiểu khu thuộc thị xã Đồ Sơn Ngày 5tháng 3 năm 1980 thành lập huyện Đồ Sơn gồm xã Bàng La, thị trấn Đồ Sơn và

21 xã của huyện An Thụy vốn là 21 xã của huyện Kiến Thụy cũ Huyện Đồ Sơntồn tại đến ngày 6 tháng 6 năm 1988 sau đó tái lập thị xã Đồ Sơn trên cơ sở thịtrấn Đồ Sơn và xã Bàng La, phần còn lại của huyện Đồ Sơn thuộc huyện KiếnThụy Ngày 12 tháng 9 năm 2007 theo nghị định 145/2007/NĐ-CP của Chínhphủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thành lập quận Đồ Sơn trên cơ

sở diện tích tự nhiên của thị xã Đồ Sơn và diện tích tự nhiên của xã Hợp Đứcthuộc huyện Kiến Thụy Quận có 7 phường : Bàng La, Hợp Đức, Minh Đức,Ngọc Hải, Ngọc Xuyên, Vạn Hương, Vạn Sơn

*Con người:

Về dân cư, trải qua hàng nghìn năm lịch sử, dân cư Đồ Sơn có nhiều thayđổi về cơ học Ngoài những người dân bản sứ, Đồ Sơn còn có nhiều dân cư từvùng khác đến đây định cư lập nghiệp bởi thấy vùng đất này khí hậu trong lành,sẵn nước ngọt, đủ rừng và biển bạc, dân bản địa cởi mở, thân thiện Từ đó màdân cư ngày càng thêm đông đúc Đồ Sơn chia làm 4 phường: Vạn Sơn, VạnHương, Ngọc Hải, Ngọc Xuyên và một xã là xã Bàn La

Người dân Đồ Sơn biết đến tổ tiên của mình qua truyền thuyết về Lục vịtiên công – là 6 vị đầu tiên đến “khai sơn phá thạch” bất chấp mọi gian khổ, khókhăn khai sinh ra mảnh đất Đồ Sơn nổi tiếng tươi đẹp Đó là các cụ: Lương Nuôi

Mường, Lê Hải Bộ, Đinh Chàng Ngọ, Hoàng Đại Hùng, Nguyễn Than Sam vàPhạm Cao Sơn Sáu cụ đã được nhân dân phong tôn thần là Lục vị Tiên công.Tưởng nhớ công ơn các cụ, nhân dân đã lập đền thờ nhưng trải qua bao nhiêuthăng trầm lịch sử miếu mạo không còn, nay chỉ còn Đền Nghè là nơi thờ chung

6 vị ở khu Vạn Hương, khói hương không bao giờ tắt

Noi gương các thế hệ đi trước, người dân Đồ Sơn cũng phấn đấu tạo dựngcuộc sống tươi đẹp kèm theo đó là sáng tạo ra nền văn hóa đặc trưng mang đặctrưng của cư dân ven biển góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa dân tộc.Chỉ có ở Đồ Sơn mới có tục chọi trâu thờ thủy thần – thần vết chân chim sẻ.Ngoài ra dân Đồ Sơn còn thờ Nam Hải Thần Vương, Bà Đế hiển thánh… đềugắn liền với các yếu tố nước Lễ phẩm dân thần, trò diễn xướng nghinh thầncũng gắn liền với sông nước bãi biển Kiến trúc cổ với tiền tầu hậu bảy, mái dài,hiên thấp, cửa sổ hẹp để chống chọi với bão biển, nóng ẩm

Người dân Đồ Sơn còn nổi tiếng với sự gan dạ dũng cảm thể hiện trongcuộc kháng chiến chống quân xâm lược, gần đây nhất là hai cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp và chống Mỹ Noi đây đã lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử trởthành điểm tham quan hấp dẫn để con cháu đời sau hiểu được chiến công oanhliệt của cha ông đi trước

Nền văm hóa lâu đời cùng nhiều sự kiện lịch sử quan trọng gắn liền vớilịch sử của dân tộc đã để lại cho Đồ Sơn một tài nguyên nhân văn phong phúgồm nhiều di tích lịch sử văn hóa, di tích khảo cổ, các lễ hội đặc sắc Đây chính

là nguồn tài nguyên du lịch nhân văn, du lịch tín ngưỡng tôn giáo có khả năngđưa du lịch của quận Đồ Sơn phát triển mạnh nếu được khai thác một cách hợp

lý và đúng đắn

* Tiềm năng du lịch

1.3 Ý nghĩa, vai trò của tài nguyên du lịch nhân văn đối với sự phát triển tại

Đồ Sơn Hải Phòng.

Xưa kia, Hải Phòng có tên gọi là “Hải tần phòng thủy” vì Hải Phòng làvùng của tiền tiêu, vùng phên dậu của đất nước Vùng cửa tiền tiêu đó chính làđịa bàn quận Đồ Sơn hiện nay – một vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ đấtnước Do có vị trí địa lý giáp biển mà Đồ Sơn là vùng đất đã từng chứng kiếnnhiều thăng trầm của lịch sử, vưn hóa xã hội của dân tộc và đã để lại nhiều dấu

ấn quan trọng qua số lượng lớn các di tích lịch sử văn hóa, lễ hội độc đáo nay trởthành nguồn tài nguyên nhân văn có giá trị

Những truyền thống lịch sử văn hóa với những sắc thái văn hóa đặc sắc màngười dân Đồ Sơn xây dựng lên chính là tiềm năng phát triển nhiều loại hình dulịch văn hóa: du lịch tham quan, du lịch với mục đích tôn giáo tín ngưỡng, dulịch nghien cứu học tập

Dưới đây là bảng thống kê về các tài nguyên nhân văn của Đồ Sơn

Danh sách lễ hội của quận Đồ Sơn

THỜIGIANTỔCHỨC

ĐỊAĐIỂMTỔCHỨC

CẤPQUẢNLÝ

NỘI DUNG LỄ HỘI

ĐỐITƯỢNGĐƯỢCTHỜ

PHẦNLỄ

PHẦNHỘI

8/6, 9/8Âmlịch

Sânvậnđộngthị xã

Đồ Sơn

Thànhphố

ThầnHoàngLàng

Nghi

lễ tếthần

Múa cờ,chọitrâu

8,9,10/2Âmlịch

HònDáu xã

Đồ Sơn

Thị xã

NamHải ĐạiVương

Dânghương

10/1Âmlịch

Đền BàĐếphườngNgọcHải

Thị xã Bà Đế hươngDâng

Danh sách các di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố,cấp quốc gia.

Năm công nhận

Cấp quốcgia

Năm 2009

danh lamthắng cảnh

Phường VạnHương

Cấp quốcgia

Ngày 22/1/2009

4 Di tích tháp

Tường Long

Di tíchkhảo cổ học

PhườngNgọc Xuyên

Cấp quốcgia

Ngày16/11/2005

Cấp quốcgia

Cấp thànhphố

Năm2008

7 Đền Nghè Di tích lịch

sử tôn giáo

Phường VạnHương

Cấp thànhphố

Cấp thànhphố

Danh sách các di tích lịch sử, điểm tham quan, du lịch nổi tiếng khác của

Đồ Sơn

1 Đền Bà Đế Di tích lịch sử tôn giao Phường Ngọc Hải

Di tích lịch sử tôn giáo Phường Ngọc Xuyên

6 Chùa Hang Di tích lịch sử tôn giáo Phường vạn Sơn

7 Sân Gold Khu vui chơi giải trí Phường Bàng La

8 Khu Resot Hòn

Dáu

Khu vui chơi giải trí Khu 3, Phường Vạn Sơn

Tất cả các di tích lịch sử văn hóa, di tích lịch sử cách mạng, công trình kiếntrúc và lễ hội trên đều có thể trở thành nguồn tài nguyên nhân văn vô cùng hấpdẫn khi mở rộng các loại hình du lịch dịch vụ tại các điểm di tích này

Nguồn tài nguyên nhân văn trên cảu Đồ Sơn không chỉ đa dạng và phongphú mà ở mỗi điểm di tích, mỗi dạng tài nguyên lại chứa đựng trong đó nhữnggiá trị sâu sắc điển hình về lịch sử và văn hóa của vùng.Tháp Tường Long chính

là dấu tích còn lại của một nền văn hóa tín ngưỡng, kiến trúc gắn liền với PhậtGiáo một thời đã trở thành Quốc giáo của Đại Việt xưa Bến Nghiêng, bến tàukhông số K15, ngọn Hải Đăng Hòn Dáu là những nơi lưu giữ về một thời kỳ hàohùng của toàn dân, toàn quân ta trong công cuộc kháng chiến chống lại Thựcdân, Đế quốc để dành lại độc lập, thống nhất đất nước

Hơn nữa, các tài nguyên nhân văn này còn có một sức hấp dẫn đặc biệt.Đến tham quan du lịch tại các điểm di tích hoặc xem lễ hội ở Đồ Sơn, du kháchkhông chỉ được thưởng thức cái hay, cái đẹp, được tìm hiểu những giá trị lịch

sử, văn hóa mà còn được nghe những truyền thuyết gắn liền với các di tích lễhội đó Là một vùng đất chưa đựng nhiều huyền thoại, nhiều truyền thuyết, ĐồSơn càng trở nên hấp dẫn với du khách gần xa đến thăm quan, du lịch ở Đồ Sơn.Hơn nữa mỗi câu chuyện, mỗi huyền thoại đó không chỉ ly kỳ lý thú mà cònchứa đựng trong đó những bài học đạo lý, răn dạy con người cách đối nhân xửthế trong cuộc sống

Đặc biệt mỗi hình tượng của thiên nhiên, núi rừng cuãng gợi người dân ĐồSơn những tưởng tượng để sáng tạo ra những hiện tượng kỳ thú và cũng gắn liềnvới những đạo lý làm người Người dân Đồ Sơn đã hình tượng hóa dáy núi kéodài ra biển như 9 con rồng con rồng cùng quay về với mẹ (đỉnh Mẫu Sơn) nhưnglại có một ngọn tách ra khỏi ngọn núi đó (núi Độc) như thể có một con khôngnghe lời tách ra khỏi đần nên có câu:

“Chín con theo mẹ dòng dong

Một con út lại ra lòng bất nhân”

Câu ca như muốn nhắn nhủ với con người cách sống sao cho có trước cósau, đoàn kết tương trợ lẫn nhau mới mong được yên ổn anh bình

Cho dù các truyền thuyết hay các câu chuyện đó có thực hay chỉ là nhữngcâu chuyện truyền miệng, những tưởng tượng của con người nhưng nó vẫn thểhiện được văn hóa đặc trưng của người dân miền biển ngày đêm đối mặt vớisóng, gió… và nó vô cùng gần gũi với tâm linh, văn hóa tín ngưỡng và văn hóaứng xử của người Việt Nam, người phương Đông.Nếu khai thác được thế mạnhnày của các di tích thì du lịch Đồ Sơn sẽ có bước phát triển mới

Hơn nữa, bản thân các di sản văn hóa hiện có thể hiện khả năng phát triển

du lịch ở Đồ Sơn thực sự là một nguông tài nguyên nhân văn phục vụ cho địnhhướng lâu dài trong việc phát triển du lịch của quận Bởi giá trị văn hóa là mộtyếu tố quan trọng và có đóng góp rất lớn vào phát triển du lịch Do vậy cần phải

có kế hoạch nghiên cứu thống kê và đánh giá một cách nghiên túc, đầy đủ cácnguồn tài nguyên nhân văn đó Đồng thời tiến hành việc khai thác hoạt động dulịch tại các điểm di tích phải có quy hoạch và hợp lý mới đêm lại hiệu quả tốt

mà không ảnh hưởng xấu đến giá trị của tài nguyên nhân văn của du lịch ĐồSơn

Tiểu kết chương 1.

Ngày nay nói đến du lịch là nói đến một nhu cầu không thể thiếu của con người Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, mức sống của con người đượcnâng cao rõ rệt thì nhu cầu vui chơi, giải trí …càng trở nên đa dạng, phong phú

Du lịch cũng góp phần rất lớn trong sự phát triển kinh tế chung của mỗi quốcgia Nó không chỉ thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển mà còn tạocông ăn việc làm cho hàng ngàn người lao động góp phần giải quyết tình trạngthất nghiệp, nâng cao mức sống của người dân địa phương… Hiện nay cùng với

xu hướng quốc tế hóa, toàn cầu hóa các quốc gia còn mở rộng quá trình hộinhập Chính sự hội nhập ấy đã thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết nhu cầu giaolưu, tìm hiểu, học hỏi… lẫn nhau giữa các dân tộc Đây là những điều kiện rấtthuận lợi cho du lịch phát triển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn không chỉ ởViệt Nam mà còn ở hầu hết các quốc gia trên thế giới

Việt Nam – đất nước của hòa bình đã và đang mang trong mình một nềnvăn hóa phương Đông với bề dày lịch sử bốn nghìn năm, nền văn hóa đậm đàbản sắc dân tộc, đa dạng trong thống nhất mà không phải quốc gia nào cũng có.Với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, núi non sơn thủy hữu tình, con người thânthiện, mến khách và chính sách mở cửa của Đảng và nhà nước ta trong nhữngnăm qua du lịch nước ta không ngừng phát triển mạnh mẽ và gặt hái được nhiềuthành tựu đáng kể

Hải Phòng không chỉ được biết đến là thành phố trực thuộc Trung ươngcủa Việt Nam mà còn được biết đến như là một trung tâm du lịch đầy tiềm năng.Cùng với Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng là một trong ba thành phố phát triểnmạnh nhất miền Bắc với nhiều dự án lớn đã và đang được triển khai Với tàinguyên phong phú, vị trí địa lí thuận lợi, con người mến khách và một nền vănhóa có bề dày lịch sử … Nơi đây đã trở thành một trung tâm du lịch hấp dẫn dukhách trong và ngoài nước

Nói đến Hải Phòng không thể không nhắc tới Đồ Sơn – một điểm du lịchnổi tiếng của Hải Phòng Với đặc thù về địa hình núi rồng uốn, khu du lịch ĐồSơn nổi tiếng với những phong cảnh sơn thủy hữu tình, có đường bờ biển dài2.450 m được chia thành ba khu riêng biệt Điều hay nhất là cả ba khu vực đều

có nhiều di tích lịch sử giá trị, các dịch vụ du lịch hấp dẫn, hệ thống đường giaothông hiện đại thông suốt… Cùng với các di tích lịch sử văn hóa như Bến

Nghiêng, Bến tàu không số, Biệt thự Bảo Đại, … các công trình kiến trúc về tôngiáo tín ngưỡng cũng đóng góp một phần không nhỏ trong tài nguyên du lịchcủa Đồ Sơn Có thể kể đến như: Đền Bà Đế, Đền Nam Hải Thần Vương, ChùaHang … Các công trình này không chỉ mang ý nghĩa về đời sống tâm linh màcòn là một minh chứng về đời sống văn hóa của người dân Đồ Sơn từ quá khứđến hiện tại Nơi đây hàng năm đã và đang thu hút đông đảo khách du lịch từcác nơi đến tham quan Tiềm năng du lịch tại các di tích lịch sử tôn giáo to lớnnhư vậy nhưng hiện tại các điểm du lịch này khai thác chưa thực sự hiệu quả.Đặc biệt các hoạt động du lịch ở một số di tích lịch sử tôn giáo tín ngưỡng cònđơn lẻ, cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế, cở sở vật chất phục vụ cho du lịch cònthiếu Do đó tuy là một điểm du lịch rất hấp dẫn nhưng lượng khách đến đây cònchưa tương xứng, vai trò đối với sự phát triển của xã hội đặc biệt là du lịch cònhạn chế.

Xuất phát từ điều này nên tác giả đã mạnh dạn nghiên cứu, tìm hiểu vàđánh giá vai trò cũng như tiềm năng của du lịch nhân văn đối với sự phát triểnchung của khu du lịch ở Đồ Sơn Từ đó đề xuất một số giải pháp thu hút, hấpdẫn du khách góp phần thúc đẩy du lịch Đồ Sơn phát triển

CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN

DU LỊCH NHÂN VĂN TẠI ĐỒ SƠN, HẢI PHÒNG

2.1 Tiềm năng du lịch nhân văn tại Đồ Sơn Hải Phòng.

Đến với Đồ Sơn du khách không chỉ được thưởng thức những khung cảnhthơ mộng trữ tình nơi đây, được ngâm mình trong làn nước trong mát của biểnxanh Mà đến đây du khách còn được khám phá những công

trình kiến trúc, những di tích lịch sử văn hóa qúy giá

Do có vị trí địa lí quan trọng nên ngay từ những buổi đầu dựng nước conngười đã sớm biết đến mảnh đất Đồ Sơn Trải qua bao thăng trầm của lịch sửmảnh đất Đồ Sơn đã và đang thay đổi từng ngày nhưng những dấu tích lịch sử

và giá trị văn hóa thì vẫn còn đó Nó được nhân dân bảo tồn từ thế hệ này quathế hệ khác nhằm mục đích giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn, nhớ

ơn tổ tiên” Đồng thời thể hiện những giá trị văn hóa đặc sắc trong cuộc sốngsinh hoạt thường ngày của người dân Đồ Sơn Hiện nay quận Đồ Sơn có 5 ditích lịch sử, văn hóa, danh thắng cấp quốc gia, 4 di tích cấp thành phố và một số

lễ hội nổi tiếng…Trong đó bao gồm các di tích lịch sử tôn giáo tín ngưỡng, các

di tích lịch sử ghi lại dấu tích sự kiện trọng đại, những địa điểm gắn liền với têntuổi của các anh hùng dân tộc Ngoài các di tích lịch sử cấp thành phố,cấpquốc gia Đồ Sơn còn nổi tiếng với rất nhiều điểm tham quan du lịch hấp dẫnnhƣ : đền Bà Đế, Khu Casino – Đồ Sơn, Chợ Cầu Vồng, Biệt thự Bảo Đại, SuốiRồng, đền Cô Chín (đền Long Sơn) Nơi đây hàng năm thu hút rất đông kháchđến tìm hiểu, khám phá, nghiên cứu

2.1.1 Lễ hội.

Lễ hội chọi trâu.

Theo nghiên cứu đánh giá ở nước ta có tới hàng nghìn lễ hội độc đáo, trong

đó phần lớn chủ yếu tập chung ở miền Bắc Tại Hải Phòng cũng có rất nhiều lễhội nhưng tiêu biểu nhất là lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, hàng năm lẫ hội được tổchức vào ngày 9/8 âm lịch hàng năm Từ lâu nơi đây đã nổi tiếng với câu ca dao:

"Dù ai buôn đâu bán đâu,

Mồng chín tháng tám chọi trâu thì về,

Dù ai buôn bán trăm nghề,

Mồng chín tháng tám thì về chọi trâu"

Không biết từ bao giờ, câu ca mộc mạc trên đã trở thành tiếng gọi của quêhương, nhắc nhở người Đồ Sơn nhớ về nơi "chôn rau cắt rốn" Nơi có lễ hộitruyền thống "độc nhất vô nhị" tại Việt Nam Đó là Lễ hội chọi trâu được tổchức hàng năm tại quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng.

Lễ hội chọi trâu có từ bao giờ và bắt đầu từ đâu thì không ai biết, nhưngnhững truyền thuyết về lễ hội này thì có rất nhiều, mỗi truyền thuyết đều gắn vớimột sự tích kỳ bí khác nhau nhưng tất cả đều khẳng định: Hội chọi trâu là mỹtục hào hùng mang đậm tính thượng võ, tính táo bạo và lòng quả cảm rất độcđáo của người Đồ Sơn

Để có những ngày hội náo nức, người dân Đồ Sơn phải chuẩn bị rất côngphu trong khoảng 8 tháng trời Theo người dân Đồ Sơn thì điều quan trọng bậcnhất là việc tìm và nuôi dưỡng trâu Thông thường, sau Tết Nguyên đán, các sớichọi đều cử người có nhiều kinh nghiệm đi khắp nơi để mua trâu, có khi họ phảilặn lội hàng tháng trời vào các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Nam Định, Thái Bình,thậm chí lên tận Tuyên Quang, Bắc Cạn mới tìm được con trâu vừa ý

Qua nhiều năm lặn lội tìm mua trâu, người Đồ Sơn nhận thấy rằng, nhữngcon trâu mua được ở chợ Gồi (Nam Định), Thủy Nguyên (Hải Phòng), Thanh

Hà (Hải Dương) thường "giật" giải nhiều hơn Bởi thế, cứ sau Tết âm lịch hằngnăm, người Đồ Sơn lại đổ xô đến những địa phương trên lùng mua trâu

Một chủ trâu có nhiều năm kinh nghiệm cho biết: "Chọn trâu là một côngviệc cầu kỳ và tỷ mỉ, trâu đủ tiêu chuẩn phải là những con trâu đực khỏe mạnh,

có khả năng chống chịu được đòn của đối phương (nghĩa là phải gan lỳ) Thôngthường, những chú trâu da đồng, lông móc, một khoang bốn khoáy, hàm đen,tóc tráp (lông trên đầu cứng, dày để tránh nắng) là trâu gan Trâu phải có ứcrộng, cổ tròn dài và hơi thu nhỏ về phía đầu, lưng càng dày, càng phẳng càng

thấy trâu nhà cốt để trâu chọi khôi phục bản năng hoang dã, đơn độc của nó.Trường huấn luyện trâu thường là những bãi đất rộng, có nhiều người đứngxung quanh gõ chiêng trống và hò hét.

Khi huấn luyện, người ta còn phủ cờ đỏ lên đầu trâu, mình trâu để cho trâuquen dần với không khí của ngày hội Người huấn luyện còn dạy cho trâu cónhững miếng đánh hay, đòn hiểm và độc đáo Sau khi huấn luyện, trâu nào đượcchọn làm trâu chọi sẽ được gọi một cách tôn kính là "ông trâu" Trâu nào đoạtgiải nhất, được tôn lên thành "cụ trâu"

Ở Đồ Sơn, phường nào cũng có người mê trâu chọi, có kinh nghiệm tìmmua trâu, chăm sóc, huấn luyện trâu chọi, những người này được coi là nghệnhân Trong ngày lễ hội, tên của họ được nhắc đến với tư cách là chủ của "ôngtrâu"…

Mở đầu hội chọi trâu là lễ tế thần Điểm Tước (vị thuỷ thần, và cũng làThành hoàng làng của cả vùng Đồ Sơn) Lễ tế thần ngày hội chọi trâu là lễ lớnnhất trong năm của người Đồ Sơn Thời gian gần đây, những thủ tục của phần lễngày càng bị xem nhẹ, đơn giản hóa Tuy nhiên, phần hội chọi trâu luôn có sứchấp dẫn lạ kỳ thu hút đông đảo du khách bốn phương đến cổ vũ

Vào hội, ai cũng náo nức, hồi hộp, chờ đợi… Từ hai phía của sới chọi,

"ông trâu" được dẫn ra có người che lọng và múa cờ hai bên Khi hai "ông trâu"cách nhau 20m, người dắt nhanh chóng rút "sẹo" cho trâu rồi khẩn trương thoát

ra ngoài sới chọi Hai trâu lao vào nhau với tốc độ khủng khiếp, hai đôi sừngđập vào nhau kêu chan chát Cứ thế, hai trâu chọi nhau quyết liệt giữa tiếng hòreo vang dậy của hàng ngàn khán giả

Kết thúc hội chọi trâu là một cuộc rước giải trâu nhất về đình làm lễ tếthần Cuộc rước này phải có tất cả mọi người dân Đồ Sơn (cả chủ trâu thuacuộc) biểu thị sự đoàn kết, vô tư, cùng đồng lòng mừng ngày vui chung Trâunhất hàng tổng được phần thưởng là một lá cờ vóc hồng thêu hai chữ "ThượngĐẳng" bằng kim tuyến, một bát hương bằng đá xanh đem theo đám rước trở về.Theo tập tục của địa phương, các trâu tham gia chọi, dù thắng, dù thua, đềuphải giết thịt, dân Đồ Sơn lấy một bát tiết cùng một ít lông của trâu (mao huyết)

để cúng thần, sau đó đổ xuống ao để tiễn thần Du khách đến dự lễ hội có thểmua thịt trâu về ăn để cầu may và chúc phúc…

Với những nét văn hóa truyền thống độc đáo vốn có, Lễ hội chọi trâu ĐồSơn đã trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo thu hút du khách bốn phươngđến với Hải Phòng Năm 2000, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được Nhà nước côngnhận là một trong 15 lễ hội lớn của cả nước

Lễ hội đua thuyền Rồng.

Ngày 29-1 (tức mồng 4 hằng năm), tại Hải Phòng đã diễn ra lễ hội đuathuyền rồng Đồ Sơn thu hút hàng nghìn du khách đến xem Đây là lễ hội mùaXuân đầu tiên mở đầu hàng loạt lễ hội dân gian sau Tết Nguyên đán của các địaphương thuộc thành phố Hải Phòng

Thuyền rồng để vua dùng gọi là "thuyền ngự" Thuyền rồng trong lễ hộidân gian mang ý nghĩa linh thiêng, trang trọng Đặc biệt, ở những lễ hội thờ các

vị anh hùng dân tộc, võ tướng, có công đức thì theo ý niệm dân gian, chính cácNgài đã về "ngự" trên thuyền để việc cầu phúc, cầu sức khỏe, an khang thịnhvượng của người tổ chức hội, dự hội, xem hội được như ý nguyện Dân đi biểnCát Bà, Cát Hải, Đồ Sơn thường tổ chức đua thuyền hình rồng khi kết thúc vụ

cá Bắc mở đầu vụ cá Nam khoảng tháng 4, 5 dương lịch tạo thành nét văn hóabiển độc đáo Dịp lễ cúng thần nước hay hạ thủy con thuyền cũng là thời điểmđua thuyền của cư dân ven sông, biển tại khu nghỉ mát nổi

xuôi gió, tôm cá đánh bắt được nhiều Lễ hội chính của đảo Dáu thường được tổchức vào các ngày mồng7, 8,9,10 tháng hai âm lịch hằng năm Đó cũng là lúctiết trời thay đổi để ngư dân chuẩn bị bước vào mùa cá mới Trong các ngày lễhội, ngày mồng 9 là ngày chính hội, với phần lễ đặc trưng là tục rước đèn vềđêm và tế lễ, thả thuyền giấy.

Theo người Đồ Sơn, rước đèn về đêm là rước thần hiển linh để phù hộ chonhân dân trong vùng Lễ rước đèn bắt đầu từ 23 giờ đến sáng Cho dù trong tiếttháng 2 sóng biển nổi lên rất mạnh nhưng người dự hội vẫn thắp đèn trên biển.Đêm ấy, cả đảo Dáu lung linh trong ánh lửa từ những ngọn đèn và trong ánh lửa,người đồ Sơn muốn gửi gắm ước mơ của mình vào thiên nhiên, vào cõi tâm linhmong cho những chuyến đi biển về khoang thuyền đầy ắp cá, tôm

Đến với Hòn Dáu là đến với không gian tĩnh lặng của thiên nhiên, du kháchthả hồn theo tiếng xào xạc của cây lá, tiếng sóng biển nhẹ nhàng vỗ vào bờ đá.Vượt qua đoạn đường nhỏ khoảng 20 m, du khách sẽ đặt chân đến trung tâm củađảo với những con đường uốn lượn quanh co Hai bên đường cây cối đan xenchằng chịt khiến du khách cảm thấy mình đang lạc giữa màu xanh huyền diệucủa núi rừng và điều mà người dân Đồ Sơn cho là linh thiêng và tôn trọng vịthần đảo: đó là không ngắt lá, bẻ cành cây trên đảo; chính vì thế cây cối trên đảokhông bị chặt phá, bốn mùa xanh tốt Theo con đường nhỏ khoảng gần 600m, dukhách sẽ đến với hải đăng đảo Dáu Đó là một toà nhà 2 tầng và chính giữa toànhà là tháp đèn Ngọn hải đăng anh hùng trên biển hằng ngày dẫn dắt tàu thuyền

ra vào cảng Hải Phòng đã từng là nơi oanh tạc của máy bay Mỹ Sau nhiều lầnxây dựng, tu sửa để có vóc dáng như ngày hôm nay, ngọn hải đăng đã trở thànhđiểm du lịch hấp dẫn trên đảo Bước lên cầu thang gỗ xoáy tiến ra hành lang củangọn đèn, phóng tầm mắt nhìn ra phía biển, du khách sẽ thấy núi non Đồ Sơnthấp thoáng, từng đàn én chao liệng trên mặt biển, xa xa là những con tàu lớnngày đêm cần mẫn đi trên biển

Lễ hội Chùa Hang

Chùa Hang có tên chữ là Cốc tự, xưa thuộc địa bàn Vạn Tác, xã Đồ Sơn,huyện Nghi Dương, phủ Kinh Môn, đạo Hải Dương; nay thuộc phường VạnSơn, Quận Đồ Sơn

Chùa Hang phần xây mới

Chùa Hang là chùa thiên tạo lớn của Đồ Sơn, theo truyền ngôn có từ trướccông nguyên Nhà sư Bần – tên dân dã người nước Thiên Trúc theo thuyền đitruyền bá đạo Phật đã đến cư trú tại hang và mở chùa Dân Đồ Sơn vẫn truyềnrằng sư Bần còn dựng chùa Bần trên núi Mẫu Sơn, sau người viên tịch ở chùaHang.Nhiều thơ ca về chùa Hang Đồ Sơn hiện còn lưu:

“Chùa Hang , động Phật, hang Dơi

Bốn phương tám hướng chẳng nơi nào bằng

Chùa hang cảnh Phật nhiệm mầu

Ấy là Bụt mọc hay bầu Tiên xây”

Chùa Hang Đồ Sơn cùng với miếu Thị Đa ở Cốc Liễn, Kiến Thụy gần đóthờ Chử Đồng Tử là những chứng tích quí liên quan đến quá trình đạo Phật dunhập vào nước ta khoảng những năm trước Công Nguyên

2.1.2 Các du tích lịch sử cách mạng.

Bến tàu Không số -K15.

Cảnh đẹp ở khu du lịch Đồ Sơn không chỉ là những đồi thông và bãi tắmtrải dài, mà nơi đây còn ẩn chứa tiềm năng du lịch rất phong phú, thu hút dukhách đến tham quan Bến tàu Không số là một trong những điểm du lịch hấpdẫn đó

Bến tàu không số - K15 dưới chân đồi Nghinh Phong thuộc khu III ĐồSơn, nơi xuất phát của những con tàu không số chở hàng hóa, vũ khí chi việncho chiến trường miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ, vừa được

Bộ văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia Cách đây gần nửa thế kỷ, năm 1959 quân đội nhân ta đã thành lập haiđường vận chuyển chiến lược nhằm chi viện sức người sức của cho đồng bào vàchiến sỹ miền Nam, một trên bộ và một trên biển, vượt núi Trường Sơn và

hai trong lịch sử dân tộc Cũng bắt đầu từ đây xây sựng những con tàu không sốlúc ẩn lúc hiện như thần thoại, hàng trăm lượt tàu xuất phát từ địa điểm này, chởkhông biết bao nhiêu hàng hóa, vũ khí chi viện cho miền Nam ruột thịt, đánhgiặc thắng lợi, góp phần vào chiến thắng 30/4/1975, giải phóng hoàn toàn miềnNam thống nhất nước nhà.

Ngày nay, những ai có dịp đến Đò Sơn, khi đến thung lũng Xanh dưới chânđồi Nghinh Phong đều thấy tượng đài kỷ niệm di tích lịch sử đường Hồ ChíMinh trên biển lồng lộng và trang trọng giữa mây trời Đây là công trình đượcxây dựng và hoàn thành đứng dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng Hải Phòng Giữamàu xanh của núi đồi Đồ Sơn trong tiếng rì rào của sóng biển, di tích K15 làbiểu tượng anh hùng ca ngợi làng quả cảm, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì Tổquốc của cán bộ chiến sĩ trên cán bộ chiến sỹ teen những con tàu không số nămxưa Hiện, K15 còn lại những cột bê tông trường tồn như nốt nhạc của bài ca đicùng năm tháng, khắc ghi chiến cốn chói lọi, đánh dấu trang sử hào hùng củaquân đội ta

Tượng đài kỷ niệm đường Hồ Chí Minh trên biển và di tích bến tàu không

số K15 trong những năm gần đây đón hàng nghì lượt khách đến tham quan,không những mở hướng phát triển du lịch mà còn trở thành địa chỉ giáo dụctruyền thống lịch sử cho các thế hệ trẻ hôm nay, nhỡ về những chiến công chóilọi của quân và dân ta, chung sức đồng lòng chiến đấu xây dựng Đồ Sơn ngàycàng phát triển, xứng đáng là trọng điểm du lịch quốc gia

Bến Nghiêng – biểu tượng chiến thắng.

Bến Nghiêng tọa lạc giữa phong cảnh hữu tình, sau lưng là ngọn núi thuộcdải Cửu Long, phía trước là bãi tắm khu II trong ra cửa biển “Ba Lộ”, nơi thế kỷ

11 vua Lý Thánh Tông từng ngự du thị sát để bảo vệ bờ cõi, rồi cho xây dựngtháp Tường Long

Ngày 15/5/1955, tại bến Nghiêng những lính Pháp cuối cùng rút khỏi ViệtNam Từ đây, Hải Phòng và miền Bắc sạch bóng quân xâm lược và bến Nghiêngtrở thành di tích minh chứng cho thắng lợi hoàn thành sau 9 năm kháng chiếnchống Pháp của quân và dân ta

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bến Nghiêng trở thành bếntàu phục vụ vận tải tiếp tế hàng hóa cho cuộc chiến đấu bảo vệ đảo Hòn Dáu,

nơi được coi là mắt ngọc của Tổ quốc có nhiệm vụ soi sáng, dẫn đường cho cácthuyền tàu ra vào, cập bến cảng Hải Phòng.

Năm 2005, biểu tượng của bến Nghiêng được thành phố xây dựng và hoànthành vào dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13/5/1955 –13/5/2005)

Hằng năm, nhất là vào dịp khai hội đảo Dáu và mùa du lịch, hàng nghìnlượt người đến tham và xuống tà ra đảo Dáu và đến các vùng lân cận

Đây là dịp để mỗi người dân thành phố, khách du lịch trong và ngoài nướchiểu hơn địa danh lịch sử này, góp phần tuyên truyền, giữ gìn di tích bếnNghiêng

2.1.3 Các di tích lịch sử văn hóa.

Đền Bà Đế - điểm du lịch văn hóa tín ngưỡng.

Đền Bà Đế nằm ở chân núi Độc, thuộc phường Ngọc Hải, Quận Đồ Sơn,

Tp Hải Phòng Đền Bà Đế là một trong những đền nổi tiếng về danh thắng vàlinh thiêng

Ðền thờ bà Đế - vợ chúa Trịnh Giang Ðền bà được vua Tự Ðức về thăm vàban sắc phong “Ðông Nhạc Ðế Bà - Trịnh chúa phu nhân”

Ðền có cấu trúc giản dị nhưng thanh thoát và trang nhã, nép mình vào lưngnúi, trước mặt là biển khơi bao la, tạo nên một kỳ quan thiên nhiên độc đáokhông thua gì “Nam thiên đệ nhất động - Chùa Hương”

Như bao đình chùa, miếu mạo ở nước ta thường được hình thành bắt nguồn

từ một sự tích Tương truyền vào năm 1718, ở phía đông nam vùng Ngọc ÐồSơn có đôi vợ chồng họ Ðào, đã hai mươi năm không có con Hai vợ chồng tuthân, tích đức, cầu xin trời phật cho một mụn con Trời phật động lòng, chứnggiám, rồi báo mộng cho người vợ được mang thai Tròn ngày, tròn tháng, đứa bé

mượt mà, chúa truyền cho quân lính đi tìm người hát Khi gặp được bà với vẻđẹp nghiêng nước nghiêng thành, chúa yêu mến và quyến luyến không rời Khi

về kinh đô, chúa có hẹn ngày về đón bà

Bà mang thai, trong lòng rất lo sợ, ngày đêm trông ngóng thuyền hoa củachúa Hàng Tổng biết chuyện đòi phạt tiền Nhà nghèo không có tiền nộp phạt,hàng tổng đem bà ra khu núi Ðộc rồi dìm bà xuống biển

Trước khi chết, bà ngửa mặt lên trời khóc than rằng: "Phận gái thân cô, gặpchúa yêu thương tôi đâu dám chống, nhìn mẹ cha, hàng xóm tôi đâu dám quên.Xin trời phật chứng giám cho lòng con Khi con bị dìm xuống nước, nếu có oan

ức, trời phật cho con nổi lên ba lần"

Quả nhiên bà nổi lên ba lần, mọi người ai nấy đều kinh sợ Sau một tháng,thuyền hoa của chúa về rước bà về kinh Biết chuyện oan khuất, chúa TrịnhGiang cho xây đền, lập đàn giải oan cho bà Ðền bà được vua Tự Ðức về thămban sắc phong: Ðông Nhạc Ðế Bà - Trịnh chúa phu nhân

Người đời sau thương tiếc nhiều danh nhân đã đề thơ ca ngợi:

"Lòng sáng như băng trời đất biết

Nỗi niềm thành kính quỷ thần hay

Ðế Bà hương lửa nghìn thu ấy

Ðể giải hồn oan cõi thế này"

Lễ hội chính của đền Bà Đế diễn ra váo các ngày 24,25,26 tháng 2 âm lịchhàng năm, nhưng đối với người dân Hải Phòng thì cứ vào sau dịp Tết nguyênđám, đền Bà Đế lại là một địa chỉ tín ngưỡng không thể không đến Ngày ngườiHải Phòng và những vùng lân cận, ai cuãng xem đó là điểm đến của những ngàyđầu năm mới Lễ hội đền Bà Đế đã góp phần làm sôi động hơn các hoạt động lễhội ở Đồ Sơn

Từ bấy đến nay, khách thập phương tấp nập trẩy hội đền Bà Ðế Người tađến để xin tài, xin lộc và đặc biệt cùng bà giải mọi nỗi oan khuất mà mình gặpphải

Đền Nghè – không gian văn hóa đậm bản sắc dân tộc.

Nói đến Đền Nghè, người Hải Phòng ai cũng biết đó là một ngôi đền có từlâu đời của quận Lê Chân, nhưng Hải Phòng vẫn còn một ngôi dền Nghè khác ởvùng đất Đồ Sơn Từ ngã ba đường Lý Thánh Tông theo đường Suối Rồng vồng

về phía Vạn Hương, ngay cạnh UBND phường, mọi người có thể dễ dàng nhận

ra đền Nghè Đền được xây dựng ở lưng chừng núi, nơi đất – biển – trời giaohòa Đền Nghè là nơi được người dân Đồ Sơn coi trọng vì nơi đây thời “lục vịtiên công” – 6 dòng họ đầu tiên đã đến đây lập nên đất Đồ Sơn.

Đây cũng là nơi thờ cúng các vị thần hoàng của Đồ Sơn, trước và sau lễ hộichọi trâu, đền là nơi nhân dân và các giáp, các phường tập chung về để tế lễ.Ngược theo dong lịch sử mới thấy được hết sự độc đáo và tâm linh của ngôi đềnnày, trước năm 1945 tổng Đồ Sơn có 2 xã, 5 làng, làng nào cũng có đình, đếnriêng song hầu như tất cả chỉ có duy nhất một vị thành hoàng Vị thành hoàngchung của người dân Đồ Sơn xưa được cả làng, xã xây dựng lên để thờ là thầnĐiểm Tước Vị thần được triều đình phong kiến sắc phong là “Thượng đẳngthần” cho nên đền thờ ngài gọi là “Thượng đẳng từ” hay còn gọi là đền Nghè

Di tích đền Nghè hội tụ đủ cả hai yếu tố vật thể và phi vật thể để trở thànhmột di sản văn hóa rất có giá trị, được xây dựng và tồn tại trong một không gianvăn hóa mang đạm bản sắc dân tộc

Chùa Thiên Phúc.

Theo lời truyền trong nhân dân, chùa Thiên Phúc được khởi dựng từ nămnguyên văn hóa Lý Trần Trong cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên (thế kỷ13) Đức Trần Hưng Đạo đã dẫn quân đi qua khu vực này, do đó khi người quađời, nhân dân địa phương đã lập nơi thờ tự tại chùa như một vị bồ tát cứu dân độthế

Đến thời Lê – Trịnh, được sự tham gia của đông đảo nhân dân trong vùng,các vị sư đã đứng lên tu tạo tượng Phật, làm mới Thập điện minh vương TọaPhạt điện cao ráo, tòa ngang dãy dọc khang trang mua sắm thêm đồ thờ Trảiqua quá trình lịch sử, chùa Thiên Phúc luôn là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linhcủa công đồng làng xã, cầu cho yên biển lặng, cuộc sống ấm no Từ khi có Đảng