Giải pháp nâng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS hoàng diệu

CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phỳc ĐƠN ĐỀ NGHỊ XẫT, CễNG NHẬN SÁNG KIẾN Năm: 2016 Kớnh gửi : Hội đồng thẩm định sỏng kiến Quận Lờ Chõn Đồng kớnh gửi: Hội

CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phỳc

ĐƠN ĐỀ NGHỊ XẫT, CễNG NHẬN SÁNG KIẾN

Năm: 2016

Kớnh gửi : Hội đồng thẩm định sỏng kiến Quận Lờ Chõn

Đồng kớnh gửi: Hội đồng thẩm định sỏng kiến trường THCS Hoàng Diệu

Họ và tờn: Phạm Thị Thanh Dịu

Chức vụ, đơn vị cụng tỏc: Giỏo viờn – Trường THCS Hoàng Diệu

Tờn sỏng kiến: Giải Phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu

Lĩnh vực ỏp dụng sỏng kiến: Giảng dạy văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCSHoàng Diệu

Sỏng kiến: “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu

cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu” là sản phẩm của cỏ nhõn tụi Tụi xin

mạnh dạn được trỡnh bày vấn đề này và rất mong nhận được những ý kiến đúnggúp quý bỏu của cỏc cấp lónh đạo, cỏc bạn đồng nghiệp để đề tài của tụi đượchoàn thiện tốt đẹp hơn!

1 Túm tắt trỡnh trạng giải phỏp đó biết

Tụi đó triển khai giải phỏp tổng quỏt trờn thành sỏu giải phỏp nhỏ sau:

Giải phỏp1 Bước đầu tiên giáo viên cần giúp học sinh biết cách xác định

đúng yêu cầu của đề bài để xây dựng hướng làm bài

*Ví dụ :

Đề bài:

Mỗi khi Tết đến xuân về đất trời tràn ngập không khí đầm ấm và vui tươi Emhãy bày tỏ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương em

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Học sinh xác định đỳng được yêu cầu, nội dung, phạm vi, tớnh chất của đềbài

Tôi thấy cần phải định hướng cho các em , trên đây là đề bài biểu cảm cảnh

là như thế nào ? Là bao gồm nhiều cảnh nhỏ, lẻ , hợp lại Vậy biểu cảm về cảnh

đẹp của mùa xuân trên quê hương là cảnh : con đường , cụng viờn, vườn hoa,cánh đồng , dòng sông ,vườn tược , cây đa , giếng nước , sân đình , những mái

ấm gia đình

- Xác định cảnh được biểu cảm vào thời gian nào ? không gian nào?

Vẻ đẹp của mùa xuân Tràn ngập lên khung cảnh đó là hương sắc mùaxuân : tinh khôi ,rực rỡ, quyến rũ , quyện vào lòng người nồng say men rượucuộc sống

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Do thời gian trờn lớp cú hạn, nờn giỏo viờn thường thực hiện giải phỏp này

rất nhanh, dẫn đến một số học sinh yếu kộm, tiếp thu đề chậm chưa kịp hiểu đề,làm sai yờu cầu của đề bài, chỳng ta vẫn gọi những trường hợp đú bằng hai tiếngngắn gọn: lạc đề Vậy làm thế nào để khắc phục hiện tượng này?

Thứ nhất khi ra đề bài chỳng ta phải lựa chọn từ ngữ dễ hiểu, phự hợp vớimọi đối tượng học sinh, thứ hai chỳng ta phải biết định hướng cho cỏc em đọc kĩ

đề, bỏm sỏt cỏc từ ngữ của đề bài, để nắm được chớnh xỏc yờu cầu của đề bài, từ

đú sẽ định hướng đỳng để cỏc em làm bài tốt hơn

Giải phỏp2 Giỏo viờn hướng dẫn cách tìm ý cho bài văn biểu cảm.

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Sau khi học sinh đã xác định được yêu cầu của đề , xác định chính xác đối

tượng biểu cảm Để định hướng cho các em viết bài được tốt chúng tôi hướng

dẫn học sinh bước tìm ý cho bài văn biểu cảm

- Bộc lộ cảm xúc chung về đối tượng biểu cảm Sau đó vận dụng hai phươngthức tự sự và miêu tả , tái hiện vẻ đẹp của đối tượng một cách cụ thể hơn ở cáckhía cạnh khác nhau của đối tượng , qua đó bộc lộ tình cảm thái độ của ngườiviết

-Thể hiện được tình cảm chân thành , trọn vẹn với đối tượng biểu cảm , các

em phải xác định được đặc điểm của đối tượng biểu cảm Có hiểu chính xác về

đối

tượng thì dòng cảm xúc chi phối mới có sự định hướng chính xác cho tình cảmcủa người làm bài văn biểu cảm

- Các em biết biểu cảm cụ thể từng khía cạnh của đối tượng biểu cảm Ví dụ:

Em hãy bày tỏ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân quê hương em ( bao gồm :con

đường, cụng viờn, vườn hoa, cánh đồng , dòng sông , vườn tược , cây đa , giếng

nước , sân đình , những mái ấm gia đình )

- Hướng dẫn học sinh tỡm ý để viết lời văn nhận xét , đánh giá , bộc lộ cảm xúc, các em phải biết diễn đạt cho trong sáng , giàu cảm xúc và sử dụng linh hoạtcác biện pháp tu từ , để người đọc, người nghe tái hiện được chân dung đối t-ượng và vẻ đẹp , tình cảm , sức sống niềm tin toát ra từ chân dung đó

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Khi chỳng ta thực hiện giải phỏp này, học sinh sẽ biết cỏch tỡm ý cho bàivăn biểu cảm, tuy nhiờn nếu chỳng ta khụng biết cỏch định hướng khộo lộo, họcsinh sẽ dập khuụn theo đỳng như lời thầy cụ mà khụng cú sự sỏng tạo của bảnthõn, dẫn đến kết quả cỏc em viết ra những văn bản cú nội dung và cỏch trỡnhbày khỏ giống nhau Nờn chấm dứt tỡnh trạng này bằng cỏch giỏo viờn địnhhướng cho học sinh tự tỡm ý, để phỏt huy khả năng tự tỡm tũi và sỏng tạo, khụngnờn cho cỏc em chộp cỏc ý của thầy cụ, rồi yờu cầu cỏc em học thuộc và đưa vàobài làm, làm như vậy là ỏp đặt, là điều cấm kị trong giải phỏp dạy học theohướng phỏt triển năng lực

Giải phỏp 3 Rèn luyện kỹ năng diễn dạt cho học sinh trong văn biểu cảm

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Hướng dẫn học sinh vận dụng được hai phương thức tự sự và miêu tả, diễn đạt

như thế nào để từng lời văn thấm sâu vào con tim người đọc , sâu đậm như chấtdinh dưỡng thấm sâu vào lòng đất , để nuôi những mầm xanh hứa hẹn một ngày

đơm hoa , kết trái

- Tôi luôn động viên học trò ,và thường sửa nhiều câu diễn đạt cho các em.Với những đối tượng khá , giỏi hầu hết các em có văn hoá đọc cao nên vốn từkhá phong phú , diễn đạt trong sáng, mạch lạc, giàu hình ảnh Mặt khỏc đượcrốn luyện nhiều, kĩ năng viết của cỏc em sẽ tiến bộ, nõng cao khả năng diễn đạtgiàu cảm xỳc Đú chớnh là đặc trưng riờng của văn biểu cảm

Khi rèn kĩ năng diễn đạt cho các em , chúng tôi đặc biệt chú ý đến các phép

so sánh , nhân hoá trong đoạn văn Vận dụng thành thục hai phương thức tự

sự và miêu tả để biểu cảm về đối tượng Nếu như văn miêu tả chỉ dừng lại ở việctái hiện chân dung đối tượng , thì văn biểu cảm phải biểu đạt được tình cảm mộtcách sâu sắc và chân thành về đối tượng đó Chính vì thế để diễn đạt một đoạnvăn biểu cảm khó hơn nhiều , yêu cầu về sự biểu đạt cao hơn Chúng tôi hướngdẫn các em sử dụng từ ngữ biểu cảm kết hợp với các dấu chấm than để biểu đạt

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Tuy nhiên khi thực hiện giải phỏp này, chúng tôi nhận thấy ở một số em vốn

từ quá ít , diễn đạt lủng củng , nghèo cảm xúc và hình ảnh , hiện tượng lặp từ cònnhiều Vậy chúng ta phải làm gì ? Chỉ còn một cách là trau dồi vốn từ cho các

em Trau dồi bằng cách nào ? Chúng tôi chọn một số tư liệu trích trong các vănbản giàu tính biểu cảm cung cấp cho học sinh

* Ví dụ : “ Mẹ tôi , giọng khàn đặc , từ trong màn nói vọng ra : - Thôi , hai đứaliệu mà đem chia đồ chơi ra đi Vừa nghe thấy thế ,em tôi bất giác run lên bầnbật , kinh hoàng đưa cặp mắt tuyệt vọng nhìn tôi Cặp mắt đen của em lúc nàybuồn thăm thẳm , hai bờ mi đã sưng mọng lên vì khóc nhiều Đêm qua, lúc nàochợt tỉnh, tôi cũng nghe tiếng nức nở , tức tưởi của em Tôi cứ phải cắn chặt môi

để khỏi bật lên tiếng khóc to, nhưng nước mắt cứ tuôn ra như suối , ớt đầm cảgối và hai cánh tay áo

Sáng nay dậy sớm , tôi khẽ mở cửa rón rén đi ra vườn , ngồi xuống gốc câyhồng xiêm Chợt thấy động phía sau, tôi quay lại: em tôi đã theo ra từ lúc nào ?

Em lặng lẽ đặt tay lên vai tôi Tôi kéo em ngồi xuống và khẽ vuốt lên mái tóc ”

( Cuộc chia tay của những con búp bê- Khánh Hoài )

Chúng tôi hướng dẫn các em tìm hiểu sâu một vài đoạn văn như thế , phântích những từ ngữ có tác dụng biểu đạt cảm xúc “run lên bần bật” , “kinhhoàng” , “thăm thẳm” , “nức nở” , “tức tưởi” , để thấy được nỗi đau đớn tuyệtvọng của Thuỷ khi bố mẹ chia tay Từ đó khơi dậy trong trái tim các em sự xúc

động trước nỗi đau đến xé lòng của bé Thuỷ Tạo hứng thú cho các em đi sâuvào khám phá thế giới nội tâm nhân vật , kích thích các em thích tìm những lờivăn , từ ngữ giàu sắc thái biểu cảm ( Đặc biệt là việc sử dụng các từ láy gợi âmthanh và hình ảnh )

Khi học sinh hứng thú với nhứng tư liệu chọn lọc Tôi hướng dẫn học sinhbằng cách đưa ra một vài hình ảnh biểu cảm Yêu cầu các em vận dụng các biệnpháp nghệ thuật tu từ : so sánh , nhân hoá một cách linh hoạt tạo cho lời văn giàuhình ảnh Từ đó cảm xúc được thăng hoa để diễn đạt những lời văn giàu hỡnhảnh

Giải phỏp 4 Rèn luyện kĩ năng dựng đoạn văn biểu cảm

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Học sinh được rốn kĩ năng dựng đoạn văn biểu cảm

- Cỏc em biết cần phải dựng đoạn văn như thế nào ? Dựng đoạn văn tức là cáchsắp xếp các lời văn diễn đạt sao cho phù hợp , lô gíc, chặt chẽ, mạch lạc Cónhữnh học sinh không xác định được đối tượng biểu cảm Biểu cảm như thế nào

? Vận dụng phương thức nào để biểu cảm ?

* Ví dụ Tôi xin được dẫn ra một đoạn văn của một em học sinh giỏi lớp 7Viết một đoạn văn từ 6-8 câu thể hiện cảm xúc của em về trận mưa rào mùa hạ Bạn hãy nhìn kìa ! Anh nắng vàng rực rỡ chợt tắt Mặt trời đỏ rực nhưmột quả cầu lửa đang khép màn đi ngủ Ông trời mặc áo giáp đen xung trận thật

là hùng dũng ! Sấm ghé xuống sân cười khanh khách nghe thật vui tai ! Mưarơi ! Giọt bay ! Giọt ngã ! Từng ngôi nhà đang khoác vai nhau nhảy múa trong

vũ hội mưa dập dìu trong tiếng nhạc ru dương Dưới lòng đường từng đoànngười với chiếc áo mưa trông “ngồ ngộ” như những chú chim cánh cụt đang bơidưới tuyết Bạn ơi ! Thích quá ! Mát quá ! Tôi như được uống không khí mát

mẻ , từ những dòng suối tinh khiết trong ngần , rộn vang tiếng nhạc

Như vậy các em đã xác định được đối tượng biểu cảm là trận mưa ràodiễn ra vào mùa hè Các em vận dụng linh hoạt hai phương thức tự sự và miêu tả

để biểu cảm về trận mưa rào Với những hình ảnh tiêu biểu : ông mặt trời , bầutrời , sấm , mưa rơi , con người Khép lại đoạn văn là lời nhận xét , đánh giá

- Định hướng được cho học sinh , một trong những kĩ năng , kỹ xảo khi dựng

đoạn văn biểu cảm là cảm xúc thể hiện phải tăng tiến dần , cái sau cao hơn cái ước Lời kết lại đoạn văn phải là hình ảnh gợi cảm và đọng cảm xúc , tạo được sựxốn xang , chấn động tâm hồn người đọc , người nghe

Theo cách hướng dẫn như trên , chúng tôi đã hướng dẫn học sinh dựng

đoạn văn biểu cảm rất thành công Các em bắt đầu hứng thú luyện tập viết đoạnvăn Chất lượng của từng bài viết nâng lên rõ rệt , đó chính là niềm vui , niềmhạnh phúc của mỗi giáo viên ngữ văn chúng tôi

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Một số em chưa biết vận dụng linh hoạt phương thức tự sự và miêu tả để biểu

cảm Có em sa vào kể lể dài dòng , chỉ đưa ra một loạt các sự việc có liên quan

đến đối tượng mà không đưa ra một ý kiến nhận xét , đánh giá về đối tượng Không biểu đạt được cảm xúc hay tái tạo một ấn tượng sâu đậm về đối tượng Vậy làm thế nào để dựng được đoạn văn biểu cảm ? Trước hết các em phải xác

định được đối tượng biểu cảm ? Đặt đối tượng biểu cảm vào không gian , thờigian nào ?

Hướng dẫn học sinh biểu cảm những khía cạnh nào của đối tượng ( tìm ý) và đặcbiệt rèn kỹ năng diễn đạt trong văn biểu cảm Tức là khâu tóm lại các giải phỏp,kết hợp chặt chẽ từng khâu , từng bước , mới thực hiện được kỹ năng dựng đoạnvăn biểu cảm

Giải phỏp 5 Luyện lời văn chuyển đoạn , liên kết đoạn trong văn biểu cảm

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Học sinh biết cỏch chuyển ý liên kết bằng cách nối không gian với khônggian

* Vớ dụ:

Bạn hãy nhìn kìa ! Anh nắng vàng rực rỡ chợt tắt Mặt trời đỏ rực nh mộtquả cầu lửa đang khép màn đi ngủ Ông trời mặc áo giáp đen xung trận thật làhùng dũng ! Sấm ghé xuống sân cười khanh khách nghe thật vui tai ! Mưa rơi !Giọt bay ! Giọt ngã !

Như vậy chúng tôi đã hướng dẫn các em chuyển đoạn từ không gian trời nắngsang không gian trời mưa rất nhẹ nhàng biểu cảm

- Học sinh biết cỏch chuyển ý liên kết đoạn bằng cách vận dụng sự cảm nhậnqua các giác quan khác nhau : thính giác , thị giác , cảm giác v v

* Ví dụ :

Tôi đang chiêm ngưỡng vườn xuân lao xao , rì rào trong làn gió sớm Tôilắng nghe đâu đây thoang thoảng mùi hương của hoa hồng , hoa cúc , hoa lan,quyện vào nhau quyến rũ đến lạ lùng ! Thơm quá ! tuyệt vời quá ! Chị gió nhẹnhàng đưa mùi hương trái cây bay tới Tôi muốn uống cả không gian ngọt lịmcùng hương vị sức sống mùa xuân

- Cỏc em cũn biết chuyển ý bằng cách nối âm thanh với không gian :

* Ví dụ

Chiều ! Chiều rồi ! Một chiều êm ả như ru Thoang thoảng đâu đây tiếng sáodiều vi vu trong gió Hoàng hôn buông xuống bản làng êm như một giấc mộng Tôi lặng nhìn cánh cò chao lượn trên biển lúa vàng rực rỡ , lắng nghe tiếng mõtrâu trên những con đường làng mà lòng thấy xốn xang rạo rực Chiều quê tôi

đẹp, bình yên như một nàng công chúa đang ngủ trong rừng sâu

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

- Nhiều học sinh khi viết lời văn chuyển đoạn , liên kết đoạn chưa được mạch

lạc và nghốo cảm xỳc Vậy làm thế nào để khắc phục tỡnh trạng này? Giỏo viờncần cung cấp nhiều ngữ liệu làm mẫu cho cỏc em, để cỏc em tham khảo và tậprốn kĩ năng luyện lời văn chuyển đoạn , liên kết đoạn Giỏo viờn giao bài tập chocỏc em về nhà làm, sau đú thu bài chấm và chữa lỗi cho cỏc em

Giải phỏp 6 Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện cách mở bài và kết bài văn biểu cảm

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực.

- Học sinh biết cỏch mở bài trực tiếp: Giới thiệu đối tượng biểu cảm một cách

trực tiếp, sau đú bộc lộ cảm xúc chung về đối tượng

- Học sinh biết cỏch mở bài giỏn tiếp : ( Đây là cách mở bài thường gặp ở họcsinh khá, giỏi) Thường giới thiệu bằng một câu hát , ý thơ , một tình huống, đểtiếp cận đối tượng biểu cảm Tuy nhiên dù mở bài bằng cách nào học sinh cũngphải trình bày đầy đủ ý cần nêu ở đề bài

* Ví dụ : Tôi lặng người đi , khi chợt nhớ lời của một bài hát : “Ước muốnngày nào nhe nhói trong tim mai đây là cô giáo” Tôi ngắm cô giáo trên bụcgiảng thanh thoát , dịu hiền nh một nàng tiên vừa bước ra trong truyện cổ tích

Đó là cô Ngọc Lan - cô giáo dạy ngoại ngữ của lớp chúng tôi

- Hướng dẫn học sinh viết phần kết bài : Cỏc em không chỉ dừng lại ở việc chốt

lại ý của bài viết mà phải tạo được độ lắng đọng , xao xuyến thậm chí phải đạt

được sự chấn động trong tâm hồn người đọc , người nghe Điều này phụ thuộcrất nhiều vào vốn văn hoá đọc của các em

* Ví dụ : Cảm xúc về người mẹ thân yêu

Mẹ thân yêu của con ! Con khao khát mẹ mãi mãi trẻ đẹp như ngày nào !

Mẹ là cô Tấm dịu hiền Mẹ gần gũi hơn thế ! Mẹ đi từ ngôi nhà con ở , trangsách con đọc , giấc ngủ con say nồng , bữa cơm con ăn ngon miệng Hình ảnh

mẹ luôn được nuôi dưỡng trong trái tim ngây thơ và trong sáng của con Mẹ làmặt trời không bao giờ tắt Mẹ là mặt trăng dịu hiền Mẹ là biển cả mênhmông Mẹ là tất cả ! Mẹ yêu !

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

- Khi hướng dấn cỏc em thực hiện giải phỏp này cỏc em thường mắc lỗi: phầnkết luận thường lặp lại ý của phần mở bài Làm thế nào để khắc phục tỡnh trạngnày? Giỏo viờn cần khắc sõu nhiệm vụ cụ thể của từng phần, hướng dẫn cỏc emviết đoạn mở bài và kết bài, sau đú đối chiếu tỡm chỗ lặp, chỗ sai sửa cho họcsinh

* Bỡnh luận của tỏc giả về từng giải phỏp:

Đỏnh giỏ một cỏch khỏi quỏt, cả sỏu giải phỏp cụ thể trờn đều rất quan trọng,

tổng hợp tất cả cỏc giải phỏp này , chỳng ta sẽ ỏp dụng thành cụng: “ Giải

phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu” Ở giải phỏp1 Bước đầu tiên giáo viên cần giúp học sinh

biết cách xác định đúng yêu cầu của đề bài để xây dựng hướng làm bài Họcsinh xác định đỳng được yêu cầu, nội dung, phạm vi, tớnh chất của đề bài

Làm tốt được giải phỏp này học sinh trỏnh được hiện tượng lạc đề, xa đề Sau

đú, giải phỏp 2 Giỏo viờn hướng dẫn cách tìm ý cho bài văn biểu cảm Cỏc emtỡm ý và thể hiện được tình cảm chân thành , trọn vẹn với đối tượng biểu cảm ,các em phải xác định được đặc điểm của đối tượng biểu cảm Có hiểu chínhxác về đối tượng thì dòng cảm xúc chi phối mới có sự định hướng chính xác chotình cảm của người làm bài văn biểu cảm Giải phỏp 3 Rèn luyện kỹ năng diễndạt cho học sinh trong văn biểu cảm Hướng dẫn học sinh vận dụng được haiphương thức tự sự và miêu tả để biểu cảm diễn đạt như thế nào để từng lời vănthấm sâu vào con tim người đọc Đến

Giải phỏp 4 Rèn luyện kĩ năng dựng đoạn văn biểu cảm Cỏc em biết cần phảidựng đoạn văn như thế nào ? Dựng đoạn văn tức là cách sắp xếp các lời văn diễn

đạt sao cho phù hợp , lô gíc, chặt chẽ, mạch lạc Giải phỏp 5 Luyện lời vănchuyển đoạn , liên kết đoạn trong văn biểu cảm Học sinh biết cỏch chuyển ýliên kết bằng cách nối không gian với không gian, chuyển ý liên kết đoạn bằngcách vận dụng sự cảm nhận qua các giác quan khác nhau : thính giác , thị giác ,cảm giác v v Cỏc em cũn biết chuyển ý bằng cách nối âm thanh với khônggian Cuối cựng giải phỏp 6 Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện cách mở bài

và kết bài văn biểu cảm Học sinh biết cỏch mở bài trực tiếp và giỏn tiếp, biếtviết kết bài khỏi quỏt được nội dung toàn bài và bộc blộ cảm xỳc sõu sắc về đốitượng biểu cảm Vận dụng nhịp nhàng, sỏng tạo và linh hoạt sỏu giải phỏp trờn,chỳng ta sẽ gặt hỏi được những thành cụng tốt đẹp trong việc ỏp dụng sỏng

kiến : “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu cảm lớp 7

tại trường THCS Hoàng Diệu”

2 Túm tắt nội dung giải phỏp đề nghị cụng nhận sỏng kiến

*Tớnh mới, tớnh sỏng tạo

Tụi đó vận dụng sỏu giải phỏp trờn vào giang dạy văn biểu cảm. Mỗi tác

phẩm văn học tự tạo của học sinh thể hiện toàn bộ sự hiểu biết sáng tạo của các

em về nghệ thuật ngôn từ Các em viết văn biểu cảm tức là có nhu cầu biểu đạttình cảm , cảm xúc về một đối tượng nào đó Chúng tôi hướng dẫn học sinhvậndụng linh hoạt hai phương thức tự sự và miêu tả để gợi ra đối tượng miêu tả vàgửi gắm cảm xúc Tuy nhiên chúng tôi phải hướng dẫn cho học sinh ,tự sự vàmiêu tả ở đây nhằm khơi gợi cảm xúc , do cảm xúc chi phối chứ không nhằmmục đích kể chuyện ,miêu tả đầy đủ sự việc phong cảnh

Các em đã học cách làm văn kểchuyện ở tiểu học và lớp 6 Sang chương trìnhngữ văn 7 ,đòi hỏi một sự chuyển giao và đột phá cao hơn : học làm văn biểu

cảm , học sinh sẽ biểu đạt cảm xúc nh thế nào đối với mọi đối tượng tác động

ư duy của các em , phải hình thành được một “ kho báu” các hình ảnh và sự sángtạo nghệ thuật

Từ sự cảm nhận vẻ đẹp ngôn từ , vẻ đẹp của những hình ảnh , hình tượng văn

học định hướng cho các em hướng tới cái đẹp , tránh xa cái xấu , cái ác Phấn

đấu hết mình để đạt đến những giá trị mang tính nhân văn cao đẹp ,đó chính là

đỉnh cao nghệ thuật mà mỗi giáo viên ngữ văn chúng tôi hớng tới

Như vậy cỏc em khụng chỉ học kiến thức mà cũn học làm người tốt Qua bài học đó gúp phần rốn luyện kĩ năng sống cho học sinh Đú chớnh là hiệu

quả của “tớnh mới, tớnh sỏng tạo” mà tụi gặt hỏi được qua việc giảng dạy vănbiểu cảm theo định hướng phỏt triển năng lực

* Khả năng ỏp dụng, nhõn rộng

- Tụi đó ỏp dụng sỏng kiến : “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học

tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu” vào giảng dạy lớp

7C6-Trường THCS Hoàng Diệu năm học 2015-2016 Tụi đó gặt hỏi được nhữngthành cụng nhất định Học sinh nắm chắc chuẩn kiến thức và kĩ năng, cỏc em cú

cơ hội để thể hiện năng lực của mỡnh, tự bộc lộ và khẳng định sự trưởng thànhcủa mỡnh, hỡnh thành kĩ năng, kĩ xảo, hỡnh thành nhõn cỏch tốt đẹp, rốn luyện kĩnăng sống Sỏng kiến này phự hợp với mọi đối tượng học sinh lớp 7, cú thể ỏpdụng cho học sinh cỏc trường THCS

- Tụi cũng rất mong cỏc cấp lónh đạo đúng gúp ý kiến quý bỏu để sỏng kiến củatụi được hoàn thiện hơn và được nhiều bạn đồng nghiệp triển khai sử dụng

*Hiệu quả kinh tế

Khi vận dụng cỏc giải phỏp trờn vào giảng dạy văn biểu cảm cho học sinhlớp 7, mất rất ớt kinh phớ Chỳng ta cú thể sử dụng đồ dựng dạy học hố trợ :bảng phụ, phiếu học tập, mỏy chiếu, bỳt dạ, nam chõm…Sử dụng cỏc đồ dựngnày rất tiết kiệm, khụng gõy tốn kộm về giỏ trị kinh tế, giỏo viờn dành đượcnhiều thời gian để tổ chức cỏc hoạt động trờn lớp

* Hiệu quả về mặt xó hội

Áp dụng : “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu

cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu”, với những phương phỏp trờn sẽ đem

lại hiệu quả rất lớn cho học sinh Cỏc biện phỏp này cú thể ỏp dụng cho tất cảhọc sinh lớp 7 trong phạm vi toàn quốc Học sinh lớp 7 sẽ được lĩnh hội nhữngkiến thức về văn biểu cảm một kiểu văn bản hay và khú trong chương trỡnh.Nếu chỳng ta khụng ỏp dụng cỏc giải phỏp trờn thỡ học sinh khụng thể học vănbiểu cảm núi riờng và cỏc loại văn bản núi chung tốt được Trước đõy giỏo viờnchủ yếu sử dụng phương phỏp thuyết trỡnh, học sinh lắng nghe thụ động, khụng

cú sự tỏc động ngược chiều giữa thầy và trũ Giỏo viờn vận dụng linh hoạt cỏcphương phỏp trờn, kết hợp sử dụng đồ dựng dạy học hiệu quả và cỏc kĩ thuật dạy

học tớch cực , từ đú giỳp học sinh học tập theo hướng phỏt triển năng lực Tạo

động lực cho cỏc em hỡnh thành kĩ năng, kĩ xảo, rốn luyện kĩ năng sống, hỡnh thành nhõn cỏch tốt đẹp, để trở thành con người toàn diện cú ớch cho gia đỡnh và xó hội.

* Giỏ trị làm lợi khỏc

Mỗi nhà giỏo chỳng ta đều giữ trọng trỏch thiờng liờng ươm những hạt giốngtõm hồn cho tương lai đất nước, bởi sản phẩm của chỳng ta là con người – đú là

tài sản vụ giỏ Khi tiến hành: “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để học

tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu ”, tụi khao khỏt gặt hỏi

những thành quả lớn lao- Đú là đào tạo thế hệ trẻ phỏt triển toàn diện: văn, trớ,đức, thể, mĩ…Đú là những lợi ớch to lớn mà khụng thước đo nào tớnh được

Tôi đã ỏp dụng sỏng kiến: “ Giải phỏp nõng cao năng lực học sinh, để

học tốt văn biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu ” vào thực tế giảng

dạy trong thời gian qua và đã gặt hái được thành công tốt đẹp Tụi vẫn tiếp tụcnghiờn cứu và ỏp dụng sỏng kiến đến hết năm học này Tụi cũng rất mong sảnphẩm của tụi được cỏc bạn đồng nghiệp ỏp dụng vào thực tế giảng dạy Đú làniềm tự hào, là sự phấn đấu và say mờ của người trớ thức yờu văn chương, ngàyđờm miệt mài ươm những hạt giống tõm hồn cho tương lai đất nước Với tuổinghề còn trẻ, kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều, sẽ khụng tránh khỏi những hạnchế nhất định, tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của các cấp lãnh

đạo, các bạn đồng nghiệp để đề tài của tôi đạt hiệu quả tốt hơn!

Tôi xin trân trọng cám ơn !

CƠ QUAN ĐƠN VỊ Hải Phũng, ngày 11 thỏng 03 năm 2016

ÁP DỤNG SÁNG KIẾN Người viết đơn

………

……… Phạm Thị Thanh Dịu

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1.Tên sáng kiến: Giải pháp nâng cao năng lực học sinh, để học tốt văn

biểu cảm lớp 7 tại trường THCS Hoàng Diệu

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Ngữ văn lớp 7 tại trường THCS Hoàng

Tên đơn vị: Trường THSC Hoàng Diệu

Địa chỉ: số 11/274 Hàng Kênh- Quận Lê Chân- Thành phố Hải Phòng

Điện thoại:

I Mô tả giải pháp đã biết

Sáng kiến: “ Giải pháp nâng cao năng lực học sinh, để học tốt văn biểu

cảm tại trường THCS Hoàng Diệu” là sản phẩm của cá nhân tôi Tôi xin mạnh

dạn được trình bày vấn đề này và rất mong nhận được những ý kiến đóng gópquý báu của các cấp lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp để đề tài của tôi được hoànthiện tốt đẹp hơn!

* Bình luận của tác giả về từng giải pháp

Tụi đó triển khai giải phỏp tổng quỏt trờn thành sỏu giải phỏp nhỏ sau:

Giải phỏp1 Bước đầu tiên giáo viên cần giúp học sinh biết cách xác định

đúng yêu cầu của đề bài để xây dựng hướng làm bài

*Ví dụ :

Đề bài:

Mỗi khi Tết đến xuân về đất trời tràn ngập không khí đầm ấm và vui tươi Emhãy bày tỏ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương em

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực

- Học sinh xác định đỳng được yêu cầu, nội dung, phạm vi, tớnh chất của đềbài

Tôi thấy cần phải định hướng cho các em , trên đây là đề bài biểu cảm cảnh

đẹp

của quê hương - dạng bài tổng hợp Vậy thế nào là cảnh tổng hợp chúng ta đisâu vào phân tích đề bài trên

Ví dụ : Với đề bài biểu cảm tổng hợp thường chứa những từ ngữ như : quê hương

em , thành phố em , đất nước em , miền quê , nơi em đang ở Vậy tổng hợp cảnh

là như thế nào ? Là bao gồm nhiều cảnh nhỏ, lẻ , hợp lại Vậy biểu cảm về cảnh

đẹp của mùa xuân trên quê hương là cảnh : con đường , cụng viờn, vườn hoa,cánh đồng , dòng sông ,vườn tược , cây đa , giếng nước , sân đình , những mái

ấm gia đình

- Xác định cảnh được biểu cảm vào thời gian nào ? không gian nào?

Vẻ đẹp của mùa xuân Tràn ngập lên khung cảnh đó là hương sắc mùaxuân : tinh khôi ,rực rỡ, quyến rũ , quyện vào lòng người nồng say men rượucuộc sống

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Do thời gian trờn lớp cú hạn, nờn giỏo viờn thường thực hiện giải phỏp này

rất nhanh, dẫn đến một số học sinh yếu kộm, tiếp thu đề chậm chưa kịp hiểu đề,làm sai yờu cầu của đề bài, chỳng ta vẫn gọi những trường hợp đú bằng hai tiếngngắn gọn: lạc đề Vậy làm thế nào để khắc phục hiện tượng này?

Thứ nhất khi ra đề bài chỳng ta phải lựa chọn từ ngữ dễ hiểu, phự hợp vớimọi đối tượng học sinh, thứ hai chỳng ta phải biết định hướng cho cỏc em đọc kĩ

đề, bỏm sỏt cỏc từ ngữ của đề bài, để nắm được chớnh xỏc yờu cầu của đề bài, từ

đú sẽ định hướng đỳng để cỏc em làm bài tốt hơn

Giải phỏp2 Giỏo viờn hướng dẫn cách tìm ý cho bài văn biểu cảm.

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướngphỏt triển năng lực.

- Sau khi học sinh đã xác định được yêu cầu của đề , xác định chính xác đối

tượng biểu cảm Để định hướng cho các em viết bài được tốt chúng tôi hướng

dẫn học sinh bước tìm ý cho bài văn biểu cảm

- Bộc lộ cảm xúc chung về đối tượng biểu cảm Sau đó vận dụng hai phươngthức tự sự và miêu tả , tái hiện vẻ đẹp của đối tượng một cách cụ thể hơn ở cáckhía cạnh khác nhau của đối tượng , qua đó bộc lộ tình cảm thái độ của ngườiviết

-Thể hiện được tình cảm chân thành , trọn vẹn với đối tượng biểu cảm , các

em phải xác định được đặc điểm của đối tượng biểu cảm Có hiểu chính xác về

đối

tượng thì dòng cảm xúc chi phối mới có sự định hướng chính xác cho tình cảmcủa người làm bài văn biểu cảm

- Các em biết biểu cảm cụ thể từng khía cạnh của đối tượng biểu cảm Ví dụ:

Em hãy bày tỏ cảm xúc trước vẻ đẹp của mùa xuân quê hương em ( bao gồm :con

đường, cụng viờn, vườn hoa, cánh đồng , dòng sông , vườn tược , cây đa , giếng nước , sân đình , những mái ấm gia đình )

- Hướng dẫn học sinh tỡm ý để viết lời văn nhận xét , đánh giá , bộc lộ cảm xúc, các em phải biết diễn đạt cho trong sáng , giàu cảm xúc và sử dụng linh hoạtcác biện pháp tu từ , để người đọc, người nghe tái hiện được chân dung đối t-ượng và vẻ đẹp , tình cảm , sức sống niềm tin toát ra từ chân dung đó

b Hạn chế của giải phỏp ? Biện phỏp khắc phục

Khi chỳng ta thực hiện giải phỏp này, học sinh sẽ biết cỏch tỡm ý cho bàivăn biểu cảm, tuy nhiờn nếu chỳng ta khụng biết cỏch định hướng khộo lộo, họcsinh sẽ dập khuụn theo đỳng như lời thầy cụ mà khụng cú sự sỏng tạo của bảnthõn, dẫn đến kết quả cỏc em viết ra những văn bản cú nội dung và cỏch trỡnhbày khỏ giống nhau Nờn chấm dứt tỡnh trạng này bằng cỏch giỏo viờn địnhhướng cho học sinh tự tỡm ý, để phỏt huy khả năng tự tỡm tũi và sỏng tạo, khụngnờn cho cỏc em chộp cỏc ý của thầy cụ, rồi yờu cầu cỏc em học thuộc và đưa vàobài làm, làm như vậy là ỏp đặt, là điều cấm kị trong giải phỏp dạy học theohướng phỏt triển năng lực

Giải phỏp 3 Rèn luyện kỹ năng diễn dạt cho học sinh trong văn biểu cảm

a Ưu điểm của giải phỏp:

- Giỏo viờn tổ chức cỏc hoạt động và hướng dẫn học sinh học tập theo hướng