I. Phần mở đầu: Cùng với sự phát triển mạnh mẽ về mặt kinh tế, chính trị, khoa học và đời sống, báo chí đã và đang nỗ lực không ngừng để hoàn thiện mình không những trong việc cung cấp thông tin đến công chúng mà còn là tiếng nói của công chúng, giải đáp những thắc mắc cũng như những vấn đề mà công chúng quan tâm. Báo chí muốn làm tốt vai trò của mình thì cần có một đội ngũ nhà báo giỏi, yêu nghề, nhiệt huyết đam mê với nghề. Xác định theo đuổi nghề báo, nghĩa là chúng ta không chỉ có những vinh quang mà còn phải đối mặt với rất nhiều nguy hiểm. Nghề nghiệp nói chung và nghề báo nói riêng đều cần mỗi người phải có trách nhiệm với công việc mình đang đảm nhận,đó là trách nhiệm với xã hội, với gia đình và với bản thân. Ở một giới hạn nhất định của bài tiểu luận chúng ta sẽ không thể bàn luận hết được trách nhiệm của mỗi nhà báo. Bởi vậy chúng ta sẽ chỉ đề cập khía cạnh trách nhiệm xã hội của các nhà báo thông qua một ý kiến cho rằng: “Bản thân tin tức (news) đã bao hàm cái mới, trong cái mới có cái lạ, cái hấp dẫn. Nếu trong tin tức chứa một hàm lượng thông tin cao được nhiều người quan tâm thì chắc chắn nó sẽ giữ được bạn đọc mà không cần phải đưa tin giật gân câu khách. Chỉ những phóng viên, biên tập viên lười thiếu trách nhiệm mới thích dùng những tin thiếu kiểm chứng (vì không phải đi tác nghiệp) mới dùng nhiều thủ thuật để câu khách”, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng sự tin cậy của báo chí với bạn đọc trong tình hình hiện nay.
Trang 1I Phần mở đầu:
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ về mặt kinh tế, chính trị, khoa học và đời sống, báo chí đã và đang nỗ lực không ngừng để hoàn thiện mình không những trong việc cung cấp thông tin đến công chúng mà còn là tiếng nói của công chúng, giải đáp những thắc mắc cũng như những vấn đề mà công chúng quan tâm
Báo chí muốn làm tốt vai trò của mình thì cần có một đội ngũ nhà báo giỏi, yêu nghề, nhiệt huyết đam mê với nghề
Xác định theo đuổi nghề báo, nghĩa là chúng ta không chỉ có những vinh quang mà còn phải đối mặt với rất nhiều nguy hiểm
Nghề nghiệp nói chung và nghề báo nói riêng đều cần mỗi người phải
có trách nhiệm với công việc mình đang đảm nhận,đó là trách nhiệm với xã hội, với gia đình và với bản thân
Ở một giới hạn nhất định của bài tiểu luận chúng ta sẽ không thể bàn luận hết được trách nhiệm của mỗi nhà báo Bởi vậy chúng ta sẽ chỉ đề cập khía cạnh trách nhiệm xã hội của các nhà báo thông qua một ý kiến cho rằng:
“Bản thân tin tức (news) đã bao hàm cái mới, trong cái mới có cái lạ, cái hấp dẫn Nếu trong tin tức chứa một hàm lượng thông tin cao được nhiều người quan tâm thì chắc chắn nó sẽ giữ được bạn đọc mà không cần phải đưa tin giật gân câu khách Chỉ những phóng viên, biên tập viên lười thiếu trách nhiệm mới thích dùng những tin thiếu kiểm chứng (vì không phải đi tác nghiệp) mới dùng nhiều thủ thuật để câu khách”, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng sự tin cậy của báo chí với bạn đọc trong tình hình hiện nay
Trang 2II Phần nội dung
1.Khái niệm tin tức.
Theo Wikipedia( Bách khoa toàn thư mở): Trong báo chí, tin tức là các thông tin mới về những gì đã, đang hoặc sẽ diễn ra trong xã hội
Bởi vậy nguồn tin tức để mỗi phóng viên khai thác vô cùng đa dang và phong phú
Tin tức chính là nhu cầu sống còn của con người và xã hội Cuộc đấu tranh xã hội càng phức tạp thì tính chất thông tin cũng càng phức tạp
2.Yêu cầu về việc cung cấp tin tức.
2.1: Tin tức phải đa dạng, phong phú.
Như chúng ta đã biết tin tức là những gì đã, đang hoặc sẽ diễn ra trong
xã hội Mặt khác,đời sống tinh thần của con người và xã hội rất phong phú, đa dạng nên nhu cầu thông tin không chấp nhận sự đơn điệu nghèo nàn Thực tế chứng minh rằng, tờ báo nào, chương trình nào cung cấp thông tin phong phú,
đa dạng cho công chúng thì tớ báo ấy, chương trình ấy sẽ được nhiều người hâm mộ, được đông đảo công chúng đón đọc, theo dõi
Nếu tin tức chỉ được cung cấp theo một chủ đề nhất định sẽ tạo ra sự nhàm chán về mặt nội dung và mất cân bằng trong việc cung cấp tin tức
Đối tượng tiếp nhận tin tức là tất cả mọi người, từ những em bé đến các
cụ già, từ nông dân đến trí thức,… Mỗi đối tượng cần tìm cho mình một nguồn tin thích hợp, hoặc tìm hiểu thêm về các đối tượng khác, với mục đích
bổ sung tri thức cho bản thân hoặc đơn giản chỉ là với mục đích giải trí
Trong những năm gần đây, xu hướng nhạc Hàn Quốc đã trở thành một
“món ăn tinh thần” không thể thiếu đối với các bạn trẻ Nhắc đến các nhóm
Trang 3nhạc thần tượng nữ của Hàn Quốc không thể không nhắc đến 2NE1, một nhóm nhạc nữ với bốn thành viên xinh đẹp và tài năng Có rất nhiều bài báo viết về chuyến lưu diễn khắp thế giới của nhóm nhạc nữ đình đám này Chỉ cần tìm kiếm với từ khóa: “2NE1 tổ chức tour thế giới” trên Google, chúng ta
sẽ nhận được 82.100 kết quả tìm kiếm ở rất nhiều các trang báo mạng như www.baomoi.com, www.tinmoi.vn, www.phununet.com
Cũng ở những trang web ấy bên cạnh cung cấp thông tin về lĩnh vực giải trí, chúng ta sẽ tìm được rất nhiều tin tức về thể thao, công nghệ thông tin… dành cho nam giới hoặc tin tức về giá cả, đồ dùng gia đình cho các mẹ, các chị tạo nên sự cân bằng và đa dạng về mặt thông tin cho công chúng
2.2 Tin tức phải nhanh chóng, hợp thời.
Nhanh chóng và hợp thời là hai yếu tố tạo nên giá trị của thông tin báo chí
Nhanh chóng ở đây được hiểu là khoảng thời gian từ khi sự kiện xảy ra đến khi công chúng biết được nó Hợp thời là năng lực và hiệu quả tác động của thông tin trong một tình huống cụ thể, trong một tâm trạng xã hội cụ thể hay trong một tình hình nhất định
Nếu chỉ quan tâm đến việc đưa tin tức đến với công chúng một cách nhanh nhất mà không xem xét tính hợp thời thì sẽ không đem lại hiệu quả tác động của thông tin
Muốn bảo đảm tin tức nhanh chóng và hợp thời đòi hỏi ở người làm báo phải am hiểu tình hình, nắm bắt được bước đi, nhịp thở của cuộc sống và những yêu cầu tuyên truyền trong quá trình thông tin
Hãy cùng đưa ra một giả thuyết để thấy rõ được sự nhanh chóng và hợp thời trong việc cung cấp tin tức của báo chí
Trang 4Bão, lũ, sóng thần… là những thiên tai khủng khiếp gây nên rất nhiều hậu quả nặng nề về người và của trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng
“Cơn bão Talas ngày 4/9/2011 đã đổ xuống lượng mưa kỷ lục tại miền tây và trung Nhật Bản Bão Talas đã làm ít nhất 25 người thiệt mạng và khiến hàng nghìn người khác bị cô lập khi nó biến các thị trấn thành các hồ nước, cuốn trôi xe cộ và gây ra các trận lở đất đè bẹp các ngôi nhà 52 người cũng mất tích.”1
Bão Lekima năm 2007 ( Bão số 5) đã tràn vào địa phận giáp ranh giữa hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh ở mức rất nghiêm trọng Cơn bão đã khiến ít nhất 37 người thiệt mạng và 24 người mất tích
Đều là những cơn bão lớn nên tin tức về diễn biến cũng như thiệt hại
mà các cơn bão gây ra đều được các cơ quan có thẩm quyền cũng như các cơ quan báo chí quan tâm, từ đó cung cấp tin tức cho công chúng một cách nhanh nhất để công chúng có thể theo dõi, đề phòng, hay một phần nào đó san
sẻ nỗi đau, mất mát cho những gia đình đang phải trực tiếp gánh chịu những hậu quả nặng nề của thiên tai Đó chính là tính nhanh chóng của tin tức
Nếu hai cơn bão cùng xảy ra tại một thời điểm thì thông tin về cơn bão Talas hay bão Lekima sẽ được công chúng ở Việt Nam quan tâm?
Dĩ nhiên, sự quan tâm của công chúng sẽ dành cho tin tức có tầm ảnh hưởng trực tiếp và gần gũi hơn Bởi vậy, chắc chắn các tin tức liên quan đến bão Lekima sẽ được người dân Việt Nam theo dõi và quan tâm hơn Tương tự, người dân Nhật Bản cũng sẽ quan tâm đến cơn bão Talas hơn so với bão Lekima Nếu người phóng viên cùng đưa tin về hai cơn bão này, tuy đều là những thông tin rất quan trọng và cần thiết, nhưng đối với mỗi tượng công
1 Theo An Bình(5/9/2011) - Dantri.com
Link: http://dantri.com.vn/c12/s36-514666/bao-du-hoanh-hanh-nhat-ban-77-nguoi-chet-va-mat-tich.htm
Trang 5chúng khác nhau ( ở trong trường hợp này là người dân Nhật Bản và người dân Việt Nam) thì hiệu quả của tin tức sẽ khác nhau Đây chính là tính hợp thời của tin tức
2.3 Tin tức phải trung thực
Một trong những nguyên tắc của hoạt động báo chí và truyền thông đại chúng là đảm bảo tính khách quan và chân thật Do đó, tin tức cần phải trung thực Yêu cầu tính trung thực đòi hỏi nhà báo vừa phải đảm bảo tính khách quan và chân thật trong quá trình phản ánh cuộc sống, vừa đảm bảo tính mục đích của tin tức Không ai thông tin mà không nhằm mục đích cụ thể
Báo chí Việt Nam trung thực với lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và với sự nghiệp cách mạng của nhân dân, với công chúng, với đồng nghiệp
Yêu cầu về tính trung thực là một thử thách, là thể hiện bản lĩnh chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp và đạo đức của người làm báo Không vì lợi ích cá nhân, lợi ích cục bộ mà công bố hoặc không công bố một thông tin nào đó; không xuyên tạc sự thật, không bóp méo dư luận, không có bé xé ra to là một
số yêu cầu cụ thể về tính trung thực của tin tức
Nếu đánh mất yêu cầu này đồng nghĩa với việc đánh mất đi lòng tin của công chúng với báo chí Sai phạm lần đầu có thể sửa sai bằng việc đính chính lại thông tin Nhưng thử hỏi nếu cơ quan báo chí cứ liên tục đính chính thông tin mà chính mình cung cấp đến cho công chúng thì có giữ được công chúng với sản phẩm báo chí của mình hay không? Bởi hiện nay, nguồn thông tin cũng như các sản phẩm báo chí rất đa dạng và phong phú, công chúng có thể chọn lựa và từ chối tiếp nhận thông tin với những sản phẩm báo chí nhất định
Trang 6Trong điều kiện kinh tế thị trường, trong cuộc đấu tranh chống diễn biến hòa bình hiện nay, yêu cầu về tính chân thật của tin tức vừa có ý nghĩa
cơ bản vừa có ý nghĩa cấp bách trong mọi hoạt động báo chí
Trong sự nghiệp dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước, những tin tức đưa ra đều phải đúng sự thật Sự giả dối, xuyên tạc thông tin không những
sẽ bị xử lí nghiêm minh mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội
2.4 Tin tức phải phù hợp với hệ thống giá trị văn hóa và đạo lý của dân tộc, tin tức phù hợp với phát triển và phục vụ sự phát triển
Trong điều kiện toàn cầu hóa và khu vực hóa đang diễn ra nhanh chóng
và mạnh mẽ trên mọi mặt của đời sống xã hội như hiện nay, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết
Mỗi dân tộc đều có những bản sắc văn hóa và những nét đẹp truyền thống riêng Chúng ta đang trong thời đại “ hòa nhập” nhưng không có nghĩa
là được “ hòa tan” các giá trị văn hóa vốn có của dân tộc mình
“Hòa nhập” không đơn giản chỉ là biết những cái hay, cái đẹp trên thế giới mà “ hòa nhập” nghĩa là chúng ta học hỏi từ các nước bạn để làm giàu thêm nét đẹp văn hóa vốn có của dân tộc ta Tuyệt đối không lai tạp, tiếp thu những nét văn hóa chưa phù hợp để rồi cho đó là hợp thời, là giao lưu văn hóa
Việc ăn mặc của các nghệ sĩ chưa lúc nào được quan tâm và xử lí nghiêm như thời gian gần đây Các ca sĩ, người mẫu ăn mặc hở hang, thiếu vải đang là một vấn đề gây tranh cãi trong dư luận Lên án thôi chưa đủ, Bộ Văn hóa thể thao và Du lịch chính thức vào cuộc, bằng các biện pháp xử phạt hành chính cũng như tổ chức các cuộc họp để trao đổi và răn đe các nghệ sĩ Trên trang Dantri.com, rất nhiều bài báo đã viết về vấn đề này như : “ Nghệ sĩ
Trang 7ăn mặc hở hang, VTV sẽ cấm lên hình”, “ Mặc phản cảm, hát nhép, nghệ sĩ bị treo diễn và phạt nặng”, …
2.5 Tin tức phải nhằm vào việc định hướng dư luận xã hội, định hướng nhận thức, thái độ và hành vi cho công chúng.
Đây là yêu cầu xuyên suốt, bao trùm mọi hoạt động thông tin của truyền thông đại chúng Định hướng là nhu cầu của nhận thức và của hoạt động thông tin báo chí Do đó, định hướng tin tức không chỉ xuất phát từ bản chất hoạt động chính trị của báo chí mà còn xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống
Nói cách khác, nhà báo phải lựa chọn vấn đề thời sự, lựa chọn sự kiện
và chi tiết để thông tin, lựa chọn ngôn ngữ, cách thức phản ánh Việc lựa chọn
đó xuất phát từ quan điểm, thái độ chính trị và năng lực của nhà báo đối với các sự kiện và vấn đề thời sự diễn ra hàng ngày, đòi hỏi nhà báo vừa phải có nhận thức chính trị đúng, vừa có tầm nhìn xa trông rộng
Vấn đề biển Đông luôn là một vấn đề nóng, thu hút được sự quan tâm của mọi công dân Việt Nam trên khắp mọi miền Tổ quốc Vốn là một dân tộc kiên cường với tinh thần yêu nước mạnh mẽ, trước những thế lực muốn xâm chiếm biển đảo, ranh giới của đất nước, dân tộc ta luôn sẵn sàng đứng lên Bằng ngòi bút của mình, báo chí đã và đang từng ngày hướng đến và dõi theo tình hình của biển Đông
Là một vấn đề liên quan đến chính trị, một vấn đề tương đối nhạy cảm, nhà báo cần linh hoạt trong việc cung cấp thông tin, vừa cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác và đầy đủ, vừa tránh để những thế lực chống đối lợi dụng gây nên những mâu thuẫn, làm ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia
3 Thực trạng của việc cung cấp tin tức của báo chí đến với công chúng.
Trang 8Trong giai đoạn bùng nổ thông tin như hiện nay, việc công chúng tiếp nhận tin tức qua các phương tiên thông tin đại chúng trở nên rất phổ biến Các phương thức tiếp nhận cũng từ đó đa dạng và phong phú hơn, đòi hỏi công chúng cần có sự lựa chọn giữa hình thức này với hình thức khác, tác phẩm này với tác phẩm khác…
Để đáp ứng được đủ năm yêu cầu về việc cung cấp tin tức là một việc không hề đơn giản bởi không phải nhà báo nào cũng có đủ năng lực và bản lĩnh để sẵn sàng đối mặt với những hệ lụy liên quan đến “ đứa con” của mình
Báo lá cải, “đạo” báo, tin tức giật gân, câu khách thật sự là một vấn nạn đối với nền báo chí thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng
Theo ông Lê Cảnh Thuận, Tổng Biên tập báo Pháp Luật: “ Giật gân là gợi sự tò mò không chính đáng, làm tha hoá tư tưởng, kích thích bạo lực, kích thích hứng thú tình dục, kích thích về lực lượng siêu hình một cách không chính xác Cũng có những vấn đề mới mẻ, kì lạ đòi hỏi phải được tìm hiểu đến cội nguồn nhưng không thể xếp vào giật gân.”
Không thể phủ nhận độ hút bạn đọc trước những tít báo giật gân với những từ ngữ như “ lộ hàng”, “hàng nóng”, “hớ hênh”, hay các câu chuyện về đời sống riêng tư của người nổi tiếng…
Tuy nhiên có một thực tế rằng, một số nhà báo còn cố tình gán ghép một cách vô cùng gượng gạo các từ ngữ đó vào bài báo của mình với nội dung không hề liên quan đến cách ăn mặc của nghệ sĩ để câu view, lôi kéo độc giả
Trên trang báo mạng kênh 14, một trang báo mạng được khá nhiều bạn trẻ quan tâm Có một bài báo với nội dung như sau:
Trang 9“Chưa kịp ngắm nghía MV Imma HeartBreaker vừa hoàn chỉnh quá 1 ngày, cô nàng đã méo mặt khi được friendlist gửi… link clip kèm lời chúc mừng
Theo kế hoạch từ phía nhà sản xuất, MV Imma HeartBreaker của Emily và cậu bạn thân Justa Tee sẽ được kí hợp đồng độc quyền với một
kênh truyền hình âm nhạc, và phải sang đầu tuần mới được “public” Thế nhưng trớ trêu là MV vừa được làm hậu kì hoàn thành chưa được trọn một ngày thì đã thấy bản “fake” được up lên mạng Cả Emily và Justa Tee đều rơi vào tình trạng “khóc dở mếu dở” khi nhận được đường link của MV và lời chúc mừng của bạn bè
Kế hoạch bị vỡ, phía nhà sản xuất quyết định tung ra bản full chất lượng hình ảnh, âm thanh chuẩn cho độc giả thưởng thức Giám đốc
của M4ME Entertainment Academy “ngậm ngùi” chia sẻ: “Đã lỡ rồi thì làm
tới luôn thôi chứ sao bây giờ Xét ở góc độ kinh tế thì đây là thiệt hại đáng kể cho công ty trong hợp đồng độc quyền với đối tác, nhưng đứng ở góc độ fans của dòng R&B Hiphop thì mình cũng phải thông cảm thôi Trước giờ dòng nhạc này các bạn hoạt động underground, hầu như rất ít bài hát quay MV chính thức Có thể “phát súng” của Emily và Justa Tee khiến dân tình háo hức nên lỡ “làm bậy” thôi…”
Trang 10Ca sĩ Emily trong MV Imma HeartBreaker ( Nguồn: Kenh14.vn)
Thấy Emily đang rối lên với những hệ lụy của sự cố “lộ hàng” này,
người viết cũng không dám hỏi câu hỏi quen thuộc rằng “bạn có sợ khán giả
nghĩ là bạn và ekip đang chơi chiêu với sự cố này không? ” Bởi đúng là nhìn
vẻ mặt của Emily thì biết chắc là thời điểm này cô nàng và ekip không còn
thời gian và tâm trí đâu để ngồi nghĩ xem ai nghĩ gì nữa.” 2
Là một Miss Teen 2007, bằng vẻ ngoài xinh đẹp và giọng hát ấn tượng, Emily đang dần vượt qua cái bóng của “ Hot girl đi hát” để dần trở thành một ca sĩ thực thụ
Bài báo trên viết về sự cố của MV Imma HeartBreaker bị đưa lên mạng
mà cơ quan quản lý cũng như hai ca sĩ Emily và Justa Tee không hề được biết trước Bài báo được đặt tít: “ Emily bị lộ hàng” Như chúng ta đã biết, tít bài cần ngắn gọn, chính xác, hấp dẫn và gọi tên được sự kiện nhằm phân biệt được sự kiện này với sự kiện khác Nhưng nhà báo đã đặt yếu tố hấp dẫn ở
2 http://kenh14.vn/c14/20101023024053870/emily-bi-lo-hang.chn