Giải pháp bồi dưỡng đội ngũ nhân viên thư viện tại học viện chính trị khu vực phía nam đáp ứng theo nghiệp vụ ngành văn hóa thông tin

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ BÙI THỊ PHƯỢNG GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÙI THỊ PHƯỢNG

GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN

TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM

ĐÁP ỨNG THEO NGHIỆP VỤ NGÀNH VĂN HÓA THÔNG TIN

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101

S K C0 0 4 6 1 7

PGS TS VÕ THỊ XUÂN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÙI THỊ PHƯỢNG

GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM ĐÁP ỨNG THEO NGHIỆP VỤ NGÀNH VĂN HÓA THÔNG TIN

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 60140101

Hướng dẫn khoa học:

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ và tên: BÙI THỊ PHƯỢNG Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 02/6/1967 Nơi sinh: Campuchia

Quê quán: Đồng Tháp Dân tộc: Kinh

Địa chỉ liên lạc: A7/2, khu phố II, phường Tăng Nhơn Phú A, Quận 9, TP.HCM Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà

riêng: Email:

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

1 Trung cấp:

Hệ đào tạo: chính quy Thời gian đào tạo: từ năm 1986 đến 1989

Nơi học: Trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh

Ngành học: Thư viện

2 Đại học:

Hệ đào tạo: Từ xa Thời gian đào tạo: từ năm 2006 đến 2010

Nơi học: Trường Ngoại ngữ Hà Nội

Ngành học: Tiếng Anh

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN:

8/2012 đến

Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Thông tin khoa học

IV CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ: bài viết “Quan niệm

của Lão Tử về quan hệ con người – tự nhiên trong thời đại hậu công nghiệp hiện nay”

(đăng tạp chí Khoa học Chính trị, số 6-2015)

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai

công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 10 năm 2015

(Ký tên và ghi rõ họ tên)

LỜI CẢM ƠN

Với một tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng biết

ơn sâu sắc đến Quý Thầy Cô giáo Viện Sư phạm Kỹ thuật và trường Đại học

Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ trong thời gian tôi tham gia khóa học Cao học Giáo dục học 2013B

Xin chân thành cám ơn Ban Giám đốc, Lãnh đạo các Trung tâm Thông tin khoa học tại các Học viện Chính trị Khu vực phía Nam đã tạo mọi điều kiện cho tôi được tham gia khóa học và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cám ơn đến Gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, những người luôn sát cánh động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Võ Thị Xuân,

người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn sẽ không tránh khỏi những sai sót, tác giả mongnhận được sự chỉ dẫn và góp ý của Quý Thầy Cô và đồng nghiệp để luận văn thêm hoàn thiện tôi xin trân trọng cám ơn!

Tác giả

Bùi Thị Phượng

TÓM TẮT

Để nâng cao chất lượng đào tạo và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, thư viện trong các viện, các trường học đã liên tục đổi mới theo hướng hiện đại hóa, đa dạng hóa Vì vậy, Bộ Văn hoá-Thông tin đã ra chỉ thị số 57/2001/CT-BVHTT về tăng cường công tác thư viện trong các viện, trường đại học, cao đẳng trực thuộc Bộ Văn

hoá-Thông tin, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao trình độ nhân viên thư viện:

“Lãnh đạo các viện, trường cần triển khai và giải quyết chế độ, chính sách đối với cán bộ thư viện, đồng thời kiến nghị với Bộ sửa đổi, xây dựng chế độ chính sách mới cho phù hợp Thường xuyên quan tâm đến việc đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ thư viện”

Với mong muốn góp phần đổi mới giáo dục và đào tạo, người nghiên cứu với vai trò là một cán bộ quản lý thư viện, là một học viên cao học giáo dục, đã thực

hiện đề tài: “Giải pháp bồi dưỡng đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện

Chính trị khu vực phía Nam đáp ứng theo nghiệp vụ ngành Văn hóa Thông

tin” để nghiên cứu, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện đáp ứng nhu cầu

thông tin của người sử dụng thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam

Đề tài được thực hiện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2015 Đề tài trình bày kết quả nghiên cứu trong 03 phần như sau: Phần mở đầu: Trình bày lý do chọn đề tài, xác định rõ mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, xác định đối tượng và khách thể nghiên cứu, đề ra giả thuyết nghiên cứu, giới hạn phạm vi nghiên cứu và lựa chọn các phương pháp để thực hiện các nhiệm vụ của đề tài, chứng minh giả thuyết là đúng

Phần nội dung gồm có 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về nghiệp vụ ngành văn hóa thông tin

Trình bày lý luận về học thuyết kiến tạo, các lý luận về xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, và tiêu chuẩn nghiệp vụ của các ngạch công chức ngành thư viện và quy trình thực hiện nghiệp vụ của nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam để làm cơ sở lý luận cho việc đề ra các giải pháp bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên thư viện

Chương 2: Khảo sát thực trạng nghiệp vụ của đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam

Khảo sát, phân tích được thực trạng nghiệp vụ đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam Từ đó đánh giá được những ưu điểm và hạn chế cần khắc phục của các bước công việc trong nghiệp vụ của đội ngũ nhân viên thư viện khi thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của mình

Chương 3: Giải pháp bồi dưỡng đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam

Căn cứ vào cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam, người nghiên cứu đề xuất các giải pháp để bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam Trình bày các bước thử nghiệm và tiến hành khảo sát để đánh giá tính khả thi của các giải pháp và tính giá trị của đề tài

Phần kết luận và kiến nghị: Tổng kết các kết quả chính của đề tài Trình bày những ưu điểm và hạn chế của các giải pháp đã đề ra và tìm hướng khắc phục các hạn chế đó Qua đó, nêu lên khả năng vận dụng vào thực tế, đồng thời đề xuất một

số kiến nghị để triển khai thực hiện các giải pháp đã đề xuất vào việc bồi dưỡng đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam để nâng cao hiệu quả công tác bạn đọc

Qua kết quả đạt được của đề tài cho thấy, đặc điểm của việc nâng cao tri thức, bồi dưỡng nghiệp vụ theo quan điểm của học thuyết kiến tạo là học thông qua làm việc, phù hợp với nhận thức, tâm lý của nhiều đối tượng nên có thể vận dụng cho công tác cán bộ ở nhiều ngành nghề khác nhau Các giải pháp được xây dựng rất rõ ràng với mục tiêu, nội dung, kế hoạch cụ thể nên dễ dàng thực hiện, mang tính khả thi và hiệu quả cao Hơn nữa, các giải pháp đề xuất phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất

và kinh phí của thư viện Như vậy, đề tài đã đề ra một số giải pháp mang tính khả thi và có hiệu quả cao để bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện, đáp ứng nhu cầu thông tin của người sử dụng Thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam

ABSTRACT

To improve the training quality and promote science research, libraries at academies and schools have continuously renovated, with the orientation of modernization and diversification

Therefore, the ministry of Culture and Information released the Directive number57/2001/CT-BVHTT regarding the enhancement of librarian activities in

institutes, universities and colleges affiliated to the Ministry of Culture and

information, putting an emphasis on bettering library staff’s expertise: “Leaders at Academies and schools are supposed to not only implement fringe benefits applied to librarians and make proposals to the Ministry to change, modify and construct the new and more suitable ones but also pay regular attention to the training and improving knowledge of librarians”

With the wish to contribute to the process of Education and Training renewal, the researcher, who is a library manager and a student taking part in a master class

majoring in Education, has carried out a research whose title is: “Measures to be

taken to enrich library personnel at Academy of Politics in the South to catch up with the latest expertise in the field of Information and Culture” The aim is to

research further to effectively enhance the productivity and meet the information needs

of library users at Academy of Politics in the South

The thesis was done at Academy of Politics in the South from February to August in 2015 The study result is divided in the following 3 parts:

Introduction: a presentation of reasons for choosing the thesis, a clear identification of targets and duties as well as subjects, offering hypothesis, limitation and selection of methods to fulfill objectives set in the thesis and prove the hypothesis

to be true

The Content is divided into 3 parts:

Part 1: reasoning basis of the expertise in the field of information and culture

A presentation of Constructivism, arguments about building standards of work skills, standards of expertise of library staff and the working procedures at Academy of

Politics in the South to set the background for methods of expertise enhancement for library staff

Part 2: a survey of the reality of expertise of library personnel at Academy of Politics

in the South,

Carry out surveys and analyze reality of expertise of library personnel at Academy of Politics in the South, realizing the good points and shortcomings that need improving during the working process carried out by the staff

Part 3: Methods to foster librarian’s professional ability at of library personnel at

Academy of Politics in the South

Basing on the rationale, legal and practical basis at the Academy of Politics in the South, the researcher offers methods to foster staff personnel’s competence at this place, present practical procedures and conduct surveys to assess the feasibility of solutions and the value of the thesis

Conclusion and proposal: briefly summarize of the major results of the thesis, present the advantages and disadvantages of the offered solutions and find the best possible way to make good their shortcomings From this, the capability to put the thesis into reality is raised and some proposals to implement the suggested solutions to fortify staff’s professional expertise and the Academy and improve the readership effectiveness

The results of the thesis suggest that the characteristics of knowledge improvement, expertise fostering according to constructivism is that the study should

be carried out through working, which is suitable to the awareness and psychology of many subjects; therefore, it can be applied to civil servants of different fields Solutions are clearly built, with detailed targets, contents and plans, making them easy to be carried out with a high level of feasibility and effectiveness What’s more, the proposed solutions are in accordance with facilities and financial ability of the library To sum

up, the thesis has come up with highly feasible and effective methods to better librarians’ specified knowledge, improving working quality and meeting the reading needs of library users at Academy of Politics in the South

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT iii

MỤC LỤC vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT xi

DANH SÁCH CÁC HÌNH xii

DANH SÁCH CÁC BẢNG xiii

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

1.1 Yêu cầu phát triển, đổi mới giáo dục đào tạo 1

1.2 Yêu cầu bồi dưỡng nghiệp vụ đội ngũ nhân viên thư viện 2

1.3 Nhu cầu xã hội 3

2 MỤC TIÊU-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 4

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 5

4 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 5

5 GIỚI HẠN, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận ( để thực hiện nhiệm vụ 1) 5

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ( để thực hiện nhiệm vụ 2,3) 6

6.3 Phương pháp chuyên gia ( để thực hiện nhiệm vụ 4 ) 6

6.4 Phương pháp thống kê toán học 6

PHẦN NỘI DUNG 7

TIN 7

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Tại Việt Nam 8

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.3 Cơ sở khoa học về quá trình hình thành và phát triển năng lực nghề nghiệp 12 1.3.1 Lý thuyết về năng lực nghề nghiệp 12

1.3.2 Những năng lực cần thiết của người làm thư viện 14

1.3.3 Lý luận về xây dựng chuẩn năng lực nghề quốc gia 17

1.3.4 Lý thuyết nhận thức về hình thành năng lực nghề nghiệp 19

1.4 Nghiệp vụ thư viện 21

1.4.1 Tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức ngành thư viện 21

1.4.2 Quy trình nghiệp vụ thư viện tại Học viện chính trị khu vực phía Nam 27 Kết luận chương 1 32

Chương 2 KHẢO SÁT THỰC TRẠNG NGHIỆP VỤ CỦA ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM 33

2.1 Giới thiệu về Thư viện của Học viện Chính trị khu vực phía Nam 33

2.1.1 Giới thiệu Học viện Chính trị khu vực II 33

2.1.2 Giới thiệu Học viện Chính trị khu vực IV 34

2.2 Thực trạng hiệu quả công tác chuyên môn của Thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam 35

2.3 Cơ cấu tổ chức của Thư viện 36

2.4 Đội ngũ nhân viên thư viện 38

2.5 Khảo sát thực trạng nghiệp vụ của đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện

Chính trị khu vực phía Nam 41

2.5.1 Khảo sát cán bộ quản lý 41

2.5.2 Khảo sát nhân viên thư viện 41

2.5.3 Khảo sát bạn đọc 42

2.6 Đánh giá thực trạng nghiệp vụ của đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam 43

2.6.1 Kết quả khảo sát từ cán bộ quản lý 43

2.6.2 Kết quả khảo sát từ nhân viên thư viện 49

2.6.3 Kết quả khảo sát từ bạn đọc 55

Kết luận chương 2 60

Chương 3 GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM ĐÁP ỨNG THEO NGHIỆP VỤ NGÀNH VĂN HOÁ THÔNG TIN 61

3.1 CƠ SỞ LÀM CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM 61

3.1.1 Căn cứ tiêu chuẩn nghiệp vụ thư viện của Bộ Văn hóa Thông tin (Cơ sở pháp lý) 61

3.1.2 Căn cứ vào thực trạng nghiệp vụ đội ngũ nhân viên thư viện tại Học viện Chính trị khu vực phía Nam (Cơ sở thực tiễn) 62

3.1.3 Căn cứ vào yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ của Học viện Chính trị khu vực phía Nam 64

3.1.4 Căn cứ theo cơ sở khoa học nhận thức 65

3.2 ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THƯ VIỆN TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC PHÍA NAM 67

3.2.1 Nhóm giải pháp: Tạo môi trường nâng cao nghiệp vụ nhân viên thư

3.2.2 Nhóm các giải pháp hỗ trợ khác 76

3.3 THỬ NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC GIẢI PHÁP 77

3.3.1 Thử nghiệm 1: Nâng cao năng lực xử lý vốn tài liệu, tổ chức kho và bảo quản tài liệu của nhân viên thư viện 77

3.3.2 Thử nghiệm 2: Nâng cao năng lực phục vụ bạn đọc và kỹ năng mềm của nhân viên thư viện 83

3.3.3 Thử nghiệm 3: Tổ chức tham quan các thư viện phát triển để học tập kinh nghiệm về nghiệp vụ thư viện 88

3.3.4 Kết quả đánh giá các giải pháp đã đề xuất của chuyên gia 91

Kết luận chương 3 95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

1 KẾT LUẬN 96

1.1 Tóm tắt công trình nghiên cứu 96

1.2 Tự đánh giá tính mới và giá trị đóng góp của đề tài 97

1.2.1 Về mặt lý luận 97

1.2.2 Về mặt thực tiễn 97

1.2.3 Khả năng triển khai vào thực tế 98

1.3 Hướng phát triển của đề tài 98

2 KIẾN NGHỊ 99

2.1 Đối với lãnh đạo Học viện 99

2.2 Đối với nhân viên thư viện 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 100