BV
PHÒNG NG A VÀ X TRÍ NHI M KHU N TRONG
THÔNG NI U O-BÀNG QUANG
1 T ng quan
t thông ni u đ o-bàng quang, g i t t là đ t thông ni u đ o là d ng ch đ nh thông th ng trong ch m sóc b nh nhân, th ng do đi u d ng th c hi n theo y l nh c a bác s Trong
nh ng tr ng h p khó đ t thì do bác s chuyên khoa th c hi n 80% NK TN có nguyên nhân
t ng thông ni u đ o l u và nguy c NK TN có liên quan đ n ng thông (CA-UTI) t ng thêm
3 - 7% cho m i ngày l u ng thông t i ch c bi t, nhi m khu n b nh vi n th ng gây ra b i các dòng vi khu n đa kháng thu c i u d ng có th giúp phòng ng a CA-UTI b ng cách dùng k thu t đ t thông vô khu n
Hi n có nhi u h ng d n k thu t th c hành v phòng ng a và x trí nhi m khu n trong thông
ni u đ o-bàng quang S khác bi t là không nhi u v k thu t, t t c đ u nh m h n ch các nguyên nhân gây NK TN là chính
2 K huy n cáo v nguyên t c đ t thông ni u đ o
- Th c hành đ t thông ni u đ o t t ph i theo nguyên t c vô khu n c a ph u thu t
- K thu t đ t thông ni u đ o t t ph i tôn tr ng phác đ th ng quy
3 H ng d n phòng ng a và x trí nhi m khu n trong thông ni u đ o-bàng quang
(Phác đ h ng d n phòng ng a và x trí nhi m khu n trong thông ni u đ o Châu Âu và Châu
Á)
3.1 i u ki n chung
− C n có phác đ ch m sóc ng thông ni u đ o
− Nhân viên y t ph i theo phác đ v sinh bàn tay và ph i dùng bao tay dùng 1 l n khi
ch m sóc ng thông c a b nh nhân
3.2 t ng thông và ch n ng thông
− Ph i đ t ng thông trong đi u ki n vô khu n
− Gi m ch n th ng ni u đ o b ng cách dùng đ ch t bôi tr n và dùng ng thông càng
nh n u có th đ c
− ng thông t m nhu n thu c kháng sinh có th làm gi m nhi m khu n không tri u
ch ng trong vòng 1 tu n l Nh ng không có ch ng c v i NK TN có tri u ch ng, vì
th không khuy n cáo dùng th ng quy
− ng thông có ch a h p kim b c có th làm gi m t l nhi m khu n không tri u ch ng,
nh ng ch có ý ngh a trong vòng d i 1 tu n l Có vài ch ng c làm gi m nguy c
NK TN có tri u ch ng Vì v y có th dùng trong m t vài tình hu ng
Trang 2BV
3.3 Phòng ng a
− H th ng ng thông ph i luôn kín
− Th i gian đ t ng thông ph i t i thi u
− Ch t sát khu n t i ch ho c kháng sinh t i ch cho ng thông, ni u đ o hay mi ng ni u
đ o là không c n thi t
− L i ích c a kháng sinh phòng ng a và ch t sát khu n ch a bao gi đ c xác minh, vì
th không có khuy n cáo
− i v i ph u thu t không ph i ti t ni u, nên rút b thông ni u đ o tr c 12 gi đêm sau khi m
− Kho ng th i gian thay thông ni u đ o l u ph i tu theo s đáp ng c a b nh nhân,
nh ng ph i tr c khi ng thông có bi u hi n b t c Không có ch ng c v kho ng th i gian ph i thay ng thông
− Không khuy n cáo dùng kháng sinh kéo dài đ c ch nhi m khu n
− Túi n c ti u ph i luôn luôn đ c gi d i bàng quang và ng n i
3.4 Ch n đoán
− Không khuy n cáo c y vi khu n th ng quy b nh nhân có thông ni u đ o không tri u
ch ng
− Trên b nh nhân nhi m khu n, ph i l y m u n c ti u và máu đem c y tr c khi dùng kháng sinh
− S t c n x y ra ch trong 10% các b nh nhân đ t thông ni u đ o kéo dài, vì th ph i tìm các nguyên nhân khác gây s t
3.5 i u tr
− 18 Không khuy n cáo đi u tr kháng sinh m t cách h th ng trên b nh nhân khu n ni u không tri u ch ng có ng thông ni u đ o trong th i gian đ t t i ch , tr m t vài tình
hu ng đ c bi t là tr c khi ph u thu t do ch n th ng h ni u
− 19 Không có ch đ nh đi u tr kháng n m t i ch hay toàn thân trong tr ng h p Candida ni u không tri u ch ng, nh ng c n ch đ nh rút hay thay ng thông
− 20 Kháng sinh, kháng n m ch khuy n cáo ch đ nh khi nhi m có tri u ch ng
− 21 N u thông ni u đ o đ t quá 7 ngày, trong tr ng h p CA-UTI có tri u ch ng, nên cân nh c vi c thay hay rút b thông ni u đ o tr c khi b t đ u cho kháng sinh
− 22 Dùng kháng sinh ph r ng theo kinh nghi m ph i d a vào tình tr ng nh y c m t i
đ a ph ng c a b nh nhân
− 23 Sau khi có k t qu c y, đi u ch nh kháng sinh theo kháng sinh đ
Trang 3BV
− 24 Tr ng h p candida ni u k t h p v i tri u ch ng đ ng ti t ni u ho c v i nhi m toàn thân, ph i ch đ nh đi u tr kháng n m toàn thân
− 25 Ph n l n tu i c n đ c đi u tr n u tình tr ng khu n ni u không t m t đi sau rút
b thông ni u đ o
3.6 Các h th ng d n l u khác
− 26 Có ít ch ng c r ng đ t thông ng t qu ng sau m làm gi m khu n ni u so v i đ t thông ni u đ o l u
− 27 m t s b nh nhân, ch n đ t thông trên x ng mu, h th ng thông condom hay đ t thông ng t quãng thích h p h n là đ t thông ni u đ o l u
− 28 Có ít ch ng c khi đ ngh kháng sinh phòng ng a trong đ t thông ng t quãng nên không có khuy n cáo
3.7.Theo dõi lâu dài
− 29 Ph i t m soát ung th bàng quang trong nh ng tr ng h p đ t thông ni u đ o t 10
n m tr lên
TÀI LI U THAM KH O
1 H ng d n đi u tr nhi m khu n đ ng ti t ni u Vi t Nam H i Ti t ni u Th n h c
Vi t Nam (VUNA) 2013