36 làng nghề thăng long hà nội (NXB thanh niên 2010) lam khê, 162 trang

Sau thêm, người Đồng Sâm Thái Bình và người làng Định Công Hà Nội đến sinh sống sản xuất đồ mỹ nghệ kim hoàn, hình thành nên phô" Hàng Bạc chuyên đúc bạc, đổi tiền và làm đồ mỹ nghệ kim

LAM KHÊ - KHÁNH MINH

(Sưu tầm, biên soạn)

36

L àng nghể

N H À X U Ấ T B Ả N T H AN H NIÊN

tế thừa nhận và tồn vinh Có thể tổng kết những nét cơ bản về lịch sử - văn hóa Thăng Long - Hà Nội qua những khía cạnh:

Lịch sử - văn hóa í.000 năm Th(ỉng Long - Hà Nội gán nền với những biến cố lớn lao, bi tráng và hào hùng; những sự kiện chính trị, kinh tế, văn hoá quan trọng mang tầm vóc quốc gia, quốc tế; trở thành m ột phần hết sức quan trọng của lịch sử dân tộc.

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội cũng đã hun đúc nên những giá trị về trí tuệ, tính cách, lối sống, ứng xử, phong tục tạp quán, trang phục Các

th ế hệ đã đem đến những nét đẹp củo địa phương mình, chắt lọc, hun đúc lại, tạo nên cái tinh hoa của chốn kinh • ' • 7 •

kỳ và cô đọng lại trong cụm từ “hào hoa, thanh lịch ” Dó

là một giá trị biểu thị điển hình nhất về con người Hà Nội Thanh lịch, cao sang nhưng không cao xa; gần gũi

mà không tầm thường và có mặt trong mọi nẻo của cuộc sống người Hà Nội.

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thõng Long - Hà Nội

đã mang trong mình cả m ột kho tàng di sản văn hóa vô cùng phong phú và quý giá với nhiều truyền thuyết, thần tích, thần thoại, ca dao, tục ngữ, cổ tích, lễ hội, tập tục, trò chơi, trò diễn đi theo

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội cũng đã tạo nên những sản vật, những nét văn hóa ẩm thực hết sức tinh tế và đa dạng  m thực Hà Nội vừa mang trong mình nét đặc trưng chung của ẩm thực Việt Nam nhưng lại có những điểm khác biệt khiến cho người thưởng thức không khỏi thán phục những món ngon của

Hà Nội và nâng những món ăn tưởng như thân thuộc ấy thành nghệ thuật ẩm thực của vùng đất kinh kỳ Thăng Long - Hà Nội Người Kinh kỳ xưa đã biết chốt lọc những món ngon, vật lạ bốn phương đ ể c h ế tạo ra những món ngon của riêng Hà Nội Đó chính là nét tài hoa của người

Hà Nội, chỉ có sự tiếp thu và biến đổi những dặc sân địa phương thành đặc sản kinh kỳ mới đáp ứng được nhu cầu của người Hà Nội - những người vốn “sành ăn, sành mặc, sành chơi” Chẳng th ế mà nhiều dặc sản của người

Hà Nội đã đi vào tục ngữ, ca dao: “Cốm Vòng, gạo tám

Lịch sử - văn hóa í.000 năm Thõng Long - Hà Nội qua từng giai đoạn phát triển lịch sử, thời nào cũng có những nhân tài, dẫu họ được sinh ra, lớn lên trên chính mảnh đốt này hay từ nơi khác đến lập thân, lập nghiệp

ở đây Tên tuổi và sự nghiệp của Lý Thái Tổ, Lý Thường Kiệt, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông, Trần Quốc Tuấn,

Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Chu Văn An, Bùi Dương Lịch, Phạm Quý Thích, Cao Bá Quát, Nguyễn Văn Siêu đã góp phần tạo nên ngàn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội.

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội

đã ghi nhận sự hội tụ kết tinh và tỏa sáng của các ngành nghề thủ công truyền thống của cả nước Trải qua ngàn năm giữ gìn, xây dựng và phát triển với những làng nghề, p h ố nghề thủ công truyền thống, Thăng Long - Hà Nội ngày càng thể hiện một diện mạo, tiềm năng phong phú và đa dạng Có được điều đó, phải k ể đến công lao

to lớn của các nghệ nhân làng nghề nhiệt huyết và tài hoa qua các thời kỳ lịch sử

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội cũng đã đ ể lại những dặc trưng về một đô thị có kiến trúc tinh tế của nhiều thời kỳ lịch sử với Hoàng thành, đình, đền, chùa, miếu mạo, nhà thờ, bảo tàng, biệt thự,

p h ố Cổ và các p h ố buôn bán sầm uất

Lịch sử - văn hóa 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội cùng dã ghi dấu những danh lam thắng cảnh nổi tiếng bao gồm cả thiên tạo và nhân tạo Trải ngàn năm, giờ đây Hà Nội vẫn giữ được nhiều nhiều danh lam tháng cảnh đẹp, là nơi mà đến Hà Nội không thể không đến thăm như: Hồ Tây, Hồ Gươm, chùa Một Cột, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quảng trường Ba Đình, nhà sàn Bác

Hồ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đền Quán Thánh, đền Ngọc Sơn, đền Bạch Mã, Tháp Rùa, Khu thành CỔ

Thăng Long - Hà Nội, Thủ đô thiêng liêng của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trái tim của cả nước, đang trong quá trình hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1.000 tuổi Nhân dịp này, chúng tôi xin được trân trọng giới thiệu cùng độc giả bộ sách về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, phong tục, tập quán, địa danh, làng nghề Thăng Long - Hà Nội.

Trong cuốn sách giới thiệu về làng nghề này, chúng tôi mạn phép được đặt tên là: “36 làng nghề Thăng Long

- Hà N ội” đ ể hoài niệm về một Thăng Long 36 phố

phường, mặc dù số lượng làng nghề Thăng Long - Hà Nội được giới thiệu trong sách không chỉ dừng lại ở con số 36.

Hy vọng, bộ sách này sẽ giúp độc giả nói chung và những ai muốn tìm hiểu về Thăng Long - Hà Nội sẽ tìm được những điều bổ ích và thú vị Chúng tôi cũng mong nhận được những ý kiến đóng góp xâ y dựng của quý vị

và các bạn!

Trân trọng cảm ơn và giới thiệu cùng độc giả!

Hà Nội, tháng 12/2009

Nhóm biên soạn

ỌUẬN HOÀN KIẾM

Dòng tranh Hàng Trông phát triển ở các phô" Hàng Trông, Hàng Nón (Hà Nội) Cách diễn hình tinh vi, phong phú trong khuôn khổ bức tranh và trong nhiều loại tranh Khuynh hướng tranh trục cuốn phương Đông được sử dụng mạnh mẽ nhằm tạo không gian có nhiều mảng trống, gợi cảm và thanh cảnh theo thị hiếu của dân thành thị

Tranh Hàng Trống nét mảnh, tinh, yểu điệu Do sử dụng được mầu phẩm nên hòa sắc của tranh Hàng Trống rất phong phú, gợi được khôi của không gian Mầu thường là lam-hồng, có thêm lục-đỏ, da cam-vàng Mầu phẩm tô bằng tay sau khi đã in các nét đen, pha ít hay

Tranh tứ bình thuộc dòng tranh Hàng Trống

nhiều nước mà có màu đậm nhạt Tranh chỉ tạo khôi ở• • • nhân vật, không có khái niệm về không gian xa, gầCác

tác phẩm tranh dân gian nổi tiếng như: Lý ngư vọng

nguyệt, Thất đồng, Ngũ hổ, Tô" nữ; bộ tranh truyện: Hoa

tiêu, Kiều bộ tranh về cảnh dạy học, cảnh nhà nông

hay các kiểu khác: Canh, tiều, ngư, mục (nhà nông, tiều

phu, đánh cá); các tranh thờ: Tam toà Thánh Mẩu, Phật,

Tứ phủ, Ngọc hoàng làm cho dòng tranh có thể sánh

ngang với bất cứ dòng tranh đồ hoạ danh tiếng nào

Ước vọng hạnh phúc và dùng nhiều mô típ tượng

trưng, màu sắc tươi sáng, nội dung vui vẻ, ngộ nghĩnh,

đơn giản hoá các khái niệm triết học là tinh thần chính

của dòng đồ hoạ trên, tranh thường được bán vào các dịp Tết âm lịch Hành nghề có tính phường thợ, cha truyền con nối.

Tranh Hàng Trông sử dụng kỹ thuật nửa in nửa vẽ, tranh chỉ in ván nét lấy hình, còn màu là thuốc nước, tô bằng bút lông mềm rộng bản, một nửa ngọn bút chấm màu, còn nửa ngọn bút kia châm nước lã, tô tranh theo

kỹ thuật vờn màu

Tranh chỉ có một bản đen đầu tiên, sau khi in thì tranh được tô màu lại bằng tay Từ các bản khắc gốc, những bức tranh đã được in ra, bằng mực Tàu mài nguyên chất Sau đó là công đoạn bồi giây Tùy thuộc từng tranh cụ thể mà có tranh chỉ bồi một lớp, có tranh lại phải bồi đến 2 hay 3 lớp giấy Khi hồ đã khô thì mới

có thể vẽ mầu lại Có khi phải mất đến 3, 4 ngày mới hoàn thành một bức tranh

Tranh được in trên giấy dó bồi dầy hay giấy báo khổ rộng Có những tranh bộ khổ to và dài, thường bồi dầy, hai đầu trên dưới lồng suốt trục để tiện treo, phù hợp với kiểu kiến trúc nhà cao, cửa rộng nơi thành thị

Ván khắc được làm bằng gỗ lồng mực hoặc gỗ thị Mực in truyền thông dùng bằng những chất liệu dân dã nhưng cầu kỳ và tinh xảo trong chế tác

Tranh dùng các gam màu chủ yếu là lam, hồng đôi khi có thêm lục, đỏ, da cam, vàng Tỷ lệ được tạo không hề đúng với công thức chuẩn mà chỉ dể cho thật thuận mắt và ưa nhìn

Màu đen của tranh được làm từ tro rơm nếp hay tro

lá tre được đốt và ủ kỹ, màu vàng từ hoa hoè, màu chàm của các loại nguyên liệu từ núi rừng, màu son của sỏi đồi

tán nhuyễn Những màu sắc đó được pha với dung dịch

hồ nếp cổ truyền tạo cho tranh một vẻ óng ả và trong trẻo mà các loại màu hiện đại không thể nào có được

Đề tài của tranh rất phong phú nhưng chủ yếu ỉà tranh thờ như: Hương chủ, Ngũ hổ, Độc hổ, Sơn trang, Ồng Hoàng Ba, Ông Hoàng Bảy Ngoài ra, cũng có những bức tranh chơi như: Tô" nữ, Bôn mùa (mỗi bản bốn bức vẽ), Tranh Kiều, Nhị độ mai; hoặc những bức phỏng theo các vở tuồng Có những bức dùng để chơi Tết như tranh Gà, Cá chép trông trăng

S ể ạ c

- ng/iề ẤầM íioàn

Phô" Hàng Bạc thuộc phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, thành phô" Hà Nội, là phcí nghề nổi tiếng đất Thăng Long nằm trong 36 phô' phường thuộc khu phố’ cổ

Hà Nội Phô" chạy dài từ Đông sang Tây, bắt đầu từ Hàng Mắm đến ngã tư Hàng Ngang - Hàng Đào, có độ dài khoảng 280m

Đất này vốn xưa là đất phương Các Đài thời Trần, đến thời Lê là phường Đông Các, xưa là các thôn Đông Thọ, Dũng Hàn thuộc tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương

Phố- Hàng Bạc, như tên gọi vốn lấy nghề đúc bạc

và sản xuất đồ mỹ nghệ kim hoàn làm kế sinh nhai, vốn thời Lê, dân làng Trau Khê (nay thuộc huyện cẩm Bình, tỉnh Hải Dương) lên đây cư trú và làm nghề đúc bạc ở Kinh đô Thăng Long Sau thêm, người Đồng Sâm (Thái Bình) và người làng Định Công (Hà Nội) đến sinh sống sản xuất đồ mỹ nghệ kim hoàn, hình thành nên phô" Hàng Bạc chuyên đúc bạc, đổi tiền và làm đồ mỹ nghệ kim hoàn phục vụ đời sông xã hội ở Kinh thành Thăng Long và dân tứ xứ (Hiện nay di tích Trường đúc bạc (tại

sô" nhà 58), di tích Trương Đình (sô" nhà 50), di tích Kim Ngân Đình (sô" 42), và di tích Nhà thờ tổ nghề kim hoàn Định Công (sô" nhà 51) vẫn còn tồn tại).

Trải qua thăng trầm trong tiến trình lịch sử, phô" nghề Bạc (Hàng Bạc) lúc thịnh lúc suy nhưng không bao giờ mất hẳn Từ ngày đất nước đổi mới, nghề thủ công truyền thông trong đó có nghề vàng bạc kim hoàn đã có đầy đủ điều kiện phát triển, vừa bảo tồn nghề nghiệp vừa nâng cao cuộc sống Đến nay, phố’ Hàng Bạc lại sầm uất với nhiều cửa hàng kinh doanh, sản xuất mỹ nghệ kim hoàn, làm đồ trang sức với kỹ năng cao, với truyền thông khéo tay hay nghề, cha truyền con nôi

Là một trong những phô" trọng tâm của khu phô" cổ

Hà Nội, phô" Hàng Bạc tuy có nhiều thay đổi nhưng cơ bản vẫn chưa bị biến dạng nhiều, việc bảo tồn một không gian phô" nghề có nhiều thuận lợi do phô" Hàng Bạc nay đã trở lại buôn bán kinh doanh và sản xuất mỹ nghệ kim hoàn, đồ nữ trang và một sô" ngành nghề khác phục vụ du lịch Nhưng để giữ giá trị truyền thông, ngoài việc bảo tồn một sô" kiến trúc đặc thù của khu phô" cổ, nhât thiết phải trùng tu tôn tạo những di tích lịch sử, vãn hóa, trong đó đình Hàng Bạc là nơi tiêu biểu cho phô' nghề đặc thù này.

Hiện nay, phô" Hàng Bạc còn 4 di tích lịch sử phường nghề ữuyền thông nhận thấy được:

+ Di tích trường đúc bạc - sô" nhà 58 (nơi đúc bạc thoi, nén)

+ Di tích Trương Đình - số nhà 50.

+ Di tích Kim Ngân Đình - sô" nhà 42

+ Nhà thờ tổ nghề kim hoàn Định Công - sô" Iihà 51

Địa chỉ sô" 1 phô" Lò Rèn, phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội ngày nay, toạ lạc ngôi đình Lò Rèn Khu vực này, đầu thế kỷ XIX, là đất thôn Tân Khai, tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương; xa xưa hơn, vào thế kỷ

XVI, là phần đất mở rộng của khu phố' cổ ở Thăng Long

thời Lê Đình Lò Rèn do dân làng làm nghề thợ rèn lập nên để thờ Tổ nghề rèn sắt

Theo truyền tụng thì, thời Hùng Vương, ở vùng châu thổ sông Hồng có người họ Lỗ tên Cao Sơn, thông minh tuấn tú, giỏi võ nghệ lại ham thích các việc thủ công Biết người Thục giỏi nghề rèn sắt, ông tìm đường sang học được các bí truyền của nghề đó, về nước còn cải tiến thêm khiến nghề rèn không thua kém nghề rèn của

họ, rồi đem dạy cho mọi người Nước Nam có nghề rèn

là do ông, nên sau khi ông qua đời, người người làm nghề rèn tôn ông làm Tổ sư

Trong lịch sử phát triển của Thăng Long thì sự phát ưiển của “36 phô' phường” có vai trò quan trọng trong

phát triển kinh tế Như trong sách Kiến văn tiểu lục, Lê Quý Đôn đã viết:" Thời nhà Lý mới đóng đô ở Thăng Long, người bôn phương đã lũ lượt kéo đến, tụ họp, buôn bán " Diễn biến lịch sử cụ thể cho thấy, sau cải cách của vua Lê Thánh Tông (1460 — 1497), thế kỷ XVI vàXVII, nền kinh tế của đất nước đã có bước phát triển lớn

và bền vững, đặc biệt là nền kinh tế hàng hoá Rất đáng

kể là sự hình thành thêm và phát triển các làng nghề thủ công Khi đó, Thăng Long đã trở thành một trung tâm hấp dẫn, khiến xuất hiện nhiều đợt di động lớn, đưa các thợ thủ công từ các làng nghề về hành nghề tại phô" phường Kẻ Chợ Cùng với một sô" nghề thủ công gcíc

ở Thăng Long, như nghề dệt ở Nghi Tàm, nghề giấy ở Yên Hoà, Yên Thái có thêm nhiều nghề thủ công ở các vùng phụ cận được di chuyển vào, tạo nên “ba mươi sáu phô" phường” Đa phần, thợ thủ công các nghề vào Thăng Long đều tập trung ở khu vực phía Đông kinh thành, ví dụ: nghề nhuộm đào từ Đan Loan, Hải Dương; nghề thêu từ Quất Động, Thường Tín; nghề kim hoàn từ Định Công, Thanh Trì và từ Đồng Xâm, Thái Bình; nghề

da - giầy từ Trúc Lâm, Văn Lâm, Hải Dương; nghề tiện

từ Nhị Khê; và nghề rèn sắt từ Hoè Thị, Từ Liêm và Đa Hội, Đông Anh

v ề nghề rèn sắt di chuyển vào Thăng Long gồm hai nhóm chính: một nhóm khá đông đảo đã đến lập nghiệp

ở khu vực Tân Khai - Tân Lập, còn nhóm kia thì kéo đến khu vực gần cửa Nam, sau này là phô" Sinh Từ Nhiều năm sau, nghề rèn phát đạt, mở rộng thêm, một sô" thợ đã đến Kim Mã, Hàng Bột, Ô c ầ u Dền Một lượng thợ rèn từ Hoè Thị đã đến Tân Khai - Tân Lập để

định cư, hành nghề, sau có thêm một số thợ các làng

khác như Đa Sĩ, Đa Hội cũng đến đây, khiến vùng Tân

Khai - Tân Lập có một hình ảnh điển hình là những bễ

lò rèn và sản phẩm chính bàv rất nhiều trước nhà Do vậy mà đầu th ế kỷ XIX xuất hiện phô" Hàng Bừa Đến cuôì thế kỷ XIX người Pháp IĨ1Ở mang phô" xá, nên nguyên vật liệu bằng sắt râ't thông dụng, và suổt dâv phô" nhà nào cũng có bễ lò rèn phì phò hoạt động Từ đấy xuất hiện tên phô" Lò Rèn Lúc phát triển nhất, thợ

rèn ở Nam Định, Thanh Hoá cũng đến lập nghiệp ở phô"

Lò Rèn, có gần trăm bễ lò hoạt động, trong đó quá nửa

là lò rèn của người gốc Hoè Thị Và rồi, củng như bao làng nghề, phường nghề khác, người dân phường rèn cũng đã cùng nhau dựng một ngôi đình chung để thờ Tổ nghề và các vị khai công đầu tiên đưa nghề rèn lên Thăng Long lập nghiệp

Trước kia, sản phẩm của người thợ rèn ở Lò Rèn và một số nơi nữa gồm lưỡi cày, bừa, cuốc, liềm, hái, dao

phát bờ, kéo đáp ứng cho nhu cầu của dân kinh thành

và dân các tỉnh lên Hà Nội mua Dần dần, nhu cầu xã hội phát triển nhiều mặt hàng sắt, người thợ rèn đã luôn luôn thích ứng, lại không ngừng cải tiến mẫu mã, chất lượng và kỹ thuật Đầu thế kỷ XX, thợ Lò Rèn Hà Nội

đã sản xuất bulông theo đơn đặt hàng của công trình xây dựng đường sắt Hà Nội đi Vân Nam và Hà Nội đi Sài Gòn Rồi tất cả các đồ sắt cho các công ưình xây dựng công sở, xây dựng các công trình văn hoá công cộng lớn như cửa sắt hoa, hàng rào, cổng, bản lề đều được người thợ rèn ở Hà Nội làm ra Và nhiều mặt hàng công cụ người thợ rèn Hà Nội chê tạo rất đẹp và bền như khoan, kìm, búa, chàng, đục Thời kỳ Cách mạng tháng Tám 1945, Nghiệp đoàn thợ rèn đã được thành lập tại đình Lò Rèn Trong cuộc kháng chiến chông thực dân Pháp, các bễ lò rèn vẫn nổi lửa, người thợ vẫn làm

ra những dụng cụ thiết yếu cho đời sông của nhân dân,

và cờn rèn những vật phẩm phục vụ công cuộc kháng chiến trong đó có các loại vũ khí thô sơ như lưỡi lê, kiếm để cung câp cho quân đội, cho du kích Đến năm

1954, tại đình Lò Ròn đã có buổi lễ long trọng thành lập Liên đoàn Thợ rèn Mọi hoạt động của công nhân Liên đơàn Thợ rèn đều được tổ chức tại Đình

Sau ngàv giải phóng Thủ đô, và cho đến hôm nay, sản phẩm của nghề rèn thủ công Hà Nội vẫn luôn đáp ứng được nhu cầu thị trường trong Hà Nội và một sô" vùng lân cận Trong nhịp độ phát triển kỹ thuật hiện đại, phô" Lò Rèn hôm nay còn nhiều nhà vẫn giữ được nghề truyền thông Trên một đoạn đường phố- Lò Rèn, chỉ dài 128 mét là phố nhỏ thôi mà có đến 20 sô" nhà là những bễ lò rèn của người quê gốc Hoè Thị! Đó là sắc thái làng nghề thật đặc biệt của Thăng Long trải mấy trăm năm vẫn còn đến hôm nay Và, nó đâu chỉ là giá trị kinh tế kỹ nghệ, mà nó là những giá trị văn hoá lịch

sử của Thăng Long - Hà Nội

S P / ử ỉ S ễ ữ m / i

- nrj/iề da yiàự

Thăng Long - Hà Nội từ lâu có một nơi thờ Tổ nghề

da giày, đó là đình Phả Trúc Lâm, Di tích đình Phả Trúc Lâm có tên nôm là làng Trắm (hay Chắm), có lúc được gọi là Phong Lâm, Tam Lâm, một địa phương có nhiều thế hệ thợ da giày nổi tiếng Những người thợ da giày

đã đem cái nghề của mình đến làm ăn sinh sông ở nhiều nơi Khi đến Thăng Long - Hà Nội, thợ da giày đã quần tụ, lập phường thợ và xây dựng đình Phả Trúc lâm

để thờ Tổ nghề của mình Các vị Tổ của nghề da giày được tôn thờ là Tiến sĩ Nguyễn Thời Trung và ba vị khác

là Phạm Thuần Chánh, Phạm Đức Chính và Nguyễn Sĩ Bân Nguyễn Thời Trung đỗ tiến sĩ khoa thi Ât Sửu, niên hiệu Thuần phúc nguyên niên, thời Lê - Mạc (năml565), làm quan cho triều Mạc đến chức Thừa chánh sứ Ông

đã cầm đầu đoàn sứ bộ nước ta qua Trung Quốc để hòa đàm Trong đoàn sứ có ba người cùng quê ở làng Phong Lâm là: Ông Chánh, ông Chính, ông Bân

Trên đường đi, đoàn sứ bộ có qua Hàng Châu, các ông đã chú ý đến nghề thuộc da, đóng giầy mà lúc đó ở

nước ta, nghề này chưa phát triển và tinh xảo bằng họ Hoàn thành công việc sứ bộ, Thời Trung cùng ba người bạn cùng quê quay lại Hàng Châu học nghề da giày Trải qua bao gian nan vất vả, các ông đã học thuộc nghề, nắm vững các bí quyết về thuộc da, đóng giày, khi về

nước đã truyền nghề ở quê hương Trúc Lâm Từ đó nghề

thuộc da, đóng giày ngày càng phát triển thịnh đạt Bốn ông đã được triều đình ban phong chức quan "Thượng y"

ở Quốc Tử Giám Sau này, khi các ông qua đời, làng nghề da giày đã tôn vinh và thờ cúng làm Tổ của nghề

Phô" Hàng Hành trước đây vốn là đất của thôn Tả Khánh Thụy thuộc tổng Tiền Túc (sau đổi là tổng Thuận Mỹ) của huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức Nơi đây đã

có nhiều đời thợ da giày từ Hải Dương đến ở, quần tụ sinh sông, làm nghề và buôn bán sản phẩm da giày Nghề da giày cùng với sự hưng vượng của kinh đô Thăng Long đã phát triển mạnh Đến trước thế kỷ XIX, các phường thọ da giày đã tập trung đông đúc ở vùng đất Tả Khánh và xung quanh tổng Tiền Túc, Hữu Túc thuộc huyện Thọ xương Các địa danh này sau đổi tên thành phô' như Hàng Da, Hàng Hài, Hàng Trông, ngõ Hài Tượng đều có liên quan đến phường thợ da giày

Di tích đình Phả Trúc Lâm được xây dựng vào thời gian nào? Nội dung văn bia còn lưu giữ ở đình đã cho biết: Ngôi đình đầu tiên được dựng bằng tre nứa đơn giản, sau đó được tu bể và nâng cấp thêm vào đầu thế

kỷ XX Như vậy, rõ ràng đình được khởi dựng sớm hơn thời điểm mà văn bia đã nêu

Đình thờ Tổ nghề da giầy có một kiến trúc khiêm tốn, quy mô vừa phải Trải qua năm tháng và ảnh hưởng của chiến tranh ngôi đình đã ít nhiều có sự thay đổi

nhưng vẫn giữ được phong cách của kiến trúc truyền thống.

Ngày 16/1/1995, đình Phả Trúc Lâm đã được Bộ Văn hóa - Thông tin ra quyết đinh công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia

Đình Phả Trúc Lâm từ xa xưa đã luôn được sự quan tâm của những người thợ da sinh sống ở Hà Nội cũng như ở các địa phương khác Di tích càng đông vui và sầm uất hơn vào dịp tháng 2 và tháng 8 âm lịch là ngàv giỗ Tổ Trong những ngày này, thế hẹ thợ da giầy ở Hà Nội và các địa phương tụ họp về làm lễ tế Tổ, thăm hỏi

và trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp.Sau khi được cóng nhận, xếp hạng, di tích càng được sự quan tâm giữ gìn của các cấp chính quyền và nhân dân Phường, quận chăm lo chu đáo cho di tích, quy hoạch cho di tích được khang trang hơn Cùng với sự hưng thịnh phát đạt của nghề da giầy, di tích cũng được chú ý quan tâm hdn Nơi đâv được dùng làm Iiơi thờ cúng tôn vinh Tổ nghề Đó

là nét đẹp truyền thông văn hóa, đồng thời còn có thể dùng làm nơi trưng bày, quảng bá sản phẩm da giầy, nơi gặp gỡ trao đổi kinh nghiệm nghề

Đình Phả Trúc Lâm có vị trí gần hồ Hoàn Kiếm, là một ữong những di tích lịch sử văn hóa quý, bổ sung và tôn thêm vẻ đẹp của khung cảnh văn hóa của phô" cổ, của quận Hoàn Kiếm và của Thủ đô Hà Nội

sầm uất và đầy sắc màu, phô' Hàng Gai không biết

từ bao giờ đã trở thành “phô" tơ lụa” của Hà Nội với những cửa hàng bán sản phẩm tơ lụa san sát, làm nên một nét đặc trưng cho phô phường Hà Nội

Chẳng bao lâu nữa, Hà Nội sẽ tròn 1.000 năm tuổi,

là một trong những thành phô' cổ lâu đời của thế giới Nói đốn lịch sử phát triển Thăng Long - Hà Nội, người

ta không thể không nhắc đến phô" cổ Hàng Gai là một trong 36 phô" phường cổ Hà Nội, được xây dựng trên nền đất xưa thuộc hai phường Đông Hà và cổ Vũ, tổng Tiền Túc, huyện Thọ xương Lồ một đoạn của con đường đi

từ Bờ Hồ đến Cửa Nam qua Hàng Bông Trước đây, phô' Iiày chuyên bán các thứ dây gai, dây đay, võng, thừng nên có tên Hàng Gai Nay không còn bóng dáng của cây gai nữa, phố Hàng Gai chuyển sang buôn bán các sản phẩm tơ lụa

Không phải ngẫu nhiên mà phô" Hàng Gai được mệnh danh là phô" tơ lụa, bởi lẽ chỉ kéo dài 250 mét nhưng Hàng Gai có tới hơn 90 gia đình kinh doanh tơ lụa hoặc hàng hóa và dịch vụ kết hợp mặt hàng tơ lụa

Tơ lụa Vạn Phúc được đem từ Hà Đông ra tníng bày khắp các cửa hàng mặt phô" Hàng Gai, góp cho kinh kỳ những nét riêng biệt của 36 phô" phường Hàng Gai trở thành điểm đến không thể bỏ qua của các du khách nước ngoài tới Hà Nội Không đơn giản chỉ là việc bán mua, mà khách đến các cửa hàng tơ lụa trên Hàng Gai còn để thăm quan, chiêm ngưỡng sự diệu kỳ của tự nhiên kết hợp với sự khéo léo của người thợ dệt hòa nhịp trong từng áng lụa mỏng manh óng ánh.

Đi dọc con phô" này, du khách sẽ được chiêm ngưỡng đủ các sản phẩm từ lụa vô cùng phong phú Từ lụa, tơ tằm, các nhà thiết kế may lên những bộ đầm bay bổng, áo dài thướt tha, những chiếc túi thêu, các kiểu ví

và vô vàn khăn lụa xinh xắn Một vài năm trở lại đây, những cửa hàng trên phố Hàng Gai không chỉ kinh doanh những đồ tơ lụa may sẵn thuần túy mà đã có những mặt hàng mang nét riêng chomình Sản phẩm của Khai Silk hướng tới giới trẻ nên nhấn mạnh đến yếu tô" thể hiện sự năng động, mạnh mẽ với thiết kế mang phong cách châu Âu trên chất liệu lụa truyền thông Cự Thành thì chuyên áo dài cách tân Hoa Silk chuyên về khăn lụa Kelly Silk chuyên may đo nóng và De Maison luôn dành tặng cho thượng khách những phụ kiện trang phục hay đồ lưu niệm độc đáo, ấn tượng

Từ ý tưởng khôi phục bảo tồn làng nghề, phô" nghề, phát triển kinh doanh, Viện Nghiên cứu kinh tế và phát triển (Trường Đại học Kinh tế quốc dân) phôi hợp với UBND quận Hoàn Kiếm xây dựng đề án phô" Hàng Gai

là phô" chuyên kinh doanh hàng tơ lụa Trong thời gian tới đây, tuyến phô" này sẽ có một biểu tương riêng về chuyên kinh doanh tơ lụa

Tiêu chí văn minh thương mại đôi với hàng hoá kinh doanh tại hai tuyến phô' này đảm bảo trong khung giá chung Mỗi mặt hàng bán theo giá niêm yết Các đơn

vị kinh doanh không lấn chiếm vỉa hè Hàng phải có nguồn gốc xuất xứ Trên mỗi sản phẩm bao gói hàng của mỗi cửa hiệu ngoài các thông tin riêng, còn có in biểu WỢng của toàn tuyến phô

Tuyến phô" hàng tơ lụa hình thành đảm bảo hơn 70% đơn vị chuyên kinh doanh hàng tơ lụa, scí còn lại kinh doanh hàng hóa dịch vụ liên quan đến tơ lụa.Tại đây không chỉ kinh doanh mà còn quảng bá du lịch, khôi phục phô" nghề

Ngày nay, khu phô" cổ đang tận dụng cơ hội phát ưiển kinh tế và đón nhận một lượng khách du lịch rất lớn, vì thế việc khôi phục và bảo tồn phô" nghề là một việc làm rất ý nghĩa đối với Hà Nội và là hoạt động thiết thực chào đón Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội

jẩ Ị ffằ n ỹ S ễ T ã

- (To (gmng t/m

Trong kỉ niệm tuổi thơ những đứa trẻ Hà Thành, hình ảnh phô" Hàng Mã luôn lung linh và sông động Hàng Mã là một phô' rất ngắn nhưng mức độ đông đúc người qua lại thì vào bậc nhất khu phô" cổ Hà Nội Phần lớn các nhà mặt đường trên phô" này đều bán hàng vàng

mã, đèn lồng, đồ chơi dân gian , hiện nay bán thêm hàng văn phòng phẩm, giấy gói quà tặng, thiếp cưới và các mặt hàng trang trí ngàv lễ

Ngày thường, cả dãy phố rực rỡ bởi màu sắc của đèn lồng, đèn trang trí và muôn vàn loại vàng mã sặc

sỡ Đó là lí do dãy phô" luôn thu hút ánh mắt của người qua lại Người lớn đến để mua vàng mã, những tập giấy sơn son thếp vàng, những vật mã đủ loại ô tô, xe máy, nhà lầu với lòng thành kính mong cho ông bà tổ tiên

ở thế giới bên kia có cuộc sông sung túc đủ đầy Trẻ con đến để xem đèn lồng, những quả trang trí lấp lánh và những tập giấy gói quà, dây ruy băng đủ màu sắc đáng yêu

thên náo nhiệt và ấn tượng Hàng phô" ngập tràn trong sắc lỏ, màu đỏ tươi, đỏ son, đỏ hồng, đỏ thẫm của muôn loại đèn lồng sáng rực lên trong ánh đèn và những ngôi sao vàng lấp lánh Người lớn lẫn trẻ con đều nô nức ngắn nhìn và mua sắm cho một lễ Trung thu tưng bừng Mấ\ ngày đêm gần đến rằm tháng tám, sắc đỏ rực rỡ của phcí Hàng Mã lan rộng ra khắp các khu phô" xung quaih và không gian rộn ràng ấy thấm sâu vào tâm hồn mỗi người Hà Nội Để rồi mỗi năm qua đi, những đứa trẻ ki ngóng chờ mùa Trung thu mới và những người già lại (ếm thời gian hoài niệm về những đổi thav.

Hiện nay, phô" Hàng Mã (Hà Nội) chỉ còn hai gia

Một góc phô Hàng Mã

đình làm đầu Lân, Sư tử và Rồng đó là gia đình ông Doãn Đại và ông Quang Hiện ông Doãn Đại đã già yếu nên người con trai của ông là anh Hải kế tục công việc của cha, anh Hải còn mở rộng sản xuất tại xưởng riêng của mình tại phô" Thụy Khê Ông Quang vẫn duy trì làm đầu Lân, Sư tử một mình, các con ông không ai theo nghề này.

Bên cạnh những mẫu Lân sư truyền thông của Bắc

Bộ, để đa dạng hóa sản phẩm, hai gia đình này còn nhập đầu Lân, Sư tử từ Trung Quốc Ngoài ra, một số kiểu Lân

từ miền Trung, miền Nam cũng được nhập về bán

Nhiều vật liệu mới cũng đã được thay thế vật liệu truyền thông để phù hợp với thời hiện đại Ví như, lông thỏ trang trí được thay th ế bằng lông cừu nhân tạo nhập

từ Trung Quốc, giấy bồi được thay thế bằng vải kim sa, mắt Lân cũng được đặt làm có con ngươi bằng nhựa bên trong khi múa con ngươi cũng chạy theo nên nhìn rất

có hồn

Mấy năm nay, nhu cầu mua đầu Lân, Sư tử, Rồng ngày càng lớn, do vậy nếu không thay đổi vật liệu và phương pháp làm thì sẽ không kịp tiến độ cung cấp ra thị trường

Ngoài ra, một sô" khâu như làm khung, bồi, thêu hoa tiết cũng được giao cho các làng nghề gia công để giảm giá thành và giảm thời gian hoàn thành sản phẩm Với cách làm kiểu mới này thì thu nhập của người làm đầu lân sư cũng được tăng caọ, bên cạnh đó cũng tạo thêm công việc cho các làng nghề gia công

QUẬN BA ĐÌNH

Nhắc đến phô" cổ Hà Nội người ta không thể quên Hàng Than, con ph() nhỏ có nhiều nhà hàng bánh cốm Mỗi độ thu sang hương cốm say lòng du khách Với những bí quyết riêng, món đặc sản này không thể thiếu trong gói quà gửi người xa xứ, cưới hỏi, giỗ chạp

Người Hà Nội xưa đã nghĩ ra nhiều cách để thưởng thức ccím, ccím luyện với thịt nạc, giã ra, rán lên làm chả ăn với cơm gạo tám thơm, cốm xào với đường kính trắng, giữ được lâu đến hàng tuần Lọc bột đao pha đường trắng rồi thả hạt cốm vào, đun lửa sôi lên thành

ra món chè cốm để ăn tráng miệng vừa ngọt lại vừa thanh Cuối cùng, ông tổ dòng họ Nguyễn Duy ở phô'

Hàng Than mới nghĩ thêm ra cách đem sấy khô hạt côm, chế ra món bánh ccím.

Cũng gạo nếp với đậu xanh nhưng hương vị bánh cốm thì lại khác với bất kỳ loại bánh nào Cốm làm từ gạo nếp non, nhân gồm đậu xanh và dừa Cả vỏ và nhân bánh đều được xào lẫn với đường, khi thưởng thức bánh khó mà biết rõ được phần nào ngon hơn

Chế biến từ cốm đ ể trở thành bánh cốm, quy trình không kém công phu Cốm dùng làm bánh phải

là loại côm già, nghĩa là lúa cắt ở thời điểm hạt đã chắc xanh, vì cốm non khi vào đường sẽ tan hết, không dùng làm vỏ bánh được Việc rang, giã, sàng, sẩy giông như quy trình sản xuất cốm non Cốm làm xong sấy khô, đựng vào chum vại, hoặc đóng gói thật

Hiệu bánh nổi tiếng nhất trên p h ố Hàng Than

kín cho khỏi ẩm Khi đem làm bánh mới đổ vào nồi hay chảo.

Thường cứ 1 kg cốm đong khoảng 1,3 lít nước, trộn cho hạt cốm mềin, rồi pha tỷ lệ một đường một côm, đặt lên bếp đun và đảo đều tay, khi gần được thì thêm ít giọt Iiước cất từ hoa bưởi, nhờ có tinh hoa bưởi mà bánh cốm có hương vị đặc biệt Cái khéo là ở khâu đun cốm, nếu non thì bánh nhão, quá lửa thì bánh có mùi khét Bí quyết để có được bánh cốm ngon, thơm hoàn toàn dựa vào thói quen và kinh nghiệm

Thứ nữa là, khâu làm nhân bánh, muốn bánh ngon, dứt khoát phải chọn thứ đỗ vàng lòng, xanh vỏ Đậu xanh được chọn là đậu ngon của vùng Thái Bình, Bắc Ninh, Sơn La, còn các loại khác có thể dùng được nhưng châ't lượng bánh không ngon và để lâu sẽ bị thiu Có đỗ rồi, ta đem xay, ngâm, đãi vỏ để nấu tựa nấu cơm, cơm

đỗ phải vừa chín tới, không nát không sượng, thật thơm

và tơi, người làm bánh thường gọi là “xuê” Đỗ đã “xuê” được cho vào côi giã mịn, rồi lại ngào đường với nước,

cứ một kg đỗ thêm 1,2 kg đường kính, đun nhỏ lửa cho đến khi đỗ đạt độ khồ dẻo thì cho thêm các thứ phụ gia, như mứt sen trần, dừa nạo, nước hoa bưởi đảo đều rồi đem gói

Người ta chia nhân thành từng viên, rồi dùng thứ cốm đã nấu bọc ra ngoài Dùng lá chuôi non, hoặc giây ni-lông gói lót để giữ thành bánh cho vuông Tiếp đến, gói vỏ ngoài cũng bằng lá chuôi xanh, bẻ cho góc cạnh đều nhau, đặt nhãn hiệu ngoài cùng, rồi lây lạt giang đã nhuộm đỏ buộc th àn h hình chữ thập,

sau đó lại buộc 5 chiếc một cho tiện việc mua bán,• • • • • 1

chuyên chở

Hiện nay, cả dãy phô" Hàng Than có đến mấy chục

cửa hàng làm và bán bánh cốm, đều dùng chữ “Ninh”

Nhưng Nguyên Ninh (sô" 11) là hiệu bánh cốm gia

truyền, được nhiều người ưa chuộng

ệ ỹ ỉ n

- s(an y ínrơ nợ

Nói tới Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội đất Kinh kỳ ngàn năm văn hiến, không thể không kể tới những làng nghề truyền thông, bởi chính những làng nghề, phô" nghề

đã tụ hội tại mảnh đất này và làm nên một kinh đô nhộn nhịp, sầm uất Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, tới hôm nay có rất nhiều làng nghề ở Hà Nội đã mai một như Ngọc Hà, Ngũ Xã, An Thái nhưng Yên Phụ, một làng làm hương vẫn như sống mãi với thời gian

Theo một sô' tư liệu cũng như các bậc cao niên trong làng kể lại thì nghề làm hương ở đây do một người Trung Hoa mang tới từ thế kỷ 13 và dạy cho dân làng Đạo Phật và tục đốt hương không chỉ phát triển ở đây

mà còn ở nhiều nơi khác

Bước sang thế kỷ 21, nghề hương ở Yên Phụ phát triển mạnh mẽ nhất và không chỉ thu hút dân trong làng

mà còn hấp dẫn các làng An Dương, Nghi Tàm theo

nghề với số lượng lớn Đầu những năm 80 (thế kỷ 20),

nghề hương ở đây có dấu hiệu bị mai một khi râ't nhiều gia đình bỏ nghề chuyển qua nuôi cá cảnh và kinh doanh, buôn bán Lúc này, chỉ còn khoảng 20% sô' hộ

trong làng còn làm nghề Thế nhưng, chỉ 7-8 năm sau, bước sang những năm 90, nghề nàv lại được khôi phục.

Nghề làm hương tuy khồng nhàn hạ và thu nhập cũng chẳng lấy gì làm cao nhưng người dân vẫn một mực theo nghề vì họ cho rằng đây là nghệ truyền thông,

vả lại từ lâu người dân đã sông bằng nghề này giờ không biết chuyển nghề nào cho hợp

Quả đúng như vậy, nghề hương ở đây rất vất vả, để làm ra được que hương phải mất bao nhiêu công đoạn Nhà làm nghề thì tất cả các thành viên trong gia đình đều phải làm việc cật lực với sự phân công mỗi người một việc, từ nhỏ tới lớn, từ đơn giản nhất tới phức tạp Người già và trẻ em thường đảm nhiệm những công việc nhẹ nhàng không phức tạp như vót que, phơi và thu lượm, đóng bao thành phẩm

Công đoạn khó và phức tạp nhất là khâu pha trộn bột mùn hương (loại mùn cưa gỗ) với một sô" hương liệu như bột hồi, quế, trầm Công việc này phải do người có tay nghề, kỹ thuật và kinh nghiệm đảm nhiệm bởi nếu pha chế không cẩn thận hoặc không đúng liều lượng, hương sẽ không thơm

Ngũ Xã vốn là một làng nằm bên bờ hồ Trúc Bạch, phía Tây Hà Nội Tên Ngũ Xã có nghĩa là có 5 làng Khoảng thời nhà Lê, dân 5 làng Đông Mai, Châu Mỹ, Long Tượng, Diên Tiên và Dao Niên thuộc huyện Văn Lâm (tỉnh Hưng Yên) và Thuận Thành (tỉnh Bắc Ninh)

có nghề đúc thủ công, được triều đình trưng tập về kinh thành để lập xưởng đúc tiền và đồ thờ Để ghi nhớ 5 làng quê gốc của mình, họ đặt nơi đây là Ngũ Xã

Trình độ đúc đồng của thợ Ngũ Xã đã đạt được đỉnh cao Ngoài sự thông minh sáng tạo, cái nhìn chuẩn xác, bàn tay khéo léo, người thợ thủ công còn có bí quyết nghề nghiệp và kinh nghiệm lâu đời Sản phẩm

đồ đồng Ngũ Xã nổi tiếng khắp nơi, trong đó nổi bật là pho tượng Phật Di Đà ở chùa Thần Quang nằm ngay tại làng Ngũ Xã Pho tượng này kể cả toà sen làm đ ế cao 5,5m và nặng 12,3 tấn Riêng toà sen có 96 cánh bằng đồng, cao lm45, còn tượng cao 3.95m, khoảng cách giữa các đầu gốì là 3m60 Tượng Phật Di Đà này được đúc hoàn toàn bằng kỹ thuật thủ công, tất cả những đường gấp khúc, uốn lượn trên pho tượng đều rất tinh xảo, liền

nhau thành một khôi, không có sai sót về những kỹ thuật đúc Đây là một tác phẩm nghệ thuật bằng đồng độc đáo và tinh tế.

Ngoài pho tượng này, thợ đúc đồng Ngũ Xã còn tạo

ra nhiều tác phẩm khác cũng rất nổi tiếng như tượng Trấn Vũ bằng đồng đen ở chùa Quán Thánh (Hà Nội), chuông chùa Một Cột (Hà Nội) Ngoài ra, còn có những

đồ thờ bằng đồng như lư hương, chân đèn cũng được

cả nước đánh giá cao

- cSệny /loa

Ngọc Hà là làng nhỏ, nhưng dân đông, đất thổ cư chiếm một tỷ lệ lớn, không có ruộng cấy lúa, chỉ có vườn để trồng hoa và rau nên vườn và nhà đan xen nhau Nghề trồng hoa có từ lâu đời Tục truyền, xưa kia Ngọc Hà có rất nhiều ruộng đất bỏ hoang, v ề sau, nhiều quan lại khi về hưu đã đến làng mua đâ't làm nơi dưỡng lão, trồng hoa và cây cảnh để giải trí, từ đó hình thành nghề trồng hoa Thời kỳ đầu, dân làng chỉ trồng các loại hoa để cúng như mẫu đơn, hồng, huệ, sói, cúc, thiên lý

Đầu thế kỷ XX, người Pháp nhập các loại hoa ngoại (lay ơn, cẩm chướng, cúc .) và rau ngoại đến Ngọc Hà

để trồng, dùng vào các dịp lễ, tết theo lịch dương Người Ngọc Hà dần tìm học được kỹ thuật trồng các loại hoa này vừa để bán cho cả người Việt và người Pháp, vừa

để chơi trong phòng khách nhà mình Các quầy bán hoa bắt đầu mọc lên ở các ngã tư các phô" Tây, tập trung ở khu vực Hồ Gươm và phồ' Hàng Lược, chợ Đồng Xuân Vào dịp Tết Nguyên đán, hình thành chợ hoa cống Chéo

- Hàng Lược, chủ yếu do người làng Ngọc Hà bán.

Ngọc Hà có ngôi đình ở phía Đông Bắc làng, chính giữa một hồ nước, rộng trên một bán đảo, cách vườn

Bách Thảo một con đường cái Đình thờ Huyền Thiên Hắc Đế - một nhân vật ữuyền thuyết đã âm phù vua nhà

Lý đánh thắng giặc ngoại xâm Đình đã bị hủy hoại trong cuộc chiến đấu bảo vệ Thủ đô cuối năm 1946, đáu năm 1947 Đến năm 1952, dân làng dựng lại đình Hội làng được tể chức vào ngày 19 tháng Giêng, chung với làng Hữu Tiệp Hai làng rước bài vị của thần đến Núi Sưa (trong vườn Bách Thảo hiện nay) để t ế chung

Nằm ngay giữ thủ đô Hà Nội, làng Đại Yên thuộc phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, Hà Nội gần 1000 năm nay sinh sông bằng nghề làm và bán thuốc Nam Từ đời này qua đời khác, dù cuộc sống gặp muôn vàn khó khăn nhưng người trong làng vẫn cố gắng làm nghề truyền thông này như gìn giữ một giá trị văn hoá riêng của làng mình.

Từ xưa đến nay, làng Đại Yên nổi tiếng là nơi cung cấp nam dược cho người dân đất Hà Thành Người Đại Yên luôn tâm niệm rằng, thành hoàng làng, bà Ngọc Hoa Công Chúa là người bảo trợ cho nghề thuốc Nam của làng Hội làng hàng năm vẫn tổ chức vào các ngày

từ 13 đến 15 tháng 3 âm lịch để ghi nhớ công ơn của bà

đã truyền dạy nghề thuốc cho dân làng

Ngày nay, khi cơn lốc đô thị hoá tràn về các vùng quê, làng Đại Yên cũng thay da đổi thịt Khắp các ngõ ngách của làng, những nhà cao tầng mọc lên san sát Nhưng kỳ lạ thay, từ những ngôi nhà hiện đại ấy, mùi

hương nhu ngào ngạt cùng vô sô' nguyên liệu khác toả ra làm say lòng khách thập phương Bản sắc riêng của làng Đại Yên cho đến nay vẫn được người dân gìn giữ Họ luôn tâm niệm "Dân Đại Yên khấm khá được là nhờ vào nghề làm thuốc Nay khá giả rồi, từ bỏ nghề truyền thông là mang tội với tổ tiên".

Ngày trước, đất làng còn rộng, người Đại Yên trồng các loại cây thuốc Nam ngay ư ên mảnh đất làng Bây giờ, nhà cửa lấn ruộng thuốc nên không còn những vườn thuốc Nam xanh tươi như trước Người dân trong làng cho biết, hiện giờ chỉ có sô" ít cây thuốc được trồng ở những diện tích đất lưu không ngoài bờ mương của làng,

đa số còn lại được hái từ Canh, Diễn, ở đó, có nhiều

nhà đã bỏ hẳn trồng lúa để trồng cây thuốc Nam mang

ra bán cho người làng Đại Yên làm thuôc Đó thường là những lá thuốc tươi như hương nhu, lá sả, tía tô, sài đất còn một sô" dược liệu khô được mang về từ nhiều vùng khác nhau, đa sô" là ở Bắc Giang, Lạng Sơn, Cao Bằng

Bà cụ Mớ, bán thuốc ở cổng làng tự hào: "Những nguyên liệu nhập từ các vùng khác, nhưng phải qua tay người Đại Yên thì mới thành thuôc quý"

Người Đại Yên không chỉ bán thuốc Nam tại làng

mà còn mang bán lẻ ở khắp các chợ Hà Nội Một nét đặc trưng của làng là chỉ con gái, con dâu làng mới làm

và bán được thuốc Các cụ trong làng bảo, "cái nghề làm thuôc nam chỉ ưa đàn bà con gái vì phụ nữ thường dịu dàng, cẩn thận Làm cái nghề này, đòi hỏi phải có sự kiên trì, nhẫn nại Người làm thuốc luôn có phong thái ung dung, tự tại thì thuốc bốc mới linh" Vì lẽ đó mà từ bao đời nay chỉ có con gái và con dâu trong làng mới được ữuyền nghề làm thuôc Nhưng cũng chỉ có những

có thể theo học được hết các bài thuốc Vì theo như những người có kinh nghiệm, chỉ mỗi việc nhớ tên hàng trăm các loại thuốc đã khó, lại còn phải biết kết hợp các loại thuốc này theo những tỉ lệ khác nhau để chữa các loại bệnh còn khó khăn hơn.