SKKN một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học dạng toán tìm số trung bình cộng

Đồng thời toán lớp 4 còn đềcập đến những dạng toán mới như giải toán về: “Tìm số trung bình cộng”; “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó”; “Tìm hai số khi biết tổng hoặc hiệu

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC DẠNG TÌM SỐ TRUNG BÌNH CỘNG CHO HỌC SINH LỚP 4

Họ và tên: Nguyễn Thị Hương Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Mỹ Thủy

Quảng Bình, tháng 5/2015

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

MỤC LỤC

Trang

I PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài .1

1 2 Ph ạm vi áp dụng sáng kiến 2

1.3 Điểm mới của đề tài 2

II PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết 3

2.2 Một số biện pháp rèn kĩ năng giải toán dạng tìm số trung bình cộng 5

2.2.1 Thay đổi không gian lớp học 6

2.2.2 Vận dụng mô hình dạy học mới 7

2.2.3 Gợi nhu cầu nhận thức cho học sinh 10

2.2.4 Tổ chức cho học sinh trải nghiệm, phân tích, khám phá và rút ra được kiến thức mới 11

2.2.5 Tìm hiểu một số sai lầm của học sinh khi giải toán 13

2.2.6 Làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh học sinh 21

2.2.7 Linh hoạt trong lựa chọn hình thức và phương pháp dạy họckiểm tra và đánh giá học sinh 21

3 KẾT LUẬN 3.1 Ý nghĩa của đề tài 23

3.2 Kiến nghị, đề xuất 24

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC DẠNG TOÁN

TÌM SỐ TRUNG BÌNH CỘNG CHO HỌC SINH LỚP 4

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài :

Như chúng ta đã biết bậc tiểu học được coi là “Bậc học nền tảng của hệ thốnggiáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ,thẩm mỹ và thể chất của trẻ em nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàndiện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” (Luật phổ cập giáo dục tiểuhọc) Điều đó cho thấy rằng giáo dục tiểu học được xác định là bậc học của cách học,cách tạo nên những cơ sở rất cơ bản, rất bền vững cho các em

Chương trình Toán Tiểu học có vị trí và tầm quan trọng rất lớn Toán học gópphần quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Toán học rènluyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề,góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo Toánhọc được coi là chìa khóa mở của các ngành khoa học khác, nó còn đóng góp vàoviệc hình thành các phẩm chất của người lao động như: cần cù, cẩn thận, ý chí vượtkhó, làm việc có kế hoạch, có nền nếp, khoa học

Giải toán có lời văn là một trong bốn mạch kiến thức cơ bản của môn Toán lớp

4 Nội dung chủ yếu của mạch kiến thức này bao gồm: Tiếp tục giải các bài toán đơn,toán hợp có dạng đã học từ lớp 1, 2, 3 và phát triển các bài toán đó đối với các phéptính trên phân số và các số đo đại lượng mới học ở lớp 4 Đồng thời toán lớp 4 còn đềcập đến những dạng toán mới như giải toán về: “Tìm số trung bình cộng”; “Tìm hai

số khi biết tổng và hiệu của hai số đó”; “Tìm hai số khi biết tổng ( hoặc hiệu) và tỉ

số của hai số đó”; “ Tìm phân số của một số”… Trong đó dạng toán “ Tìm số trung

bình cộng” là dạng toán thường gặp, nó là một bài toán đơn hoặc nằm trong một bài

toán hợp thuộc dạng khác

Các bài toán về tìm số trung bình cộng lại được chia thành các loại nhỏ mà khigặp phải học sinh thường lúng túng mơ hồ và sai lầm; khó tìm ra hướng giải quyết vàthường nhầm lẫn từ dạng này sang dạng khác, không phát hiện số các số hạng và cáchgiải Ngôn ngữ toán học của học sinh còn hạn chế, kĩ năng tính toán, trình bày thiếuchính xác, thiếu khoa học, học toán và giải toán một cách máy móc nặng nề về rậpkhuôn, bắt chước Nếu không xác định cho học sinh những kiến thức cơ bản ban đầuvững chắc thì học sinh sẽ không giải quyết được những bài toán ở dạng cơ bản (đốivới học sinh trung bình) và nâng cao lên (đối với học sinh khá giỏi)

Chính vì những lí do đó, qua thực trạng học phần giải các bài toán về Tìm sốtrung bình cộng của học sinh, tôi nhận thấy việc giúp đỡ học sinh phát hiện ra đượccái sai và tìm cách giải các bài toán là việc làm hết sức quan trọng, giúp học sinh cókhả năng phân tích, tổng hợp, tư duy nhằm nâng cao chất lượng học toán Là một

giáo viên trực tiếp giảng dạy líp 4 nªn tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “ Một số biện

pháp nâng cao chất lượng dạy học dạng toán tìm số trung bình cộng” với mong

muốn nâng cao trình độ nghiệp vụ nhằm giúp học sinh có kĩ năng nhận dạng toán,phân tích bài toán, biết lựa chọn phương pháp giải phù hợp cho từng bài toán thuộcdạng toán này, tránh những sai lầm khi giải toán tạo sự hứng thú đối với môn học

1.2 Phạm vi áp dụng sáng kiến

Đề tài được áp dụng trong công tác giảng dạy môn Toán cho học sinh lớp 4 đặcbiệt là dạng toán “Tìm số trung bình cộng” của học sinh trường Tiểu học nơi tôi côngtác

1.3 Điểm mới của đề tài

Khi dạy học các bài toán về trung bình cộng học sinh phải tư duymột cách tích cực và linh hoạt huy động tích hợp các kiến thức vàkhả năng đã có vào những tình huống khác nhau Điểm mới của đề tàinày là phát hiện ra được những cái sai của học sinh thường gặp phải, phân loại đượccác dạng toán trung bình cộng để tìm ra các biện pháp nhằm khắc phục những khó

khăn, sai lầm của học sinh khi giải các bài toán có liên quan đến dạng này, góp phần

trong việc nâng cao chất lượng học tập môn Toán của học sinh Giải pháp nàygiúp cho học sinh lập kế hoạch giải một cách dễ dàng, phát triển kỹnăng, kỹ xảo, năng lực, tư duy và khả năng giải toán của các em.

Đề tài nghiên cứu dựa trên chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt được sau mỗi bàihọc, kiến thức đại trà học sinh phải đạt được, đồng thời cũng chú trọng đến kiến thứcnâng cao để bồi dưỡng cho học sinh, vận dụng được mô hình dạy học mới vào giảngdạy

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết

Dạng toán Tìm số trung bình cộng được đưa vào chương trình Toán 4 gồm 3 tiết

Cụ thể là:

- 1 tiết cung cấp quy tắc và công thức tính Trung bình cộng của một dãy số cáchđều trang 26 - 27;

- 1 tiết Luyện tập áp dụng công thức vừa học trang 28;

- 1 tiết cuối cùng là ôn tập về tìm số trung bình cộng trang 175

Với thời lượng ít như vậy nên giáo viên chưa đầu tư nhiều vào dạng toán này.Vào đầu năm học 2013 - 2014, tôi đã được Nhà trường và chuyên môn phâncông chủ nhiệm và giảng dạy lớp 4C, lớp có 25 học sinh Qua một thời gian dạy học,tôi đã tiến hành làm bài kiểm tra

Sau khi thu bài kiểm tra tôi đã thu được một số kết quả như sau:

Đề bài kiểm tra gồm cả phần tự luận và trắc nghiệm với các mạch kiến thức: đọcviết số, chia cho số có 1 chữ số, tìm thành phần chưa biết của phép tính, giải toán

dạng Tìm số trung bình cộng Tôi phân tích cụ thể các dạng bài tập của bài kiểm tra

và nhận thấy đa số các em đọc và viết số số thành thạo, biết cách chia cho số có 1 chữ

số và tìm thành phần chưa biết của phép tính Tuy nhiên kỹ năng giải toán về Tìm sốTrung bình cộng còn rất yếu

Qua nh×n nhËn thực tế tôi thấy rằng chất lượng bài kiểm tra chưa cao là do nhiềunguyên nhân :

*Về phía giáo viên

- Thời lượng ít như vậy và trên thực tế giáo viên phải dạy nhiều môn, thời giandành để nghiên cứu, tìm tòi những phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng họcsinh trong lớp còn hạn chế Do vậy, chưa lôi cuốn được sự tập trung chú ý nghe giảngcủa học sinh

- Nhận thức về vị trí, tầm quan trọng của các bài toán điển hình trong môn Toán

cũng chưa đầy đủ bởi đây là một dạng toán mới đầu tiên các em gặp khi bước vào

lớp 4 Từ đó dẫn đến tình trạng dạy học chưa trọng tâm, kiến thức còn dàn trải.

*Về phía học sinh:

+ Nguyên nhân khách quan:

- Học sinh chưa có hứng thú với các môn học nói chung, môn Toán nói riếng vàđặc biết là dạng Toán tìm số trung bình cộng

- Học sinh chưa chịu khó, tích cực tư duy suy nghĩ tìm tòi cho mình nhữngphương pháp học đúng để biến tri thức của thầy cô thành của mình Cho nên sau khihọc xong bài, các em chưa nắm bắt được lượng kiến thức thầy cô giáo giảng, rấtnhanh quên và kĩ năng tính toán chưa nhanh, số lượng học sinh tiếp thu chậm, yếutoán có lời văn tương đối nhiều Học sinh chưa có kĩ năng giải toán có lời văn

- Trình độ của học sinh không đồng đều trong một lớp: có em làm nhanh nhưngcũng có em làm chậm Các em bước đầu chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừutượng cho nên việc nhận thức và tiếp thu kiến thức gặp không ít khó khăn, chưa manglại kết quả như chương trình đề ra

- Hiện nay chương trình Toán tiểu học đã có sự đổi mới, khoa học hơn songchương trình kiến thức lớp 1, 2, 3 rất đơn giản, đến lớp 4 học sinh phải gặp nhữngkiến thức khó với lượng kiến thức khá nhiều Đây là một vấn đề khó khăn cho cảngười dạy và người học.

- Trong các dạng toán có lời văn ở lớp 4 thì dạng “ Tìm số trung bình cộng” là

dạng toán được học đầu tiên ở lớp 4 và các em có thể gặp suốt trong quá trình họctoán ở Tiểu học Nếu các em học tốt dạng toán này thì sẽ tốt các dạng toán khác + Nguyên nhân chủ quan:

- Một số học sinh đọc đề vội vàng, chưa biết tập trung vào những dữ kiện trọngtâm của đề toán, không chịu phân tích đề toán khi đọc đề, dẫn tới thường nhầm lẫngiữa các dạng toán, chưa bám sát vào yêu cầu bài toán

- Một số học sinh chưa có kĩ năng phân tích và tư duy khi gặp những bài toánphức tạp Hầu hết, các em làm theo khuôn mẫu của những dạng bài cụ thể mà các emthường gặp trong sách giáo khoa, khi gặp bài toán đòi hỏi tư duy, suy luận một chút các em không biết cách phân tích dẫn đến lười suy nghĩ Một số em tiếp thu bài mộtcách thụ động, ghi nhớ bài còn máy móc nên còn chóng quên các dạng bài toán, vìthế phải có phương pháp khắc sâu kiến thức

- Học sinh chưa có một phương pháp tư duy logic để giải quyết các dạng bài tập

về tìm số Trung bình cộng Khi giải xong bài toán, đa số học sinh bỏ qua bước kiểmtra lại bài, dẫn đến nhiều trường hợp sai sót đáng tiếc do tính nhầm, do chủ quan

2.2 Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học dạng toán tìm số trung bình cộng

Giải toán là một hoạt động trí tuệ khó khăn và phức tạp, hình thành kỹ năng giảitoán khó hơn nhiều so với kỹ xảo tính, vì các bài toán là sự kết hợp đa dạng nhiềukhái niệm, nhiều quan hệ toán học Giải toán Tìm số trung bình cộng không chỉ lànhớ mẫu rồi áp dụng mà đòi hỏi nắm chắc khái niệm, quan hệ toán học, nắm chắc ý

nghĩa các phép tính, các dạng toán, đòi hỏi khả năng độc lập, suy luận của học sinh,đòi hỏi biết làm tính thành thạo.

Sau khi khảo sát chất lượng giải toán đầu năm học, bản thân tôi đã đã nắm bắtđược tình hình học sinh qua kĩ năng giải toán Tìm số trung bình cộng đồng thời tìmhiểu những sai lầm mà các em thường mắc phải khi giải toán, tôi đã tiến hành xây

dựng các giải pháp như sau:

II.2.1 Thay đổi không gian lớp học

Đổi mới không gian cho lớp học tạo nên lớp học sẽ được “thay áo mới”, thú vị

và bổ ích Trang trí lớp học thân thiện, phù hợp đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học còngiúp các em tự hào về lớp, nâng cao ý thức gìn giữ lớp học sạch đẹp, có thêm khônggian để giao lưu, chia sẻ, nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng đổi mới phươngpháp giảng dạy, đồng thời khuyến khích học sinh sự giác học tập Học sinh sẽ được tiếp cận với nhau trong quá trình học, giáo viên chỉ là người

hỗ trợ các em tìm ra kiến thức Không gian lớp học sẽ được thay đổi thường xuyên đểđảm bảo em nào cũng phát huy được mọi năng lực khả năng của mình

Cách sắp sếp ngồi học như hình minh họa trên không ảnh hưởng gì tới thể chấtcủa học sinh cả: việc tổ chức hoạt động nhóm thường xuyên thay đổi vị trí ngồi học,

B ả n g

lúc thì ngồi học chỗ này, tiết học sau lại ngồi chỗ khác Hay nói cách khác áp dụnghình thức dạy học theo nhóm thì chỗ ngồi của học sinh là chỗ ngồi không ổn định.Ngày xưa ngồi học là lấy bảng làm trung tâm để tiếp thu kiến thức của thầy, vàchú ý nghe thầy giảng bài, ngày nay, ngồi học tức là ngồi làm việc, ngồi để thực hiệnmột nhiệm vụ không đơn thuần chỉ nhìn về phía bảng, các em chỉ nghe phổ biếnnhiệm vụ sau đó cùng nhau thực hiện nhiệm vụ đó trên tinh thần hợp tác, chia sẻ ngaytrên bàn mình ngồi.

II.2.2 Vận dụng mô hình dạy học mới

Mô hình trường học mới VNEN nhằm chuyển đổi từ giáo dục truyền thống sang

mô hình giáo dục trường học mới: tập trung nâng cao phẩm chất năng lực người học,coi trọng giáo dục toàn diện để dạy làm người như lời dạy của Bác Hồ là đào tạo lớpngười “vừa hồng vừa chuyên” Trong quá trình dạy học giáo viên giữ vai trò là người

tổ chức quá trình hoạt động của học sinh

Nhận thức là hoạt động trí tuệ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố mà hình thức thểhiện của nó là khả năng tiếp thu Khả năng tiếp thu lại phụ thuộc vào nhiều yếu tốmôi trường Xây dựng môi trường riêng cho mỗi cá nhân trong giờ học có vai tròquan trọng trong việc giúp các em lĩnh hội các kiến thức bài học Ta đã biết học làhoạt động đơn phức của hoạt động trí óc Do đó từ đầu năm, qua quá trình theo dõitôi đã chú trọng cá biệt hóa từng cá nhân, nắm thật cụ thể lực học của từng cá nhântrong tập thể lớp để từ đó xây dựng môi trường riêng, cách hướng dẫn riêng cho cánhân trong hoạt động nhận thức tiếp thu bài, vận dụng mô hình dạy học nhóm để họcsinh cùng chia sẻ kết quả

VD: Học sinh Nguyên có tầm vóc thấp bé, cần bố trí chỗ ngồi hợp lý tránhtình trạng đứng viết hoặc viết trên ghế

VD: Học sinh Tiến có thị lực yếu, cần bố trí vị trí ngồi hợp lý trong lớp để emnhìn rõ thuận tiện cho quá trình học tập

VD: Học sinh Lan( nhóm Vàng Anh) ham chơi, khả năng tiếp thu chậm thìcần bố trí chỗ ngồi gần bảng gần bàn giáo viên ở dãy ngoài để thuận tiện cho việc học

của học sinh cũng như giáo viên sẽ thuận tiện hơn trong việc kèm cặp, giúp đỡ; mặtkhác thành lập đôi bạn cùng tiến để các bạn giúp đỡ lẫn nhau; yêu cầu các thành viêntrong nhóm giúp đỡ bạn.

Đối với những học sinh yếu thì tôi phải chuẩn bị hệ thống câu hỏi phụ nhiềuhơn, chi tiết hơn để gợi ý hướng dẫn các em từng bước tìm ra cách giải bài toán

Ví dụ 1: Một đội công nhân đào đường, ngày đầu đào được 1200m, ngày thứ

hai đào được ít hơn ngày đầu 150m Hỏi trung bình mỗi ngày đội công nhân đào đượcbao nhiêu mét đường?

Câu hỏi gợi ý:

- Để tìm được trung bình mỗi ngày đội công nhân đào được bao nhiêu métđường ta phải biết được cái gì?( Tổng số mét đường của hai ngày đào chia cho 2)-Tổng số m của hai ngày đào đã biết chưa ? (Chưa biết vì chưa biết số métđường ngày thứ hai đào được)

Ví dụ 2 : Một ô tô chạy từ tỉnh A đến tỉnh B Trong 2 giờ đầu, mỗi giờ ô tô

chạy được 46km, giờ thứ ba ô tô chạy được 52km, hai giờ sau mỗi giờ ô tô chạy được43km thì đến tỉnh B Hỏi trung bình mỗi giờ ô tô chạy được bao nhiêu kilomet?

* Câu hỏi gợi ý ( Dành cho học sinh trung bình) “Xuất phát từ câu hỏi đến các

dữ kiện của bài toán”(Đường lối phân tích)

- Bài toán hỏi gì? (Trung bình mỗi giờ ô tô chạy được bao nhiêu km?)

- Có thể biết ngay được chưa? (chưa) Vì sao? (Vì chưa biết được tổng số

km, tổng số giờ ô tô đã đi)

- Ta có thể biết được số tổng km? (chưa) Vì sao? (Chưa biết số km ô t ô đitrong 2 giờ đầu, 2 giờ sau)

- Có thể biết được số gi ờ mà ô tô đã đi chưa? (có thể được)

- Vậy việc đầu tiên ta sẽ tìm là gì? (Tìm số km ô tô đi trong 2 giờ đầu; số km

ô tô đi trong 2 giờ sau) Bằng cách nào? (Lấy 46 x 2, 43 x 2)

- Việc thứ hai ta tìm cái gì?(Tìm số giờ ô tô đã đi) Bằng cách nào?(2 + 1+ 2)

- Sau khi tìm được số giờ ô tô đã đi thì ta tìm gì nữa? (Tìm Tổng số km mà ô

tô đã chạy) Bằng cách nào? (Lấy kết quả của phép tính thứ nhất cộng kết quả củaphép tính thứ hai )

- Bước cuối cùng ta làm gì? (Tìm trung bình mỗi mỗi giờ ô tô chạy )Vậy ta

đã trả lời được câu hỏi của bài toán chưa? (Rồi)

Với bài toán này giáo viên cần cho học sinh thảo luận nhóm, tiến hành chia sẻkết quả làm việc trước lớp để rút ra cách giải cho bài toán này, nếu nhóm nào cònlúng túng thì giáo viên giúp đỡ, gợi ý hoặc có thể nhờ nhóm bạn (với hệ thống câuhỏi đó)

Từ việc nắm chắc nội dung, đối tượng học sinh trong lớp, đồ dùng dạy học mình

có, tôi chọn cách chia nhóm sao cho phù hợp: mỗi nhóm từ 3 - 4 học sinh Các chứcdanh nhóm trưởng và thư kí luân phiên Khi bắt đầu làm việc, nhóm trưởng phải phâncông các thành viên trong nhóm, mỗi người một việc, sau đó cá nhân làm việc độclập rồi từng em đưa ra ý kiến để thảo luận trong nhóm Ý kiến thống nhất được ghinhận để chuẩn bị trình bày trước lớp Người trình bày cũng luân phiên để tạo điềukiện cho tất cả học sinh được rèn luyện kĩ năng Trong thời gian HS làm việc, giáoviên thường xuyên theo dõi để hướng dẫn, giúp đỡ các nhóm trao đổi thảo luận đúngyêu cầu bài học, tránh thảo luận tùy hứng dẫn đến nguy cơ đi lệch yêu cầu hoặc giáoviên gợi mở thêm nhằm mở rộng kiến thức và giáo dục kỹ năng sống cho các em *Cách chia nhóm:

+ Khi nội dung yêu cầu không khác nhau, ít có chênh lệch về độ khó nên chianhóm ngẫu nhiên

+ Khi nội dung cần có sự phân hóa về độ khó, dễ nên chia nhóm cùng trình độ + Khi nội dung đơn vị kiến thức cần có sự hỗ trợ lẫn nhau như các bài ôn tập thìnên chia nhóm tương trợ…

Tôi cũng chuẩn bị đầy đủ các phương tiện như phiếu học tập, tranh ảnh, vật thật(đưa ra hình ảnh trực quan như các cái kẹo thật làm tiền đề cho phần giới thiệu bài)

và thảo luận, bàn bạc; thời gian quy định cho mỗi hoạt động; phiếu học tập nhómhoặc cá nhân để học sinh ghi chép kết quả hoạt động sau khi thảo luận Như vậy họcsinh dễ lĩnh hội kiến thức chắc chắn hơn.

Bản thân tôi đã vận dụng mô hình dạy học này vào quá trình giảng dạy đặc biệt

là trong môn Toán góp thêm cho lớp học một luồng không khí thân thiện, thoải mái,sinh động, hăng say trong giờ học, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh

Giáo viên phải xây dựng được Hội đồng tự quản học sinh, tìm hiểu kĩ về từnghọc sinh của lớp mình Coi trọng công tác tổ chức lớp ngay từ đầu năm học Xâydựng được Hội đồng tự quản học sinh nhiệt tình có năng lực chỉ đạo lớp

Đây là mô hình không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp mà quátrình dạy học cũng được đổi mới từ dạy - học cả lớp sang dạy - học theo nhóm Nhằmnâng cao chất lượng giảng dạy, tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạocủa học sinh Lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động dạy học giúp các em tựchiếm lĩnh kiến thức và tạo mọi điều kiện tốt nhất để mọi học sinh được tham gia vào quá trình học tập

Ngoài ra vận dụng mô hình trường Tiểu học kiểu mới giúp học sinh rèn phươngpháp tự học, tự giác, tự quản, tự trọng, tự tin, tự đánh giá, tự hợp tác, tự rèn luyện kỹ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh

2.2.3 Gợi nhu cầu nhận thức cho học sinh

Nhà tâm lí học Pôlya nói: “… Con người chỉ tư duy tích cực khi có nhu cầu.Hoạt động nhận thức chỉ có kết quả cao khi chủ thể ham thích, tự giác và tích cực” (Pôlya, Tâm lý học, Tập II, Tr 128)

Do đó trong dạy học giải toán tôi đã khéo léo sử dụng các phương pháp thíchhợp có tác dụng khêu gợi và kích thích sự chú ý, tích cực hoá hoạt động tư duy củahọc sinh, làm cho học sinh nhận thức được đầy đủ ý nghĩa thực tiễn của giờ đang học.Đồng thời xây dựng niềm tin vào khả năng cho học sinh, làm cho học sinh cảm thấyrằng nếu mình tập trung, chịu khó học tập thì sẽ thu lượm được những kết quả tốt đẹp

có ích cho bản thân, vừa lòng thầy cô, cha mẹ Đặc thù của việc giải toán đòi hỏi cócác đức tính cần cù, chịu khó, tỉ mỉ, nhẫn nại, thẩm mĩ, … nhưng học sinh tiểu học dotâm lý lứa tuổi thường hay phân tán sự tập trung, chóng chán Hoạt động gợi nhu cầunhận thức, gây hứng thú môn học có thể được sử dụng linh hoạt trong quá trình giảngdạy Không nhất thiết, đơn thuần chỉ sử dụng ngay đầu tiết dạy.

Muốn không khí lớp học vui tươi, kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú củahọc sinh về chủ đề sẽ học, bản thân tôi nghiên cứu kỹ tài liệu, sách giáo khoa để lựa

chọn hình thức sao cho phù hợp, có thể là: đặt câu hỏi, câu đố vui, kể chuyện, một

tình huống, tổ chức trò chơi hoặc sử dụng các hình thức khác…

Ví dụ 1 : Bài : Tìm số Trung bình cộng ( tài liệu Toán lớp 4 trang 26)

Trước khi vào tiết học, GV tổ chức HS chơi trò chơi “Ai nhanh ai đúng” Các

em sẽ cùng nhau tính nhanh 1 bài toán nhỏ gắn với thực tế các em: Bạn Lan có 4 cáikẹo, bạn bình có 6 cái kẹo Nếu chia đều số kẹo đó thì mỗi bạn được bao nhiêu cái ?Thông qua trò chơi, HS sẽ cảm thấy trò chơi mà mình vừa được tham gia rất gần gũivới bản thân, không chỉ thế trò chơi còn kích thích tính tò mò, khơi dậy hứng thútrong học Cũng bắt đầu từ đây giáo viên dẫn dắt vào bài mới và giới thiệu đây làdạng toán mới trong chương trình lớp 4mà các em được tìm hiểu, từ đó các em muốntiếp tục được trải nghiệm kiến thức mới

2.2.4 Tổ chức cho học sinh trải nghiệm, phân tích, khám phá và rút ra được kiến thức mới

Để hình thành khái niệm số trung bình cộng và tìm ra được quy tắc của dạng toán

tìm số trung bình cộng tôi đã sử dụng hình thức thảo luận nhóm 4, yêu cầu HS tóm tắtbằng sơ đồ đoạn thẳng tìm ra quy tắc tìm số trung bình cộng của nhiều số hạng Tôi

đã đưa thêm 1 ví dụ nữa, các em tiếp tục thực hành và sau đó tìm điểm chung giữa 2

ví dụ này để cùng rút ra công thức tính

Ví dụ 2: Số học sinh của 3 lớp 5A, 5B, 5C lần lượt là 25 học sinh, 27 học sinh,

32 học sinh Hỏi trung bình mỗi lớp có bao nhiêu học sinh ?