Sử dụng phương pháp dạy học dự án nhằm nâng cao năng lực dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu cho sinh viên sư phạm địa lí (TT)

Vì vậy,trong đào tạo cử nhân sư phạm địa lí ở các trường đại học cần/nên hướng đến hình thành, phát triển năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH cho những giáo viên tương lai, thúc đẩy quá trì

Bộ giáo dục và đào tạo Tr-ờng đại học s- phạm hà nội

- -

Nguyễn thị việt hà

Sử DụNG PHƯƠNG PHáP Dự áN NHằM NÂNG CAO NĂNG LựC

DạY HọC TíCH HợP GIáO DụC BIếN ĐổI KHí HậU

CHO SINH VIÊN SƯ PHạM ĐịA Lý

Chuyên ngành: lý luận và ph-ơng pháp dạy học bộ môn địa lí Mã số : 62.14.01.11

Tóm tắt Luận án tiến sĩ giáo dục học

hà nội - 2016

Luận án đ-ợc hoàn thành tại:

tr-ờng đại học s- phạm Hà nội

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: PGS TS Đặng Văn Đức

PGS.TS Đào Khang

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Trần Cầu

Viện Địa lý Phản biện 2: GS.TS Đỗ H-ơng Trà

Tr-ờng Đại học S- phạm Hà Nội Phản biện 3: PGS.TS D-ơng Quỳnh Ph-ơng

Tr-ờng Đại học S- phạm - Đại học Thái Nguyên

Luận án đ-ợc bảo vệ tại: Hội đồng chấm Luận án cấp: Tr-ờng

Họp tại: Tr-ờng Đại học S- phạm Hà Nội

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2016

Có thể tìm đọc luận án tại:

- Th- viện Quốc gia Việt Nam

- Th- viện Tr-ờng Đại học S- phạm Hà Nội

NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

1 Nguyen Thi Viet Ha, Climate change education to ethnic minority students

through the subject "environmental and human" at Vinh university in Viet Nam -

A case study Tuyển tập báo cáo khoa học Hội thảo khoa học quốc tế Địa lý Đông

Nam Á lần thứ X, NXB Đại học sư phạm, 2010, tr 409 - 413 (Trình bày báo cáo tại hội thảo)

2 Nguyễn Thị Việt Hà, Tổ chức dạy học dự án nhằm giáo dục biến đổi khí hậu cho

đối tượng SV dân tộc thiểu số qua môn học Môi trường và con người ở trường Đại học Vinh Kỷ yếu Hội thảo quốc gia về Tăng cường giáo dục biến đổi khí hậu

vì sự phát triển bền vững trong giáo dục chính quy và phi chính quy, Hà Nội,

2010, tr 169-175

3 Nguyễn Thị Việt Hà, Dạy học theo dự án - phương pháp dạy học hiệu quả trong

đào tạo theo tín chỉ ở bậc đại học Tạp chí Giáo dục, số 254 kì 2(1/2011), tr

14-15

4 Nguyễn Thị Việt Hà, Vai trò của môn Địa lý trong trường phổ thông đối với giáo

dục vì sự phát triển bền vững Tạp chí Dạy và học ngày nay, số 1/2011, tr 50-53

5 Nguyễn Thị Việt Hà, Đề xuất một số dự án để vận dụng phương pháp “dạy học

theo dự án” môn học “Môi trường và con người” ở trường Đại học Vinh, Tạp

chí khoa học Trường Đại học Vinh, tập 40,số 2B,2011, tr 15-25

6 Nguyễn Thị Việt Hà, Xây dựng bộ công cụ đánh giá kết quả học tập trong quá

trình áp dụng phương pháp dạy học theo dự án, Tạp chí Giáo dục, số 302, kỳ 2

(1/2013), p 32-34

7 Nguyễn Thị Việt Hà, Sử dụng tri thức bản địa để giáo dục biến đổi khí hậu cho

sinh viên dân tộc ít người ở trường Đại học Vinh, Tạp chí Giáo dục và xã hội, số

29(90) – T8/2013, p 38 – 40

8 Nguyễn Thị Việt Hà, Giáo dục biến đổi khí hậu cho sinh viên bằng hình thức tổ

chức dạy học theo dự án qua môn “Địa phương học” ở trường Đại học Vinh, 1Tạp

chí Giáo dục, số 319, kỳ 1 (10/2013), p 27- 29

9 Nguyễn Thị Việt Hà, Khả năng và triển vọng áp dụng phương pháp Webquest,

Blended Learning trong dạy học theo quan điểm Công nghệ dạy học, Tạp chí

khoa học trường Đại học Vinh, tập 42, số 3B, 2013, p16-23

10 Nguyễn Thị Việt Hà, Climate change education for Geography students at Vinh

university, Tuyển tập báo cáo khoa học Hội nghị Địa lí toàn quốc lần thứ VIII,

NXB Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 2014, p342-348

11 Nguyễn Thị Việt Hà, “Tổ chức mô hình học tập” trong các giờ tập giảng theo hướng

tiếp cận năng lực nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm trong các trường đại học, Tạp

chí Giáo dục, số đặc biệt, 11/2014), p 131- 134

12 Nguyễn Thị Việt Hà, Phát triển năng lực dạy học tích hợp cho sinh viên sư phạm

Địa lý bằng phương pháp dạy học dự án, Kỷ yếu hội thảo khoa học toàn quốc

“Bồi dưỡng năng lực cho giảng viên các trường sư phạm”, NXB Thông tin và truyền thông, 2015, tr533-540

Ở Việt Nam, trên cơ sở Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH theo Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ,

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thực hiện hành động ứng phó với BĐKH trong ngành giáo dục Việc triển khai nghiên cứu và áp dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục đích, nội dung của giáo dục biến đổi khí hậu (GDBĐKH) hiện nay là cần thiết và có ý nghĩa

Dạy học dựa trên dự án (Project-based Learning) hay phương pháp

dự án (PPDA) là phương pháp dạy học đòi hỏi người học phải tìm tòi, nghiên cứu, giải quyết một vấn đề phức tạp qua đó người học có thể chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng và phát triển năng lực bản thân Do đó, PPDA có thể áp dụng trong dạy học tích hợp GDBĐKH có hiệu quả

Đào tạo đội ngũ giáo viên có khả năng thực hiện dạy học tích hợp

GDBĐKH là ưu tiên của các ưu tiên (the priority of priorities -

UNESCO) trong ứng phó với BĐKH của UNESCO Chính đội ngũ giáo viên có năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH sẽ thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng và thế hệ trẻ, đồng thời thúc

đẩy dạy học sáng tạo trong nhà trường

Địa lí là môn học có nhiều lợi thế trong việc thực hiện GDBĐKH

do đối tượng nghiên cứu và học tập của địa lý là các sự vật hiện tượng, các tổng hợp thể không gian vận động theo chiều không gian và thời gian Vì vậy,trong đào tạo cử nhân sư phạm địa lí ở các trường đại học cần/nên hướng đến hình thành, phát triển năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH cho những giáo viên tương lai, thúc đẩy quá trình thực hiện mục tiêu của GDBĐKH vì sự phát triển bền vững

Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: "Sử dụng phương pháp dự án nhằm nâng cao năng lực dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu cho sinh viên sư phạm Địa lí” làm đề tài nghiên cứu cho

luận án

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát

Sử dụng phương pháp dự án trong dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu nhằm góp phần phát triển năng lực dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu cho sinh viên sư phạm Địa lí, nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của đất nước

- Xác định mục tiêu, nội dung và nguyên tắc dạy học tích hợp GDBĐKH bằng PPDA trong chương trình đào tạo cử nhân sư phạm Địa lí;

- Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp dự án trong dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên sư phạm Địa lí;

- Thiết kế và tổ chức thực hiện một số dự án GDBĐKH trong dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên sư phạm Địa lí;

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm theo tiến trình đã soạn thảo, đánh giá kết quả để kiểm tra tính đúng đắn giả thuyết khoa học của đề tài

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu cách thức sử dụng PPDA trong dạy học tích hợp GDBĐKH cho SV sư phạm Địa lí

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu việc sử dụng PPDA trong dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên ở 02 học phần “Môi trường và phát triển bền vững” và “Phương pháp dạy học địa lí 2” trong Khung chương trình đào tạo ngành sư phạm Địa lí, trường Đại học Vinh

- Đối tượng và phạm vi khảo sát, điều tra: Sinh viên sư phạm Địa lý khóa đào tạo 52,53,54,55 của trường Đại học Vinh

- Về thời gian: Tổ chức nghiên cứu, điều tra, thực nghiệm từ năm

2011 đến năm 2015

4 Giả thuyết khoa học

Nếu sử dụng PPDA trong dạy học tích hợp GDBĐKH theo quy trình

đề xuất thì sẽ góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ - hành vi, phát triển năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên sư phạm Địa

lí

5 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Trong các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về PPDA, về dạy học tích hợp GDBĐKH cho thấy: PPDA là PPDH hiện đại, có nhiều

ưu điểm để áp dụng khi tiến hành dạy và học các nội dung có tính phức hợp, gắn với thực tiễn như vấn đề BĐKH Các nghiên cứu về GDBĐKH khẳng định để thực hiện có hiệu quả GDBĐKH, cần thực hiện bằng con đường dạy học tích hợp, tái định hướng lại quá trình đào tạo giáo viên theo hướng chú trọng phát triển năng lực DHTH trong bối cảnh thế giới cũng như đổi mới giáo dục Trên cơ đó, luận án đã kế thừa và phát triển các luận điểm quan trọng làm định hướng cho quá trình nghiên cứu như: PPDA là phương pháp dạy học phù hợp với yêu cầu dạy học tích hợp nhằm hướng đến hình thành và phát triển năng lực của người học; Mục tiêu của GDBĐKH là nhằm thực hiện mục tiêu của GDPTBV, trong đó GDPTBV được xem là bối cảnh/nền tảng để thực hiện GDBĐKH bằng con đường tích hợp

6 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu

6.1 Quan điểm nghiên cứu

Luận án vận dụng các quan điểm nghiên cứu sau: Quan điểm hệ thống cấu trúc, Quan điểm lấy người học làm trung tâm, Quan điểm định hướng hành động, Quan điểm phát triển bền vững và Quan điểm dạy học tích hợp

6.2 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu, Phương pháp quan sát, Phương pháp điều tra, Phương pháp chuyên gia, Phương pháp thực nghiệm sư phạm, Phương pháp thống kê toán học trong quá trình tiến hành luận án

7.2 Về thực tiễn

- Đánh giá thực trạng GDBĐKH và thực trạng sử dụng PPDA GDBĐKH trong chương trình đào tạo cử nhân sư phạm ở trường Đại học Vinh

- Thiết kế và tổ chức thực hiện 02 dự án học tập tích hợp nội dung BĐKH cho sinh viên sư phạm Địa lí ở trường Đại học Vinh

- Kiểm chứng tính hiệu quả, khả thi của việc GDBĐKH bằng PPDA trong việc nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực thực hiện dạy học tích hợp GDBĐKH

8 Cấu trúc của luận án

Nội dung luận án được trình bày trên 160 trang in Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần nội dung chính gồm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng phương pháp

dự án trong dạy học tích hợp GDBĐKH

Chương 2 Dạy học tích hợp GDBĐKH bằng phương pháp dự án trong chương trình đào tạo cử nhân sư phạm Địa lí

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

Phần phụ lục dày 43 trang và danh mục tài liệu tham khảo gồm 138 đầu mục, gồm cả tiếng Việt, tiếng Anh và các trang web

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC

TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

1.1 Định hướng đổi mới giáo dục và đào tạo Việt Nam

1.1.1 Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực

Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban chấp hành trung ương Đảng thông qua tại Hội nghị trung ương 8 khóa XI về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, giáo dục phổ thông sẽ được đổi mới theo hướng tiếp cận năng lực Từ định hướng đổi mới về chương trình, mục tiêu dạy học phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực thì GV cần tái định hướng vai trò, vị trí của mình trong quá trình dạy học GV phải là người thiết kế hoạt động, hướng dẫn HS thực hiện các hoạt động khám phá, trải nghiệm sáng tạo thông qua các PPDH tích cực

1.1.2 Đổi mới đào tạo giáo viên theo định hướng phát triển năng lực

Để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay, đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên được xem là giải pháp mang tính cốt lõi, đột phá Trong đó quá trình đổi mới ở bậc đại học – nhất là trong các cơ sở đào tạo giáo viên cũng phải tiến hành đồng bộ, đổi mới chương trình, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học để đào tạo lực lượng giáo viên – sản phẩm đầu ra đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

1.2 Phương pháp dự án

1.2.1 Khái niệm phương pháp dự án

Có nhiều thuật ngữ khác nhau về phương pháp dạy học dự án/phương pháp dự án: Phương pháp dự án (The Project Method), Bài tập

dự án (Project Work), Học tập dựa trên/theo dự án (Project-Based Learning), Dạy học tiếp cận dự án (Project-Based Approach), Học tập theo định hướng dự án (Project- Oriented Learning) Xuất phát từ yêu cầu của việc vận dụng phương pháp trong dạy học tích hợp GDBĐKH, trong khuôn khổ luận án chúng tôi nhận thấy: Về bản chất, dùng thuật ngữ Phương pháp dự án, Phương pháp dạy học dự án hay phương pháp dạy học theo dự án là như nhau, vì vậy trong luận án này chúng tôi sử dụng thống nhất thuật ngữ phương pháp dự án (PPDA) Đồng thời đề xuất và sử dụng định nghĩa về phương pháp dự án như sau:

PPDA là phương pháp dạy học có tính hệ thống trong đó người học tham gia vào toàn bộ quá trình học tập xung quanh nhiệm vụ có tính thách thức xuất phát từ thực tiễn, đòi hỏi vận dụng kiến thức và kỹ năng, cộng tác để hoàn thành nhiệm vụ học tập bằng sản phẩm cụ thể

1.2.2 Nền tảng lý thuyết của phương pháp dự án

PPDA được xây dựng dựa trên nền tảng là xu hướng tạo dựng từ các công trình nghiên cứu của các nhà tâm lí học, giáo dục học như Lev Vygotsky, Jerome Bruner, Jean Piaget, John Dewey,…về cơ chế của quá trình học tập Trong đó nền tảng quan trọng nhất của PPDA là thuyết hành vi, thuyết kiến tạo nhận thức và luận điểm học thông qua hoạt động

Từ nền tảng tâm lí học và giáo dục học, PPDA hướng tới mục tiêu phát triển tư duy bậc cao, phát triển kỹ năng sống và những năng lực cần thiết cho người học sẵn sàng hòa nhập với thực tiễn cuộc sống và công việc

1.2.3 Đặc trưng của phương pháp dự án

Cùng với sự phát triển của phương pháp, các đặc điểm của PPDA được bổ sung cụ thể, rõ ràng hơn: Định hướng thực tiễn hay tính thực tiễn; Tính phức hợp của nhiệm vụ học tập; Kết hợp giữa lý thuyết và thực hành; Tính định hướng vào hứng thú của học sinh; Tính cộng tác làm việc; Tính tự tổ chức và tự chịu trách nhiệm; Tạo ra sản phẩm

Đối với bậc đại học, các đặc điểm của PPDA là: tính tập trung (centrality), câu hỏi định hướng (driving question), khám phá sáng tạo (constructive investigation), tự chủ (autonomy) và quan điểm thực tế (realism)

1.2.4 Phân loại phương pháp dự án

Có nhiều cách phân loại dự án khác nhau dựa vào các tiêu chí phân loại như quy mô, thời gian, chuyên môn, theo nhiệm vụ hay mức độ phức tạp của DA Trong thực tế vận dụng, thường một DA trong dạy học có sự đan xen của tất cả các dấu hiệu phân loại trên

1.2.5 Tiến trình thực hiện phương pháp dự án

Tiến trình thực hiện PPDA thường được chia thành 5 giai đoạn: quyết định chủ đề, xây dựng kế hoạch thực hiện, thực hiện dự án, giới thiệu sản phẩm và đánh giá Để đảm bảo tính hệ thống của phương pháp, các giai đoạn trong tiến trình dạy học vừa có tính độc lập tương đối vừa có mối quan hệ phụ thuộc, các bước thực hiện, các thao tác được thiết kế sao cho

có thể kiểm soát và chuyển giao được, có thể sử dụng được đối với nội dung dạy học tích hợp cũng như theo đơn vị bài học truyền thống Trong quá trình vận dụng, chúng tôi đề xuất quy trình 6 giai đoạn được trình bày chi tiết ở chương 2

1.2.6 Đánh giá trong PPDA

1.2.6.1 Đánh giá quá trình

1.2.6.2 Đánh giá sản phẩm

Yếu tố quan trọng của PPDA là đánh giá, quá trình đánh giá trong PPDA tạo nên độ tin cậy và hiệu quả của phương pháp Vì vậy, đánh giá trong dạy học dự án gồm có đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết Trong

đó, đánh giá quá trình là tập hợp các hình thức đánh giá theo các giai đoạn

tổ chức hoạt động của người học và của người dạy, gồm kiểm soát quá

trình, hỗ trợ hoạt động học tập của người học, sử dụng phương tiện dạy học/công nghệ, quản lí lớp học, đánh giá hoạt động của người học, đánh giá quá trình hình thành DA học tập, đánh giá việc xây dựng kế hoạch thực hiện DA học tập, đánh giá thực hiện DA, đánh giá sản phẩm cần dựa

vào yêu cầu sản phẩm và bộ công cụ để đánh giá

1.3 Dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu

1.3.1 Biến đổi khí hậu

Trong hầu hết các định nghĩa về BĐKH, các tổ chức nghiên cứu và các nhà khoa học xác định BĐKH là vấn đề thách thức của nhân loại, có nghĩa là xem xét BĐKH dưới tác động tiêu cực đến môi trường và các hoạt động sống của con người Hiện nay, vấn đề BĐKH với các biểu hiện, nguyên nhân và tác động trên các lĩnh vực, phạm vi và mức độ khác nhau là mối quan tâm hàng đầu của nhân loại Từ đó, giải pháp ứng phó với BĐKH

gồm Chấp nhận tổn thất, Chia sẻ tổn thất, Làm giảm sự nguy hiểm, Ngăn

chặn các tác động, Thay đổi cách sử dụng, Thay đổi địa điểm, Nghiên cứu, Giáo dục, thông tin và khuyến khích thay đổi hành vi Trong hệ thống các

giải pháp ứng phó mà cộng đồng thế giới cũng như Việt Nam đang sử dụng thì giáo dục được xem là một trong những biện pháp hữu hiệu và quan trọng đối với cuộc chiến chống BĐKH ở bất cứ một cấp độ nào

1.3.2 Giáo dục biến đổi khí hậu

1.3.2.1 Quan niệm về Giáo dục biến đổi khí hậu

GDBĐKH là quá trình hình thành những nhận thức, hiểu biết về BĐKH, hình thành ở người học những kỹ năng cần thiết và động lực để tham gia các hoạt động ở các mức độ khác nhau ứng phó với BĐKH nhằm mục tiêu phát triển bền vững

1.3.2.2 Mục tiêu và nội dung giáo dục biến đổi khí hậu

Mục tiêu của GDBĐKH là giúp người học tiếp cận thông tin, nhận thức đầy đủ về vấn đề BĐKH từ đó hình thành và phát triển ở người học năng lực thích ứng với những thách thức của BĐKH trong đời sống thực

tế, chuyển hóa thành hành động ở các mức độ khác nhau ở mỗi lĩnh vực hoạt động phù hợp với điều kiện địa phương

Nội dung của BĐKH bao gồm cả kiến thức, nhận thức, hành vi và năng lực ứng phó với BĐKH

1.3.3 Dạy học tích hợp GDBĐKH

1.3.3.1 Dạy học tích hợp và phát triển năng lực người học

Dạy học tích hợp là hình thành và phát triển năng lực của người học, làm cho việc học tập có ý nghĩa hơn bằng cách đặt quá trình học tập vào các hoàn cảnh (tình huống) để người học nhận thấy ý nghĩa của các kiến thức,

kĩ năng, năng lực đã/cần lĩnh hội, góp phần phát triển năng lực của người học

1.3.3.2 Dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu

Tiếp cận theo hướng dạy học tích hợp được đề xuất là hướng dạy học

chủ đạo trong GDBĐKH Dạy học tích hợp GDBĐKH là việc tận dụng các

cơ hội để tiến hành các hoạt động học tập trong nhiều môn học hay tập trung vào một môn học/chủ đề học tập nhằm giúp người học hoàn thiện hiểu biết liên quan đến vấn đề BĐKH, thay đổi nhận thức, hành vi thái độ

và chuyển hóa thành năng lực hành động cụ thể ứng phó với BĐKH vì sự phát triển bền vững của cá nhân và cộng đồng

1.4 Khả năng vận dụng PPDA để GDBĐKH trong đào tạo giáo viên Địa lý

1.4.1 Thế mạnh và hạn chế của PPDA trong GDBĐKH

PPDA có nhiều thế mạnh để thực hiện dạy học tích hợp GDBĐKH: Tính định hướng hoạt động thực tiễn; Thúc đẩy hứng thú, học tập hướng đến thay đổi hành vi; Tạo cơ hội để phát triển các kỹ năng tư duy bậc cao; Tính tự chủ và hợp tác phù hợp với mục tiêu GDBĐKH Tuy nhiên, PPDA cũng tồn tại một số hạn chế như thời gian kéo dài của hoạt động, đòi hỏi nội dung dạy học phức hợp,… Những hạn chế này sẽ được khắc phục nếu gắn với định hướng dạy học tích hợp

1.4.2 Phương pháp dự án và phát triển năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH

DHTH là quá trình dạy học từ đó các năng lực khác nhau được hình thành và phát triển theo con đường tích lũy, trầm tích trong người học, trong điều kiện bình thường khó bộc lộ nhưng khi đặt vào bối cảnh cụ thể

ở hiện tại hay trong tương lai cá nhân/tập thể có thể huy động để giải

quyết/thích ứng với vấn đề Trong phạm vi luận án, năng lực dạy học tích

hợp GDBĐKH được hiểu là tập hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ và giá trị mà giáo viên/sinh viên sư phạm sử dụng trong quá trình dạy học tích hợp GDBĐKH để đạt được mục tiêu đã đặt ra

1.5 Thực trạng giáo dục biến đổi khí hậu ở Việt Nam

1.5.1 GDBĐKH trong chương trình đào tạo cử nhân sư phạm Địa lí

Các đối tượng phản ánh của Địa lí nằm trong chuỗi tác động qua lại của mối quan hệ nhân quả Trong đó, hành vi, cách tác động và ứng xử của con người trong hệ thống kinh tế - xã hội là nhân tố quyết định đến mức

độ, chiều hướng biến đổi của hệ thống tự nhiên Vì vậy, khi xem xét tác động đó trong bối cảnh BĐKH hiện nay, GV Địa lí có thể thay đổi vị trí, góc nhìn để giúp người học có cách tiếp cận đa diện hơn cho một vấn đề Với đặc trưng ngành học và môn học Địa lí ở trường phổ thông, giáo viên Địa lí có nhiều cơ hội để thực hiện tích hợp GDBĐKH Muốn vậy, giáo viên cần có năng lực thực hiện dạy học tích hợp GDBĐKH và có tâm thế, động lực tham gia trong thực tế giảng dạy

1.5.2 Thực trạng vận dụng PPDA để GDBĐKH trong đào tạo GV Địa

lí ở trường Đại học Vinh

Kết quả khảo sát cho thấy: Hầu hết giảng viên quan tâm và có định hướng mục tiêu, phương pháp dạy học khá rõ ràng trong dạy học tích hợp GDBĐKH Sinh viên sư phạm Địa lí có kiến thức nền tảng khá tốt về vấn

đề BĐKH, tuy nhiên chưa được rèn luyện kỹ năng dạy học tích hợp để thực hiện giáo dục biến đổi khí hậu Thực tế dạy học tích hợp GDBĐKH

ở các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã được triển khai ở các mức độ khác nhau, quá trình triển khai còn gặp nhiều trở ngại Với những nét cơ bản trên về thực trạng nhận thức của SV trong tiến trình điều tra khảo sát, cho thấy cơ hội và triển vọng để áp dụng PPDA trong

dạy học tích hợp GDBĐKH

CHƯƠNG 2 DẠY HỌC TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU BẰNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN TRONG CHƯƠNG TRÌNH

ĐÀO TẠO CỬ NHÂN SƯ PHẠM ĐỊA LÍ

2.1 Yêu cầu và nguyên tắc tổ chức dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên sư phạm Địa lý bằng PPDA

2.1.1 Yêu cầu của việc tổ chức dạy học tích hợp GDBĐKH cho sinh viên sư phạm Địa lý bằng PPDA

Yêu cầu xác định mục tiêu dạy học tích hợp GDBĐKH trong chương

trình đào tạo cử nhân sư phạm Địa lý: Tích hợp GDBĐKH trong chương

trình đào tạo cử nhân sư phạm Địa lí nhằm hình thành và phát triển năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.Trong quá trình sử dụng PPDA để dạy học tích

hợp GDBĐKH, chúng tôi đặt mục tiêu chính là phát triển năng lực dạy

học tích hợp GDBĐKH cho SV sư phạm địa lí Để đo lường mức độ thực

hiện mục tiêu trên, cần phải có các tiêu chí đánh giá năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH cho SV

Bảng 2.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực dạy học tích hợp GDBĐKH

TT Tiêu chí Thành tố Chỉ báo đánh giá

Trình bày được khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc, các mức độ tích hợp trong DHTH

Nhận diện các biểu hiện, tác động của BĐKH trong thực tiễn

1.3 Hiểu biết về GDBĐKH Xác định được vai trò, mục tiêu của GDBĐKH Nhận thức đầy đủ về yêu

cầu, thực tiễn triển khai GDBĐKH

Có khả năng phân tích nội dung thực hiện GDBĐKH trong môn học Từ đó, xác định mức độ tích hợp và đặt tên cho chủ đề GDBĐKH

2.2 Đặt tên, phân loại, sắp xếp các tiểu chủ đề

cụ thể trong chủ đề tích hợp GDBĐKH

Thành lập hệ thống chủ đề về BĐKH, sắp xếp các chủ đề, tiểu chủ đề phù hợp với nội dung môn học

2.3 Xác định mức độ tích hợp phù hợp với từng chủ đề GDBĐKH

Xác định được mức độ tích hợp của các chủ đề GDBĐKH trong từng bài học, chương học, khối lớp theo chương trình địa lý phổ thông

Dựa vào chương trình, kế hoạch dạy học, chuẩn kiến thức, kỹ năng môn học

ở phổ thông để lập kế hoạch cụ thể GDBĐKH

Sử dụng các biện pháp để tìm hiểu đổi tượng học sinh

Xác định điều kiện, cơ sở vật chất của nhà trường và các điều kiện thực tiễn phục vụ dạy học môn học

3.2 Xác định thời gian tiến hành, phương thức thực hiện dạy học tích hợp GDBĐKH

Thiết kế được bản kế hoạch dạy học tích hợp GDBĐKH cho cả năm học, nêu rõ thời gian và hình thức tổ chức dạy học

3.3 Lập kế hoạch chi tiết dạy học tích hợp GDBĐKH

Phân tích được mối quan hệ của bản kế hoạch dạy học với các thành tố khác của quá trình dạy học

Viết mục tiêu bài học rõ ràng, thể hiện bằng các động từ lượng hóa được, phù hợp với nội dung, đối tượng đồng thời tương ứng với các hoạt động học tập Mục tiêu thể hiện theo các mức độ về