Tiểu luận giữa kỳ môn: Pháp luật Việt Nam về các vấn đề xã hội (10đ)

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ của nền kinh tế toàn cầu, các tệ nạn xã hội cũng bùng phát mạnh mẽ, với nhiều biểu hiện ngày càng tinh vi, có tổ chức chặt chẽ, vượt ra khỏi biên giới quốc gia đã gây ra những hiểm họa lớn cho toàn nhân loại. Tệ nạn xã hội với những biểu hiện thường gặp là mại dâm, cờ bạc, tham nhũng, trộm cướp, chủ nghĩa khủng bố, băng đản xã hội đen (mafia), các loại hình tội phạm đã xuất hiện từ lâu, là những mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản, đến trật tự an ninh xã hội và các chuẩn mực đạo đức, truyền thống văn hóa của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Trong đó không thể nào không kể đến tệ nạn nghiện ma túy – nó thực sự trở thành vấn đề toàn cầu, đã và đang gây ra hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, đời sống kinh tế, văn hóa và đạo đức của con người. Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Nội dung, yêu cầu của pháp luật Việt Nam về phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy” để làm bài tiểu luận này và cũng để góp một phần nhỏ sức mình vào công cuộc phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy đang diễn ra vô cùng phức tạp hiện nay ở nước ta.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA LUẬT VÀ QUẢN LÝ XÃ HỘI

-oOo -BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ MÔN Pháp luật Việt Nam về các vấn đề xã hội

Sinh viên Ngày sinh

Mã sinh viên Chuyên ngành

: xxx : xxx : xxx : KHQL

Thái Nguyên, tháng 10 năm 2015

ĐỀ BÀI

Nội dung về Phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy:

1 Định nghĩa, đặc điểm và hậu quả của tệ nạn nghiện ma túy

2 Nội dung, yêu cầu của pháp luật về phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy

MỞ ĐẦU

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ của nền kinh tế toàn cầu, các tệ nạn xã hội cũng bùng phát mạnh mẽ, với nhiều biểu hiện ngày càng tinh vi, có

tổ chức chặt chẽ, vượt ra khỏi biên giới quốc gia đã gây ra những hiểm họa lớn cho toàn nhân loại Tệ nạn xã hội với những biểu hiện thường gặp là mại dâm, cờ bạc, tham nhũng, trộm cướp, chủ nghĩa khủng bố, băng đản xã hội đen (mafia), các loại hình tội phạm đã xuất hiện từ lâu, là những mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản, đến trật tự an ninh xã hội và các chuẩn mực đạo đức, truyền thống văn hóa của hầu hết các quốc gia trên thế giới Trong đó không thể nào không kể đến tệ nạn nghiện ma túy – nó thực sự trở thành vấn đề toàn cầu, đã và đang gây ra hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, đời sống kinh tế, văn hóa và đạo đức của con

người Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Nội dung, yêu cầu của pháp luật Việt Nam

về phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy” để làm bài tiểu luận này và cũng để góp một

phần nhỏ sức mình vào công cuộc phòng, chống tệ nạn nghiện ma túy đang diễn ra

vô cùng phức tạp hiện nay ở nước ta

I – KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỆ NẠN NGHIỆN MA TÚY

1 Ma túy

a Ma túy là gì?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì “Ma túy là bất kỳ chất gì khi đưa vào

cơ thể sống có thể làm thay đổi một hay nhiều chức năng sinh lý của cơ thể”.

Theo Chương trình kiểm soát ma túy quốc tế của Liên hợp quốc (UNDCP)

năm 1991 thì “Ma túy là những chất độc, có tính gây nghiện, có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo Khi xâm nhập vào cơ thể con người có tác dụng thay đổi tâm trạng,

ý thức và trí tuệ, làm cho con người bị lệ thuộc vào chúng, gây nên những tổn thương cho cá nhân người sử dụng và cả cộng đồng”.

Theo từ điển Tiếng việt (Wikipedia) thì “ Ma túy là tên gọi chung chỉ những

chất kích thích khi dùng một lần có thể gây nghiện có nguồn gốc tự nhiên hay nhân tạo Những chất này khi đưa vào cơ thể sống sẽ làm thay đổi trạng thái nhận thức

và sinh lý.”

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về ma túy nhưng chúng ta thể khái quát một cách đơn giản và ngắn gọn về ma túy như sau:

“Ma túy hay còn gọi là “cái chết trắng” đó là một số chất tự nhiên hoặc

chất tổng hợp (hóa học) khi đưa vào cơ thể người bằng bất kỳ hình thức nào sẽ gây ức chế hoặc kích thích mạnh hệ thần kinh, làm giảm đau hoặc có thể gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng”.

b Nguồn gốc :

Theo khái niệm cuối cùng thì ma túy có nguồn gốc:

Ma túy tự nhiên là sản phẩm của các cây trồng tự nhiên và các chế phẩm của chúng như thuốc phiện, cần sa, cocain

Ma túy bán tổng hợp là các chất ma túy được chế từ ma túy tự nhiên và một

số chất phụ gia khác, có tác dụng mạnh hơn chất ma túy ban đầu Ví dụ: Heroin là một loại ma túy bán tổng hợp được chiết xuất từ cây thuốc phiện, bằng cách chế thuốc phiện với các hóa chất để tạo ra morphine và sau đó kết tủa thành heroin dạng thô

Ma túy tổng hợp là các loại ma túy được điều chế bằng phương pháp tổng hợp hóa học toàn phần từ hóa chất như: thuốc lắc, ma túy đá…

c Hình thức sử dụng ma tuý: chủ yếu là hút, hít, tiêm chích thuốc phiện, hêrôin.

Hiện nay, hình thức sử dụng ma tuý tổng hợp, thuốc lắc đang có xu hướng phát triển mạnh trong thanh niên và học sinh, sinh viên

d Tác hại của ma túy:

Thứ nhất, ma túy là những chất độc, có tính gây nghiện ( nghĩa là chất kích thích và ức chế thần kinh, dễ gây ra tình trạng nghiện đối với người sử dụng), ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người sử dụng Khi xâm nhập vào cơ thể sẽ gây thay đổi tâm trạng, ý thức và trí tuệ, làm cho con người bị lệ thuộc vào chúng và tạo nên những tác động tiêu cực cho con người và đời sống cộng đồng

Thứ hai, việc sử dụng, tiêm chích, nghiện hút, tàng trữ và buôn bán ma túy đang là hiểm họa lớn của toàn nhân loại, làm gia tăng tội phạm như trộm cắp, bạo lực, tham nhũng, vắt kiệt nguồn nhân lực, tài chính, hủy diệt nhiều tiềm năng xã hội

Thứ ba, ma túy làm suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, các giá trị truyền thống, tàn phá cuộc sống yên vui và hạnh phúc gia đình, gây xói mòn đạo đức, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn xã hội và an ninh quốc gia

Thứ tư, ma túy là tác nhân, là con đường trực tiếp chủ yếu làm lây lan đại dịch thế kỷ HIV/ AIDS ( chiếm trên 70% số người bị nhiễm HIV là do người sử dụng ma túy gây ra)……

Vì những lý do trên ma túy đã và đang là một tệ nạn xã hội đặc biệt nghiêm trọng cần được ngăn chặn, đẩy lùi và xóa bỏ hoàn toàn

3 Khái niệm tệ nạn nghiện ma túy

a Tệ nạn xã hội là gì?

Đó là các hiện tượng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch với chuẩn mực

xã hội,vi phạm đạo đức và pháp luật, gây hậu quả xấu về mọi mặt đối với đời sống

xã hội

Tệ nạn là một trong những nguyên nhân chính phát sinh tội phạm Có nhiều tệ

nạn xã hội, ví dụ như: nghiện ma túy, cờ bạc, mê tín, tham nhũng, quan liêu nhưng nguy hiểm nhất là tệ nạn nghiện ma túy

b Nghiện ma túy là gì?

Ma tuý vẫn đang còn là một vấn đề nhức nhối của xã hội Ma tuý không chỉ huỷ hoại sức khoẻ con người mà còn khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, bần cùng Ma tuý không chỉ là nguyên nhân của các mối bất hoà trong gia đình mà còn là nguyên nhân dẫn đến phạm tội và gây mất trật tự, an toàn xã hội

Theo Tổ chức Y tế thế giới thì “Nghiện ma túy là là trạng thái nhiễm độc chu kỳ hoặc mãn tính, gây tác hại cho cá nhân và xã hội do dùng lặp lại một chất

ma túy tự nhiên hay tổng hợp”.

- Theo nghĩa rộng: nghiện ma túy là tình trạng một bộ phận trong xã hội là những người có thói quen dùng các chất ma túy, thường tìm mọi thủ đoạn, hành vi để có được các chất ma túy và sử dụng chúng bất chấp sự nghiêm cấm của pháp luật và dư luận xã hội

- Theo nghĩa hẹp: nghiện ma túy là sự lệ thuộc của con người cụ thể đối với các chất

ma túy Sự lệ thuộc đó đã tác động lên hệ thần kinh trung ương tạo nên những phản

xạ có điều kiện không thể quên hoặc từ bỏ được

c Người nghiện ma túy là gì?

Người nghiện ma túy là người thường xuyên lệ thuộc vào thuốc gây nghiện (được gọi chung là ma túy như: heroin, cocain, moocfine, thuốc phiện, cần sa…) có

sự thèm muốn mãnh liệt khó cưỡng lại được, khi không sử dụng ma túy sẽ xuất hiện hội chứng cai (Theo Thông tư số 22/LB-TT ngày 21/7/1994 Liên Bộ Lao động Thương binh và Xã hội – Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện, quyết định 167/TTg ngày 08/4/1994 của Thủ tướng Chính phủ)

Theo Luật phòng, chống ma túy năm 2000 thì “ Người nghiện ma túy là người sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào các chất này”

d Tệ nạn nghiện ma túy là gì?

Đó một loại tệ nạn xã hội mà nạn nhân có thói quen sử dụng chất ma tuý dẫn đến tình trạng lệ thuộc vào ma tuý khó có thể bỏ được

Có thể nói, nghiện ma tuý là loại tệ nạn đáng quan tâm nhất hiện nay, vì nó thu hút số thanh thiếu niên sa ngã vào con đường nghiện ngập ngày một tăng Nghiện ma tuý làm suy kiệt trí tuệ, sức khoẻ, giống nòi Nghiện ma tuý cũng là đồng hành với tội phạm và là một trong những con đường ngắn nhất dẫn tới lây nhiễm HIV/AIDS

Theo báo cáo của Cục phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), trong 10 năm trở lại đây, ở Việt Nam đã có khoảng 10 vạn người nghiện ma tuý, trong đó có tới 70% số người nghiện dưới 30 tuổi, đặc biệt có tới 50% tổng số người nghiện là trẻ em (dưới 16 tuổi) Sa vào ma túy là con đường ngắn nhất dẫn tới sự hủy hoại chính mình ở cả hiện tại và tương lai; mà các em bị hủy hoại, tức là ảnh hưởng đến tương lai của đất nước Đây là một vấn đề gây nhiều bao lo lắng, bức xúc cho các nhà giáo dục và toàn xã hội nói chung

Ngoài ra, số liệu của Bộ Y tế cũng cho biết, hiện cả nước có hơn 197.000 người nhiễm HIV, trong đó năm 2011 có hơn 14.000 người xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV và hầu hết ở lứa tuổi khá trẻ, từ 20 - 39 tuổi chiếm 82% và lây truyền qua đường máu (46,7%) và tình dục (41,4%) là chủ yếu Mặc dù tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS giảm dần, tuy nhiên, nguy cơ tiềm tàng cao ở nhóm nghiện chích ma tuý vẫn đang là mối nguy cho cả cộng đồng

Trong những năm gần đây tệ nạn ma tuý và tội phạm ma tuý ở nước ta diễn biến rất phức tạp Ma tuý đã vào trường học, rình rập từng nhà, từng ngõ ngách gây

ra những cái chết dần chết mòn không những cho người nghiện, mà cả gia đình họ Nghiện ma tuý cũng là nguyên nhân gây ra những tệ nạn xã hội khác Đa số người nghiện ma tuý, để có tiền mua ma tuý đều phạm tội trộm cắp, cướp giật, lừa đảo Theo một nguồn thông tin, khoảng 75% các tội phạm hình sự có nguyên nhân bắt nguồn từ những người nghiện ma tuý Đa số những người bị nhiễm HIV/AIDS là những người nghiện hút

e, Các giai đoạn của nghiện ma tuý:

Các biểu hiện thường gặp ở người vừa sử dụng ma tuý: Sau khi người sử dụng ma tuý vừa sử dụng xong một liều ma tuý thì nhìn chung tinh thần hưng phấn,vẻ mặt xung mãn, đỏ mặt, mắt đỏ và ướt, trông hoạt bát khác thường Nếu tuổi còn trẻ họ thường dễ bị khiêu khích, muốn tìm cảm giác mạnh, gây gổ đánh nhau, tự rạch tay, dùng thuốc lá đốt chân tay…

Các dấu hiệu trên được biểu hiện cụ thể qua các giai đoạn sau :

Giai đoạn 1: Sau khi dùng 5 – 10 phút, biểu hiện phổ biến là mắt đỏ và trông

ướt long lanh, sau đó chuyển qua sụp mi mắt, ngồi tại chỗ mắt lim dim, gãi chân tay,

vò đầu, bứt tóc… thể hiện rõ nhất tong trường hợp dùng thuốc phiện pha lẫn seduxen Những biểu hiện này người nhà khó phát hiện ra nó thường sảy ra ở nơi hút chích

Giai đoạn 2: Sau 10 đến 20 phút, mắt đỏ ướt, đồng tử teo, giọng nói khàn

khàn, uống nhiều nước lạnh, tâm lý ở trạng thái hưng phấn cao, nói nhiều, cử chỉ và động tác thiếu chính xác Nếu có tật thì tật thường xuất hiện ở mức cao như vuốt mũi, nhổ râu, nặn mụn, cắn móng tay, lấy ráy tai

Giai đoạn 3: Sau 90 phút người sử dụng ma tuý tìm chỗ yên tĩnh để thưởng thức cơn phê Lúc này họ nằm như ngủ, nhưng không ngủ lại hút nhiều thuốc lá, tàn thuốc vung vãi Quan sát nơi họ nằm thường thấy chăn màn thủng do tàn thuốc lá rơi vào, bề bộn đồ đạc, hôi, người sử dụng ma tuý sợ tắm, sợ ồn ào

f Một số đặc trưng chủ yếu của người nghiện ma tuý :

- Về thực lực: Sống phụ thuộc vào ma tuý, sức khoẻ suy yếu, nhiều bệnh tật phát sinh, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm

- Về tinh thần: luôn tỏ ra thất vọng, lập dị, suy sụp về các giá trị về tinh thần, thiếu ý trí quyết tâm, mất niềm tin vào cuộc sống

- Về tâm lý: không có khả năng suy nghĩ, tư duy, trí nhớ giảm, mất phương hướng, không có hứng thú trong sinh hoạt Luôn tìm những câu trả lời chỉ cốt để đáp ứng mong muốn của người khác nhằm lẩn trốn bản thân Lời nói không đi đôi với việc làm, xuất hiện các biểu hiện tiêu cực

- Về xã hội: ít quan hệ (các quan hệ công khai chính đáng), sống vật vờ, cô lập và xa lánh mọi người

g Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy:

Vì đối tượng nghiện ma túy vô cùng đa dạng ở mọi lứa tuổi, nghề nghiệp, thành phần xã hội và giới tính nên nguyên nhân dẫn đến của tình trạng nghiện ma túy rất đa dạng nhưng chủ yếu do những nguyên nhân sau: bị bạn bè lôi kéo, rủ rê, thích tìm cảm giác lạ, đua đòi lối sống ăn chơi, thích tìm khoái lạc, chơi trội, buồn chán căng thẳng, không có giải pháp khi bị thất nghiệp hoặc bi quan trước tiền đồ, cuộc sống, phong tục tập quán (đồng bào vùng cao cho rằng hút thuốc phiện là thú vui), trình độ dân trí thấp, các thành viên trong gia đình không quan tâm đến nhau, nạn sản xuất, tàng trữ, vận chuyển ma tuý, buôn bán, sử dụng ma tuý chưa được nghiêm trị ở mọi lúc, mọi nơi, do lạm dụng các thuốc giảm đau khi chữa bệnh, hoặc

có vấn đề sức khỏe tâm thần…

Với những hậu quả và tác hại vô cùng nghiêm trọng đến bản thân, gia đình

và xã hội từ tệ nạn nghiện ma túy gây ra thì nhà nước đã ban hành nhiều văn bản nhằm phòng, chống và tiến tới xóa bỏ tệ nạn nghiện ma túy trong đời sống

II – NỘI DUNG VÀ YÊU CẦU CỦA PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG TỆ NẠN

NGHIỆN MA TÚY

1 Khái niệm phòng, chống ma tuý?

Phòng, chống tệ nạn nghiện ma tuý là phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh

chống tệ nạn nghiện ma tuý và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến tệ nạn nghiện ma tuý

2 Nội dung và yêu cầu của pháp luật Việt Nam về Phòng, chống tệ nạn nghiện

ma túy:

Các chính sách về phòng, chống tệ nạn ma túy, nghiện ma túy được nhà nước thể chế, cụ thế hóa bằng các văn bản pháp luật sau:

a) Luật số 23 năm 2000 của Quốc hội về Phòng, chống ma túy:

CHƯƠNG I:

Điều 4:

1 Phòng, chống ma tuý là trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và của toàn xã hội

2 Nhà nước có chính sách khuyến khích, bảo vệ cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức tham gia phòng, chống tệ nạn ma tuý; tổ chức đấu tranh chống các tội phạm về ma tuý và sử dụng đồng bộ các biện pháp kinh tế, pháp luật, văn hoá, xã hội, nghiệp vụ

để tuyên truyền, vận động nhân dân, cán bộ, công chức và cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang nhân dân tham gia phòng, chống tệ nạn ma tuý; kết hợp phòng, chống tệ nạn ma tuý với phòng, chống các loại tội phạm, HIV/AIDS và các tệ nạn

xã hội khác

Điều 5

1 Nhà nước Việt Nam thực hiện các điều ước quốc tế về phòng, chống ma tuý và các điều ước quốc tế khác có liên quan mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và các bên cùng có lợi; hợp tác với các nước, các tổ chức quốc tế, tổ chức, cá nhân nước ngoài trong hoạt động phòng, chống ma tuý

2 Cá nhân, tổ chức nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú, đi lại trên lãnh thổ Việt Nam có trách nhiệm tuân thủ các quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma tuý

CHƯƠNG II: TRÁCH NHIỆM PHÒNG, CHỐNG MA TUÝ

Điều 6,7,8, 9, 10,11,12 : Trách nhiệm của Cá nhân, gia đình, Nhà trường và

các cơ sở giáo dục, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, các tổ chức khác, Cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, Các cơ quan thông tin, tuyên truyền về phòng, chống ma túy

Điều 6: Cá nhân, gia đình có trách nhiệm:

1 Giáo dục thành viên trong gia đình, thân nhân về tác hại của ma tuý và thực hiện quy định của pháp luật về phòng, chống ma tuý; quản lý chặt chẽ, ngăn chặn thành viên trong gia đình tham gia tệ nạn ma tuý;

2 Thực hiện đúng chỉ định của thầy thuốc về sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần để chữa bệnh;

3 Đấu tranh với các hành vi trái phép về ma tuý của thân nhân và của người khác;

4 Tham gia, hỗ trợ hoạt động cai nghiện ma tuý tại các cơ sở cai nghiện và tại cộng đồng; theo dõi, giúp đỡ người đã cai nghiện ma tuý hoà nhập cộng đồng; phòng, chống tái nghiện

Điều 7: Cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm phát hiện, cung cấp

nhanh chóng các thông tin về tệ nạn ma tuý cho cơ quan công an hoặc cơ quan khác

có thẩm quyền Cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải xem xét, giải quyết kịp thời những thông tin, tố giác về tệ nạn ma tuý

Điều 8

1 Cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm phát hiện, báo cáo kịp thời cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền việc trồng cây có chứa chất ma tuý; tham gia triệt phá cây có chứa chất ma tuý do chính quyền địa phương tổ chức

2 Tại các vùng phải xoá bỏ cây có chứa chất ma tuý, các cơ quan nhà nước trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách của Nhà nước về phát triển sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp để thay thế việc trồng cây có chứa chất ma tuý; quy hoạch cơ cấu nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và thị trường phù hợp để nhân dân chuyển hướng sản xuất có hiệu quả

Điều 9: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, các tổ chức khác

trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm:

1 Tổ chức và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tuyên truyền, giáo dục nhân dân kiến thức, pháp luật về phòng, chống ma tuý; xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, văn minh;

2 Phòng ngừa, ngăn chặn người của tổ chức mình và mọi công dân tham gia tệ nạn

ma tuý;

3 Giám sát hoạt động phòng, chống ma tuý ở cơ quan, nhà trường, các cơ sở giáo dục khác và địa bàn dân cư;

4 Phối hợp với chính quyền các cấp, các cơ quan có thẩm quyền để vận động cai nghiện ma tuý; tham gia giáo dục, dạy nghề, tìm việc làm và giúp đỡ người đã cai nghiện ma tuý hoà nhập cộng đồng; phòng, chống tái nghiện

Điều 10: Nhà trường và các cơ sở giáo dục khác có trách nhiệm:

1 Tổ chức thực hiện chương trình giáo dục về phòng, chống ma tuý; giáo dục pháp luật về phòng, chống ma tuý và lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, học