Vấn đề lao động sớm ảnh hưởng đến sức khỏe các em cả về thể chất lẫn tâm lý của các em. Nếu các em lao động quá sớm sẽ dẫn đến tình trạng lao động quá sức, bị vắt kiệt sức lao động, nhiều em lâm vào tình trạng suy nhược vì lao lực vì phải làm việc quá mệt nhọc.
Trang 1I TÍNH CẤP THIẾT
Trẻ em lang thang, trẻ em lao động sớm là tình trạng báo động đã và đang là vấn
đề cấp bách của toàn nhân loại Trong những năm qua, nền kinh tế thị trường khá phát triển, từ sự chuyển mình mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội đã đưa Việt Nam dần hội nhập với thế giới Quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa dần phát triển giúp người dân có cuộc sống về tinh thần và vật chất tốt hơn so với trước kia Bộ mặt đời sống người dân đã có những thay đổi tích cực : tỉ lệ đói nghèo ngày càng giảm bớt, người dân đã có những thay đổi theo chiều hướng tích cực, vì vậy trẻ em ngày càng phải được sự chăm sóc tốt hơn
Chính quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế thị trườngđi đôi cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thì các loại hình tệ nạn xã hội ngày càng hình thành nhiều hơn và phát triển theo chiều hướng phức tạp như chủ nghĩa thực dụng, chạy theo đồng tiền , bỏ rơi con cái, các tệ nạn trộm cắp, ma túy, mại dâm…
Khi nông thôn được đô thị hóa thì người dân có nguy cơ thất nghiệp cao, gia đình rơi vào những khủng hoảng dẫn đến nhiều biến động chính vì vậy mà xung đột gia đình xuất hiện cùng với kinh tế gia đình khủng hoảng và khó khăn, tỉ lệ ly hôn ngày càng gia tăng và hậu quả của những cuộc ly hôn đó là nguyên nhân dẫn tới những đứa trẻ từ có cha mẹ trở thành những đứa trẻ mồ côi không ai chăm sóc dạy dỗ Do hoàn cảnh gia đình nghèo đói đã làm cho các em phải đi lao động sớm khi còn rất nhỏ
Nhiều trẻ em đã và đang làm nhiều công việc vất vả để kiếm sống sinh nhai cho bản thân và gia đình các em bằng các công việc như lượm ve chai, đánh giầy, bán vé số… phần nhiều những trẻ em có đời sống trong hoàn cảnh đều có hoàn cảnh khó khăn, kinh tế nghèo Tuy nhiên ở nhiều gia đình mà người cha người mẹ chưa chu toàn bổn phận về mặt kinh tế hay trong các gia đình khiếm khuyết thì lao động trẻ em đôi khi đóng vai trò khá quan trọng trong việc kiếm sống cho gia đình
Trang 2Vấn đề lao động sớm ảnh hưởng đến sức khỏe các em cả về thể chất lẫn tâm lý của các em Nếu các em lao động quá sớm sẽ dẫn đến tình trạng lao động quá sức, bị vắt kiệt sức lao động, nhiều em lâm vào tình trạng suy nhược vì lao lực vì phải làm việc quá mệt nhọc
Do đó công tác bảo vệ chăm sóc trẻ em đặc biệt được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm đến những vấn nạn tình trạng trẻ
em bị bóc lột, bị lạm dụng sức lực, bị ngược đãi, bị sang chấn tâm lý
Trên cơ sở đó, nhằm tìm ra những khó khăn và mong muốn của các em để đưa
ra những hình thức giúp đỡ khác nhau Tất cả chúng ta đều biết trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước, do vậy việc quan tâm chăm sóc, bảo vệ trẻ em là trách nhiệm không chỉ của gia đình mà của toàn xã hội Trẻ em luôn là ưu tiên hàng đầu của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội Hầu hết ai cũng có ý thức dành cho trẻ em những gì tốt đẹp nhất, đảm bảo cho trẻ có được một cuộc sống đầy đủ cả về vật chất và tinh thần Thế nhưng, bóc lột sức lao động trẻ em hay tình trạng trẻ em phải lao động sớm không phải là mới lạ với chúng ta, đây lại là vấn đề đặc biệt nhạy cảm của những người làm công tác xã hội
Như vậy có thể nói trẻ em lang thang lao động sớm là những trẻ em mà sự nuôi dưỡng của chúng trong gia đình là suy yếu khiến chúng phải chia sẻ trách nhiệm để gia đình được sống bằng cách làm lụng vất vả trên các đường phố bằng các nghề khác nhau như bán vé số, bán báo, đánh giày, bán kẹo singum…
Trẻ em lao động sớm là những đối tượng dễ sa vào các tệ nạn xã hội trong điều kiện đi làm thuê, các em dễ bị lôi kéo vào tệ nạn xã hội như trộm cắp, trẻ em dễ bị lợi dụng, lừa gạt vào hoạt động mại dâm hoặc bị mua bán qua biên giới, đặc biệt các em gái
Từ những lý do trên mà tôi chọn tình huống “ Giải quyết vụ việc 02 em nhỏ phải lao động sớm là đi bán singum tại đường Bùi Viện Quận 1”, trường hợp này tôi đã từng tham gia và giải quyết cùng với chính quyền địa phương
Trang 3II VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT
Thực hiện theo công văn số 83/TTCTXHTE ngày 26 tháng 06 năm 2014 của trung tâm công tác xã hội trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh về việc xác minh trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
Thực hiện theo công văn số 343/LĐTBXH về việc xác minh 02 em nhỏ bán singum tại đường Bùi Viện Quận 1 tạm trú phường Tân Hưng có hoàn cảnh đặc biệt
Thực hiện theo công văn 119/UBND ngày 30 tháng 06 năm 2014 về việc xem xét 02 bé nhỏ phải lao động sớm
1 Bình luận tình huống:
Ngày 30 tháng 06 năm 2014 theo sự chỉ đạo của phòng Lao động thương binh
xã hội Quận 7, Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng đã phối hợp đến tại số nhà 380/46/20/10 Lê Văn Lương tổ 2 khu phố 1 phường Tân Hưng quận 7 do bà Huỳnh Thị Bích Dung làm chủ và ngăn phòng cho thuê, trong đó có hộ bà Nguyễn Thị Cúc thuê trọ Bà Nguyễn Thị Cúc quê quán ở Quảng Ngãi, sinh năm 1952 Bà có 02 người con gái tên là Võ Thị Hoa và Võ Thị Sen Chị Võ Thị Hoa có 02 người con gái, bé tên Nguyễn Thị Cẩm Ly sinh năm 2002 và Nguyễn Thị Cẩm Huệ sinh năm 2005 Sau khi sanh 02 bé do hoàn cảnh khó khăn không có tiền trả viện phí nên chị trốn viện về nên
02 bé không được làm giấy khai sinh Vì chồng chị là cha của 02 bé gái bị thất lạc mất tích đã lâu nên chị Hoa bước thêm bước nữa để 02 bé gái con mình sống với bà ngoại
là bà Cúc Qua tìm hiểu hoàn cảnh của 03 bà cháu thì cuộc sống rất khó khăn, bà Cúc thì già yếu hay bệnh đau nên việc kiếm tiền trang trải cuộc sống hàng ngày đè nặng trên vai 02 bé Do hằng ngày 02 bé phải đi bán singum từ 17 giờ đến 6 giờ sáng ở đường Bùi Viện Quận 1 nên 02 bé cũng không có điều kiện và sức khỏe để đi học
Ngày 11 tháng 07 năm 2014 chúng tôi tiếp tục đến nhà 02 bé trao đổi về việc yêu cầu bà Cúc là bà ngoại của 02 bé đến Ủy ban phường Tân Hưng liên hệ đăng ký khai sinh cho 02 cháu, đồng thời cũng nhờ bà Cúc liên hệ được mẹ của 02 bé để chúng
Trang 4tôi trao đổi với chị về việc đăng ký khai sinh cho 02 bé để 02 bé được đi học và khuyên chị nên quan tâm đến 02 con gái đang tuổi trưởng thành mà phải đi bán trong đêm khuya rất nguy hiểm
2 Vấn đề cần giải quyết:
Về phía Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng khi nhận được sự chỉ đạo của phòng
Lao động thương xã hội Quận 7 về việc xem xét cho 02 bé bán singum cần giải quyết: + Khi nhận được sự chỉ đạo của phòng Lao động Quận 7 thì Ủy ban phường Tân Hưng tổ chức cuộc họp để tiến hành làm việc với bà Nguyễn Thị Cúc và chị Võ Thị Hoa cư trú tại đại chỉ 380/46/20/10 Lê Văn Lương phường Tân Hưng quận 7 về việc giải quyết cho 02 bé là Nguyễn Thị Cẩm Ly và Nguyễn Thị Cẩm Huệ được hưởng quyền của trẻ em ở điều 11 chương II Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em số 25/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004
+ Các thành viên tham dự cuộc họp phổ biến, trình bày cho bà Cúc và chị Hoa biết
về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ, ông bà đối với con cháu, trách nhiệm của cha mẹ đối với nghĩa vụ chăm sóc nuôi dưỡng con Cụ thể là quyền và nghĩa vụ đối với 02 bé phải được đăng ký khai sinh, tạo điều kiện cho 02 bé đi học, và không cho 02 bé đi bán singum quá 17 giờ
Về phía bà Cúc trình bày hoàn cảnh thì hiện bà đang thuê nhà trọ để ở, chi phí hàng tháng khoảng 1 triệu 7 đến 2 triệu đồng, do đó mới để 02 bé đi bán singum ban đêm để kiếm thu nhập nuôi cả 03 bà cháu Nếu 02 bé không đi bán thì hoàn cảnh sẽ rất khó khăn vì bà Cúc cũng già hay đau bệnh nên không lao động được
Về phía chị Hoa mẹ của 02 bé trình bày thì do đã có gia đình mới nên việc chăm sóc và nuôi dưỡng 02 bé giao bà ngoại trông coi, gia đình hiện tại của chị cũng khó khăn nên cũng không có khả năng chu cấp hỗ trợ gì cho 03 bà cháu được
Trang 5Sau khi nghe sự trình bày của gia đình 02 bé thì Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng xem xét và đưa ra cách giải quyết hợp lý nhanh chóng để có công văn giải trình báo cáo sự việc trên
III PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT
1 Phương án 1:
Thực hiện theo điều 9 khoản 1 chương II Nghị định số 91/2011/NĐ-CP ngày 17 tháng 10 năm 2011 quy định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Thực hiện theo điều 15 điểm a khoản 1 chương II Nghị định số 91/2011/NĐ-CP ngày 17 tháng 10 năm 2011 quy định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em
Thực hiện theo điều 2 khoản 1 chương I Nghị định số 71/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 08 năm 2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo
vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Thực hiện theo điều 14 khoản 2 chương III Nghị định số 71/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 08 năm 2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo
vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Thực hiện theo điều 3 khoản 1 chương II Nghị định số 71/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 08 năm 2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo
vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Ủy ban nhân dân phường sẽ hướng dẫn và tạo điều kiện cho gia đình ra phường đăng ký khai sinh cho 02 bé và xử phạt gia đình đã không thực hiện theo Luật bảo vệ chăm sóc trẻ em
Ưu điểm:
Trang 6- Giải quyết vấn đề một cách nhanh gọn để 02 bé được hưởng quyền lợi theo đúng Luật quyền của trẻ em
- Không để xảy ra tình trạng lợi dụng sức lao động của trẻ em
Hạn chế:
- Không tìm hiểu chính xác về nguồn gốc và lý do tại sao gia đình không đăng ký được giấy tờ
- Ảnh hưởng đến việc hoàn thành mục tiêu không còn trẻ lang thang, lao động sớm trên địa bàn phường
- Gây bức xúc việc xử phạt vì hoàn cảnh gia đình khó khăn
2 Phương án 2:
Thực hiện theo điều 14 khoản 1 chương III Nghị định số 71/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 08 năm 2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo
vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Thực hiện theo điều 16 khoản 1 chương II Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em
số 25/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004
Thực hiện theo điều 15 khoản 1 chương II Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em
số 25/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004
Thực hiện theo điều 17 chương II Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em số 25/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004
Thực hiện theo điều 24 chương III Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em số 25/2004/QH11 ngày 15 tháng 06 năm 2004
Theo báo cáo số 270/BC-UBND ngày 22 tháng 12 năm 2014 về báo cáo tình hình giải quyết vụ việc 02 bé bán singum ở Bùi Viện Quận 1
Trang 7Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng đề nghị bà Cúc cho 02 bé vào Cơ sở bảo trợ Thành phố để được hỗ trợ, chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy học, dạy nghề và đảm bảo được các quyền của bé nếu gia đình không có điều kiện nuôi dưỡng
Ưu điểm:
- Giải quyết hợp lý tạo cơ hội cho tương lai 02 bé
- Giảm bớt gáng nặng cơm áo gạo tiền cho 02 bé khi tuổi còn quá nhỏ
- 02 bé sẽ có điều kiện vui chơi và giải trí trong môi trường giáo dục tốt
Hạn chế:
- Do bà Cúc già hay đau bệnh nên bà không thể ở một mình
- Bà Cúc sẽ ít gặp được 02 cháu
- 02 bé vô cơ sở bảo trợ sẽ không đi bán kiếm tiền thì cuộc sống bà Cúc sẽ như thế nào
3 Phương án 3:
Thực hiện theo công văn số 343/LĐTBXH ngày 01 tháng 07 năm 2014 về việc xác minh 02 bé có hoàn cảnh đặc biệt tại phường Tân Hưng
Thực hiện theo biên bản họp số 270/BC-UBND ngày 22 tháng 12 năm 2014 báo cáo về việc giải quyết tình hình 02 bé bán singum tại quận 1
Thực hiện theo công văn số 858/LĐTBXH ngày 15 tháng 12 năm 2014 vê việc giải quyết xem xét hoàn cảnh đặc biệt của 02 bé
Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng sẽ hướng dẫn và tạo điều kiện cho gia đình về quê làm giấy tờ để đủ thủ tục đến phường đăng ký khai sinh cho 02 bé và đưa ra ý kiến nuôi dưỡng 02 bé mà vẫn theo ý nguyện của bà Cúc là không đưa 02 bé vào cơ sở bảo trợ thành phố mà đưa 02 bé vào cơ sở mái ấm Hoa Hồng Nhỏ quận 7 để 02 bé được chăm sóc nuôi dưỡng, được học nghề và gia đình có thể đến thăm nom hoặc 02 bé sẽ được về nhà chơi với bà vào những ngày được nghỉ học Còn về phần bà Cúc thì được
Trang 8đưa vào cơ sở bảo trợ người già để bà cũng được chăm sóc về mặt sức khỏe và được nuôi dưỡng
Ưu điểm:
- Thể hiện sự quan tâm của chính quyền đối với việc giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống của 03 bà cháu
- Giải quyết sắp xếp sự việc hợp lý, hợp tình
- Nâng cao năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của cán bộ công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
Hạn chế:
Giải quyết vụ việc kéo dài, cán bộ phải nắm vững tình hình, tâm tư nguyện vọng của người dân, đảm bảo chính sách văn bản pháp luật về chăm sóc bảo vệ trẻ em
Sự phối hợp của các cấp, các ban ngành chưa giải quyết kịp thời công tác bảo vệ chăm sóc trẻ em
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, truyền thông, tư vấn tại cộng đồng và gia đình để đảm bảo được quyền và lợi ích của trẻ em
4 Lựa chọn phương án:
Trong 03 phương án trên, phương án 1 và phương án 2 không đảm bảo sự hợp tình hợp lý và không đạt được nguyện vọng của người dân Do đó, tôi chọn phương án 3 vì:
- Về mặt pháp luật: thực hiện theo đúng quy định
- Về mặt thực tiễn: nâng cao năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của cán
bộ công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ Nâng cao nhận thức của người dân
về chính sách chủ trương của Đảng và Nhà nước đối với quyền và nghĩa vụ của trẻ em,
từ đó có nhận thức đúng đắn về quyền lợi của trẻ em và nghĩa vụ của cha mẹ hoặc người nuôi dưỡng đối với trẻ em, tránh tình trạng lạm dụng, lợi dụng, ép buộc, khống chế trẻ em phải lao động sớm
Trang 9IV TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN
1 Chuẩn bị kế hoạch thực hiện:
- Giao cho cán bộ tư pháp hướng dẫn gia đình 02 bé ra đăng ký khai sinh và báo cáo về cho phòng Lao động
- Phối hợp với công an phường Tân Hưng, trưởng ban điều hành khu phố 1 theo dõi tình hình gia đình bà Cúc có thực hiện theo sự hướng dẫn và cách giải quyết của ủy ban nhân dân phường đưa ra
2 Quá trình thực hiện phương án:
- Về phía Ủy ban nhân dân phường Tân Hưng:
+ Thành lập tổ công tác phối hợp với ban bảo vệ chăm sóc trẻ em của phường cùng với tổ trưởng tổ dân phố và cộng tác viên của địa phương xác minh lại hoàn cảnh đời sống của 03 bà cháu bà Cúc
+ Tổ chức cuộc họp khu phố để lấy ý kiến từ người dân trong khu phố về hoàn cảnh
và vụ việc 02 bé
+ Nếu thực sự hoàn cảnh gia đình bà Cúc khó khăn thì Ủy ban phường sẽ hỗ trợ tiền cho bà đi về quê làm giấy tờ để đủ thủ tục làm khai sinh cho 02 bé Cán bộ phòng lao động thương binh sẽ liên hệ với mái ấm Hoa Hồng Nhỏ và cơ sở bảo trợ người già
để 03 bà cháu được ổn định cuộc sống
- Về phía bà Nguyễn Thị Cúc:
+ Bà đã không nuôi dưỡng chăm sóc 02 cháu của bà đúng theo Luật bảo vệ chăm sóc trẻ em
+ Bà khó khăn mà không đến phường trình bày để kịp thời được hỗ trợ
+ Bà chấp nhận sự hỗ trợ và cách giải quyết sự việc của Ủy ban nhân dân phường
đề ra
Trang 103 Kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện:
- Phòng Lao động Thương binh xã hội quận 7 nhanh chóng liên hệ cơ sở bảo trợ và mái ấm để cuộc sống hằng ngày 03 bà cháu không còn là vấn đề khó khăn
- Bên cạnh đó, Quận cũng có một số lưu ý đối với Ủy ban phường Tân Hưng như sau:
+ Thực hiện công tác rà soát trẻ thường trú, tạm trú chưa đăng ký khai sinh tại địa phương
+ Đẩy mạnh công tác chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh ga đình khó khăn, cần nâng cao đời sống cho gia đình trẻ em lao động sớm, điều đó thực hiện bằng việc có những chính sách hỗ trợ cho gia đình nghèo
+ Chú trọng hơn tới vấn đề nâng cao dân trí, nhận thức của người dân về vấn đề trẻ
em lao động sớm sẽ gây nhiều ảnh hưởng xấu và cũng rất nguy hiểm đối với trẻ em + Tăng cường công tác rà soát về lao động trẻ em để đưa ra những giải pháp phù hợp như đối với trẻ em lang thang không gia đình cần tập hợp các em vào các nhà tình thương, trung tâm dạy nghề Đối với các em có gia đình thì tạo điều kiện cho các em học tập, học nghề, vừa học vừa làm
+ Cán bộ chuyên trách công tác trẻ em cần phối hợp cùng các cơ quan có thẩm quyền, các tổ chức xã hội tuyên truyền, giáo dục cộng đồng, gia đình để các bậc cha
mẹ hiểu được vai trò, nhu cầu chưa được đáp ứng, những nguy hiểm, thiệt thòi mà trẻ
em lao động sớm phải chịu
+ Tuyên truyền các chính sách pháp luật về bảo vệ trẻ em vào đời sống giúp người dân hiểu rõ hơn, đầy đủ hơn về các luật bảo vệ và chăm sóc trẻ em
+ Vì sự phát triển của các em địa phương nên mở các lớp học miễn phí dành cho các em, mở dịch vụ việc làm, đào tạo nghề để các em có thể tìm được việc làm và cần đào tạo cho các cộng tác viên nắm vững kiến thức để tư vấn cho trẻ