GA 12 môn NGữ văn KHII THANH TRA HOAt động sư phạm

Theo dõi-ghi bài - Diễn biến: Cô gái người Mèo xinh đẹp …bịbắt làm dâu gạt nợ nhà Pá Tra … A Phủ chàngtrai mồ côi …bị bắt làmngười ở cho nhà thống lí và đánh A Sử..=> Mộtlần chăn bò để m

- Hiểu được những nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Nổi thống khổ của người dân miền núi Tây Bắc dưới ách thống trị của phong kiến và thực dân

Vẻ đẹp tâm hồn sức sống tiềm tàng mãnh liệt và quá trình vùng lên tự giải phóng của đồng bào vùng cao

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật sinh động, chân thực; miêu tả và phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo, tinh tế; lối kể chuyện hấp dẫn ngôn ngữ mang phong vị và màu sắc dân tộc, giàu tính tạo hình và đầy chất thơ

2 Kĩ năng

Cũng cố, nâng cao kĩ năng tóm tắt tác phẩm và phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

GV: Yêu cầu một HV đọc

tiểu dẫn

Tìm những nét chính về

cuộc đời và sự nghiệp của

nhà văn Tô Hoài?

- Tô Hoài tên khai sinh

là Nguyễn Sen, sinh năm1920

- Có vốn hiểu biết sâusắc, phong phú về phongtục tập quán của nhiềuvùng khác nhau của đấtnước

- Sự nghiệp: Dế mèn

phiêu lưu kí (1941), Ochuột (1942), TruyệnTây Bắc (1953)

Theo dõi và ghi bài

♠ Sự nghiệp: Dế mèn phiêu lưu kí

(1941), O chuột (1942), Truyện TâyBắc (1953)

♠ Phong cách:

- Có vốn hiểu biết sâu sắc, phong phú về phong tục tập quán của nhiều vùng khác nhau của đất nước.

- Lối trần thuật hóm hỉnh, sinh độngnhờ vốn từ vựng giàu có

 Nhà văn lớn của văn học VIệt Nam hiện đại 1996 được nhà nước

tặng giả thưởng Hồ Chí Minh

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

Nhận xét và diễn giảng

thêm về hoàn cảnh ra đời

của tác phẩm…

GV : Yêu cầu Hv trên cơ

sở đọc bài trước hãy nêu

nhóm thảo luận tìm hiểu

văn bản dựa trên phiếu

N2: Diễn biến tâm lí, và

hành động của Mị khi mùa

đội vào giải phóng TâyBắc năm 1952

Theo dõi-ghi bài

- Diễn biến: Cô gái

người Mèo xinh đẹp …bịbắt làm dâu gạt nợ nhà

Pá Tra … A Phủ chàngtrai mồ côi …bị bắt làmngười ở cho nhà thống lí

và đánh A Sử => Mộtlần chăn bò để mất bònên bị trói đứng và đánhđập… Mị chứng kiếncảnh tượng đó và đã cưởitrói cho A phủ sau đó 2người cùng bỏ trốn…

HV: Dựa vào phiếu

chuẩn bị bài và thảo luận

N1: Cuộc sống thống khổ:

- Trước khi về làm dâu:

Mị là cô gái trẻ đẹp, yêu đời và hiếu thảo, giàu lòng tự trọng

- Sau khi về làm dâu: bị hành hạ về thể xác và tê liệt về tinh thần

Theo dõi-ghi bài

N2: Diễn biến tâm lí, và hành động của Mị khi mùa xuân về trên đất Hồng Ngài

- Vợ chồng A Phủ (1952) là một trong ba tác phẩm (Vợ chồng A Phủ, Mường Giơn và Cứu đất cứu mường)

in trong tập Truyện Tây Bắc.

- Tác phẩm là kết quả của chuyến đi

cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắcnăm 1952

Mị phải sống cuộc đời cực nhọc như

“con trâu, con ngựa…”…

+ A phủ một chàng trai mồ côi, siêngnăng… trong đêm tình xuân ở hồngNgài đã đánh A Sử (con trai thống lí)nên bị bắt, bị đánh đạp…và làmngười ở cho nhà thống lí

+ Khi đi chăn bò A Sử đã để hổ vồmất 1 con bò => bị trói đứng và hành

hạ => Đồng cảm cho cảnh ngộ của APhủ và mình nên Mị đã cưởi trói cho

A Phủ và 2 người bỏ trốn khỏi HồngNgài

II Đọc hiểu văn bản

1 Nhân vật Mị

- Cuộc sống thống khổ:

+ Mị là cô gái trẻ đẹp, yêu đời và

hiếu thảo, giàu lòng tự trọng + Nhưng vì món nợ “truyền kiếp”,

cô bị bắt làm dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra, bị đối xử tàn tệ, mất ý

thức về cuộc sống (lời giới thiệu về

Mị ở đầu truyện; công việc của Mị ở nhà thống lí, không gian căn buồng của Mị…”

=> Nhà văn không chỉ gián tiếp tố

cáo tội ác của giai cấp thống trị miền núi mà còn nói lên sự thật đau xót: dưới ách thống trị của cường quyền

và thần quyền người dân lao động miền núi bị chà đạp về thể xác và tê liệt về tinh thần

- Sức sống tiềm tàng và khát vọng

xuân về trên đất Hồng Ngài

yếu tố thể hiện giá trị hiện

thực và nhân đạo Hướng

dẫn Hv tìm giá trị nhân đạo

- Tác động của ngoại cảnh – mùa xuân về trên đất Hồng Ngài…

- Tâm hồn Mị đã dần thức tỉnh => Mị muốn đi chơi => bi A Sử trói đứng vào cột nhà => hồnvẫn thả theo tiếng sáo

Theo dõi-ghi bài

N3: Mị khi chứng kiến cảnh A Phủ bị trói đứng

=> cởi trói cho A Phủ và cùng bỏ trốn

Theo dõi-ghi bài

N4: Nhân vật A Phủ

- Số phận éo le: là nạn

nhân của hủ tục lạc hậu

và cường quyền phong kiến miền núi

- Phẩm chất tốt đẹp: có

sức khỏe phi thường, dũng cảm; yêu tự do…

Theo dõi-ghi bài

Theo dõi-phát biểu

- Giá trị hiện thực: miêu

tả số phận cực khổ của người dân nghèo miền núi; phơi bày bản chất tàn bạo của GCTT

- Giá trị nhân đạo: Yêu thương đồng cảm ; tố cáo…; trân trọng và ngợi

hạnh phúc:

+ Tác động của ngoại cảnh – mùa

xuân về trên đất Hồng Ngài (thiên nhiên; tiếng sáo gọi bạn, bữa rượu,

…) + Mị đã thức tỉnh (kỉ niệm sống dậy, nhẩm thầm theo tiếng sáo, ý thức về thời gian, thân phận – muốn chết…) + Và Mị muốn đi chơi (thắp đèn, quấn tóc, lấy váy hoa…).

+Hành động muốn đi chơi của Mị bịdập tắt cô bị A Sử trói đứng vào cột nhà, nhưng Mị như không biết mình

bị trói vẫn thả hồn theo tiếng sáo

=> Tác động của ngoại cảnh đã làm

thức dậy tâm hồn Mị, nhưng sức mạnh tiềm ẩn để vượt dậy tâm hồn côchính là sức sống và khát vọng hạnh phúc

thôi thúc Mị cắt dây trói cứu A Phủ

và tự giải thoát cho cuộc đời mình.

=> Hệ quả tất yếu và cũng là hành

trình tìm lại chính mình, tự giải thoátcho mình của Mị Thể hiện khát vọng

tự do và sức phản kháng mãnh liệtcủa người lao động Tây Bắc

2 Nhân vật A Phủ:

- Số phận éo le: là nạn nhân của hủ

tục lạc hậu và cường quyền phong

kiến miền núi (mồ côi cha mẹ, lúc bé

bị bắt bán làm người ở, khi trốn được thì phải đi làm thuê hết nhà này đến nhà khác, lớn lên nghèo đến nỗi không lấy được vợ)

- Phẩm chất tốt đẹp: có sức khỏe

phi thường, dũng cảm; yêu tự do, yêu lao động; có sức sống mãnh liệt; không sợ cường quyền…

3 Giá trị của tác phẩm:

*Giá trị hiện thực:

- Miêu tả chân thật số phận cực khổcủa người dân nghèo Tây Bắc dưới sự

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt

- Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo,

*Giá trị nhân đạo:

-Yêu thương, đồng cảm sâu sắc vớithân phận đau khổ của người dân laođộng miền núi trước CM

-Tố cáo, lên án phơi bày bản chấtxấu xa tàn bạo của giai cấp thống trị -Trân trọng ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn,sức sống mãnh liệt và khả năng CMcủa nhân dân Tây Bắc

- Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt; cách giới thiệu nhân vật đầy bất ngờ,

tự nhiên mà ấn tượng; kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khéo léo

- Biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong tục tập quán của người dân miền núi

- Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo, câu văn giàu tính tạo hình

2 Ý nghĩa văn bản

Tố cáo tội ác của bọn phong kiếnthực dân; thể hiện số phận đau khổcủa người lao động miền núi; phảnánh con đường giải phóng và ca ngợi

vẻ đẹp, sức sống tìm tàng, mãnh liệtcủa họ

4 Củng cố: Hình tượng nhân vật T Nú và hình tượng rừng xà Nu

5 Dặn dò: học bài cũ, chuẩn bị bài mới

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm.

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức:

- Tình cảnh thê thảm của người nông dân trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 và niềm khát khao

hạnh phúc gia đình, niềm tin vào cuộc sống, tình thương yêu đùm bọc giữa những con người nghèo khổ ngay trên bờ vực của cái chết

- Xây dựng tình huống truyện độc đáo, nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc

2 Kĩ năng

Củng cố, nâng cao kĩ năng đọc-hiểu truyện ngắn hiện đại

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

cuộc đời và sự nghiệp của

nhà văn Tô Hoài?

thêm về hoàn cảnh ra đời

của tác phẩm (nạn đói năm

1945)

Đọc – theo dõi

-Kim Lân 2007),tên thật NguyễnVăn Tài,quê quán BắcNinh

(1920 Chuyên viết truyện ngắn về người nông dân

và cuộc sống nông thôn bằng tình cảm,tâm hồn của một người là con đẻ của đồng ruộng

- -Tác phẩm chính :

chồng(1955),Con chóxấu xí (1962)

Theo dõi-ghi bài

-Kim Lân bắt đầu viết truyện từ1941 tham gia Hội Văn hoá cứuquốc,liên tục hoạt động văn nghệphục vụ KC và CM

- Đề tài chính:tái hiện sinh hoạt văn hoá ở nông thôn,vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân –tuy cực nhọc nhưng vẫn yêu đời,trong sáng,tài hoa

-Chuyên viết truyện ngắn về người nông dân và cuộc sống nông thôn bằng tình cảm,tâm hồn của một người là con đẻ của đồng ruộng

-Tác phẩm chính : Nên vợ nênchồng(1955),Con chó xấu xí (1962)

 2001,được tặng Giải thưởng Nhànước về VHNT

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

Tiền thân là tiểu thuyết “ Xóm ngụ cư”, được viết sau CM tháng 8 nhưng

GV : Yêu cầu Hv trên cơ

sở đọc bài trước hãy nêu

nhóm thảo luận tìm hiểu

văn bản dựa trên phiếu

chuẩn bị bài:

N1: Tìm những chi tiết tiêu

biểu khắc họa cuộc đời và

tính cách nhân vật Tràng?

Nhận xét-diễn giảng

N2: Tìm những chi tiết tiêu

biểu nói về cuộc đời và tính

=> cái giá rẻ mạt của hạnh phúc => than phận thấp kém của con người trong nạn đói

Theo dõi-ghi bài

N1: Nhân vật Tràng:

- Là người lao động nghèo

- Luôn khát khao hạnh phúc và có ý thức xây dựng cuộc sống hạnh phúc

- Anh đã nghĩ tới sự đổi thay của cuộc đời dù chưa ý thức thật đầy đủTheo dõi-ghi bài

N2: Nhân vật thị

- Nạn nhân của cái đói

- Bị những xô đẩy dữ dội

dang dở và thất lạc bản thảo.Sau khi hoà bình lập lại (1954) ông dựa vào một phần cốt truyện cũ để viết lại truyện ngắn này In trong tập “Con chó xấu xí “

“thị” về làm vợ Trong bửa cơm ngày đói chỉ có chè khoáng đôi vợ chồng mới và Cụ Tứ (mẹ chồng) nghĩ về tương lai tươi sang…

c Ý nghĩa nhan đề “Vợ nhặt”

-Vợ (lấy vợ)  tạo dựng hạnhphúc,việc hệ trọng của đời người -Nhặt:lượm một thứ đồ vật bỏ đi ởven đường

Ý nghĩa : thân phận thấp kém, tủi nhục của người nông dân nghèo trongnạn đói khủng khiếp năm 1945

II Đọc hiểu văn bản

1 Nhân vật Tràng

- Là người lao động nghèo (bản

thân là dân ngụ cư, làm nghề kéo xe

thóc thuê), tốt bụng và cởi mở (giữa

lúc đói, anh sẵn lòng đãi người đàn bà

xa lạ một bữa ăn)

- Luôn khát khao hạnh phúc và có

ý thức xây dựng cuộc sống hạnh phúc:

+ Câu nói đùa “chứ có về với tớ thì

ra khuân hàng lên xe rồi cùng về” đã

ẩn chứa niềm khát khao tổ ấm gia đình của anh và Tràng đã “liều” đưa người đàn bà xa lạ về nhà

+ Buổi sáng đầu tiên khi có vợ, thấy nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng, Tràng cảmthấy yêu thương và gắn bó, có trách nhiệm với gia đình, nhận ra bổn phận phải lo lắng cho vợ consau này

- Anh đã nghĩ tới sự đổi thay của cuộc đời dù chưa ý thức thật đầy

Nhận xét-diễn giảng

N3: Tìm những chi tiết nói

về bà cuh Tứ và cho biết

- Tuy nhiên trong sâu thẳm trong con người này vẫn khao khát một mái ấm gia đình

- Là người thắp lên niềm tin

N3 Nhân vật bà cụ Tứ

- Người mẹ nghèo khổ, rất mực thương con

- Một người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung

và giàu lòng vị tha

- Một con người lạc quan

có niềm tin vào tương laiTheo dõi-ghi bài

- Xây dựng tình huống truyện độc đáo

- Lối trần thuật tự nhiên, hấp dẫn

- Nhân vật được khắc họa sinh động

để đòi ăn và được ăn ( gợi ý để được ăn; cắm đầu ăn một chập bốn bát bánh đúc chẳng trò chuyện gì) và chấp nhận làm người vợ nhặt (như người ta nhặt đồ rơi)

- Tuy nhiên trong sâu thẳm trong

con người này vẫn khao khát một mái ấm gia đình nên “thị” hoàn toàn

thay đổi khi trở thành người vợ trong gia đình (người vợ đảm đang, con dâuhiếu thảo, chăm lo công việc nhà chồng)

- Là người thắp lên niềm tin, hy

vọng cho mọi người, khi kể chuyện Bắc Giang, Thái Nguyên phá kho thóc Nhật chia cho người đói

3 Nhân vật bà cụ Tứ

- Người mẹ nghèo khổ, rất mực thương con (ngạc nhiên khi lần đầu

tiên thấy con trai giới thiệu người phụ

nữ lạ là vợ mình, tủi phận và tự trách thân mình khi không lo được cho con);

- Một người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung và giàu lòng vị tha (chấp nhận “thị” làm dâu không

chỉ vì tình mẫu tử mà vì động cơ lớn lao hơn đó là tình người, sự cảm thông cho người trong cảnh khổ)

- Một con người lạc quan có niềm tin vào tương lai, hạnh phúc tươi

sáng (trong bửa cơm đầu tiên, bửa cơm ngày đói (chỉ có một lùm rau chuối thái và món chè khoán nhưng

bà toàn nói chuyện tương lai, chuyện vui Bà dự tính về một tương lai tươi sáng chuyện nuôi gà…)

=> Qua ba nhân vật nhà văn muốn thể hiện một tư tưởng “dù kề bên cái đói, cái chết, người ta vẫn khát khao hạnh phúc, vẫn hướng về ánh sáng, tin vào sự sống, vẫn hy vọng ở tương lai”

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Xây dựng được tình huống truyện

độc đáo :Tràng nghèo, lại là dân ngụ

cư, giữa lúc đói khát nhất, khi cái chết

đang cận kề lại nhặt được vợ, có vợtheo Tình huống éo le nầy là đầu mốiphát triển của truyện, tác động đếntâm trạng, hành động của nhân vật vàthể hiện chủ đề của truyện

- Lối trần thuật tự nhiên, hấp dẫnlàm nổi bật sự đối lập giữa hoàn cảnh

và tính cách nhân vật

-Nhân vật được khắc họa sinh động,đặc biệt là ngòi bút miêu tả tâm lýnhân vật tinh tế

-Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị nhưngchắt lọc và giàu sức gợi và đậm chấtBắc Bộ

2 Ý nghĩa

Tố cáo tội ác của bọn thực dân, phátxít đã gây ra nạn đói khủng khiếpnăm 1945 và khẳng định: ngay trên

bờ vực của cái chết, con người vẫnhướng về sự sống, tin tưởng ở tươnglai, khát khao tổ ấm gia đình vàthương yêu đùm bọc lẫn nhau

4.Củng cố & dặn dò:

- Tình huống truyện độc đáo

- Ý nghĩa nhân văn sâu sắc của tác phẩm

- Giá trị nghệ thuật

- Soạn: “ Nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích trong văn xuôi”

Tiết: Tập làm vănNGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM,

MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

2 Kĩ năng

- Tìm hiểu đề lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi

- Huy động kiến thức và những cảm xúc, trải nghiệm của bản than để viết bài nghị luận về tác phẩm, đoạn trích văn xuôi

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài dạy

- Mở bài: Giới thiệungắn gon truyện ngắn

“Tinh thần thể dục” củaNguyễn Công Hoan

- Thân bài:

+ Đặc sắc của kết cấutruyện: truyện gồmnhững cảnh khác nhautưởng như rời rạc nhưngđều tập trung thể hiệnchủ đề: bọn quan lại cầmquyền cưỡng bức dânchúng để thực hiện một ý

đồ đen tối

+ Mâu thuẫn và tính chất trào phúng của chuyện

- Kết bài: Qua tác phẩm,cần thấy được mối quan

hệ giữa văn học và thời

sự, văn học và sự thứctỉnh xã hội

Theo dõi, ghi bài

I Tìm hiểu đề & lập dàn ý cho đề 1.

a) Tìm hiểu đề: Xem gợi ý đã trình bày sgk

b) Gợi ý lập dàn bài:

- Mở bài: Giới thiệu ngắn gon truyệnngắn “Tinh thần thể dục” của NguyễnCông Hoan

- Thân bài:

+ Đặc sắc của kết cấu truyện: truyệngồm những cảnh khác nhau tưởngnhư rời rạc nhưng đều tập trung thểhiện chủ đề: bọn quan lại cầm quyềncưỡng bức dân chúng để thực hiệnmột ý đồ đen tối

+ Mâu thuẫn và tính chất trào phúng của chuyện:

• Việc đi xem bóng đá vốn mangtính chất giải trí thành một taihoạ đối với người dân

• Sự tận tuỵ, siêng năng thực thilệnh trên của lí trưởng đã gặpphải mọi cách đối phó củangười dân khốn khổ

+ Đặc điểm ngôn ngữ truyện:

• Ngôn ngữ người kể chuyện: rất

ít lời, mỗi cảnh có khoảng haidòng, như muốn người đọc tựhiểu lấy ý nghĩa

Chuyển ý

Luận điểm(Câu nêu ý chính của đoạn)

Trích dẫn thơ

Phân tích nghệ thuật, nội dung

Đánh giá

4 Củng cố & dặn dò:

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho một bài nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích văn xuôi

- Soạn: “ Rừng xà nu”

- Hình tượng rừng xà nu biểu tượng của cuộc sống đau thương nhưng kiên cường và bất diệt

- Hình tượng nhân vật Tnú và câu chuyện bi tráng về cuộc đời anh thể hiện đầy đủ nhất cho chân lí: dung bạo lực cách mạng để chống lại bạo lực phản cách mạng, đấu tranh vũ trang là con đươngtất yếu để tự giải phóng

- Chất sử thi thể hiện qua cốt truyện, bút pháp xây dựng nhân vật, giọng điệu và vẻ đẹp ngôn ngữ của tác phẩm…

2 Kĩ năng

Tiếp tục hoàn thiện kĩ năng đọc hiểu văn bản tự sự

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

bài (Lưu ý hai lần đổi bút

danh của tác giả)

- Tên khai sinh Nguyễn Văn Báu, bút danh khác

là Nguyên Ngọc

- Ông sinh năm 1932, quê ở Thăng Bình, Quảng Nam

- Tác phẩm chính: Đất

nước đứng 1955), Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc(1969)

lên(1954-Theo dõi-ghi bài

- Ông sinh năm 1932, quê ở Thăng Bình, Quảng Nam

- Nguyễn Trung Thành là bút danh ông dùng trong thời gian hoạt động ở chiến trường miền Nam thời chống Mĩ

- 1950 ông vào bộ đội sau đó làm phóng viên báo quân đội nhân dân liên khu V

- 1962 tình nguyện trở về chiến trường miền Nam, là Chủ tịch hội vănnghệ giải phóng Trung Trung Bộ

- Ông có nhiều hoạt động thúc đẩy công cuộc đổi mới văn học

Nêu hoàn cảnh sáng tác của

tác phẩm “Rừng xà nu”?

Nhận xét và diễn giảng

thêm về hoàn cảnh ra đời

của tác phẩm (Khi đế quốc

Mĩ đang tiến hành xâm

chiếm miền Nam - Việt

Nam)

GV : Yêu cầu Hv trên cơ

sở đọc bài trước hãy nêu

- Timg những chi tiết miêu

tả rừng xà nu? Và cho biết

tại sao nói cây xà nu và

cánh rừng xà nu tượng

trưng cho số phận và tính

cách người Tây Nguyên

trong chiến tranh?

Nhận xét- bình giảng:

Miêu tả rừng xà nu trong

sự ứng chiếu với con

người và ngược lại cây xà

- Rừng xà nu viết năm 1965

Theo dõi-ghi bài

- Nhân vật chính: T nú

- Diến biến truyện: Kể vềcuộc đời đau thương nhưng anh dũng của T nú…

- Cây xà nu tượng trưngcho số phận và phẩmchất của con người TâyNguyên trong chiếntranh cách mạng

Theo dõi- ghi bài

tính sử thi, thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng, giọng văn mạnh mẽ,hào hùng, giàu cảm xúc

2 Tác phẩm

a Xuất xứ: Rừng xà nu viết năm

1965 ra mắt lần đầu tiên trên Tạp chí văn nghệ quân giải phóng Trung Trung Bộ (số 2-1965), sau đó in trong

tập Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc

b Hoàn cảnh sáng tác

- Tác phẩm được viết năm 1965 khigiặc Mĩ đổ quân ào ạt vào niềm Namnước ta Trong hoàn cảnh ấy nhà văn

viết “Rừng xà nu” như một biểu

tượng cho tinh thần kiên cường bấtkhuất của người dân Tây Nguyên nóiriêng và đồng bào ta nói chung

c Tóm tắt tác phẩm:

- Nhân vật chính: Tnú

- Diễn biến truyện: Sau ba năm đi bộ đội T nú về làng một đêm Đêm ấy dưới nhà rông T nú và tất cả dân làng

Xô Man đã nghe cụ Mết kể về cuộc đời đau thương nhưng anh dũng của Tnú……

II Đọc-hiểu tác phẩm

1 Hình tượng cây xà nu

- Vị trí xuất hiện: nhan đề, đầu và

cuối tác phẩm, xuất hiện trong sự đốichiếu so sánh với các nhân vật ở trongtruyện Đây là một loài cây có thật ởvùng đất Tây Nguyên

- Cây xà nu trở thành một phần máu thịt trong đời sống vật chất và tinh thần của dân làng Xô Man và nhân dân Tây Nguyên.(Cây xà nu

gắn bó với cuộc sống hằng ngày của con người Tây Nguyên; thấm sâu vào nếp nghỉ và cảm xúc của họ; cụ Mết nói về cây xà nu với cả sự yêu thương

và tự hào “không có gì mạnh bằng cây xà nu đất ta”

- Cây xà nu tượng trưng cho số phận và phẩm chất của con người Tây Nguyên trong chiến tranh cách mạng:

+ Thương tích mà cây xà nu gánh

sức sống bất diệt của dân

làng Xô Man và nhân dân

TN trong chiến tranh

N2: Hình tượng nhân vật

“Tnú”: Tìm những chi tiết

nói về số phận cuộc đời và

tính cách của T nú (hai giai

đoạn: còn trẻ và trưởng

thành)

Nhận xét và bình giảng:

Tóm lại, câu chuyện về

cuộc đời và con đường đi

lên của Tnú mang ý nghĩa

tiêu biểu cho số phận và

con đường của các dân tộc

Tây Nguyên trong cuộc

chứng minh cho chân lí

phỉa dung bạo lực cách

mạng để tiêu diệt bạo lực

N2: Hình tượng nhân vật “Tnú”

- Số phận cuộc đời:

Đầy đau thương và chịunhiều mất mát do chiếntranh gây ra

- Tnú là người có tính cách gan góc, dũng cảm, mưu trí

- Tnú là người có tính

kỷ luật cao, tuyệt đối trung thành với cách mạng

- Một trái tim yêu thương và sục sôi căm giận giặc:

- Hình tượng Tnú điển hình cho con đường đấu tranh đến với cách mạng của người dân Tây Nguyên

Theo dõi-ghi bài

chịu do đại bác của giặc tượng trungcho những mất mát đau thương màdân làng Xô Man và nhân dân TâyNguyên phải gánh chịu (làng ở trongtầm đại bát không cây nào không bịthương….)

+ Đặc tính ham ánh sáng của cây xà

nu tượng trưng cho khát khao tự do,lòng tin vào lý tưởng cách mạng củangười dân Tây Nguyên …

+ Khả năng sinh sôi nảy mãnh liệtcủa cây xà nu gợi sự tiếp nối của cácthế hệ dân làng Xô Man và nhân dântrong chiến tranh cách mạng (cụ Mết,Dít, Mai )

+Sự tồn tại kì diệu của rừng xà nuqua những hành động hủy diệt của kẻthù tượng trưng cho sức sống bất diệt,

sự bất khuất, kiên cường và sựu vươnlên mạnh mẽ của con người TâyNguyên

2 Hình tượng nhân vật Tnú

* Số phận cuộc đời: Đầy đau

thương và chịu nhiều mất mát dochiến tranh gây ra

* Phẩm chất, tính cách:

- Tnú là người có tính cách gan góc, dũng cảm, mưu trí

+ Giặc giết bà Nhan, anh Xút, T nú (còn nhỏ) vẫn cùng Mai xung phong vào rừng nuôi giấu cán bộ;

+ Học chữ thua Mai, đâp vỡ bảng lấy đá đạp vào đầu đến chảy máu;+ Khi đi liên lạc không đi đường

mòn mà “xé rừng mà đi”, không lội chỗ nước êm mà “lựa chỗ thác mạnh vượt băng băng như con cá kình”, bởi

theo T nú những chỗ nguy hiểm nhất

“giặc không ngờ đến”;

+ Bị giăc phục kích “chĩa súng vào tai lạnh ngắt” T nú đã “ nuốt lá thư bí mật vào bụng”; bị giặc tra tấn “chỉ tayvào bụng cộng sản ở đây này” Sau câu trả lời này lưng T nú dọc ngang vết chém

- Tnú là người có tính kỷ luật cao, tuyệt đối trung thành với cách mạng

+ Tham gia lực lượng vũ trang nhớ nhà nhưng chỉ về nhà đúng một đêm theo lệnh của cấp trên

+ Tính kỉ luật biến thành lòng trung thành tuyệt đối khi giặc đốt 10 đầu

phản cm; con đường đấu

tranh từ tự phát đến tự giác

của T nú cũng là con

đường đấu tranh của nhân

dân Tây Nguyên nói chung

- Một trái tim yêu thương và sục sôi căm giận giặc:

+ Sống rất nghĩa tình: Anh là ngườichồng người cha đầy trách nhiệm(giặc bắt và tra tấn vợ con anh đã taykhông xông ra cứu vợ và con => độnglực khơi nguồn từ trái tim yêuthương; T nú lớn lên nhờ buôn làngnuôi nên anh gắn bó với mãnh đất quêhương và yeu tha thiết những cánhrừng xà nu vfa người dân Strá

+Luôn mang trong tim ba mối thù(thù của bản thân (lưng dọc ngang vếtchém, mười đầu ngón tay bị đốt); mốithù của gia đình (vợ con chết thảmdưới cây gậy sắc của giặc) và mối thùcủa buôn làng(T nú không bao giờquên hình ảnh cánh rừng xà nu bị tànphá và những người dân vô tội bị sáthại)

- Hình tượng Tnú điển hình cho con đường đấu tranh đến với cách mạng của người dân Tây Nguyên

làm sáng tỏ chân lí của thời đại đánh

Mĩ : “chúng nó đã cầm súng mìnhphải cầm giáo”, đấu tranh vũ trang làcon đường tất yếu để tự giải phóngmình

Tóm lại, câu chuyện về cuộc đời

và con đường đi lên của Tnú mang ýnghĩa tiêu biểu cho số phận và conđường của các dân tộc Tây Nguyêntrong cuộc kháng chiến chống đếquốc Mĩ Vẻ đẹp và sức mạnh củaTnú là sự kết tinh vẻ đẹp và sức mạnhcủa con người Tây Nguyên nói riêng

và người Việt Nam nói chung trongthời đại đấu tranh cách mạng

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Không khí, màu sắc đậm chất Tây Nguyên, thể hiện ở các bức tranh thiên nhiên, ở ngôn ngữ; tâm lí và hành động của các nhân vật

- Xây dựng thành công những nhân vật có cá tính mạnh mẽ và mang nét tính cách khái quát

- Lời văn giàu tính tạo hình và giàu

nhạc điệu khi trầm khi bổng, khi tha thiết trang nghiêm.

2 Ý nghĩa văn bản (SGK-ghi nhớ)

4 Cũng cố: Phân tích chi tiết đôi bàn tay của T nú:

* Gợi ý:

- Khi lành lặn đó là đôi bàn tay trung thực, nghĩa tình (bàn tay cầm phấn viết chữ mà anh Quyết

dạy cho, bàn tay cầm đá đập vào đầu để tự trừng phạt mình vì tội hay quên chữ, bàn tay yêu thương khi cầm lấy tay Mai sau ngày vượt ngục, bàn tay đặc lên bụng khi nói “cộng sản ở đây này”

- Khi bị thương: đó là chứng tích của chiến tranh, của giai đoạn đau thương, thời điểm long căm giận dâng trào, đó là bàn tay trừng phạt kẻ thừ “bốp chết tên chỉ huy giặc trong một trận đánh”

5 Dặn dò

- Học bài: “Rừng xà nu- Nguyễn Trung Thành”

+ Tác giả, tác phẩm, tóm tắt truyện, ý nghĩa văn bản

+ Phân tích hình tượng rừng xà nu và nhân vật T nú

-Chuẩn bị bài mới.

- Nhân vật ông Năm Hên ngay thẳng, chất phác, thuần hậu, mưu trí, dủng cảm, có tài bắt sấu trừ

họa cho mọi người

- Ngôn ngữ văn xuôi đậm chất Nam Bộ, lối kể chuyện ngắn gọn, mang màu sắc huyền thoại

2 Kĩ năng

Đọc-hiểu truyện ngắn theo đặc trưng thể loại

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

để trừ họa cho mọi người

- Ông viết nhiều về quê hương Nam

Bộ, mỗi trang viết của ông thắm đượm tình yêu thiết tha đối với quê hương, đất nước

II Đọc hiểu văn bản

1 Nhân vật ông Năm Hên

- Tài năng và lòng dũng cảm của ông Năm Hên tiêu biểu cho tính cách của con người vùng U Minh Hạ

+ Một con người tài hoa, cởi mở nhưng cũng đầy bí ẩn

+ Ông là thợ bắt sấu – bắt sấu bằng tay không

+ Ông tự tìm đến rạch Cái Tàu để bắt sấu – không cần trả công- chỉ để trừ

Theo dõi, ghi bài

họa cho mọi người

- Bài hát bắt sấu của ông: “Hồn ở đâu đây…Tiếng như phẩn nộ, bi ai” cùng với hình ảnh “Ông đi ra khỏi mé

rừng, áo rách vai…”gợi những đau thương mà con người phải trả giá để sinh tong trên mảnh đất hoang dại, kì thú.

2 Sự ngưỡng mộ của mọi người đối với ông Năm Hên.

- Thiên nhiên vùng U Minh Hạ một

thế giới bao la, kì thú+ “ U Minh đỏ ngồmRừng tram xanh biếc”

+ “Sấu lội từng đàn” với những địa danh “Đầu Sấu; Lưng Sấu; Bàu Sấu”

=> Đó là nơi ghê gớm

- Là những người lao động có sức sống mãnh liệt, đậm sâu ân nghĩa – Hết lòng ngưỡng mộ và báo đáp ông Năm Hên

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

Lối kể chuyện ngắn gọn, mang màu sắc huyền thoại, ngôn ngữ văn xuôi đậm sắc thái Nam Bộ

2 Ý nghĩa văn bản

Truyện giúp người đọc nhận thức được trước hiểm họa phải có long quảcảm và mưu trí để vượt qua Và sức mạnh của con người xuất phát từ lòngyêu thương con người

4 Củng cố , dặn dò: Đọc lại tác phẩm và soạn “ Những đứa con trong gia đình” - Nguyễn Thi

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Phẩm chất tốt đẹp của những con người trong gia đình Việt: nhất là Việt và Chiến;

- Nghệ thuật trần thuật linh động; nghệ thuật xây dựng tính cách và miêu tả tâm lí nhân vật, ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, đậm chất hiện thực và màu sắc Nam Bộ

2 Kĩ năng

Đọc-hiểu truyện ngắn theo đạc trưng thể loại

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

GV hướng dẫn Hv tìm –

phát hiện những nét chính

về tác giả qua phần tiểu dẫn

Nêu hoàn cảnh sang tác của

tác phẩm?

GV chia lớp thành 2 nhóm

thảo luận nhanh (7 phút)

N1: Tìm những chi tiết nói

về nhân vật Việt Thông

qua những chi tiết đó cho

- Là thanh niên rất hồn nhiên không sợ chết chỉ

sợ ma

- Có tình yêu quê hương

và lòng căm thù giặc sâu sắc

- Ông gắn bó sâu sắc với nhân dân Nam Bộ và thực sư trở thành nhà văn của nhân dân Nam Bộ

- NT là cây bút có năng lực phân tích tâm lí sâu sắc

2 Tác phẩm

“Những đứa con trong gia đình” là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Nguyễn Thi được sáng tác trong những ngày kháng chiến ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

II Đọc hiểu văn bản

1 Nhân vật Việt

- Là một thanh niên mới lớn, rất hồn nhiên: không sợ chết nhưng sợ ma, hay tranh giành với chị, đi chiến đấu vẫn mang súng cao su trong người…

- Có một tình yêu thương gia đình sâuđậm, một tính cách anh hùng, tinh thần chiến đấu gan dạ, kiên cường (bị thương nhưng vẫn cầm sung…)

- Trong anh có dòng máu của những con người gan góc, sẵng sàng hy sinh

N2: Tim những chi tiết nói

về nhân vật Chiến và cho

biết tính cách của nhân vật

Theo dõi-ghi bài

- Chiến căm thù giặc sâu sắc, gan góc,dũng cảm, lập được nhiều chiến công

*Tóm lại: Chiến và Việt là hai khúc sông trong dòng sông truyền thống của gia đình Hai chị em là sự tiếp nối thế hệ của chú Năm và má, song lại mang dấu ấn riêng của thế hệ trẻ niềm Nam thời kì chống Mĩ cứu nước.

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Tình huống truyện: Việt chiến sĩ giải phóng quân bị thương phải nằm lại chiến trường Truyện kể theo dòngnội tâm của Việt khi liền mạch, khi gián đoạn, làm câu chuyện trở nên thật hơn, đan xen tự sự và trữ tình

- Chi tiết được chọn lọc vừa cụ thể, vừa giàu ý nghĩa gây ấn tượng mạnh Ngôn ngữ bình dị phong phú

to lớn của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

4 Củng cố & dặn dò:

- Tính cách nhân dân miền Nam trong thời kì chống Mĩ qua hình ảnh “ Những đứa con trong gia đình”

- Chú ý kết cấu tác phẩm

- Nâng cao năng lực giao tiếp của bản thân khi xuất hiện trong tư cách nhân vật giao tiếp

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Khái niệm nhân vật giao tiếp: vai nói, vai nghe sự đổi vai luân phiên lượt lời trong giao tiếp ở

dạng nói

- Vị thế giao tiếp của nhân vật giao tiếp: ngang hang hay cách biệt…

- Quan hệ than sơ của các nhân vật giao tiếp: xa lạ, không quen biết hay gần gũi…

- Chiến lược giao tiếp và sự lựa chọn chiến lược giao tiếp ở người nói viết nhằm đạt mục đích giao tiếp…

- Sự chi phối của các đặc điểm của nhân vật giao tiếp đến ngôn ngữ của nhân vật và đến hoạt động giao tiếp

a Các nhân vật giao tiếp:

Tràng, mấy cô gái và thị

b Các nhân vật giao tiếp

lần lượt đổi vai cho nhau

Lượt lời đầu tiên của thị hướng tới Tràng

c Các nhân vật giao tiếp

bình đẳng về vị thế xã hội

d Khi giao tiếp các nhân

vật giao tiếp trên hoàn toàn xa lạ

b Các nhân vật giao tiếp lần lượt đổi

vai cho nhau Lượt lời đầu tiên của thịhướng tới Tràng

c Các nhân vật giao tiếp bình đẳng về

vị thế xã hội

d Khi giao tiếp các nhân vật giao tiếp

trên hoàn toàn xa lạ

e Những đặc điểm nghề nghiệp, quan

hệ thân sơ, chi phối cách xưng hô,

c Chiến lược giao tiếp

của Bá Kiến với Chí Phèo

- Đuổi mọi người để tránh to chuyện

- Dùng lời nói ngọt để vuốt ve mơn trớn

- Nâng vị thế Chí Phèo lên ngang hàng để xoa dịu

- Các nhân vật giao tiếp luân phiên vai người nói,nghe

- Các yếu tố chi phối hoạt động giao tiếp: lứa tuổi, giới tính, vị thế xã hội, chiến lược giao tiếp

Theo dõi- thảo luận trìnhbày

cách nói năng của nhân vật giao tiếp

2 Ngữ liệu 2

a Các nhân vật giao tiếp: Bá Kiến,

Chí Phèo, mấy bà vợ và dân làng

- Bá Kiến nói cho một người nghe khinói với Chí Phèo

- Bá Kiến nói cho nhiều người nghe khi nói với mấy bà vợ và dân làng

b Vị thế xã hội của Bá Kiến là cao

- Đuổi mọi người để tránh to chuyện

- Dùng lời nói ngọt để vuốt ve mơn trớn

- Nâng vị thế Chí Phèo lên ngang hàng để xoa dịu

d Với chiến lược giao tiếp trên Bá

Kiến đã xoa dịu được cơn giận của Chí Phèo và ngăn chặn được mục đích rạch mặt ăn vạ của y

3 Ghi nhớ (SGK trang 21)

II Luyện tập:

Bài tập 2:

- Đoạn trích gồm các nhân vật giao

tiếp: viên đội Sếp Tây, đám đông, viên Toàn quyền Pháp

- Đặc điểm trong từng lời nói:

+ Chú bé (trẻ con) chú ý đến cái mũ ngỗ nghĩnh

4 Củng cố: Hướng dẫn HS tìm hiêu và phân tích một vài tình huống giao tiếp giả định (giao tiếp

với người không quen, giao tiếp với người thân….)

I- Mục tiêu:

- Nhận ra những điểm đạt và chưa đạt yêu cầu về kiến thức, kĩ năng trong bài làm

- Có ý thức chủ động điều chỉnh, phát huy những điểm mạnh, sửa chữa và hạn chế những điểm yếu để rútkinh nghiệm, nâng cao kĩ năng, chuẩn hoá lại kiến thức, chuẩn bị cho những bài viết sau

II- Dự kiến cách thức tiến hành trả bài:

- Gv phát bài cho hs

- Cùng phân tích, lập dàn ý & sửa

III- Tiến trình trả bài:

IV- Nhận xét - đánh giá bài viết:

1- Phần tái hiện kiến thức:

- Đa phần học sinh thể hiện được hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm

- Còn có hiện tượng giống nhau theo từng nhóm

2- Phần tự luận:

a- Ưu điểm:

- Vài hs nắm rõ yêu cầu của luận đề, đáp ứng đủ hai mặt về kiến thức và kĩ năng

- Trích dẫn chứng trong tác phẩm, bố cục bài viết rõ ràng

b- Nhược điểm:

- Đa phần hs vẫn chưa bám sát yêu cầu của đề để phân tích, phần lớn còn diễn xuôi lại tác phẩm

- Bài viết chưa có hệ thống luận điểm lớn nhỏ Sắp xếp các ý không theo trật tự lôgíc

- Nhiều bài hs còn chưa đem dẫn chứng vào và phân tích chúng để làm sáng tỏ luận điểm

V- Sửa lỗi:

Gv cho hs tự sửa một số lỗi trong bài viết của mình để rút kinh nghiệm:

BÀI VIẾT SỐ 6: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

I- Mục tiêu cần đạt.

- Củng cố và nâng cao trình độ làm văn nghị luận về các mặt: tìm hiểu đề, lập dàn ý, diễn đạt

- Viết được bài nghị luận văn học thể hiện ý kiến của mình một cách rõ ràng, mạch lạc, có sức thuyếtphục

II- Chuẩn bị:

 Thầy: ra đề phù hợp, định hướng đáp án, bảng điểm

 Trò: ôn lại kiến thức về Văn, Tiếng việt, Làm văn theo phần hd chung ở sgk, giấy nháp, giấy kiểm tra.

III- Phương pháp: hs làm bài tại lớp

IV- Đề bài, đáp án, thang điểm:

(NGUYỄN MINH CHÂU)

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu được quan niệm của nhà văn về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật, về cách nhìn

người trong cuộc sống;

- Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm và bước đầu nhận diện được một số đặc trưng cơ bản của văn xuôi Việt Nam sau năm 1975

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhứng chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống

và con người một cách đa diện; nghệ thuật chân chính luôn gắn với cuộc đời và vì cuộc đời

- Tình huống truyện độc đáo mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Điểm nhìn nghệ thuật đa chiều Lời văn giản dị mà sâu sắc dư ba

2 Kĩ năng

Đọc-hiểu truyện ngắn hiện đại

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài dạy

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV yêu cầu Hv trên cơ sơ

bài chuẩn bị trước ở nhà

nêu những nét chính về tác

giả Nguyễn Minh Châu

Nhận xét- diễn giảng:

NMC là cây bút tiên phong

của văn học VN thời kì đổi

để thấy được xu hướng của

văn học thời kì đổi mới

- Từ thập kỉ 80 của thập niên XX chuyển sang cảm hứng thế sự

- Viết vào năm 1983 là tác phẩm tiêu biểu cho

xu hướng chung của VHVN thời kì đổi mới

- Nhân vật chính:

Phùng và người đàn bà hàng chài

- Diễn biến chính: Trong một lần đi tìm và chụp tấm ảnh cho tờ lịch năm

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Nguyễn Minh Châu (1930-1989)

- Trước 1975 là ngòi bút sử thi với cảm hứng trữ tình lãng mạn

- Từ thập kỉ 80 của thập niên XX chuyển sang cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh

=> Thuộc trong số những người mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học Việt Nam thời kì đổi mới”

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác: Viết vào

năm 1983; tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” tiêu biểu cho xu hướng chung của văn học Việt Nam thời kì đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc

số phận cá nhân; than phận con ngườitrong cuộc sống đời thường

b Tóm tắt tác phẩm

- Nhân vật chính: Phùng và người

đàn bà hàng chài

- Diễn biến truyện: Để chụp được

tấm ảnh đẹp cho tờ lịch năm sau,

Nhận xét và cũng cố

Bạn hãy cho biết “cảnh đắc

trời cho” mà người nghệ sĩ

nhắc đến là cảnh nào? Vì

sao người nghệ sĩ lại đánh

giá như vậy?

phẩm quí hiếm mà trong

đời người nghệ sĩ không

phải khi nào cũng chộp

dấy lên Vì sao trong lúc

chiêm ngưởng cái đẹp

Theo dõi và luyện tập

- Cảnh: chiếc thuyền lưới

vó ẩn hiện trong sương sớm

- Nguyên nhân: Theo cảm nhận của nghệ sĩ Phùng cảnh tượng ấy

như “ một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ” Toàn bộ khung cảnh “từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp một vẻ đẹp thật đơn giản và toàn bích”

- Người nghệ sĩ trở nên

“bối rối” và “Và trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào”

- Vì anh “khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn” và thấy

“như được gột rửa và thanh lọc”

- Bước ra từ chiếc thuyền

Phùng đã về vùng chiến trường xưa ven biển miền trung để chụp ảnh Saunhiều ngày phục kích Phùng đã chụp được một bức ảnh đẹp “cảnh thuyền lưới vó ẩn hiện trong sương sớm”- nhưng khi chiếc thuyền vào bờ Phùng

đã phát hiện một cảnh tượng phi thẩm

mĩ, phị nhân tính (chồng đánh vợ, con

vì bênh mẹ đã đánh cha)

II Đọc- hiểu văn bản

1 Hai phát hiện của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng:

- Một cảnh đắc trời cho “chiếc

thuyền lưới vó ẩn hiện trong sương sớm có pha chút ánh sáng màu hồng

do mặt trời đem lại” => xúc cảm thẩm

mĩ và anh cảm thấy tâm hồn như được gột rửa và thanh lọc

- Một cảnh tượng phi thẩm mỹ “

người đàn bà hành chài xấu xí, gã đànông thô kệch và dữ dằn”; và một cảnhtượng phi nhân tính “ người chồng

Tâm trạng của người nghệ

người như thế nào?

- Tại sao người đàn bà lại

không chấp nhận li hôn với

há mồm ra mà nhìn”

- Vì Phùng không thể ngờ rằng đằng sau vẻ đẹp

kì diệu của tạo hóa là bi kịch của cuộc đời, biểu hiện của cái ác và cái xấu

- Cuộc đời không đơn giản xuôi chiều mà chứa đựng nhiều nghịch lí : thiện-ác; tốt-xấu

- Theo lời mời của chánh

án Đẩu (muốn khuyên bà

li hôn với người chồng

vũ phu)

- Cuộc đời của bà có nhiều bất hạnh: xấu xí vàlầm lạc…

- Chồng bà là người đàn ông hiền lành nhưng vì cuộc sống nghèo khổ trên thuyền chài đã làm ông trở nên thô bạo…

- Vì đó là chỗ dựa quan trọng trong cuộc đời của những người hang chài,

vì chị cần có ông để nuôicác con, và vì chị nhận rađược khi gia đình đủ ăn thì ông là người hiền lành

- Người phụ nữ thất học nhưng am hiểu lẽ đời, hiểu thiên chức làm mẹ,

đánh vợ tàn nhẫn, đứa con thương mẹđánh lại cha…” => Phùng ngơ ngác

=> Cuộc đời chứa đựng nhiều mâu thuẫn nghịch lí Không thể đánh giá con người qua dáng vẻ bên ngoài của

họ mà phải đi sâu tìm hiểu bản chất bên trong

2 Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện:

- Câu chuyện về cuộc đời của người

đàn bà đầy éo le và bí ẩn+ Cuộc đời bất hạnh ngay khi còn bé+ Sống cam chịu không chấp nhận

bỏ chồng vì: hiểu được nỗi lòng của chồng; vì tình yêu của người mẹ dànhcho con

=> Câu chuyện giúp nghệ sĩ Phùng hiểu thêm về:

+ Người đàn bà hàng chài (nghèo khổ, sống nhẫn nhục; kín đáo và thấu hiểu lẽ đời; có tâm hồn đẹp đẽ và lòng

vị tha; giàu đức hi sinh)+ Người chồng hàng chài ( bất kể lúc nào thấy khổ là lôi vợ ra đánh)+ Chánh án Đẩu (có tấm lòng trong sáng và luôn muốn bảo vệ công lí; nhưng thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống)

+ Chính bản thân mình ( sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng; nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận và suy nghĩ)

=> Thông điệp: Đừng nhìn cuộc đời

và con người một cách phiến diện và đơn giản; phải đánh giá sự vật hiện tượng trong các mối quan hệ đa dạng nhiều chiều

Bạn hãy cho biết vì sau mỗi

lần nhìn vào tấm ảnh người

nghệ sĩ lại thấy “màu hồn

của ánh sương mai” và

- Bức ảnh đen trắng –

“Màu hồng của ánh sương mai” => chất họa,

chất thơ vẻ đẹp lãng mạncủa cuộc đời và cũng là biểu tượng của nghệ

thuật; “người đàn bà hàng chài bước ra khỏi tấm ảnh” => hiện thân

của lam lũ và nghèo khó;

sự thật của cuộc đời

Theo dõi- phát hiện-ghi bài

3 Tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy:

- Bức ảnh đen trắng – “Màu hồng của ánh sương mai” => chất họa,

chất thơ vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời và cũng là biểu tượng của nghệ

thuật; “người đàn bà hàng chài bước

ra khỏi tấm ảnh” => hiện thân của

lam lũ và nghèo khó; sự thật của cuộc

đời.=> Ý nghĩa: Nghệ thuật chân

chính không thể tách rời khỏi cuộc đời, thoát li cuộc sống Nghệ thuật chính là cuộc đời và phải vì cuộc đời

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Tình huống truyện độc đáo, tình huống nhận thức có ý nghĩa khám phá, phát hiện về chân lí đời sống, nghệ thuật

- Ngôi kể, điểm nhìn nghệ thuật sắc sảo, đa diện

- Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba

2 Ý nghĩa văn bản

Tác phẩm thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời; nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách toàn diện, sâu sắc Tác phẩm cũng rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình

4 Cũng cố

? Nêu ý nghĩa nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa”

- Nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa” một ẩn dụ về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật Đó

là chiếc thuyền có thật trong cuộc đời, là không gian sinh sống của một gia đình hàng chài

- Ở ngoài xa chiếc thuyền là biểu hiện của sự hoàn mỹ, khi vòa bờ nó được phát hiện với nhiều

oái oăm và nghịch lí

=> Khi tiếp cận nghệ thuật chân chính người nghệ sĩ cần:

+ Phải nhìn cuộc đời đa diện, nhiều chiều

+ Cần nhìn xa và gần, nhìn bên ngoài và chiều sâu để phát hiện được bản chất thật của sự việc, con người

? Nêu thông điệp mà tác giả đã gởi gắm qua tác phẩm?

- Nghệ thuật không thể tách trời cuộc sống và con người

- Nghệ thuật chân chính phải chứa đựng các giá trị của cuộc sống: Chân, Thiện, Mĩ

- Nghệ thuật phải phản ánh được muôn mặt của đời sống