hợp đồng tương lai công cụ tài chính đầu tiên được giao dịch trên thị trường phái sinh của việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---MÔN HỌC CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH ĐỀ TÀI HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI – CÔNG CỤ PHÁI SINH ĐẦU TIÊN ĐƯỢC GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-MÔN HỌC

CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH

ĐỀ TÀI

HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI – CÔNG CỤ PHÁI SINH ĐẦU TIÊN ĐƯỢC GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH

TẠI VIỆT NAM

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Lớp: TCNH2-K23

Nhóm thực hiện: Nhóm 16

1 Lãnh Thị Thi – STTDS: 45 - Mã sv 14057746

2 Nguyễn Thị Linh – STTDS: 24 - Mã sv 14057707

3 Nguyễn Thị Nữ – STTDS: 36 - Mã sv 14057068

Hà Nội - 2016

A- SỰ CẦN THIẾT CỦA PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH Ở VIỆT NAM

Cùng với sự phát triển và hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế sau công cuộc đổi mới, thị trường tài chính non trẻ của Việt Nam trải qua những bước khởi đầu, vươn lên mạnh mẽ trong khoảng 15 năm gần đây để chứng tỏ vai trò ngày càng quan trọng đối với sự phát triển chung của nền kinh tế - xã hội Với vai trò là cầu nối trực tiếp giữa người cần vốn và người có vốn, cả thị trường trái phiếu và thị trường cổ phiếu ngày càng mở rộng về quy mô, thu hút sự tham gia đông đảo của các tổ chức phát hành, nhà môi giới, các nhà đầu tư trong và ngoài nước, với hệ thống tổ chức ngày càng chuyên nghiệp hướng tới chuẩn mực quốc tế

Tính đến nay, trên TTCK Việt Nam có 892 mã cổ phiếu niêm yết trên 3 sàn giao dịch với tổng vốn hóa khoảng 32% GDP, giá trị giao dịch hàng ngày trên 2.000 tỷ đồng Thị trường trái phiếu, đặc biệt là thị trường trái phiếu chính phủ cũng có bước phát triển vượt bậc 3 năm gần đây, với quy mô đạt 22% GDP, thanh khoản thường xuyên lên tới 2.000 tỷ đồng/phiên với sự tham gia của 25 thành viên đấu thầu và 54 thành viên giao dịch là các định chế tài chính hàng đầu trong nước

Theo Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2020 của Chính phủ thì phát triển TTCK phái sinh là một trong những nội dung trọng yếu Do hiện tại TTCK mới chỉ

có các chứng khoán cơ sở (Cổ phiếu, Trái phiếu, Chứng chỉ quỹ), thiếu các công cụ tài chính phòng ngừa rủi ro và đòn bẩy lợi nhuận là chứng khoán phái sinh, một số chứng khoán phái sin đã tự phát ra đời cũng cần được quản lý Do vậy, ngày 11/3/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 366/QĐ-TTg về Phê duyệt Đề án xây dựng và phát triển TTCK phái sinh

Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực nhận định: TTCK phái sinh có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế; bao gồm: Là giải pháp hiệu quả thay thế các giao dịch thị trường tiền mặt và góp phần phân bổ nguồn lực, nguồn vốn; Là công cụ quản lý rủi

ro, nhất là rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất, rủi ro vỡ nợ tín dụng, rủi ro giá chứng khoán…; Góp phần đa dạng hóa sản phẩm, phát triển thị trường tài chính; và Các tập đoàn, định chế tài chính và chính phủ đều có lợi ích từ thị trường phái sinh khi mà nguồn huy động vốn có chi phí thấp và đa dạng

Theo Đề án xây dựng và phát triển TTCK phái sinh Việt Nam, lộ trình phát triển TTCK phái sinh được chia thành 3 giai đoạn chính gồm:

+ Giai đoạn chuẩn bị 2013 – 2015: xây dựng khung pháp lý, hoàn thiện cơ sở vật chất để vận hành TTCK phái sinh;

+ Giai đoạn thử nghiệm 2016 – 2020: tổ chức giao dịch các chứng khoán phái sinh dựa trên tài sản cơ sở là chứng khoán, với lộ trình thiết kế và giao dịch sản phẩm theo từng giai đoạn là hợp đồng tương lai (HĐTL) chỉ số; hợp đồng quyền chọn (HĐQC) chỉ số, HĐTL trái phiếu chính phủ (TPCP); HĐTL và HĐQC dựa trên cổ phiếu;

+ Giai đoạn hoàn thiện sau năm 2020: phát triển TTCK phái sinh thống nhất dựa trên các tài sản cơ sở theo thông lệ quốc tế, giao dịch HĐTL và HĐQC dựa trên lãi suất, hối đoái, vàng, hàng hóa

Ngày 5/5/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 42/2015/NĐ-CP

và ngày 19/1/2016 Thông tư số 11/2016/TT-BTC hướng dẫn một số điều của Nghị định số 42/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày 5/5/2015 về chứng khoán phái sinh và

TTCK phái sinh đã được ban hành Việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho thị trường chứng khoán phái sinh phát triển chính là đòn bẩy thúc đẩy thị trường chứng khoán

mở rộng về quy mô, đa dạng hóa sản phẩm, cơ cấu nhà đầu tư đề phù hợp với xu thế hội nhập hiện nay

Hội thảo “vận hành thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam” do UBCKNN kết hợp với BIDV và viện nghiên cứu cao cấp về toán (viasm) tổ chức ngày 24/8/2015 Theo đó, trong giai đoạn đầu sẽ triển khai sản phẩm chứng khoán phái sinh

là hợp đồng tương lai vì lý do dễ triển khai hơn so với các sản phẩm phái sinh khác (hợp đồng tùy chọn…) Với tài sản cơ sở là chỉ số cổ phiếu và trái phiếu chính phủ Như vậy, nếu thực hiện đúng theo lộ trình, năm 2016, TTCK phái sinh sẽ chính thức bắt đầu được vận hành với sản phẩm thử nghiệm là Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu và Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ

Theo các chuyên gia, mặc dù chứng khoán phái sinh đa dạng hóa các cơ hội đầu

tư nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro hệ thống lên toàn thị trường Việc đòn bẩy tài chính cao sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ khi tỷ lệ đặt cọc, ký quỹ chỉ từ 10% - 15% giá trị giao dịch Do đó, một biến động nhỏ của thị trường có thể bị khuếch đại lên rất nhiều bởi chỉ số tăng giảm 1%, tài khoản của nhà đầu tư sẽ biến động ngay 8 - 10%

Mục đích của sản phẩm chứng khoán phái sinh là để phòng ngừa rủi ro nhưng cũng có thể là công cụ đầu cơ, nhất là khi ranh giới này rất mong manh Vì vậy việc hiểu hết tính năng của từng sản phẩm là rất cần thiết

B- HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI

I Nguồn gốc

Người ta đã tìm thấy dấu vết, nguồn gốc của Thị trường giao sau ngay từ thời Trung cổ tại Châu Âu, đó là mối quan hệ được hình thành giữa thương nhân và nông dân Theo đó, người đã phát triển một "công cụ tài chính, trong đó bao gồm một nguyên lý áp dụng toàn cầu" là Thales, một triết gia nghèo ở vùng Miletus Thales sử dụng kỹ năng của mình để dự đoán rằng vụ thu hoạch ô liu vào mùa thu năm sau sẽ bội thu Tự tin với phán đoán của mình, Thales đã thỏa thuận với người sở hữu máy ép

ô liu để đảm bảo rằng ông sẽ được độc quyền sử dụng những máy móc đó khi bắt đầu

vụ thu hoạch Thales thành công khi đàm phán với mức giá thấp bởi vì vẫn chưa đến

vụ thu hoạch và không ai biết vụ thu hoạch đó có tốt hay không, hơn nữa chủ sở hữu máy ép ô liu cũng muốn giảm rủi ro đối với một vụ mùa thất bát Khi đến vụ thu hoạch, ngay lập tức rất nhiều người cùng lúc cần đến máy ép, ông đã cho thuê với bất

cứ mức giá nào mà ông thích và thu được rất nhiều tiền

Thị trường giao dịch tương lai đầu tiên tên là Trung tâm Giao dịch Lúa gạo Dōjima ở Nhật Bản vào những năm 1730 nhằm đáp ứng nhu cầu của các võ sĩ đạo -vốn nhận lương bằng gạo, và sau một vụ mùa thất bát - lại cần đến mức chuyển đổi hợp lý từ gạo ra tiền

Vào năm 1864, Hội đồng Thương mại Chicago (Chicago Board of Trade -CBOT) liệt kê những hợp đồng kỳ hạn đầu tiên đã được chuẩn hóa để 'giao dịch', gọi

là hợp đồng tương lai Hợp đồng này dựa trên việc trao đổi ngũ cốc và cho thấy một xu hướng theo đó những hợp đồng này sẽ trao đổi nhiều loại hàng hóa khác nhau cũng như số lượng đa dạng các hợp đồng tương lai tại các quốc gia trên thế giới.Tính đến năm 1875, mặt hàng bông đã được đưa vào trao đổi ở Mumbai, Ấn Độ, và trong một

vài năm người ta đã mở rộng phạm vi giao dịch tới hỗn hợp hạt dầu để ăn, đay thô và đay hàng hóa cùng với vàng thỏi

II Định nghĩa

Hợp đồng tương lai là gì?

Trong lĩnh vực tài chính, hợp đồng tương lai (futures contract) là một hợp đồng chuẩn hóa giữa hai bên nhằm trao đổi một tài sản cụ thể có chất lượng và khối lượng chuẩn hóa với giá thỏa thuận hôm nay (gọi là giá tương lai (futures price) hay giá xuất phát) nhưng lại giao hàng vào một thời điểm cụ thể trong tương lai, ngày giao hàng) Các hợp đồng này được giao dịch thông qua sàn giao dịch tương lai (futures exchange) Một bên đồng ý mua tài sản cơ sở trong tương lai, hay "bên mua" trong hợp đồng, gọi là "trường vị" (long), còn một bên đồng ý bán trong tương lai, hay "bên bán" trong hợp đồng, gọi là "đoản vị" (short) Thuật ngữ trên phản ánh kỳ vọng của các bên - người bán hy vọng giá hàng hóa sẽ giảm, còn người mua hy vọng giá hàng hóa sẽ tăng Lưu ý rằng tự bản thân hợp đồng không tốn phí khi ký kết; thuật ngữ mua/ bán chỉ là công cụ ngôn ngữ thuận tiện để phản ánh vị thế của các bên (trường vị hoặc đoản vị)

Trong nhiều trường hợp, tài sản cơ sở trong hợp đồng tương lai có thể hoàn toàn không phải là "hàng hóa" truyền thống - nghĩa là, đối với hợp đồng tài chính tương lai, tài sản hoặc mặt hàng cơ sở có thể là các loại tiền tệ, chứng khoán hay công cụ tài chínhvà tài sản vô hình hoặc các khoản mục tham chiếu như chỉ số chứng khoán và lãi suất

Trong khi hợp đồng tương lai nói đến việc mua bán trong tương lai thì mục đích của sở giao dịch tương lai là giảm thiểu rủi ro phá vỡ hợp đồng giữa hai bên Do đó, việc mua bán đòi hỏi cả hai bên đặt cọc một khoản tiền ban đầu, gọi là tiền ký quỹ (hay "biên", margin) Ngoài ra, thông thường do giá tương lai thay đổi hàng ngày nên mức chênh lệch giữa giữa giá đã ấn định trước và giá tương lai mỗi ngày cũng được tính toán lại mỗi ngày Trung tâm giao dịch sẽ rút tiền trong tài khoản ký quỹ của một bên và chuyển vào tài khoản của bên kia, sao cho mỗi bên sẽ nhận được khoản lãi hay

lỗ thích hợp mỗi ngày Nếu tài khoản ký quỹ xuống thấp hơn một giá trị nào đó thì người ta sẽ yêu cầu thêm khoản ký quỹ (gọi là "gọi vốn biên") và chủ sở hữu sẽ phải

bổ sung thêm tiền vào tài khoản này Quy trình này gọi là neo giá thị trường (marking

to the market) Do đó, vào ngày giao hàng, số tiền mua bán không phải theo giá ghi trong hợp đồng mà là giá trị giao ngay (do mọi khoản lãi và lỗ trước đó đã được thanh quyết toán thông qua quá trình neo giá thị trường)

III Ưu và nhược của hợp đồng tương lai

1 Ưu điểm của hợp đồng tương lai:

- Phòng ngừa rủi ro

Hợp đồng tương lai đem lại cho những người muốn quản lý rủi ro biến động giá

cơ hội chuyển rủi ro đó sang cho những người sẵn sàng chấp nhận rủi ro với hy vọng không ngừng gia tăng lợi nhuận – Quá trình chuyển rủi ro này được gọi là phòng ngừa rủi ro Trên thực tế, việc phòng ngừa rủi ro được thực hiện bằng cách bù trừ rủi ro về giá hiện hữu trên thị trường giao ngay thông qua việc giữ một vị thế trái ngược nhưng

có giá trị tương đương trên thị trường hợp đồng tương lai Bằng cách này, người phòng ngừa rủi ro sẽ cố định được mức giá hay là mức lãi suất mà họ có thể chấp nhận được

và hạn chế, thậm chí loại bỏ, những thiệt hại do biến động bất lợi của giá gây ra

- Tính thanh khoản cao

Hợp đồng tương lai là loại chứng khoán phái sinh niêm yết và được chuẩn hóa Căn cứ vào các điều khoản của hợp đồng, những người tham gia vào thị trường hợp đồng tương lai đều biết được trước một cách rõ ràng họ có thể (hoặc sẽ) mua - bán cái

gì, vào thời điểm nào trong tương lai và giao dịch đó được thực hiện như thế nào Với tính chất nhất quán của sản phẩm, các nhà đầu tư tham gia vào thị trường có thể mở và đóng vị thế khi cần một cách dễ dàng Điều này làm cho thị trường hợp đồng tương lai

có tính thanh khoản rất cao, và biến hợp đồng tương lai thành công cụ thuận lợi cho các nhà đầu tư sử dụng vào những mục đích khác nhau

- Đòn bẩy tài chính

Khi tham gia thị trường hợp đồng tương lai nhà đầu tư có khả năng thu được những khoản lợi nhuận hết sức ấn tượng chỉ với một số tiền đầu tư ban đầu rất nhỏ (so với việc đầu tư trên thị trường tài sản cơ sở) Một nhà đầu tư muốn mua hay bán hợp đồng tương lai chỉ cần đáp ứng yêu cầu ký quỹ với tính chất là khoản cam kết tài chính đảm bảo thực hiện hợp đồng Khi dự đoán của nhà đầu tư về biến động giá của tài sản

cơ sở trở thành hiện thực, nhà đầu tư sẽ kiếm được lợi nhuận từ vị thế hợp đồng tương lai mà mình nắm giữ Do hiệu ứng đòn bẩy của khoản tiền ký quỹ, mức sinh lời trên thị trường này thường cao hơn nhiều so với mức sinh lời trên thị trường tài sản cơ sở

2 Nhược điểm của hợp đồng tương lai:

- Phòng ngừa rủi ro làm giảm tiềm năng gia tăng lợi nhuận

Khi sử dụng hợp đồng tương lai để phòng ngừa rủi ro cho một vị thế đối với tài sản cơ sở, nhà đầu tư có thể giảm được những thiệt hại hay thua lỗ có thể xảy ra với vị thế cơ sở của mình khi giá trên thị trường diễn biến theo chiều hướng bất lợi Kết quả này có được nhờ sự đối lập giữa vị thế tài sản cơ sở và vị thế hợp đồng tương lai mà nhà đầu tư nắm giữ đồng thời khiến cho lãi/lỗ phát sinh từ hai vị thế này bù trừ (và có thể triệt tiêu) lẫn nhau

Tuy nhiên, khi thị trường diễn biến theo xu hướng có lợi, nhà đầu tư sử dụng hợp đồng tương lai không có khả năng tận dụng biến động có lợi đó để gia tăng lợi nhuận hay thu nhập cho mình do hiện tượng bù trừ (lãi/lỗ) giữa các vị thế đối lập vẫn tiếp tục diễn ra Đây là một điểm hạn chế của việc sử dụng hợp đồng tương lai trong phòng ngừa rủi ro

- Rủi ro của hiệu ứng đòn bẩy

Đòn bẩy tài chính là một trong những đặc điểm nổi bật tạo nên sức hấp dẫn cho hợp đồng tương lai nói riêng và nhiều loại chứng khoán phái sinh nói chung Tuy nhiên, hiệu ứng đòn bẩy sẽ chỉ tạo ra con số lợi nhuận ấn tượng trong thực tế nếu dự báo (hay kỳ vọng) của người sử dụng hợp đồng tương lai về chiều hướng biến động giá tài sản cơ sở trở thành hiện thực Trong trường hợp sự thay đổi về giá tài sản cơ sở trên thị trường không đúng với dự đoán làm căn cứ cho giao dịch hợp đồng tương lai ban đầu, thua lỗ sẽ xảy ra và do tác động đòn bẩy, mức độ thua lỗ tính theo tỷ lệ phần trăm trên “số vốn đầu tư ban đầu” sẽ lớn hơn rất nhiều (so với đầu tư trên thị trường giao ngay)

- Yêu cầu ký quỹ bổ sung

Như ta đã biết cơ chế thanh toán hợp đồng tương lai là thanh toán hàng ngày, các khoản lãi, lỗ phát sinh từ hợp đồng tương lai được hiện thực hóa hàng ngày và phản

ánh ngay trên tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư Nhà đầu tư phải thực hiện ký quỹ bổ sung ngay khi số tiền trên tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư xuống bằng hoặc thấp hơn mức ký quỹ duy trì Điều này đòi hỏi khi tham gia vào thị trường hợp đồng tương lai nhà đầu tư phải có sự chuẩn bị nhất định về năng lực tài chính, bởi nếu không thực hiện ký quỹ bổ sung kịp thời khi có yêu cầu thì vị thế của nhà đầu tư trên thị trường hợp đồng tương lai sẽ bị đóng lại, gây thua lỗ và có thể dẫn nhà đầu tư tới việc phá sản

IV Phân loại

Hợp đồng tương lai thường được phân loại căn cứ vào tài sản làm cơ sở cho hợp đồng Vì vậy, có thể nêu ra 5 nhóm hợp đồng tương lai thường thấy trên các thị trường chứng khoán phái sinh, bao gồm:

- Hợp đồng tương lai hàng hóa cơ bản

Hàng hóa cơ bản ở đây bao gồm các loại nông sản, kim loại và năng lượng Hợp đồng tương lai nông sản có thể được lập cho các loại ngũ cốc, bột, dầu, gia súc, thịt gia súc, gỗ, bông, cà phê, ca cao…Nhóm các sản phẩm kim loại gồm vàng, bạc, nhôm, platinum, palladium, chì, nickel, thiếc, kẽm và đồng Nhóm sản phẩm năng lượng chủ yếu gồm dầu nóng, dầu thô, khí thiên nhiên, xăng không chì, than, propane và điện Thông thường, các hợp đồng tương lai đối với hàng hóa cơ bản đều được áp dụng phương thức chuyển giao vật chất khi đáo hạn

- Hợp đồng tương lai tiền tệ

Hàng hóa cơ sở cho loại hợp đồng tương lai này rất đa dạng: đồng bảng Anh, đồng yên Nhật, đồng đôla Canada, đồng real Brazil, đồng đôla Úc, đồng franc Thụy

Sỹ, đồng Euro…Hợp đồng tương lai tiền tệ có thể giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro hoặc tìm kiếm lợi nhuận từ những biến động của tỷ giá hối đoái

- Hợp đồng tương lai lãi suất và hợp đồng tương lai trái phiếu

Hợp đồng tương lai lãi suất là loại chứng khoán phái sinh có thể được sử dụng để đối phó với những biến động của lãi suất ngắn hạn (kỳ hạn dưới 1 năm) trong khi hợp đồng tương lai trái phiếu thường gắn liền với thị trường công cụ nợ kỳ hạn từ 1 năm trở lên Theo đó, ở hợp đồng tương lai lãi suất, tài sản/ công cụ cơ sở thường thấy bao gồm tín phiếu kho bạc, các khoản tiền gửi (ví dụ: tiền gửi bằng đồng đôla Mỹ ở các thị trường ngoài nước Mỹ)… Với hợp đồng tương lai trái phiếu, tài sản cơ sở của hợp đồng thường là trái phiếu chính phủ (có thể được lựa chọn với những thời hạn trái phiếu khác nhau)

- Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu

Tài sản cơ sở của loại hợp đồng tương lai này là một chỉ số cổ phiếu nhất định Các chỉ số cổ phiếu được chọn có thể là chỉ số chung toàn thị trường, chỉ số ngành hay chỉ số được tính từ một nhóm/rổ cổ phiếu nào đó Các hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu được thanh toán bằng tiền khi đáo hạn, tức là không diễn ra sự chuyển giao danh mục cổ phiếu cấu thành chỉ số cơ sở giữa các bên tham gia hợp đồng

- Hợp đồng tương lai cổ phiếu

Đây là nhóm hợp đồng tương lai xây dựng cho các cổ phiếu riêng lẻ Cổ phiếu cơ

sở của hợp đồng là những cổ phiếu được niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán

và thường đòi hỏi phải đáp ứng những tiêu chuẩn nhất định, đặc biệt là về tính thanh khoản trên thị trường

V Hợp đồng tương lai tại Việt Nam

1 Tại sao lựa chọn Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu là sản phẩm đầu tiên Đối với thị trường CKPS dựa trên tài sản cơ sở là cổ phiếu, sản phẩm CKPS được lựa chọn để triển khai đầu tiên là HĐTL trên chỉ số cổ phiếu vì những lý do sau:

- HĐTL chỉ số cổ phiếu dễ thực hiện và có độ rủi ro thấp hơn HĐTL trên cổ phiếu đơn lẻ

Chỉ số cổ phiếu đại diện cho một rổ cổ phiếu trên thị trường, do đó có thể coi đây

là một danh mục đầu tư đã được đa dạng hóa nhằm giảm thiểu rủi ro cá biệt (Unsystematic Risk) của từng cổ phiếu Như vậy, xây dựng sản phẩm phái sinh trên chỉ số cổ phiếu sẽ đáp ứng được yêu cầu đa dạng hóa và hạn chế rủi ro của nhà đầu tư Với chỉ số cổ phiếu, thị trường sẽ tập trung vào một sản phẩm chuyên biệt Chỉ

số cũng phổ biến rộng và có tính đại diện cao hơn so với một cổ phiếu Một số nghiên cứu thực tiễn cho thấy sự xuất hiện của HĐTL trên chỉ số không ảnh hưởng hoặc có những ảnh hưởng tích cực đến thị trường cơ sở Theo nghiên cứu của A Antoniou, G Koutmos,và A Pericli1 đối với 06 thị trường Canada, Pháp, Đức, Nhật, Mỹ và Anh, kết quả chothấy HĐTL trên chỉ số cổ phiếu có tác động tích cực làm giảm độ biến động của thị trường cơ sở, điều đó giúp thị trường cổ phiếu hoạt động hiệu quả hơn

- Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, sản phẩm chứng khoán phái sinh đầu tiên thường được đưa vào giao dịch là HĐTL trên chỉ số

2 Mẫu hợp đồng dự kiến

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 42 về thị trường chứng khoán phái sinh (tháng 7/2015), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) lên dự kiến đưa thị trường này vào hoạt động trong năm 2016 với công cụ đầu tiên là hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu và hợp đồng tương lai trái phiếu Các công cụ này theo kế hoạch sẽ được giao dịch trên Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội

HĐTL là sản phẩm được chuẩn hóa và niêm yết bởi Sở giao dịch, các nội dung của hợp đồng đều sẽ được Sở quy định và công bố ra công chúng trước khi được niêm yết Mẫu hợp đồng dự kiến do Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội đưa ra:

Tiêu chí HĐTL chỉ số cổ phiếu HĐTL trái phiếu Chính phủ

Tài sản cơ sở Chỉ số cổ phiếu, đáp ứng

tiêu chí: thanh khoản, có thể đầu tư được

Trái phiếu chính phủ do KBNN phát hành; Trái phiếu chuyển giao:

có kỳ hạn còn lại xác định Quy mô hợp đồng Đang xác định 1-10 tỷ đồng

Tháng đáo hạn Tháng gần nhất, tháng kế

tiếp và 02 tháng cuối Quý gần kề

Tháng 3, 6 ,9 ,12

Đơn vị khối lượng giao

dịch

1 hợp đồng 1 hợp đồng

Phương thức thanh toán Thanh toán tiền mặt Thanh toán bằng tiền hoặc chuyển

giao vật chất (Rổ trái phiếu thanh toán: là các TPCP đáp ứng yêu cầu

tối thiểu được công bố khi niêm yết hợp đồng và được sử dụng để thanh toán tại ngày thanh toán cuối cùng) Ngày giao dịch cuối

cùng Ngày thứ năm của tuần thứ03 trong tháng đáo hạn Ngày thứ sáu của tuần thứ 03 trongtháng đáo hạn Ngày thanh toán cuối

cùng Ngày làm việc liền sau ngàygiao dịch cuối cùng Ngày làm việc thứ 05 kể từ ngàygiao dịch

C- KẾT LUẬN

Chứng khoán phái sinh là điều kiện tất yếu của sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của thị trường khoán Phát triển Thị trường chứng khoán phái sinh nhằm hoàn thiện thị trường chứng khoán Việt Nam, đẩy mạnh quá trình huy động và khơi thông các nguồn vốn cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Chứng khoán phái sinh đóng vai trò to lớn trong thị trường chứng khoán, cũng như trên thị trường tài chính Chứng khoán phái sinh chủ yếu đảm bảo sự ổn định cho thị trường chứng khoán với chức năng phòng ngừa rủi ro và tăng khả năng sinh lời cho nhà đầu tư chứng khoán Tuy nhiên, việc sử dụng các chứng khoán phái sinh này cũng tạo ra sức ép từ phía các nhà đầu cơ Do vậy, ngoài việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các loại hình chứng khoán phái sinh thì việc nâng cao trình độ hiểu biết về chứng khoán phái sinh đặc biệt là hợp đồng tương lai cho đầu tư là rất cần thiết