CHUYÊN đề KHAI THÁC kỹ THUẬT hệ THỐNG điều hòa TRÊN XE

Mục đích và ý nghĩa của chuyên đề 1.1 Mục đích Làm sạch, tinh khiết không khí trước khi đưa vào cabin ô tô - Rút sạch chất ẩm ướt trong khối không khí này - Làm mát lạnh không khí và duy

TỔNG CỤC KỸ THUẬT Trường Cao Đẳng Công Nghệ và Kỹ Thuật Ô Tô

CHUYÊN ĐỀ KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA TRÊN XE

Giảng viên: Đinh Công Tráng

Sinh Viên thực hiện: Lê Xuân Trình

LỜI CẢM ƠN

Xin chân thành cảm ơn Garage điện lạnh ô tô Trần Quang đã tạo mọi điềukiện cho em thực tập trong suốt thời gian qua, trong một môi trường làm việcchuyên nghiệp, kỹ thuật tốt và tác phong làm việc nghiêm chỉnh

Với trang thiết bị đầy đủ, đội ngũ công nhân lành nghề, kinh nghiệm lâunăm, đã giúp em trong quá trình thực tập tạo điều kiện thuận lợi để em được họcthêm và hiểu được nhiều hơn về quá trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điềuhòa không khí trên ô tô

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong trường đặc biệt là thầy giáohướng dẫn thực tập Đinh Công Tráng đã hướng dẫn tận tình, cung cấp tài liệutham khảo cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em tròn quá trình thực tập

Ngày … tháng … năm 2016 Chữ ký

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

1 Về thái độ, ý thức của sinh viên

2 Về đạo đức tác phong

3 Về năng lực chuyên môn

4 Kết luận Nhận xét

Ngày… tháng… năm 2016 Giảng viên hướng dẫn

NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP

Họ và tên: Lê Xuân Trình

Ngày tháng năm sinh: 28/ 08 1995

Cán bộ hướng dẫn thực tập: Đinh Công Tráng

Bộ phận: Quản lí và hướng dẫn sinh viên thực tập

Sau thời gian: ……….thực tập tại đơn vị chúng tôi có những nhận xét như sau:

1 Về ý thức chấp hành nội quy, quy định của cơ quan:

2 Về đạo đức tác phong

3 Về năng lực chuyên môn

4 Kết luận Nhận xét

Cán bộ hướng dẫn Xác nhận của đơn vị thực tập

(Ký tên, đóng dấu)

KÝ HIỆU CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ HÌNH VẼ

MỤC LỤC

Chương I : Tổng Quan

1 Mục đích và ý nghĩa của chuyên đề

2 Hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe Space Luxury

Chương II: Kết cấu hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe SpaceLuxury

1 Giới thiệu về hệ thống điều hòa không khí trên xeUniverse SpaceLuxury

2 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các book phận trong hệ thống điều

hòa không khí trên xe Universe Space Luxury

Chương III: Các bộ phận phụ của hệ thống điều hoa không khí trên xe Universe Space Luxury

1 ống dẫn môi chất lạnh

2 cửa sổ kính ( Mắt ga)

3 Quạt máy

Chương IV: Dụng cụ chuyên dùng.

1 Bộ đồng hồ đo kiểm tra áp suất hệ thống lạnh ô tô

2 Bơm, hút chân không.

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

1 Mục đích và ý nghĩa của chuyên đề

1.1 Mục đích

Làm sạch, tinh khiết không khí trước khi đưa vào cabin ô tô

- Rút sạch chất ẩm ướt trong khối không khí này

- Làm mát lạnh không khí và duy trì độ mát ơt nhiệt độ thích hợp

1.2 Ý nghĩa:

Một ô tô có trang thiết bị hệ thống điện lạnh sẽ giúp cho lái xe và dukhách cảm thấy thoải mái, mát dịu nh ất là trên đường dài và thời tiết nóng bức

Vì vậy ô tô thế hệ mới đều được trang thiết bị hệ thống lạnh

2 Hệ thống điều hòa không khí trên ô tô.

2.1 Công dụng, yêu cầu, phân loại

- Hệ thống dùng van gian nở TVX ( Thermostatic Exrcension valle)

Hệ thống dùng ống tiết lưu cố định FOT ( Fixed Orifice Tube)

2.2 Sơ đồ và nguyên lí hoạt động của hệ thống điều hòa không khí

2.2.1 Sơ đồ

2

Môi chất lỏng tiếp tục lưu thông đến bình lọc hút ẩm( 4) tại đây mỗi chấtlạnh được tiếp tục làm tinh khiết nhờ được hút ẩm và gạn lọc tạp chất.

Van giãn nở hay van tiết lưu (5) điều tiết lưu lượng của môi chất lạnh thểlỏng để phun vào bộ bốc hơi ( 6) làm hạ thấp áp suất của môi lạnh Do đượcgiảm áp nên môi chất lạnh thể lỏng sôi, bốc hơi biến thành thể hơi bên trong bộbốc hơi

Trong quá trình bốc hơi môi chất lạnh hấp thu nhiệt trong cabin ô tô vàlàm cho bộ bốc hơi trở nên lạnh Quạt lồng sóc hay cong gọi là quạt giàn lạnhthổi một khối lượng lớn không khí chiu xuyên qua giàn lạnh đưa khí mát vào cabin ô tô

Bước kế tiếp là môi chất lạnh ở dạng thể hơi áp suất thấp được hút trở vềlại máy nén

Trong quá trình bảo trì và sửa chữa hệ thống điện lạnh ô tô, người ta phânthành 2 phần riêng biệt: Phần cao áp và phần hạ áp

- Phần cao áp nhiệt thuộc phía môi chất được bơm đi dưới áp suất và nhiệt độcao tính từ cửa ra của máy nén đến của vào của giãn nở

- Phần hạ áp nhiệt được tính từ cửa ra của van giãn nở đến cửa vào của máynén

3

CHƯƠNG II: KẾT CẤU HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÊN

XE UNIVERSE SPACE LUXURY 45 CHỖ

1 Giới thiệu về hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe Space

Luxury 45 chỗ ngồi.

Hệ thống điều hòa không khí trên xe Universe Space Luxury 45 chỗngồi sử dụng loại máy nén kiểu piston Mando 3 đỉnh được đặt ở đuôi xe trongnắp Ca pô

Bộ ngưng tụ được đặt chính giữa trên nóc xe với 2 giàn và bốn quạt nóng

Bộ bốc hơi được đặt cạnh hai bên bộ ngưng tụ với 2 giàn và 6 quạt lạnh Sửdụng va tiết lưu cố định FOT ( Fixed Orifce Tube) Bình lọc hút ẩm loại EK -

305, 2 đầu côn được đặt cạnh bầu ngang nằm trong bộ ngưng tụ Sử dụng đườngống cao su cốt sắt với tiết diện ống hạ áp:∅ 28

Sử dụng loại máy nén Piston Mando 8 đỉnh

+ Công dụng: thực hiện một lúc hai vai trò :

* Máy tạo sức hút hay tọa điều kiện giảm áp tại cửa hút của nó nhằm thu hồi ẩmnhiệt của hơi môi chất lạnh từ bộ bốc hơi Điều kiện giảm áp này là rất thiếu yếu

vì nó giúp cho van giãn nở hay ống tiết lưu điều tiết được lượng môi lạnh thểlỏng cần thiết phun vào bộ bốc hơi

* Trong quá trình bơm, máy nén làm tăng áp suất biến môi chất lạnh thể hơithấp thành môi chất lạnh thể hơi thấp thành môi chất lạnh thể hơi áp cao Ápsuất nén càng cao thì nhiệt độ của hơi môi chất lạnh càng tăng lên Yếu tố làmtăng cao áp suất và nhiệt độ của hôi môi chất lạnh lên gấp nhiều lần so với nhiệt

độ môi trường rất cần thiết vì nó giúp thực hiện tốt quá trình trao đổi nhiệt giànnóng, có ý nghĩa là quá trình ngưng tụ hơi môi chất lạnh được hoàn hảo

4

Nếu xảy ra bất cứ trở ngại nào cho một trong hai vai trò nêu trên của máynén sẽ gây cản trở cho sự lưu thông của môi chất lạnh trong hệ thống, hậu quảlàm tăng áp suất lạnh hoặc không làm lạnh được nữa.

Máy nén còn một công dụng khác là bơm môi chất lạnh chảy xuyên suốt trong

hệ thống

+ Cấu tạo:

+ Nguyên lí hoạt động : Trục khuỷu quay dẫn động piston chạy xuống van lưỡi

gà hút mở, hút môi chất lạnh thể hơi từ giàn lạnh vào trong xy lanh máy nén.Trong khi nén, trục khuỷu tiếp tục quay đưa piston đi lên, van hút đóng vanthoát mở, môi chất lạnh thể hơi được đi dưới áp suất và nhiệt độ cao đến giànnóng

5

Thông số kỹ thuật:

Số xy lanh: 5Đường kính xy lanh: 35mmKhoảng chạy của piston: 28,6mmThể tích của máy nén: 138cc

Vận tốc: 6000 vòng/ phútMôi chất lạnh: R= 12 Chiều quay: Cùng chiều hay ngược chiều kim đồng hồ

+ Bộ li tâm điện từ

Tất cả máy nén của hệ thống điện lạnh ô tô đều được trang bị bộ ly hợpđiện từ Bộ ly hợp này được xem như một phần của buli máy nén, có công dụngngắt và nối sự truyền động giữa động cơ và máy nén mỗi khi cần thiết

Khi đông cơ ô tô khởi động, nổ máy, buli máy nén quay theo trục khuỷunhưng trục của máy nén vẫn đứng yên Cho đến khi ta bật công tắc A/C nốiđiện máy lạnh bộ ly hợp điện từ sẽ khớp buli vào trục máy nén cho trục khuỷuđộng cơ dẫn động máy nén bơm môi chất lạnh Sau khi đã đạt đến nhiệt độ lạnhyêu cầu hệ thống điện sẽ tự động ngắt mạch điện ly hợp từ cho máy nén ngừngbơm

Trước đây, hệ thống điện lạnh ô tô dùng bộ ly hợp điện từ có cuộn dâyquy, cuộn nam châm điện được áp bên trong buli và cùng quay theo buli Việctiếp điện cho cuộn dây được thực hiện nhờ một chổi thanh cà vòng thau tiếpđiện Kiểu ly hợp này, ngày nay được thay thế bằng loại cuộn dây đứng yên,hiệu suất cắt và nối cao, ít bị mài mòn bớt tốn công chăm sóc bảo trì

Tùy theo cách thiết kế, trong quá trình hoạt động bô ly hợp điện từ được điềukhiển cắt nối điện nhờ công tắc hay bộ ổn nhiệt, bộ ổn nhiệt này hoạt động dựatrên áp suất hay nhiệt độ của hệ thống điện lạnh

+ Kiểm tra bảo trì máy nén Mando 3 đỉnh

- Các bệnh thường gặp và cách khắc phục:

Nắp bê vênh dẫn đến đẩy ga hút ẩm kén, có thể khắc phục bằng các thay thế nắpbê

6

Mặt hít gãy lá thép: Thay mặt hít.

Hỏng bôn điện : Quấn lại bôn điện hoặc thay mới

Trục bị mòn dẫn đến hở phốt: Thay phốtChết bi buli: Thay bi mới

Mòn piston, xi lanh dẫn đến đẩy ga hút ẩm kínVan lưỡi gà bị gãy hay không đóng kín

Bạc xéc- măng trên piston bị vỡ

Kiểm tra nếu van hỏng thì áp suất bên phía thấp sẽ cao hơn bình thường Trong quá trình hoạt động bơm môi chất lạnh nếu nhận thấy dây curoamáy nén lúc chùng lúc căng không ổn định, chứng tỏ xéc măng trên piston haycác van lưỡi gà bị vỡ

Công tác sửa chữa đơn giản nhất gồm: Kiểm tra và chấm thêm dầu bôitrơn vào máy nén, thay mới phốt trục hoặc đôi khi phải thay mới đĩa van lưỡi gà

- Quy trình thay máy nén mới:

1 Xả sạch môi chất lạnh trong hệ thống

2 Tháo tách các ống nối, các răc co, bịt kín các đầu ống vừa tháo ra

3 Tháo tách các mối dây dẫn điện khỏi máy nén

5 Xả hết dầu nhờn bôi trơn của máy nén cũ vào một cốc đo 90 cc

6 Bên trong máy nén mới có chứa sẵn một lượng dầu nhờn bôi trơnnhiều hơn số cần thiết Do đó ta phải xả số dầu vào trong cốc đo sạch

7 Nạp trở lại 90cc dầu nhờn mới này vào trong máy nén mới bằng cáchrót thảng vào lỗ hút của máy nén mới

8 Lắp máy nén mới vào hệ thống

2.2 Giàn ngưng tụ ( Giàn nóng)

Hình ảnh 3

7

+ Được cấu tọa bằng 1 ống kim loại dài uốn cong ngoằn ngoèo thành nhiều hìnhchữ U nối tiếp xuyên qua vô số cánh tỏa nhiệt mỏng, các cánh tỏa nhiệt bámchắc chắn và bám sát vào ống kim loại Kiểu thiết kế này, làm cho bộ ngưng tụ

cí diện tích tỏa nhiệt tối đa đồng thời chiếm một khoảng không gian tối thiểu.Trên xe Universe Space Luxury bộ ngưng tụ được lắp ráp chính giữa trên nóc

xe, ở vị trí này bộ ngưng tụ nhận tối đa luồng không khí mát thổi thường xuyênqua do xe đi và do quạt gió tạo ra

+ Công dụng của bộ ngưng tụ ( Giàn nóng) là làm cho môi chất lạnh thể hơidưới áp suất và nhiệt độ cao từ máy nén bơm đến, ngưng tụ thành thể lỏng Đểlàm được việc ngưng tụ này, bộ ngưng tụ phải phả ra một lượng nhiệt lớn vàotrong không khí Như ta đã biết trong quá trình hoạt động, bộ ngưng tụ tiếp nhậnhơi môi chất lạnh dưới áp suất và nhiệt độ cao do máy nén bơm vào Hơi môichất lạnh nóng chui vào bộ ngưng tụ qua ống nạp bố trí phía trên giàn nóng,đồng thời tiếp tục lưu thông trong ống dẫn xuống phía dưới, nhiệt của khí môichất truyền qua các cánh tỏa nhiệt và được luồng gió mát thổi đi Qua trình traođổi này làm tỏa một lượng nhiệt được tách ra khỏi môi chất lạnh thể hơi để nóngưng tụ thành thể lỏng tương đương với lượng nhiệt mà môi chất lạnh hấp thutrong giàn lạnh để biến đổi môi chất thể lỏng thành thể hơi

Dưới áp suất bơm của máy nén, môi chất lạnh lỏng áp suất cao này chảythoát ra từ lỗ thoát bên dưới bộ ngưng tụ, theo ống dẫn đến bầu lọc hút ẩm.Trong hệ thống điện lạnh ô tô, giàn nóng chỉ được làm mát ở mức trung bìnhnên hai phần ba bộ ngưng tụ vẫn còn ga môi chất lạnh thể lỏng, nhiệt độ nóngvừa vì đã được ngưng tụ

8

Hiện tượng này có nghĩa là khi môi chất lạnh rồi khỏi giàn nóng khôngphải ở trạng thái hoàn toàn thể lỏng 100% Tuy nhiên điều này không gây ảnhhưởng xấu đối với hiệu suất làm lạnh của hệ thống.

+ Kiểm tra bảo trì bộ ngưng tụ ( Giàn nóng) Universe Space Luxury

- Các bệnh thường gặp và cách khắc phục

Bộ ngưng tụ bị hở dẫn đến hết ga: Tháo giàn nóng trên nóc xe xuốngdùng đồng hồ tiến hành bơm áp suất 18 kg vào giàn Nếu hở to thì áp suất sẽgiảm xuống nhanh chóng nhìn đồng hồ ta sẽ phát hiện được Cách khắc phụchiệu quả nhất là thay gian Nếu đồng hồ báo áp suất không giảm hoặc giảmkhông đáng kể trong thời gian từ 3 – 5 phút ta tiến hành dùng bơm nước xịt sạchbụi bẩn trên cách cánh tỏa nhiệt ( Lưu ý xịt theo chiều của cánh tỏa nhiệt đểtránh làm móp, bẹp cánh) Sau khi xịt xong ta mang giàn nóng thả vào bể thửkín Quan sát thật kĩ nếu không thấy bong bóng khí nổi lên thì giàn vẫn kín Nếu

có bọt khí nổi lên ta cần đánh dấu các vị trí hở đó lại Ta có thể tiến hành khắcphục bằng cách hàn lại tùy theo chất lượng nhôm giàn nóng còn tốt hay không.Nếu như trong quá trình sử dụng chất lượng nhôm đã xuống cấp thì khi ta hànkín Các vị trí hở rất có thể khi chịu áp suất cao giàn sẽ bị phá và hở ở chỗ khác,trường hợp này nên thay thế gian mới

Sau khi kiểm tra độ kín , ta dùng dung dịch xúc rửa đổ vào trong giàn vàdùng máy nén khí thổi sạch hết cặn bẩn trong giàn đến khi ta nhìn thấy màudung dịch xúc rửa trắng Quá trình này, giúp giàn không bị tắc và quá trính nénhút môi chất không bị gián đoạn Sau khi xịt xong dùng mút sạch bịt hai đầugiàn tránh cho không khí bụi bẩn vào trong giàn tiến hành ghép giàn trở lại hệthống

Các cánh tỏa nhiệt của bộ ngưng tụ bị móp méo: lúc này nhiệt độ của môichất rất cao, quạt gió thổi mát giàn nóng nhưng khi cánh tỏa nhiệt bị móp méo

sẽ không nhận đủ gió của quạt nóng để thổi mát môi chất thể hơi để giảm ápngưng tụ thành thể lỏng dưới áp suất cao Các cánh tỏa nhiệt rất khó khắc phụcnên tùy vào mức độ hư hỏng ta có thể thay mới giàn

9

2.3 Bình lọc hút ẩm EK – 305 ( phin lọc ) của xe Universe Space Luxury hình ảnh 4

Bình lọc hút ẩm môi chất lạnh là một bình kim loại bên trong có lưới lọc

và túi đựng chất khử ẩm Chất khử ẩm là vật liệu có đặc tính hút ẩm ướt lẫntrong môi chất lạnh Cụ thể như chấy sillicagel dùng cho môi chất lạnh … Chấtkhử ẩm này còn được phân loại là (XH – 5) và không được dùng cho môi chất R– 134a Chất khử ẩm loại XH – 7 và XH9 chuyên dùng cho môi chất lạnh R –134a

Bên trong bầu lọc hút ẩm, chất khử ẩm được đặt giữa hai lớp lưới lọchoặc được chứa trong túi riêng Túi khử ẩm được cố định hay để tự do trong bầulọc Vì vậy khi ta lắc bầu lọc nghe có tiếng khua không có nghĩa là bầu lọc bịhỏng Khả năng hút ẩm của chất hút ẩm tùy thuộc vào thể tích và loại chất hút

ẩm sử dụng nhưng tùy thuộc vào nhiệt độ Phía trên bình lọc hút ẩm có gắn cửa

sổ kính để theo dõi dòng chảy của môi chất cửa này được gọi là cửa mắt ga Bên

10

trong bầu lọc ống tiếp nhận môi chất lạnh được lắp đặt bố trí tận phía đáy bìnhlọc nhằm tiếp nhận được 100% môi chất thể lỏng cung cấp cho van giãn nở.

Để giải quyết vấn đề này, bình tích lũy được thiết kế để tích lũy môi chấtlạnh thể hơi lẫn thể lỏng cũng như dầu nhờn bôi trơn từ bộ bốc hơi thoát ra, sau

đó giữ lại ở môi chất lạnh thể lỏng và dầu nhờn chỉ cho phép môi chất lạnh thểhơi trở về máy nén

2.4 Van giãn nở có ống cân bằng bên ngoài FOT ( Fixed Orifice tube) trên xeUniverse Space Luxury

Hình ảnh 5

+ Màng tác động (4) ấn lên cây đẩy (5) để mở van (2) mặt trên của màng đượcđặt dưới áp suất của bầu cảm biến nhiệt độ 7 qua ống mao dẫn (8) Mặt dưới củamàng chịu lực hút của máy nén thông qua ống cân bằng (3) Cửa của van có lướilọc nhuyễn (6) Lo xo (1) đẩy van (2) lên đóng mạch Cửa ra (9) đưa môi chấtlạnh nạp vào bộ bốc hơi

11

Bên trong bầu cảm biến nhiệt chất dễ bị bốc hơi( môi chất lạnh cacbonđioxit) Trong quá trình lắp ráp, bầu cảm biến nhiệt phải được gắn áp sát tốt vàoống ra của giàn lạnh giúp cho van giãn nở hoạt động chính xác.

+ Nguyên lí tiết lưu môi chất lạnh phun vào bộ bốc hơi của kiểu van giãn nởnày có thể tóm tắt lại như sau :

- Lò xo (1) đội van lên đóng mạch môi chất

- Sức hút trong đường ống hút( khoảng giữa từ đầu ra của bộ bốc hơi vàđầu vào của máy nén) tác động qua ống cân bằng áp suất (3) có khuynhhướng mở van

Áp suất của bầu cảm biến tác động làm mở van Ở chế độ ngưng hoạt động,

áp suất mặt dưới màng (4) mạnh hơn mặt trên của màng, lỗ (1) đội van nóng.Khi máy nén bắt đầu bơm, áp suất bên dưới màng giảm nhanh, đồng thời áp suấtbên trong bầu cảm biến lớn màng lõm xuống ấn cây đẩy (5) mở van, môi chấtlạnh thể lỏng phun vào bộ bốc hơi Tại đây, môi chất lạnh bắt đầu sôi và bốchơi hoàn toàn trước khi rời khỏi giàn lạnh để trở về máy nén Vào giai đoạn nàymôi lạnh lưu thông theo mạch:

Từ bình lọc hút ẩm → Lưới lọc (6) → Van (2) → Lỗ thoát (9) → cửa vàophía cuối bộ bốc hơi

Trong quá trình sôi và bốc hơi môi chất lạnh sinh hàn hấp thụ nhiệt trongcabin để làm mát khối không khí trong ô tô

Đến khi độ lạnh đã đạt yêu cầu, áp suất bên trong bầu cảm biến giảm, màng(4) võng lên, không tì vào chốt đẩy (5), lò xo (1) đội van (2) đóng bớt lỗ nạp hạnchế lưu lượng môi chất phun vào bộ bốc hơi Động tác này của van giúp kiểmsoát được lượng môi chất lạnh phun vào bộ hơi thích ứng với mọi chế độ hoạtđộng của hệ thống lạnh

2.5 Bộ bốc hơi ( Gian lạnh)

+ Trong xe ô tô Universe Space Luxury bộ bốc hơi được bố trí trên nóc

xe nằm song song bên bộ ngưng tụ Mỗi bên gồm một lượng lớn không khíxuyên qua bộ này đưa đến khí mát vào cabin ô tô

12