Đề gồm hai phần: đọc hiểu văn bản, tập làm văn đọc hiểu văn bản: về đoạn văn, đoạn thơ Nghị luận xã hội: lời bài hát Tâm hồn đá Trần Lập NGhị luận văn học SÓng XUân Quỳnh: tình yêu hiện đại và truyền thống
Trang 1ĐỀ THI THỬ THPT 2015-2016 – ĐỀ 1 Phần I Đọc – hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 1 đến Câu 4:
Huyền bí và mênh mông đủ làm choáng ngợp, vẻ đẹp của Sơn Đoòng được báo chí quốc tế cho rằng xứng đáng với số tiền mà du khách đã bỏ ra khi khám phá nơi đây Hang Sơn Đoòng dài khoảng 9km, có rừng rậm nhiệt đới và dòng sông Không gian bên trong hang có thể chứa được một tòa nhà 40 tầng.
Nhưng điều quan trọng mà nhiều người chưa biết đến là việc hình thành hang động Sơn Đoòng không phải theo cách truyền thống - đá vôi bị hoà tan bởi nước mưa, lâu dần theo thời gian hàng triệu năm, nước bào mòn các hoà tan thành hang động vĩ đại Với "siêu hang động" Sơn Đoòng, câu chuyện ở một hướng khác Sơn Đoòng nằm trên một đường đứt gãy hướng Bắc - Nam, chính trục đứt gãy này tạo điều kiện cho hang động lớn nhất thế giới này hình thành một cách mạnh mẽ qua dòng chảy không gì cản được của dòng nước
lũ và bào mòn thành hang động tuyệt vời mà các nhà khoa học gọi là "Một vũ trụ bị bỏ quên nằm ẩn mình trong một hệ sinh thái độc đáo Điều này không được tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên hành tinh này".
(Theo dulich.dantri.com.vn ngày 17/05/2015)
Câu 1 Đoạn văn trên được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? (0,25 điểm)
Câu 2 Hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên (0,25 điểm)
Câu 3 Xác định phương thức biểu đạt chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích (0,5 điểm)
Câu 4 Từ nội dung của đoạn trích trên, anh/chị hãy viết một đoạn văn ngắn bày tỏ cảm xúc và suy nghĩ về
trách nhiệm của bản thân đối với các danh thắng thiên nhiên của đất nước (0,5 điểm)
Đọc đoạn thơ sau đây và trả lời các câu hỏi từ Câu 5 đến Câu 8:
Hạt gạo làng ta
Có bão tháng Bảy
Có mưa tháng Ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng Sáu
Nước như ai nấu
Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy
(Trích Hạt gạo làng ta – Trần Đăng Khoa)
Câu 5 Nêu hình ảnh đối lập được sử dụng trong đoạn thơ (0,25 điểm)
Câu 6 Qua đoạn thơ, tác giả muốn khẳng định những giá trị gì của "hạt gạo làng ta"? (0,25 điểm)
Câu 7 Chỉ ra và nêu hiệu quả biểu đạt của phép tu từ được sử dụng trong hai câu thơ Nước như ai nấu/Chết
cả cá cờ (0,5 điểm)
Câu 8 Viết một đoạn văn khoảng 5 – 7 dòng trình bày suy nghĩ của anh/chị về thái độ cần có của mỗi người
với những sản phẩm lao động giống như "hạt gạo" được nhắc đến trong đoạn thơ trên (0,5 điểm)
Phần II Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm):
Trong bài hát “Tâm hồn của đá”, cố nhạc sỹ Trần Lập đã viết: “Đừng sống như hòn đá, sống không một tình yêu, sống chỉ biết thân mình, tâm hồn luôn luôn băng giá, đừng hóa thân thành đá…”
Anh/chị hãy viết một bài văn khoảng 600 từ, trình bày suy nghĩ của mình về lời khuyên đó
Câu 2 (4,0 điểm):
Về bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, có ý kiến cho rằng: Bài thơ thể hiện quan niệm rất mới mẻ, hiện đại của Xuân Quỳnh về tình yêu Lại có ý kiến khác cho rằng: Bài thơ thể hiện quan niệm về tình yêu mang tính truyền thống.
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ 1 PHẦN I:
Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm).
Câu 1 Phong cách ngôn ngữ báo chí; phong cách ngôn ngữ khoa học; phong cách ngôn ngữ báo chí kết hợp
phong cách ngôn ngữ khoa học
Điểm 0,25: trả lời đúng một trong ba phương án trên
Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 2 Câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích là: "Huyền bí và mênh mông đủ làm choáng ngợp, vẻ
đẹp của Sơn Đoòng được báo chí quốc tế cho rằng xứng đáng với số tiền mà du khách đã bỏ ra khi khám phá nơi đây."
Điểm 0,25: Ghi lại đúng câu văn trên
Điểm 0: Ghi câu khác hoặc không trả lời
Câu 3 Phương thức biểu đạt chủ yếu: thuyết minh
Điểm 0,5: Trả lời đúng theo cách trên
Điểm 0: Trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 4 HS có thể có những cảm xúc và suy nghĩ khác nhau, nhưng cần nêu bật được: Cảm xúc yêu mến, tự
hào trước vẻ đẹp của hang Sơn Đoòng cũng như những danh thắng thiên nhiên khác có trên đất nước Từ đó, nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và huy những vẻ đẹp đó; đồng thời, phải có những hành động thiết thực để bảo tồn cũng như quảng bá các di sản thiên nhiên của đất nước
Điểm 0,5: HS trình bày được cảm xúc và suy nghĩ đúng đắn của bản thân
Điểm 0,25: Chỉ nêu được cảm xúc hoặc chỉ bày tỏ được suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân
Điểm 0: Cảm xúc và suy nghĩ không đúng đắn hoặc không có câu trả lời
Câu 5 Hình ảnh đối lập: Cua ngoi lên bờ - Mẹ em xuống cấy
Điểm 0,25: trả lời đúng như trên
Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 6 Qua đoạn thơ, tác giả muốn khẳng định hạt gạo là sự kết tinh của cả công sức lao động vất vả của
con người lẫn tinh hoa của trời đất Vì thế, nó mang cả giá trị vật chất lẫn giá trị tinh thần
Điểm 0,25: Trả lời được những nội dung trên hoặc diễn đạt theo cách khác nhưng hợp lí, thuyết phục
Điểm 0: Trả lời sai nội dung hoặc không trả lời
Câu 7 Phép tu từ so sánh: Nước như ai nấu.
Hiệu quả: làm hình ảnh hiện lên cụ thể hơn, gợi được sức nóng của nước – mức độ khắc nghiệt của thời tiết; đồng thời gợi ra được nỗi vất vả, cơ cực của người nông dân
Điểm 0,5: Nêu đầy đủ phép tu từ và phân tích hiệu quả biểu đạt
Điểm 0,25: Chỉ nêu được phép tu từ, không phân tích được hiệu quả biểu đạt (hoặc phân tích sai)
Điểm 0: Trả lời sai hoàn toàn hoặc không trả lời
Câu 8 HS có thể có những suy nghĩ khác nhau, nhưng cần bày tỏ được thái độ tích cực: nâng niu, trân trọng
những sản phẩm lao động; biết ơn và quý trọng những người đã làm ra những sản phẩm ấy
Điểm 0,5: Trình bày được quan điểm cá nhân hợp lí, thuyết phục
Điểm 0,25: Câu trả lời còn chung chung, chưa rõ ý
Điểm 0: Không có câu trả lời
PHẦN II
1 Nghị luận xã hội
I Mở bài
– Đối với mỗi con người, được sinh ra và tồn tại vốn đã là một niềm hạnh phúc lớn lao trong cuộc sống Nhưng sống sao cho có ý nghĩa lại không phải ai cũng làm được
– Lời bài hát của cố nhạc sĩ Trần Lập là một lời khuyên sâu sắc, lời giáo dục mang tính nhân văn cao cả về cách sống biết yêu thương, biết sẻ chia và luôn hướng về người khác
II Thân bài
a Giải thích quan niệm của tác giả
– “ Đá” là vật vô tri vô giác được dùng trong cuộc sống con người, có vẻ ngoài cứng nhắc, rắn rỏi
Trang 3– Theo cách khắc họa của tác giả, đá được hiện lên với vẻ thô mịch tự nhiên của nó” sống không một tình yêu, sống chỉ biết thân mình, tâm hồn luôn băng giá” Đá tồn tại giữa cuộc đời nhưng lại sống như thể vũ trụ chỉ có riêng nó
=>Tác giả muốn phủ nhận lối sống ích kỉ, hẹp hòi; sống khô khan thiếu thốn tình cảm của con người hiện nay Nếu như sự cứng nhắc của đá là bản chất thì lối sống tiêu cực này đang dần trở thành “bản chất” của không ít người – những người chỉ biết đến mình mà quên đi người khác
b Bàn luận
– Sống yêu thương là lối sống cao đẹp, là cách sống của những con người luôn gắng sức để trở thành người
có ích cho xã hội Như những viên ngọc sáng lung linh giữa đời, họ trở thành biểu tượng chân thực nhất về tấm lòng nhân ái cao thượng
Dẫn chứng: Cô Nguyễn Khánh Thương- giảng viên khoa Báo chí truyền thông-ĐH Khoa học xã hội và nhân văn- ĐH là người có nhiều cống hiến cho công tác từ thiện từ khi là sinh viên cho tới khi qua đời vào năm
2015 Thậm chí, trong quá trình chống chọi với bệnh ung thư quái ác cô vẫn dành thời gian đến cuối đời để thành lập và hoạt động
Mạng lưới ung thư vú Việt Nam – tổ chức giúp đỡ và động viên các bệnh nhân ung thư vú trên cả nước Bác Lê Thị Gìn (65 tuổi, quê Thái Bình) người không nhà, không cửa lên Hà Nội làm nghề ve chai Dù không đủ tiền phục vụ cho cuộc sống gia đình nhưng bác vẫn dùng mấy chục nghìn kiếm được mỗi ngày để mua quà, khi thì hộp sữa, khi thì chiếc bánh để giúp đỡ người nghèo
– Sống yêu thương để xua đi trong thâm tâm mỗi người hạt nhân của sự ích kỉ, nhỏ nhen, không biết tới người khác “Nơi lạnh lẽo nhất không phải là Bắc Cực, mà là lời thiếu tình thương” Những tấm lòng ấm áp tình nghĩa của mọi người sẽ xóa đi lạnh giá của tự nhiên và lạnh giá của cuộc đời
Dẫn chứng: Chú lính chì Nguyễn Thiện Nhân đã vượt lên số phận để có thành công nhờ nguồn “ấm áp” vô hạn của người mẹ nuôi luôn động viên, vỗ về
– Lấy tình yêu thương là cốt lõi, lẽ sống ở đời; mỗi người sẽ luôn thấy hạnh phúc Tình thương nơi tâm hồn trong mỗi người sẽ tạo ra niềm vui sướng cho người khác Và hơn hết, chính bản thân chúng ta sẽ nhận được những điều tốt đẹp khi đã biết cho đi ”Sống là cho đâu phải nhận riêng mình” (Tố Hữu) Phải biết cho đi; sống biết mình thì phải biết người chúng ta mới không bị “hóa thân thành đá” sống vô tâm, ích kỉ
c Phê phán
– Cuộc sống coi trọng vật chất của con người hiện đại đã chi phối lối sống trọng tình cảm, tôn thờ tình người của người Việt Nam truyền thống Nhiều người sống vô cảm, độc ác, thờ ơ với người khác
Dẫn chứng: Vì mối thù cá nhân mà Nguyễn Hải Dương đã ra tay giết 6 người (bao gồm cả người yêu) gây ra
vụ giết người khủng khiếp ở Bình Phước Không ít những vụ vợ chồng chém giết lẫn nhau; anh giết em; cháu giết bà… trên báo chí chỉ vì một câu nói không vừa ý, một hành động không vừa mắt, hay 20.000 để vào quán net chơi game…
– Những người sống tự kỉ, không giao du, mở rộng tấm lòng với người khác, với cuộc đời
III Kết bài
– Dân tộc Việt Nam có truyền thống ”Lá lành đùm lá rách”, “Thương người như thể thương thân” để giáo dục tình yêu thương cho mỗi con người Dù cuộc sống có đổi thay và hiện đại hơn thì dưới bầu trời, cuộc đời vẫn còn biết bao cảnh ngộ cần ta yêu thương và chia sẻ
– Quan niệm của Trần Lập tuy chỉ là một câu văn duy nhất nhưng tính nhân văn trong nó thì bao la vô tận Bởi lẽ, nó được đúc kết từ cuộc đời của một con người mà cho tới điểm cuối, con người đó vẫn không thôi trăn trở để sống sao cho ý nghĩa hơn