NGHIÊN CỨU VỂ THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhất là những nước đang phát triển như ở nước ta hiện nay thì giải quyết ô nhiễm môi trường là một vấn đề rất cấp bách, khó giả

TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT LÝ TỰ TRỌNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA ĐIỆN - ĐIỆN TỬ

- 

ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU VỂ THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

SINH VIÊN : NGUYỄN HOÀNG NHẬT LỚP : 12ĐT3

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Môi trường quyết định cho sự tồn tại và phát triển của con người

và mọi sinh vật sống trên Trái đất Môi trường cung cấp cho ta

những điều kiện sống cơ bản như thức ăn, nước uống, không khí,

ánh sáng … Nếu không có một trong những điều kiện đó thì con

người và các sinh vật khác đều không thể tồn tại và phát triển được Bởi vậy, môi trường là một vấn đề to lớn và cực kỳ quan trọng của toàn thể nhân loại

Ô nhiễm môi trường là một vấn nạn lớn của toàn cầu, của mỗi

quốc gia trong thời đại văn minh này Môi trường, khí hậu trái đất

đang thay đổi quá nhanh và theo chiều hướng ngày càng tiêu cực

hơn vì một bộ phận vô ý thức của xã hội loài người Trong bối cảnh toàn cầu hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhất là những nước

đang phát triển như ở nước ta hiện nay thì giải quyết ô nhiễm môi

trường là một vấn đề rất cấp bách, khó giải quyết nhất mà Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm trong chiến lược phát triển kinh tế, xã hội, dân sinh

Bước vào thế kỷ 21, thành phố Hồ Chí Minh đang trên đà phát triển kinh tế, công thương nghiệp rất nhanh chóng Song song với đó là hàng loạt các khu công nghiệp, nhà máy được hình thành ven các con sông,

bờ kênh trong và ngoài thành phố Người dân lao động các tỉnh đổ về đây để tìm kiếm công ăn việc làm, tập trung sinh sống đông đúc ở

những khu đô thị, khu công nghiệp Môi trường sống ở đây bị đe doạ, trở nên ô nhiễm trầm trọng, hạ tầng cơ sở xuống cấp Có rất nhiều

nguyên nhân dẫn đến việc này như nguồn ngân sách của Nhà nước có hạn hay đầu tư không đúng mục đích, bị thất thoát, do dân cư tập trung quá đông, không thể đáp ứng toàn diện các nhu cầu của mọi người, mặc khác do sự thiếu ý thức của bộ phận người dân nơi đây như vứt rác, xác động vật tuỳ tiện ( nhiều nhất là các Quận ven trung tâm, các chợ, nơi buôn bán…) Vì thế môi trường và mỹ quan của thành phố Hồ Chí Minh ngày càng xuống cấp một cách chóng mặt, đặt biệt là các vấn đề cấp thoát nước, vệ sinh thực phẩm, nước sạch và rác thải đang có ảnh hưởng lớn, tiêu cực đến sức khoẻ của người dân thành phố Hồ Chí Minh Xuất phát từ những vấn đề thực tế như đã nói ở trên nên tôi quyết định chọn

đề tài ‘‘NGHIÊN CỨU VỂ THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY”

2 Mục đích nghiên cứu

Khảo sát thực trạng ô nhiễm môi trường ở Thành phố Hồ Chí

Minh, lấy đó làm cơ sở để đưa ra một số giải pháp nhằm cải thiện môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của con người

và sinh vật sống nơi đây

3 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng ô nhiễm môi trường ở thành phố Hồ Chí Minh hiện

nay và phương hướng, giải pháp để khắc phục

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hoá các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu: Thực trạng ô nhiễm môi trường của thành phố Hồ Chí Minh

hiện nay

Khảo sát đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường ở thành phố Hồ Chí Minh và các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng ô nhiễm môi

trường nơi đây

Đề xuất biện pháp nhằm cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường

nơi đây

PHẦN NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Khái niệm về môi trường và ô nhiễm môi trường

Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên và nhân tạo có

mối liên hệ gắn kết với nhau, bao quanh con người, mọi sinh vật tác động đến đời sống, sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật sống

Ô nhiễm môi trường là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khỏe con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường Các tác nhân ô nhiễm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hóa chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ Tuy nhiên, môi trường chỉ được xem là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ hoặc cường độ các tác nhân trên đạt đến mức

có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật và vật liệu

Ô nhiễm môi trường đất

Ô nhiễm môi trường đất là hậu quả các hoạt động của con người lam thay đổi các nhân tố sinh thái vượt qua những giới hạn sinh thái của các quần xã sống trong đất.

Môi trường đất là nơi trú ngụ của con người và hầu hết các sinh vật cạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp và văn hóa của con người Đất là một

nguồn tài nguyên quý giá, con người sử dụng tài nguyên đất vào hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo nguồn cung cấp lương thực thực phẩm cho con người Nhưng với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp và hoạt động

đô thị hoá như hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, chất lượng đất ngày càng bị suy thoái, diện tích đất bình quân đầu người Riêng chỉ với ở Việt Nam, thực tế suy thoái tài nguyên đất là rất đáng lo ngại.

Ô nhiễm môi trường nước

Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý – hoá học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất

lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất.

Nước bị ô nhiễm là do sự phủ dưỡng xảy ra chủ yếu ở các khu vực nước ngọt và các vùng ven biển, vùng biển khép

kín Do lượng muối khoáng và hàm lượng các chất hữu cơ

quá dư thừa làm cho các quần thể sinh vật trong nước

không thể đồng hoá được Kết quả làm cho hàm lượng ôxy trong nước giảm đột ngột, các khí CO2, CH4, H2S tăng lên, gây suy thoái thủy vực Ở các đại dương thì nguyên nhân

chính gây ô nhiễm đó là các sự cố tràn dầu.

Ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các loại chất thải và

nước thải công nghiệp được thải ra lưu vực các con sông

mà chưa qua xử lí đúng mức; các loại phân bón hoá học và thuốc trừ sâu ngấm vào nguồn nước ngầm và nước ao hồ; nước thải sinh hoạt được thải ra từ các khu dân cư ven

sông

Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự

biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho

không khí không sạch hoặc gây ra sự tỏa mùi, có mùi khó

chịu, giảm tầm nhin xa do bui Hiện nay, ô nhiễm khí

quyển là vấn đề thời sự nóng bỏng của cá thế giới chứ

không phải riêng của một quốc gia nào Môi trường khí

quyển đang có nhiều biến đổi rõ rệt và có ảnh hưởng xấu

đến con người và các sinh vật Hàng năm con người khai

thác và sử dụng hàng tỉ tấn than đá, dầu mỏ, khí đốt Đồng thời cũng thải vào môi trường một khối lượng lớn các

chất thải khác nhau, làm cho hàm lượng các loại khí độc hại tăng lên nhanh chóng.

Hàng năm có:

- 20 tỉ tấn cácbon điôxít

- 1,53 triệu tấn SiO2

- Hơn 1 triệu tấn niken

- 700 triệu tấn bụi

- 1,5 triệu tấn asen

- 900 tấn coban

- 600.000 tấn kẽm (Zn), hơi thuỷ ngân (Hg), hơi chì (Pb)

và các chất độc hại khác.

Sự hoạt động của các ngọn núi lửa và các loài vi khuẩn

sống trong không khí cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm

không khí Theo ước tính thì lượng CO2 do núi lửa hoạt

động phun ra cao gấp 40.000 lần so với lượng CO2 hiện có trong khí quyển Ô nhiễm môi trường khí quyển tạo nên sự ngột ngạt và "sương mù", gây nhiều bệnh cho con người

Nó còn tạo ra các cơn mưa acid làm huỷ diệt các khu rừng

và các cánh đồng Điều đáng lo ngại nhất là con người thải vào không khí các loại khí độc như: CO2, NOX, CH4, CFC

đã gây hiệu ứng nhà kính Theo nghiên cứu thì chất khí

quan trọng gây hiệu ứng nhà kính là CO2, nó đóng góp

50% vào việc gây hiệu ứng nhà kính, CH4 là 13%, ozon

tầng đối lưu là 7%, nitơ 5%, CFC là 22%, hơi nước ở tầng

bình lưu là 3%.

Nếu như chúng ta không ngăn chặn được hiện tượng hiệu

ứng nhà kính thì trong vòng 30 năm tới mặt nước biển sẽ

dâng lên từ 1,5 – 3,5 m (Stepplan Keckes) Có nhiều khả

năng lượng CO2 sẽ tăng gấp đôi vào nửa đầu thế kỷ sau

Điều này sẽ thúc đẩy quá trình nóng lên của Trái Đất diễn

ra nhanh chóng Nhiệt độ trung bình của Trái Đất sẽ tăng

khoảng 3,60°C (G.I.Plass), và mỗi thập kỷ sẽ tăng

0,30°C.Theo các tài liệu khí hậu quốc tế, trong vòng hơn

130 năm qua nhiệt độ Trái Đất tăng 0,40°C Tại hội nghị

khí hậu tại Châu Âu được tổ chức gần đây, các nhà khí hậu học trên thế giới đã đưa ra dự báo rằng đến năm 2050

nhiệt độ của Trái Đất sẽ tăng thêm 1,5 – 4,50°C nếu như

con người không có biện pháp hữu hiệu để khắc phục hiện

tượng hiệu ứng nhà kính

2 Thực trạng môi trường ở thành phố Hồ Chí Minh

Cho đến thời điểm hiện tại, ô nhiễm môi trường vẫn đang là vấn

đề rất nhứt nhối và nan giải, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh

quan, đời sống, sức khoẻ của người dân và sinh vật, quá trình

phát triển kinh tế - xã hội ở thành phố Hồ Chí Minh Thành phố

đã có nhiều giải pháp để giải quyết vấn đề này nhưng không triệt

để và có chăng cũng là những giải pháp tình thế, đối phó, khiến tình trạng ô nhiễm ở đây ngày càng trầm trọng

Ô nhiễm kênh rạch có lẽ không còn xa lạ đối với người dân

thành phố Hồ Chí Minh và các Huyện vùng ven Mặc dù chính

quyền đã treo băng rôn cấm đổ rác, ghi mức phạt và làm rào

chắn rất cao; nhưng rất nhiều đoạn kênh vẫn bị phủ một “thảm” rác; thậm chí hàng lưới chắn bảo vệ còn bị một số người dân cắt

ra để bỏ rác Rác nhiều đến nỗi nước không chảy được, kênh

biến thành ao tù, bốc mùi hôi thối và là nơi sinh sôi của muỗi,

ruồi…

Nhiều con kênh trên địa bàn TP HCM đang bị ô nhiễm nặng nề…

Ô nhiễm kênh rạch đang ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống người dân nơi đây.

Ô nhiễm kênh rạch còn do nạn lấn chiếm lòng kênh để xây, mở rộng nhà cửa khiến cho dòng kênh vốn nhỏ nay càng hẹp hơn, làm giảm lưu lượng dòng chảy, gây ra hiện tượng ngập úng Theo thống kê của Chi cục Bảo vệ môi trường TP.HCM, tính đến cuối tháng 7/2012, có 41 vị trí kênh bị lấn, thậm chí có những con kênh chính thức bị "chết" vì người dân san lấp để làm nhà ở.Các tàu ghe neo đậu, các điểm mua bán dừa trên kênh cũng góp phần làm dòng nước kênh tắc nghẽn Khu vực cầu Tân Thuận trên kênh

Tẻ (Q.7), các tàu thuyền buôn bán ở khu vực bến Bình Đông,… cũng như sinh hoạt của người dân ven kênh cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng này Họ thường xả bỏ đồ ăn, thức uống,… thẳng xuống kênh hoặc vứt đại trên bờ Chưa hết, nhiều xe bán hàng rong ở khu vực này cũng không ngần ngại đổ hết rác xuống kênh Mặc dù vẫn có thuyền đi vớt rác trên kênh định kỳ nhưng với tình trạng vứt rác bừa bãi như vậy, con kênh khó có thể duy trì sự hồi sinh một cách lâu dài

Vấn đề khó khăn hiện nay là ý thức của người dân trong việc bảo

vệ môi trường vẫn còn hạn chế, tình trạng xả rác bừa bãi xuống kênh rạch vẫn diễn ra thường xuyên làm cho công tác nạo vét, thu gom rác trên kênh rạch mất rất nhiều kinh phí nhưng lại không hiệu quả Bên cạnh vấn nạn rác thải, các dòng kênh còn phải đối mặt với nạn xả nước thải từ các cơ sở sản xuất, dịch vụ, thương mại Hiện TP vẫn chưa đánh giá được cụ thể có bao nhiêu cơ sở trên địa bàn có hệ thống xử lý nước thải (XLNT) đạt tiêu chuẩn và

quy chuẩn.

Thống kê của Sở Tài Nguyên Môi trường TP.HCM, trong số 439 nguồn thải có lượng nước thải từ 50m3/ngày đêm trở lên cho thấy: mới chỉ có 397/439 đơn vị có hệ thống XLNT Đáng lưu ý

là vẫn còn gần 20% số đơn vị có chất lượng nước sau xử lý chưa đạt quy chuẩn cho phép đối với chỉ tiêu ô nhiễm hữu cơ BOD5 Hiện vẫn chưa thống kê được số nguồn thải gây ô nhiễm môi trường nước có lưu lượng nước thải nhỏ hơn 50m3/ngày đêm.Thành phố đã thực hiện công tác di dời hơn 10 năm qua và

đã di dời được hơn 1.300 cơ sở vùng nội thành (tập trung tại các quận 5, 6, 11) đến các khu công nghiệp Hiện nay vẫn còn một số

cơ sở sản xuất gây ô nhiễm tồn tại trong khu vực nội thành và thành phố đang lên kế hoạch, tiến độ thực hiện di dời

Môi trường nước đang bị ô nhiễm bởi nước thải khu dân cư và nước thải từ các khu công nghiệp là chủ yếu Một bộ phận không nhỏ cộng đồng dân cư không quan tâm đến việc xử lý nước thải sinh hoạt, dẫn đến chất lượng nước kênh rạch thành phố càng ô nhiễm Theo Báo cáo Môi trường quốc gia năm 2010, kết quả quan trắc các đoạn sông chính trong cả nước, nhiều chất ô nhiễm trong nước có nồng độ vượt quá QCVN từ 1,5 – 3 lần Còn tại các khu vực hồ, ao, kênh rạch và các sông trong khu vực nội thành các thành phố đều bị ô nhiễm nghiêm trọng, vượt quá mức QCVN 08:2008, vấn đề ô nhiễm chủ yếu là ô nhiễm hữu cơ và Coliforms Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm môi trường nước do nước thải từ KCN trong những năm gần đây là rất lớn, tốc độ gia tăng này cao hơn rất nhiều so với tổng nước thải từ các lĩnh vực khác

Theo kết quả thống kê các nguồn thải công nghiệp trên địa bàn TP.HCM từ năm 2010 đến 2012 được thực hiện trên địa bàn 24 Quận/huyện với 826 nguồn thải, chỉ có khoảng 60% nguồn thải có

hệ thống xử lý nước thải, các nguồn thải còn lại chỉ qua xử lý sơ

bộ (bể tự hoại) trước khi xả thải ra môi trường Điều đáng lưu ý là trong số các nguồn thải được khảo sát thì có đến 44% các nguồn thải có lưu lượng nước thải từ 50m3/ngày.đêm, đây là nguồn thải đóng góp đến 90% cả về lưu lượng và tải lượng ô nhiễm

Cá chết hàng loạt do chất thải từ các nhà máy ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh

Để đầu tư cho 1 hệ thống xử lí nước thải như thế này là rất lớn nên

ít có nhà máy nào bỏ tiền ra.

Vấn đề xử lí chất thải rắn từ lâu đãtrở thành đề tài rất nóng tại nhiều hội nghị cũng như các diễn đàn về môi trường ở thành phố Hồ Chí Minh Vấn đề này hiện đang gây bức xúc rất nhiều trong dư luận bởi chính xác xử lí của các ban ngành còn quá eo hẹp, xử lí qua loa, tạm thời

Hiện nay trên địa bàn thành phố có rất ít bãi rác, điểm xử lí rác thải đúng chuẩn, hầu hết là bãi rác tạm thời, không xử lí gây ô nhiễm môi trường không khí, đất, và nước ngầm…Chúng ta vẫn quá quan tâm vào việc thu gom, lưu trữ rác mà chưa chú trọng đến ván đề xử lí, chon lấp khoa học

Bảng: Số lượng lao động thu gom rác các quận, huyện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (năm 2010):

STT Quận/Huyện Lao động (người)

Công lập Dân lập

Song song với những khó khăn, thách thức trong việc giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường do thiên tai, bão lũ gây ra hằng

năm, chất thải y tế chưa qua xử lí cũng đang là mối đe doạ cho

môi trường Dù chưa có số liệu thống kê nhưng vẫn không thể

xem thường tác hại của ô nhiễm môi trường do rác thải y tế gây

ra Toàn thành phố hiện có hàng trăm bệnh viện lớn nhỏ nhưng

cũng chỉ có 1 vài bệnh viện có hệ thống xử lí chất thải y tế đạt

tiêu chuẩn

3 Những nguyên nhân gây ra ô nhiễm:

3.1 Sinh hoạt, hoạt động kinh tế hằng ngày

Chất lượng nước sông Sài Gòn, kênh Tàu Hủ… bị suy giảm bởi rất nhiều nguồn thải như nước chảy tràn đô thị, nước thải từ các khu dân cư, rò rỉ dầu từ hoạt động giao thông thủy, bãi chôn lấp rác, khai khoáng và hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp Minh chứng rõ cho từng nguồn thải, ông Segimon Serrat