Ảnh hưởng của thức ăn và khẩu phần ăn lên một số chỉ tiêu tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (oreochromis sp ) giai đoạn từ bột lên giống

ii TÓM TẮT Đề tài được thực hiện gồm 2 thí nghiệm nhằm so sánh sự ảnh hưởng của thức ăn và khẩu phần ăn khác nhau lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên gi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ

VÀ KHẨU PHẦN ĂN LÊN CÁC CHỈ TIÊU

TĂNG TRƯỞNG VÀ TỶ LỆ SỐNG CỦA CÁ

RÔ PHI ĐỎ (Oreochromis sp.) GIAI ĐOẠN

BỘT LÊN GIỐNG

Cần Thơ, 2015

Sinh viên thực hiện

Lê Hoàng Thương Lớp NTTS6 MSSV: 1153040085

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ

VÀ KHẨU PHẦN ĂN LÊN CÁC CHỈ TIÊU TĂNG TRƯỞNG VÀ TỶ LỆ SỐNG CỦA CÁ

RÔ PHI ĐỎ (Oreochromis sp.) GIAI ĐOẠN

BỘT LÊN GIỐNG

Cần Thơ, 2015

Sinh viên thực hiện

Lê Hoàng Thương Lớp NTTS6 MSSV: 1153040085

Giảng viên hướng dẫn

Ths Trần Ngọc Tuyền

XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Khóa luận: “Ảnh hưởng của thức ăn và khẩu phần ăn lên các chỉ tiêu tăng trưởng và

tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn bột lên giống”

Sinh viên thực hiện: Lê Hoàng Thương

Lớp Đại học Nuôi trồng thủy sản K6

Khóa luận đã được hoàn thành theo góp ý của hội đồng chấm khóa luận ngày 16/4/2015 Cần Thơ, ngày 20/4/2015 Cán bộ hướng dẫn Sinh viên thực hiện

ThS Trần Ngọc Tuyền Lê Hoàng Thương

LỜI CẢM TẠ

Sau hơn 6 tháng thực hiện khóa luận tốt nghiệp, tuy gặp không ít khó khăn vướng mắc nhưng với sự giúp đỡ và động viên của gia đình, thầy cô, bạn bè đã giúp tôi vượt qua tất

cả để hoàn thành tốt khóa luận

Đầu tiên, tôi xin cảm ơn gia đình là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho tôi trong suốt khóa học Đặc biệt, cảm ơn ba mẹ đã tiếp bước cho con trên con đường học vấn

Tôi xin chân thành cảm ơn cô Trần Ngọc Tuyền đã tận tình dẫn dắt, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài và đã hết lòng chỉ dẫn trong việc định hướng nghiên cứu Đồng thời cũng cảm ơn cô về những tình cảm tốt đẹp mà cô

đã dành cho tôi

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và ban chủ nhiệm Khoa Sinh học ứng dụng Trường Đại học Tây Đô đã tận tình giảng dạy kiến thức và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian dài học tập

Cảm ơn các bạn lớp nuôi trồng thủy sản K6 đã cùng tôi gắn bó vượt qua một chặng đường dài học tập

Cuối cùng tôi xin chúc quý thầy cô sức khỏe, niềm vui, thành công trên con đường giảng dạy của mình

Xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ!

ii

TÓM TẮT

Đề tài được thực hiện gồm 2 thí nghiệm nhằm so sánh sự ảnh hưởng của thức ăn và khẩu

phần ăn khác nhau lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên giống

Thí nghiệm 1: So sánh ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương Thí nghiệm gồm 3 nghiệm thức cho cá ăn với độ đạm khác nhau: 25N (NT1); 30N (NT2) và 35N (NT3) Mỗi nghiệm thức được lặp lại 3 lần, mật độ ương 3 con/lít, thời gian thí nghiệm 45 ngày Kết quả về tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng tuyệt đối theo khối lượng của cá đạt cao nhất

ở nghiệm thức 3 với các giá trị lần lượt là 70,0% và 0,052 g/ngày và thấp nhất ở nghiệm thức 1 chỉ với 51,7% và 0,029 g/ngày Qua phân tích thống kê về tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng của cá giữa các nghiệm thức cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa ở mức

p < 0,05 Đồng thời, với nghiệm thức cho cá ăn với thức ăn 35N cá ít bị phân hóa sinh

biệt có ý nghĩa (p < 0,05)

Tóm lại: khi ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương thì thức ăn 35N sẽ thích hợp cho cá (khi cho ăn theo nhu cầu) Ở giai đoạn cá ương từ hương lên giống thì khẩu phần phù hợp cho cá là 15% (đối với thức ăn 35N)

Từ khóa: Tỷ lệ sống; tăng trưởng; mật độ; thức ăn; khẩu phần; hàm lượng đạm

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM TẠ i

TÓM TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH SÁCH HÌNH vi

DANH SÁCH BẢNG vii

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1

1.1 Giới thiệu 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1

1.3 Nội dung nghiên cứu 1

CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2

2.1 Một số đặc điểm sinh học của cá rô phi 2

2.1.1 Nguồn gốc 2

2.1.2 Đặc điểm phân loại 2

2.1.3 Môi trường sống 3

2.1.4 Đặc điểm dinh dưỡng 3

2.1.5 Đặc điểm sinh trưởng 3

2.1.6 Đặc điểm sinh sản 3

2.2 Tình hình nuôi cá rô phi 3

2.2.1 Nuôi cá rô phi trên thế giới 3

2.2.2 Tình hình nuôi cá rô phi trong nước 4

2.3 Ảnh hưởng của thức ăn đến cá rô phi 5

CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8

3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 8

3.1.1 Thời gian 8

3.1.2 Địa điểm nghiên cứu 8

3.2 Vật liệu và trang thiết bị trong nghiên cứu 8

3.2.1 Dụng cụ, thiết bị và hóa chất 8

iv

3.2.2 Vật liệu và mẫu vật 8

3.3 Bố trí thí nghiệm 9

3.3.1 Chuẩn bị nguồn nước và bể ương dùng trong thí nghiệm 9

3.3.2 Thí nghiệm 1: So sánh ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau, lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên hương 9

3.3.3 Thí nghiệm 2: So sánh ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ hương lên giống 10

3.4 Các chỉ tiêu cần theo dõi và tính toán 10

3.4.1 Chỉ tiêu môi trường 10

3.4.2 Các chỉ tiêu của cá 10

3.5 Phương pháp xử lý số liệu và viết bài 12

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 113

4.1 So sánh ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương 113

4.1.1 Các chỉ tiêu môi trường thí nghiệm 113

4.1.2 Ảnh hưởng của độ đạm khác nhau lên tăng trưởng là tỷ lệ sống của cá 14

4.1.2.1 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ trong thí nghiệm 14

4.1.2.2 Tăng trưởng khối lượng của cá rô phi đỏ 14

4.1.2.3 Tăng trưởng chiều dài của cá rô phi đỏ 15

4.1.2.4 Tỷ lệ phân hóa theo khối lượng của cá 16

4.1.2.5 Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) 17

4.2 So sánh sự ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn từ hương lên giống 18

4.2.1 Các chỉ tiêu môi trường thí nghiệm 18

4.2.2 Ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá 18

4.2.2.1 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ 18

4.2.2.2 Tăng trưởng khối lượng của cá rô phi đỏ 19

4.2.2.3 Tăng trưởng chiều dài của cá rô phi đỏ 20

4.2.2.4 Tỷ lệ phân hóa tăng trưởng theo khối lượng của cá rô phi đỏ 21

4.2.2.5 Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) 21

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 23

5.1 Kết luận 23

5.2 Đề xuất 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24 PHỤ LỤC A: THÍ NGHIỆM 1 A PHỤ LỤC B: THÍ NGHIỆM 2 J PHỤ LỤC C: KẾT QUẢ CHẠY THỐNG KÊ T

Phụ lục C1 Thí nghiệm 1 T

Phụ lục C2 Thí nghiệm 2 CC

vi

DANH SÁCH HÌNH

Trang

Hình 2.1 Hình thái bên ngoài của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) 2

Hình 3.1 Sơ đồ hệ thống thí nghiệm 1 9

Hình 3.2 Sơ đồ hệ thống thí nghiệm 2 10

Hình 4.1 Biểu đồ thể hiện sự phân hóa sinh trưởng theo khối lượng của cá (TN1) 16

Hình 4.3 Biểu đồ thể hiện mức độ phân hóa sinh trưởng theo khối lượng (TN2) 21

DANH SÁCH BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Nhu cầu về protein của cá rô phi 6

Bảng 2.2 Khẩu phần thức ăn đối với cá rô phi 7

Bảng 3.1 Thành phần thức ăn dùng trong thí nghiệm 9

Bảng 4.1 Nhiệt độ và pH trong hệ thống nghiệm thí nghiệm 1 113

Bảng 4.2 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên giống (thí nghiệm 1) 14

Bảng 4.3 Tăng trưởng về khối lượng của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 1) 15

Bảng 4.4 Tăng trưởng về chiều dài của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 1) 15

Bảng 4.5 Hệ số tiêu tốn thức ăn của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 1) 17

Bảng 4.6 Các yếu tố môi trường trong thí nghiệm (thí nghiệm 2) 18

Bảng 4.7 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 2) 18

Bảng 4.8 Tăng trưởng về khối lượng của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 2) 19

Bảng 4.9 Tăng trưởng về chiều dài của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 2) 20

Bảng 4.10 Hệ số tiêu tốn thức ăn của cá rô phi đỏ (thí nghiệm 2) 21

1

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU

1.1 Giới thiệu

Việt Nam là một quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhận được nhiều sự

ưu đãi của thiên nhiên với nhiều sông ngòi, địa hình phức tạp, sinh cảnh đa dạng, với tiềm năng sẵn có, diện tích nghề nuôi cá nước ngọt ở nước ta ngày càng tăng với nhiều loại hình nuôi phong phú, một số đối tượng đã được nuôi thâm canh với quy mô ngày càng tăng (Phạm Anh Tuấn, 2007)

Cá rô phi đỏ là loài cá dễ nuôi và có tốc độ tăng trưởng nhanh đặc biệt là được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng (Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn Tỉnh Thừa Thiên Huế, 2014) Cá rô phi đỏ là đối tượng chủ lực nằm trong danh mục mặt hàng xuất khẩu, giai đoạn 2015-2020 (Quyết định 332/QĐ - TTg ngày 3/3/2011)

Hiện nay, tình hình sản xuất giống và nuôi cá rô phi đỏ đang phát triển rất mạnh, tuy nhiên đối với cá rô phi đỏ ở khâu ương thì khẩu phần ăn và giá trị dinh dưỡng của thức

ăn giúp cá tăng trưởng nhanh, tỷ lệ sống cao vẫn còn là vấn đề được nhiều nhà sản xuất giống quan tâm trong khi vấn đề này chưa được đề cập nhiều Với mong muốn tìm ra được thức ăn và khẩu phần ăn phù hợp trong sản xuất giống, nhằm mang lại hiệu quả cao

nên đề tài “Ảnh hưởng của thức ăn và khẩu phần ăn lên một số chỉ tiêu tăng trưởng

và tỷ lệ sống của cá rô Phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên giống” được thực

hiện

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Xác định hàm lượng đạm có trong thức ăn và khẩu phần ăn phù hợp cho tăng trưởng và

tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên giống

Góp phần bổ sung thêm một số thông tin về kỹ thuật để ương cá trong giai đoạn từ bột

lên giống

1.3 Nội dung nghiên cứu

Xác định một số chỉ tiêu môi trường như nhiệt độ, pH trong hệ thống thí nghiệm

So sánh ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau lên tăng trưởng và tỷ lệ

sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên hương

So sánh ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ

(Oreochromis sp.) giai đoạn từ hương lên giống

CHƯƠNG 2 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

2.1 Một số đặc điểm sinh học của cá rô phi

2.1.1 Nguồn gốc

Cá rô phi có nguồn gốc từ Châu Phi Năm 1924, cá rô phi được nuôi đầu tiên ở Kenya, sau đó nuôi rộng rãi ở nhiều nước Châu Phi và trên thế giới, nhiều nhất là những nước nhiệt đới và cận nhiệt đới Chỉ vài chục năm gần đây, việc nuôi cá rô phi mới thực sự phát triển mạnh và trở thành một ngành nuôi có qui mô công nghiệp, cho sản lượng

thương phẩm lớn và đạt hiệu quả kinh tế cao Rô phi đỏ (Oreochromis sp.) được lai tạo từ

cá bố có dạng đột biến lặn màu đỏ của loài O.mossambicus, cá mẹ thì cũng cùng giống

Oreochromis nhưng thuộc loài khác Tất cả chúng đều có tên tiếng Anh chung là Red Tilapia

2.1.2 Đặc điểm phân loại

Theo Villegas (1990), cá rô phi đỏ được phân loại như sau:

Loài: O.mossambicus x O.niloticus (Villegas, 1990)

Hình 2.1 Hình thái bên ngoài của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.)

3

2.1.3 Môi trường sống

Các loài cá rô phi phát triển tốt ở nhiệt độ 20-31 0C, pH thích hợp từ 6,5-8,5 và sống được ở cả môi trường nước ngọt lẫn nước mặn với độ muối lên đến 32 ‰ (Võ Văn Tuấn, 2005) Cá rô phi đỏ có thể sống trong mọi tầng nước nhưng thích hợp nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cá là ở tầng giữa (Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm, 2009)

2.1.4 Đặc điểm dinh dưỡng

Cá bột sau khi nở 3-5 ngày tuổi có thể ăn phiêu sinh động vật nhỏ như là Moina,

Daphnia, Cyclops Cá 20 ngày tuổi trở lên có đặc điểm dinh dưỡng giống như cá trưởng

thành, chúng ăn tạp thiên về thực vật thủy sinh và mùn bã hữu cơ (Bowen, 1982; trích bởi

Võ Văn Tuấn, 2005) Trong điều kiện ao nuôi, cá có thể ăn thức ăn tự chế và thức ăn công nghiệp (Đoàn Khắc Độ, 2008)

2.1.5 Đặc điểm sinh trưởng

Cá rô phi đỏ là loài có tốc độ tăng trưởng khá nhanh Giai đoạn còn nhỏ cá có thể đạt trọng lượng 2-3 g/con sau 1 tháng nuôi và sau 2 tháng đạt khoảng 10-12 g/con Giai đoạn trưởng thành cá đực có thể đạt 200-250 g/con sau khoảng 5-6 tháng nuôi nhưng cá cái chỉ đạt 150-200 g/con (Dương Nhựt Long, 2003)

Mặt khác, theo Ngô Trọng Lư và Thái Bá Hồ (2003), sau khoảng 12 tháng nuôi cá đạt 0,5-0,6 kg/con ở năm thứ nhất, năm thứ hai đạt 0,9-1,0 kg/con Trong chu kỳ nuôi, tốc độ tăng trọng của cá có thể đạt 3,2-4,0 g/ngày

2.1.6 Đặc điểm sinh sản

Mùa vụ sinh sản: Cá rô phi đẻ quanh năm, mùa vụ chính từ tháng 5 đến tháng 10

(Nguyễn Văn Hữu và Ngô Quang Luận, 2005)

Tuổi thành thục: Cá rô phi thành thục sinh dục rất sớm, bắt đầu sinh sản sau khi nở 3-4

tháng Cỡ cá thành thục nhỏ nhất khoảng 40g Thời gian tái thành thục khoảng 1-2 tháng (Nguyễn Văn Hữu và Ngô Quang Luận, 2005)

Tập tính sinh sản: Hầu hết các loài cá rô phi đều đẻ nhiều lần trong năm Khoảng cách

giữa hai lần đẻ trứng khoảng 20-30 ngày Sau khi đẻ xong cá cái ngậm trứng trong miệng

và giữ đến khi cá con hết noãn hoàng (Dương Nhựt Long, 2003)

2.2 Tình hình nuôi cá rô phi

2.2.1 Nuôi cá rô phi trên thế giới

Cá rô phi là đối tượng được nuôi phổ biến ở các nước trên thế giới, chiếm ưu thế là cá rô

phi vằn O.niloticus với tổng sản lượng khoảng 1 triệu tấn/năm, chiếm 84% tổng sản

lượng cá rô phi (FAO, 2004)

Thái Lan và Mexico đã và đang ứng dụng mô hình nuôi cá rô phi kết hợp với ao nuôi tôm thâm canh mật độ cá thả nuôi 0,5 con/m2 Kết quả cho thấy việc nuôi cá rô phi ghép với tôm sú không những không gây ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của tôm mà còn cải thiện được chất lượng nước ao nuôi (Yang and Fitzsimmons, 2005)

Hiện nay, cá rô phi được nuôi rộng rãi trên thế giới với nhiều hình thức thâm canh hoặc bán thâm canh, trong ao hay trong bè với sản lượng trung bình đạt 2,8 triệu tấn/ năm (FishStat, 2008)

Cá rô phi được nuôi ở Brazil năm 1953, nhưng chỉ trong một thập kỷ đã được phát triển với quy mô thương mại Năm 1999, nghề nuôi cá rô phi đã mở rộng với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 18% Năm 2009 bộ thủy sản và nuôi trồng thủy sản Brazil

đã báo cáo thu hoạch cá rô phi là 133.000 tấn/năm (Alberto, 2010)

Tại hội nghị của INFOFISH TILAPIA cuối tháng 10/2010, tổ chức tại Kuala Lumpur, Malaysia, thống kê sản lượng cá rô phi toàn cầu năm 2010 đạt 3,7 triệu tấn Châu Á được xem là châu lục có sản lượng cá rô phi lớn nhất thế giới với các quốc gia đại diện như là Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Đài loan Tổng sản lượng cá của 4 nước này chiếm 94% sản lượng cá rô phi của Châu Á Trong đó, Trung Quốc là quốc gia sản xuất cá rô phi lớn nhất đạt 1,1-1,2 triệu tấn

2.2.2 Tình hình nuôi cá rô phi trong nước

Hiện nay, cá rô phi được nuôi trong lồng và trong ao, cả trong môi trường nước ngọt và nước lợ Cá rô phi vằn chủ yếu được nuôi ở các tỉnh phía Bắc và cá rô phi đỏ được nuôi ở các tỉnh phía Nam Năm 2012, diện tích thả nuôi cá rô phi đạt 16.337ha, chiếm 1,41% tổng diện tích nuôi thủy sản và chiếm 3,88% diện tích nuôi cá nước ngọt của cả nước Đến hết tháng 11/2014 sản lượng cá rô phi cả nước đạt 118.800 tấn, diện tích nuôi cá rô phi trong ao hồ đạt 15.992ha, nuôi lồng bè đạt 410.732m3, tăng 25% so với năm 2013 (Tổng cục thủy sản Việt Nam, 2014)

Đồng Bằng Sông Cửu Long:

Đồng Bằng Sông Cửu Long là vùng nuôi cá rô phi đỏ phổ biến nhất chiếm 58,4% tổng sản lượng cá rô phi đỏ của cả nước Sản lượng nuôi cá rô phi của cả nước bao gồm: nuôi trong ao đầm khoảng 74 ngàn tấn, nuôi lồng bè khoảng 10.200 tấn, còn lại 6.400 tấn là các hình thức nuôi khác (Phạm Anh Tuấn, 2007)

Nuôi cá rô phi bán thâm canh trong ao với diện tích 1.000m2, cá giống kích cỡ thừ 5cm trở lên và mật độ thả 4 con/m2, sau 5-6 tháng nuôi cá đạt 500-600 g/con, tỷ lệ sống 95%

và năng suất đạt được khoảng 2,28 tấn (Đoàn Khắc Độ, 2008)

Hồ Thị Thanh Trúc (2011), đã thử nghiệm ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương với mật độ khác nhau trong hệ thống bể ương là thùng nhựa 20 lít Thí nghiệm gồm 3 nghiệm thức với các mật độ lần lượt là: 3 con/lít, 6 con/lít và 9 con/lít Kết quả sau 32 ngày ương cho thấy rằng, ở mật độ ương 3 con/lít là thích hợp nhất đối với cá rô phi đỏ,

5

mức tăng trưởng tuyệt đối theo khối lượng và tỷ lệ sống lần lượt là 14,1 mg/ngày và

66,7%, khác biệt có ý nghĩa thống kê so với các chỉ tiêu tương ứng của các nghiệm thức

còn lại

Hiện nay, cả nước có 2.036 lồng nuôi cá rô phi, trong đó miền Bắc có 948 lồng, miền

Trung 158 lồng, miền Nam 1.130 lồng bè Trong đó, khu vực Đồng Bằng Sông Cửu

Long nuôi cá có năng suất cao nhất, đạt 18,12 tấn/ha (Kinh tế nông thôn Việt Nam,

2014)

Một số cơ sở tại miền Nam đã mạnh dạn đầu tư nuôi cá rô phi theo phương pháp công

nghiệp Năm 2014, sản lượng cá rô phi nuôi ở nước ta ước tính đạt 50 ngàn tấn, chiếm

2,2% tổng sản lượng thủy sản nuôi (Phạm Thanh Liêm, 2014)

Các tỉnh phía Bắc:

Các tỉnh phía Bắc nuôi cá rô phi đỏ với số lượng nhỏ, chiếm 5,3% sản lượng cá rô phi

của cả nước Miền Trung chiếm 9,1% và Tây Nguyên chiếm 4,1% (Phạm Anh Tuấn

2007)

Bắc Ninh và Yên Bái đã nuôi cá rô phi thịt ở cả 2 vụ lúa với mật độ nuôi 3 ngàn con/ha

Ngoài ra cá rô phi vằn cũng được thả ghép với cá trôi và cá trắm Trong quá trình nuôi

chỉ sử dụng thức ăn tự nhiên, sản lượng cá đạt 500-600 kg/ha (Phạm Văn Trang và

Ở Thanh Hóa, cá rô phi được nuôi thâm canh từ năm 2003, đến năm 2013 sản phẩm cá rô

phi được xuất khẩu với sản lượng hơn 400 tấn Năm 2014 xuất khẩu trên 2.000 tấn (Vụ

nuôi trồng thủy sản, 2014)

Tại Thừa Thiên Huế, năm 2014 trung tâm khuyến nông-lâm-ngư đã thực hiện mô hình a)

nuôi thâm canh cá rô phi đỏ trong lồng bè, ở Thủy Tân-Hương Thủy và Quảng

Phú-Quảng Điền với quy mô 120m3 trên 4 hộ, mật độ thả 10 con/m2 Sau thời gian thả nuôi 5

tháng, cá đạt khối lượng trung bình 0,35-0,4 kg/con, tỷ lệ sống đạt 70-72% Với giá cá rô

phi đỏ trên thị trường như hiện nay từ 35.000-45.000 đồng, bình quân mỗi lồng 30m3 cho

lãi từ 17-20 triệu đồng (Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn Thừa Thiên Huế, 2014)

2.3 Ảnh hưởng của thức ăn đến cá rô phi

Theo Lê Thanh Hùng (2008), nhu cầu protein của cá rô phi nói chung dao động trong

khoảng từ 28-35N Mặt khác, nhu cầu này cũng được khẳng định bởi Trần Thị Thanh

Hiền và Nguyễn Anh Tuấn (2009), hàm lượng đạm tối ưu nhất cho tăng trưởng của cá rô

giai đoạn cá nhỏ là từ 25-35N

Theo Lê Văn Thắng (1999), nhu cầu protein của một số loài cá rô phi được trình bày trong bảng 2.1 như sau:

Bảng 2.1 Nhu cầu protein của cá rô phi

Loài Giai đoạn Thức ăn (N) Hệ thống nuôi Nguồn

Huang

Theo Đoàn Khắc Độ (2008), khi ương cá rô phi trong ao đất, ngoài thức ăn tự nhiên cần

bổ sung thức ăn cho cá như sau:

Tuần lễ đầu: 0,3 kg cám mịn+0,3 kg bột cá lạt, xay nhuyễn cho 10.000 cá bột

Tuần thứ hai: Thức ăn tăng lên 1,5-2 lần tùy theo sự tăng trưởng của cá Từ tuần thứ ba trở đi, ước tính số cá giống có trong ao và sức ăn của cá để điều chỉnh thức ăn hàng ngày cho phù hợp Thành phần thức ăn gồm 40% bột cá, 60% cám hoặc bột mì, bột bắp Sau 1 tháng, cá đạt cỡ 0,5-0,7 g/con Tiếp tục ương thành giống lớn với thành phần thức ăn 70% cám mịn 30% bột cá Sau 15-20 ngày, đạt cỡ cá giống 1,2-1,5 g/con

Từ tháng 6 đến tháng 8/1997, viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I đã tổ chức ương cá

rô phi bằng thức ăn tự chế với khẩu phần ăn bằng 10% khối lượng cá Thử nghiệm đã ương cá từ cỡ cá hương (1,17 g/con) lên cỡ cá giống trong giai cước đặt ở hồ chứa nước suối hai huyện Ba Vì, Tỉnh Hà Tây, mật độ ương 600 con/m3 Thành phần thức ăn tự chế gồm: cá khô 40%, đỗ tương 10%, khô lạc 15%, cám gạo 34% và vitamin khoáng 1% Tổng lượng đạm thô trong thức ăn từ 30-34% Thức ăn được nghiền mịn và phối trộn cho

cá ăn dưới dạng bột ẩm ở tháng đầu và dạng ép viên có cỡ 2mm ở tháng thứ hai Cho cá

ăn ngày 2 lần vào 7giờ sáng và 16 giờ chiều Sau 2 tháng ương, tỷ lệ sống của cá rô phi đạt 92,5%, cá đạt cỡ trung bình 15 g/con (Kinh tế nông thôn Việt Nam, 2014)

Võ Thị Tố Như (2011), đã thử nghiệm ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương với thức ăn khác nhau trong hệ thống bể ương là thùng nhựa 60 lít Kết quả sau 32 ngày thí nghiệm khẳng định rằng, khi cung cấp thức ăn có độ đạm cao (42N) sẽ mang lại hiệu quả tốt nhất cho tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ Mức tăng trưởng tuyệt đối theo khối lượng và tỷ lệ sống lần lượt là 10,9 mg/ngày và 88,0%, khác biệt có ý nghĩa thống

kê so với các chỉ tiêu tương ứng của các nghiệm thức còn lại

Nguyễn Thị Diệu Phương và Phạm Anh Tuấn (2001) đã nghiên cứu sự ảnh hưởng của hàm lượng protein và tần số cho ăn đến sinh trưởng của cá rô phi Kết quả cho thấy ở giai đoạn cá nhỏ cần cho cá ăn thức ăn có hàm lượng protein cao và cho ăn nhiều lần trong

Bảng 2.2 Khẩu phần thức ăn cho cá rô phi

Cỡ cá (g/con) Khẩu phần ăn (%/khối lượng thân)

CHƯƠNG 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

3.1.1 Thời gian

Đề tài được thực hiện từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 4 năm 2015

3.1.2 Địa điểm nghiên cứu

Thí nghiệm được bố trí tại trại cá giống, khu vực An Phú, Phường Phú Thứ, Quận Cái Răng Thành Phố Cần Thơ

3.2 Vật liệu và trang thiết bị trong nghiên cứu

3.2.1 Dụng cụ, thiết bị và hóa chất

Thiết bị: máy phát điện, máy thổi khí, máy bơm chìm, cân điện tử

Dụng cụ: bể xi măng (2,5 m x 2,0 m x 1,0 m), thùng xốp (55 cm x 39 cm x 32 cm), nhiệt

kế, thau, vợt, ống dẫn khí, đá bọt, giấy kẻ ô li

Hóa chất: thuốc lắng [Al(OH)xCly]n (với n > 4, x + y = 3), chlorine Ca(OCl)2 và NaOCl;

test pH là bộ test Kits và test chlorine là bộ test Sera (đều được sản xuất tại Germany),

3.2.2 Vật liệu và mẫu vật

Đối tượng và nguồn cá thí nghiệm:

Nghiên cứu được thực hiện trên đối tượng là cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.)

Cá dùng để bố trí thí nghiệm 1 là cỡ 10 ngày tuổi với giá trị trung bình về khối lượng và chiều dài ban đầu của cá lần lượt là 0,015g và 0,847 cm

Cá dùng để bố trí thí nghiệm 2 khoảng 2 tháng tuổi với giá trị trung bình về khối lượng

và chiều dài ban đầu lần lượt là 2,33g và 5,08 cm

Nguồn cá được mua tại Trung Tâm Quốc gia Giống Thủy sản nước ngọt Nam Bộ, xã An Thái Trung, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang

Thức ăn dùng trong thí nghiệm

Thức ăn sử dụng để ương cá rô phi đỏ trong hệ thống thí nghiệm được chọn cùng một công ty sản xuất, có độ đạm lần lượt là 25N, 30N, 35N Thành phần chính của thức ăn trên sản phẩm gồm bột cá, tấm gạo, cám gạo, cám mì, đạm đậu nành cô đặc, acid amin, các chất bổ sung như khoáng và vitamin Đặc biệt có bổ sung DHA và EPA (Bảng 3.1)

9

Bảng 3.1 Thành phần dinh dưỡng của thức ăn dùng trong hệ thống thí nghiệm

3.3 Bố trí thí nghiệm

3.3.1 Chuẩn bị nguồn nước, bể ương và nguồn cá thí nghiệm

Nguồn nước ngọt sử dụng trong suốt quá trình thí nghiệm được cấp từ nước sông Ngã Bát đã qua xử lý thuốc lắng với liều lượng từ 20-200 g/m3 (tùy theo hàm lượng chất lơ lửng và tính chất của nước)

Bể xi măng chứa nước ngọt được rửa qua chlorine 30 ppm, sau đó chuyển nước đã qua

xử lý vào bể xi măng và sục khí mạnh trong 24-48 giờ Sử dụng bộ test kits để kiểm tra nồng độ chlorine trong nước

Bể ương cá: thí nghiệm được thực hiện trên hệ thống thùng xốp và được cấp vào 50 lít nước/bể Hệ thống thí nghiệm được bố trí trong nhà có mái che, sục khí liên tục

Tiêu chuẩn chọn cá thí nghiệm: cá khỏe mạnh, đều cỡ, màu sắc sáng, không dị hình, phản ứng nhanh với môi trường

3.3.2 Thí nghiệm 1: So sánh ảnh hưởng của thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống

của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên hương

Bố trí thí nghiệm: Trước khi bố trí thí nghiệm cá được trữ trong bể xi măng, tập cho cá

làm quen với môi trường nước và thức ăn nhân tạo trong 1 tuần Thí nghiệm được thực hiện với mật độ 3 con/lít, trong thời gian 45 ngày, gồm 3 nghiệm thức với độ đạm khác nhau (Hình 3.1) và mỗi nghiệm thức được lặp lại 3 lần như sau:

Nghiệm thức 1: Cho cá ăn thức ăn chứa 25N

Nghiệm thức 2: Cho cá ăn thức ăn chứa 30N

Nghiệm thức 3: Cho cá ăn thức ăn chứa 35N

Chăm sóc và quản lý: Cá được cho ăn hàng ngày bằng thức ăn công nghiệp kích cỡ nhỏ

(phù hợp với kích cỡ miệng cá), cho cá ăn theo nhu cầu và được chia làm 4 lần/ngày (7 giờ, 11 giờ, 15 giờ, 19 giờ) Quan sát khả năng bắt mồi của cá để điều chỉnh lượng thức

ăn phù hợp với nhu cầu của cá, tiến hành thay 20-30% lượng nước trong bể ương khi có dấu hiệu nhiễm bẩn

3.3.3 Thí nghiệm 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng

và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) giai đoạn từ bột lên giống

Bố trí thí nghiệm: Cá được ương với mật độ 30 con/thùng 50 lít nước, trong thời gian 45

ngày Thí nghiệm được bố trí cùng nguồn nước cấp, cùng chế độ chăm sóc quản lý và gồm 3 nghiệm thức với khẩu phần khác nhau (Hình 3.2), mỗi nghiệm thức được lặp lại 3 lần như sau:

Nghiệm thức 1: cho cá ăn với khẩu phần ăn bằng 10% khối lượng thân/ngày

Nghiệm thức 2: cho cá ăn với khẩu phần ăn bằng 15% khối lượng thân/ngày

Nghiệm thức 3: cho cá ăn với khẩu phần ăn bằng 20% khối lượng thân/ngày

Hình 3.2 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 2 Chăm sóc và quản lý: Thức ăn sử dụng để ương cá là thức ăn công nghiệp 35N Cho cá

ăn 3 lần/ngày (7 giờ, 12 giờ, 17 giờ) Sau khi cho cá ăn xong khoảng 30 phút vớt thức ăn thừa, kết hợp thay nước khi có dấu hiệu nhiễm bẩn, mỗi lần thay 20-30% thể tích nước bể ương Sau 22 ngày ương tiến hành thu và cân 10 cá thể để xác định khối lượng của cá, từ

đó điều chỉnh lượng thức ăn cung cấp mang tính tương đối theo khẩu phần

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi và tính toán

3.4.1 Chỉ tiêu môi trường

Nhiệt độ và pH của nước trong hệ thống thí nghiệm được kiểm tra 2 lần/ngày vào lúc 6 giờ 30 và 14 giờ Dùng nhiệt kế để xác định nhiệt độ nước; kiểm tra pH bằng test pH

3.4.2 Các chỉ tiêu của cá (SR, LG, WG, FCR)

11

Trước khi bố trí thí nghiệm: tiến hành cân đo 30 cá thể để xác định chiều dài và khối lượng trung bình ban đầu

Kết thúc thí nghiệm thu toàn bộ cá ở các bể ương và xác định các chỉ tiêu sau:

Tỷ lệ sống (Survival rate, SR): tổng số cá thể thu được sau khi kết thúc thí nghiệm chia

cho tổng số cá thể thả lúc bố trí thí nghiệm rồi nhân cho 100, được tính theo công thức (3.1)

Tăng trọng (Weight Gain, WG): khối lượng của cá thu được sau khi kết thúc thí

nghiệm trừ đi khối lượng của cá lúc thả ương được tính theo công thức (3.2)

WG (g) = W c - W đ

Tăng trưởng khối lượng tuyệt đối theo ngày (Daily Weight Gain, DWG): hiệu số của

khối lượng cá thu được sau khi kết thúc thí nghiệm trừ cho khối lượng của cá lúc thả ương, chia cho thời gian thí nghiệm (được tính theo ngày) Tính theo công thức (3.3)

Tốc độ tăng trưởng tương đối (%/ngày) (Specific Growth Rate, DWG)

Tăng trưởng chiều dài (Length Gain, LG): chiều dài cá thả lúc đầu trừ cho chiều dài cá

sau khi kết thúc thí nghiệm được tính theo công thức (3.5)

LG (cm) = L c - L đ

Tăng trưởng chiều dài theo ngày (Daily Length Gain, DLG): chiều dài cá thả lúc đầu

trừ cho chiều dài cá sau khi kết thúc thí nghiệm, chia cho thời gian bố trí thí nghiệm, được tính theo công thức (3.6)

Sự phân hóa tăng trưởng của cá: là sự tăng trưởng không đồng đều về khối lượng và

kích thước của cá trong cùng một khoảng thời gian và không gian sống Được tính dựa

trên tỷ lệ phần trăm theo nhóm khối lượng và chiều dài, được tính theo công thức (3.7)

(3.1)

(3.2)

(3.4) [ln(W c ) - ln(W đ )]

T SGR(%/ngày) = x 100

(3.5)

Tổng số cá thể thu được Tổng số cá thể thả ban u

(3.6)

L c - L đ

T DLG (cm/ngày) =

∑i

∑thu

Cá thể thứ i (%) = x 100 (3.7)

Hệ số tiêu tốn thức ăn (Feed Convertion Ratio, FCR): Khối lượng thức ăn cung cấp

cho cá trong thời gian thí nghiệm chia cho tăng trọng của cá khi kết thúc thí nghiệm,

được tính theo công thức (3.8)

Trong đó: Wđ và Wc lần lượt là khối lượng của cá lúc thả và lúc thu (g)

Lđ, Lc lần lượt là chiều dài của cá trước và sau khi kết thúc thí nghiệm (cm)

T là thời gian thí nghiệm (ngày)

3.5 Phương pháp xử lý số liệu và viết bài

Các số liệu trung bình và độ lệch chuẩn của các chỉ tiêu được xử lý bằng phần mềm

Microsoft Office Excel 2007

So sánh sự khác biệt giữa các giá trị tính toán bằng phần mềm SPSS 16.0

Bài viết được viết bằng phần mềm Microsoft Office Word 2007

Khối lượng thức ăn Tăng trọng của cá FCR = (3.8)

13

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 So sánh ảnh hưởng của thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau lên tăng trưởng

và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương

4.1.1 Các chỉ tiêu môi trường thí nghiệm

Quá trình ương nuôi các loài cá nói chung và cá rô phi đỏ nói riêng phụ thuộc vào hai yếu tố: khách quan (yếu tố môi trường) và chủ quan (tình trạng sức khỏe của cá) Các yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng có thể gây ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm

Bảng 4.1 Nhiệt độ và pH trong thí nghiệm 1

Nhiệt độ ( 0 C) Sáng 26,5 ± 0,06 26,6 ± 0,14 26,5 ± 0,11

pH

Chiều Sáng Chiều

28,3 ± 0,11 7,44 ± 0,03 7,48 ± 0,01

28,5 ± 0,13 7,43 ± 0,01 7,44 ± 0,00

28,4 ± 0,11 7,43 ± 0,02 7,46 ± 0,02

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn

Nhiệt độ:

Qua bảng 4.1 cho thấy, nhiệt độ trong suốt thời gian thí nghiệm giao động từ 26,5-28,5

0C, nhiệt độ trong ngày có sự chênh lệch nhưng không đáng kể (2 0C), cụ thể nhiệt độ thấp nhất vào buổi sáng là 26,5 0C (NT1 và NT3), cao nhất vào buổi chiều là 28,5±0,13

0C (NT2) Theo Boyd et al., (2002) nhiệt độ trong ngày giao động không quá 5 0C là giới hạn an toàn cho cá

Mặt khác, theo Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2009) thì các loài cá rô phi phát triển tốt ở nhiệt độ 20-31 0C, vì thế nhiệt độ trong suốt quá trình thí nghiệm nằm trong khoảng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi đỏ

Sự biến động pH:

pH là một trong những nhân tố môi trường ảnh hưởng lớn đến đời sống thủy sinh vật, giá trị pH thích hợp cho cá là từ 6,5 đến 9 pH quá cao hay quá thấp làm thay đổi độ thẩm thấu của màng tế bào dẫn đến rối loạn quá trình trao đổi muối-nước giữa cơ thể sinh vật với môi trường ngoài (Trương Quốc Phú và Nguyễn Lê Hoàng Yến, 2006)

Trong thí nghiệm, pH tương đối ổn định giữa các nghiệm thức, pH thấp nhất vào buổi sáng là 7,43 ( NT2 và NT3), cao nhất vào buổi chiều là 7,48±0,01 ở NT1 (chênh lệch

0,05 đơn vị) Chanratchakool et al., (1995) cho rằng pH là một nhân tố rất quan trong ảnh

hưởng lớn đến động vật thủy sản và không nên dao động quá 0,5 đơn vị trong ngày pH

thích hợp cho cá nuôi từ 7-9, tối ưu là 7,5-8,5, như vậy giá trị pH này tương đối thuận lợi cho sự phát triển của cá trong thí nghiệm ương

4.1.2 Ảnh hưởng của thức ăn có độ đạm khác nhau lên tăng trưởng là tỷ lệ sống của

cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương

4.1.2.1 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ trong thí nghiệm

Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ sau 45 ngày ương với các loại thức ăn có hàm lượng đạm khác nhau được trình bày cụ thể ở bảng 4.2

Bảng 4.2 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên giống

NT2: Cho cá ăn thức ăn 30N 61,1 ± 2,31 b

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn Các giá trị trong cùng một cột có chữ cái giống nhau thì khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05)

Sau 45 ngày thí nghiệm, tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ dao động từ 51,7-70,0% Ở nghiệm thức sử dụng thức ăn 35N cho tỷ lệ sống cao nhất đạt 70,0%, kế đến là nghiệm thức sử dụng thức ăn 30N với tỷ lệ sống 61,1%, thấp nhất là nghiệm thức sử dụng thức ăn 25N chỉ đạt 51,7% Qua phân tích thống kê về tỷ lệ sống cho thấy giữa các nghiệm thức có sự

khác biệt ở mức p < 0,05

Thực tế thí nghiệm cho thấy, khi cho cá ăn với hàm lượng đạm cao sẽ mang lại kết quả

về tỷ lệ sống của cá tăng Cụ thể ở NT1, tỷ lệ sống của cá chỉ đạt 51,7% khi hàm lượng đạm 25%, nhưng khi hàm lượng đạm tăng lên 10% thì tỷ lệ sống của cá tăng lên gần 20% Nhìn chung, trong cả 3 nghiệm thức, tỷ lệ sống của cá ương chỉ đạt mức trung bình Theo Nguyễn Văn Kiểm và Phạm Minh Thành (2013) thì ở giai đoạn cá còn nhỏ (cá bột

và cá hương), cá có sức sống kém, khả năng thích ứng với điều kiện môi trường thấp nhất

so với các giai đoạn khác của chu kỳ sống

4.1.2.2 Tăng trưởng khối lượng của cá rô phi đỏ

Hàm lượng đạm có trong thức ăn là một thành phần dinh dưỡng rất quan trọng ảnh hưởng lớn đến quá trình tăng trưởng của cá Thức ăn là cơ sở để cung cấp dinh dưỡng cho quá trình trao đổi chất của động vật thủy sản, quyết định đến năng suất và hiệu quả của quá trình ương nuôi Nếu không có thức ăn thì không có trao đổi chất, động vật thủy sản sẽ chết Kết quả tăng trưởng khối lượng của cá rô phi đỏ ở các nghiệm thức có độ đạm khác nhau sau 45 ngày thí nghiệm được trình bày trong bảng 4.3

Wc (g)

WG (g)

DWG (g/ngày)

SGR (%/ngày) 1: 25N 0,02 ± 0,00 1,31 ± 0,03 a 1,29 ± 0,02 a 0,03 ± 0,00 a 9,89 ± 0,05 a

2: 30N 0,02 ± 0,00 1,43 ± 0,03 b 1,42 ± 0,03 b 0,03 ± 0,00 b 10,1 ± 0,04 b

3: 35N 0,02 ± 0,00 2,36 ± 0,05 c 2,35 ± 0,04 c 0,05 ± 0,00 c 11,4 ± 0,04 c

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn Các giá trị thể hiện trong cùng một cột có chữ cái khác nhau thì khác biệt có ý nghĩa (p < 0,05)

Bảng 4.3 cho thấy, tốc độ tăng trưởng về khối lượng của cá ở ba nghiệm thức nhưng cho

ăn với hàm lượng đạm khác nhau thì có sự chênh lệch giữa các giá trị Cụ thể ở nghiệm thức 1, cá có tốc độ tăng trưởng tuyệt đối theo ngày thấp nhất chỉ đạt 0,03 g/ngày, cao nhất là ở nghiệm thức 3 đạt 0,05 g/ngày Qua phân tích thống kê nhận thấy tốc độ tăng

trưởng của cá giữa các nghiệm thức có sự khác biệt có ý nghĩa p < 0,05

Ở nghiệm thức 1, do cung cấp thức ăn chưa đáp ứng được nhu cầu protein nên cá chậm phát triển, từ đó không đủ dưỡng chất cho cá sinh trưởng và phát triển, dẫn đến tốc độ tăng trưởng về khối lượng chỉ đạt 0,03 g/ngày Trong 3NT nhận thấy ở NT3 cá tăng trưởng 2,35g là phù hợp so với nghiên cứu của Dương Nhựt Long (2003), khi ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương cá có thể đạt khối lượng 2-3 g/con

Trong khoảng nhu cầu đạm của cá rô phi (25-35N), tăng trưởng về khối lượng của cá sẽ tăng khi hàm lượng đạm trong thức ăn tăng Cụ thể ở nghiệm thức cho cá ăn với thức ăn 35N cá sẽ tăng trưởng tốt hơn nghiệm thức 30N và 25N

4.1.2.3 Tăng trưởng chiều dài của cá rô phi đỏ

Tăng trưởng chiều dài của cá rô phi đỏ sau 45 ngày ương được trình bày trong bảng 4.4

Bảng 4.4 Tăng trưởng về chiều dài của cá rô phi đỏ

(cm)

Lc (cm)

LG (cm)

DLG (cm/ngày)

Bảng 4.4 cho thấy, sự gia tăng chiều dài của cá ở nghiệm thức 3 so với chiều dài cá ở hai

nghiệm thức còn lại khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) Trong đó, mức gia tăng

chiều dài của cá ở nghiệm thức 1 là thấp nhất chỉ đạt 3,30 cm/cá thể và cao nhất là sự gia tăng chiều dài của cá ở nghiệm thức 3 đạt 4,16 cm/cá thể Điều này chứng tỏ rằng, khi ương cá với hàm lượng đạm cao cá sẽ có sự gia tăng về chiều dài nhanh hơn so với các giá trị tương ứng của cá ương với hàm lượng đạm thấp, xét trong cùng điều kiện thí nghiệm

Lê Minh Tuấn (2010) đã thử nghiệm ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương Sau 1 tháng ương thì tăng trưởng về chiều dài của cá đạt tốt nhất là 4,19 ± 0,07 cm Kết quả này cũng tương đương với kết quả ở nghiệm thức cho cá ăn bằng thức ăn 35N với sự gia tăng

về chiều dài là 4,16 ± 0,117 cm

Từ những kết quả trên đã khẳng định được hàm lượng đạm có trong thức ăn ảnh hưởng rất lớn đến sự tăng trưởng cả về khối lượng lẫn chiều dài của cá Trong khoảng độ đạm thích hợp của loài thì khi ương với thức ăn 35N cá sẽ có sự tăng trưởng về chiều dài và khối lượng nhanh hơn thức ăn 30N và 25N

Theo Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2009), nếu thức ăn có hàm lượng đạm không phù hợp cá sẽ không đạt được tốc độ tăng trưởng như mong muốn (nhất là giai đoạn từ cá bột lên cá hương), hay nói cách khác là công tác sản xuất giống không đem lại hiệu quả Khi thức ăn cung cấp cho cá đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng thì cá sẽ tăng nhanh về khối lượng và hiển nhiên chiều dài cũng tăng theo tương ứng

4.1.2.4 Tỷ lệ phân hóa theo khối lượng của cá

Sinh trưởng là sự gia tăng kích thước, khối lượng cá theo thời gian, là kết quả của quá trình trao đổi chất Bản chất sinh trưởng của cá là không đều, quá trình sinh trưởng của cá chịu sự chi phối rất lớn của các yếu tố sinh lý (yếu tố bên trong) và yếu tố sinh thái (các yếu tố bên ngoài) Trong các yếu tố bên ngoài thì thức ăn là yếu tố rất quan trọng quyết định đến sự phân hóa sinh trưởng của các loài cá

Mức phân hóa sinh trưởng khối lượng của cá ở thí nghiệm ương cá rô phi đỏ với hàm lượng đạm khác nhau được trình bày trong Hình 4.1

Hình 4.1 Biểu đồ thể hiện sự phân hóa sinh trưởng khối lượng cá ở thí nghiệm 1

Hình 4.1 cho thấy, hàm lượng đạm có trong thức ăn có ảnh hưởng đến sự phân hóa theo khối lượng của cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương Kích cỡ cá trong thí nghiệm được phân thành 3 nhóm khối lượng Nhóm cá có khối lượng nhỏ nhất là dưới 1,40g; trung

17

bình là từ 1,40-1,60g và nhóm cá lớn hơn 1,60g Ở nghiệm thức 1 và nghiệm thức 2, số

cá thể có khối lượng nhỏ chiếm tỷ lệ nhiều hơn so với nghiệm thức 3

Ở nghiệm thức 3, khối lượng cá trên 1,60 g chiếm 100%, trong khi đó ở nghiệm thức 2 chỉ đạt 2,3% và ở nghiệm thức 1 chưa có sự xuất hiện cá thể nào có nhóm khối lượng này Ngược lại khi phân tích khối lượng cá nhỏ hơn 1,40g; ở nghiệm thức 3 không có cá thể nào và ở nghiệm thức 2 chỉ chiếm khoảng 33,3% đa phần rơi vào nghiệm thức 1là 82,2% Theo Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn (2009) thì nhu cầu protein của

cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương từ 30-35N, như vậy với nghiệm thức 1 cho cá ăn 25N chưa thích hợp

Theo Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2009), nhu cầu đạm trong thức ăn của cá thay đổi theo đặc điểm dinh dưỡng của cá Trong cùng giai đoạn phát triển, nếu thức ăn không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của cá thì cá sẽ chậm lớn diễn ra sự phân hóa sinh trưởng So sánh 3 nghiệm thức cho thấy, thức ăn thích hợp cho sinh trưởng tối ưu của cá là 35N

4.1.2.5 Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) của cá rô phi đỏ

Hệ số thức ăn (FCR) là một chỉ số rất quan trọng quyết định đến hiệu quả kinh tế của việc ương nuôi cá Hệ số FCR thấp thì người nuôi giảm được chi phí thức ăn nhưng cá vẫn đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh Ngược lại hệ số FCR cao thì chi phí cho thức ăn cao từ

đó kéo theo lợi nhuận thấp (Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn, 2009)

Bảng 4.5 Hệ số tiêu tốn thức ăn của cá rô phi đỏ

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn

Các giá trị thể hiện trong cùng một cột có cùng chữ cái thì khác biệt không có ý nghĩa (p > 0,05)

Bảng 4.5 cho thấy, hệ số FCR cao nhất ở nghiệm thức cá sử dụng thức ăn có hàm lượng đạm thấp nhất 25% là 1,56 Nhưng khi cho cá ăn với thức ăn 35N thì hệ số FCR đạt thấp nhất là 1,32 Theo Võ Thị Tố Như (2011), khi cho cá ăn thức ăn có hàm lượng đạm 42% thì hệ số FCR là 1,2 Điều này cho thấy ở hàm lượng đạm 35% với hệ số FCR 1,32 là phù hợp trong thí nghiệm, nhưng có thể với hàm lượng đạm cao hơn nữa thì hệ số FCR sẽ thấp hơn Qua phân tích thống kê về hệ số FCR, nhận thấy giữa nghiệm thức 3 và hai

nghiệm thức còn lại khác biệt có ý nghĩa (p < 0,05)

Theo Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2009), nguyên lý then chốt và quan trọng nhất trong ương cá là thức ăn phải phù hợp đặc tính dinh dưỡng của cá, điều này cũng nói lên được hiệu quả của thức ăn đã được sử dụng Như vậy, với thức ăn chứa 35N sẽ thích hợp để ương cá rô phi đỏ giai đoạn từ bột lên hương

4.2 Ảnh hưởng của khẩu phần thức ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ giai đoạn từ hương lên giống

4.2.1 Các chỉ tiêu môi trường thí nghiệm

Đối với thủy sinh vật thì môi trường nước là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sống của chúng, các yếu tố môi trường có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến

cơ thể thủy sinh vật làm thay đổi hoạt động sinh lý sinh hóa của chúng Vì vậy các chỉ tiêu môi trường được theo dõi suốt quá trình thí nghiệm, kết quả một số chỉ tiêu thủy lý hóa được ghi nhận trong bảng 4.6

Bảng 4.6 các yếu tố môi trường trong thí nghiệm

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn

Nhiệt độ:

Bảng 4.6 cho thấy, nhiệt độ nước giữa các nghiệm thức có sự chênh lệch nhưng không đáng kể, nguyên nhân là do các bể ương có cùng chất liệu là thùng xốp nên ít bị biến đổi nhiệt độ Mặt khác, thí nghiệm thực hiện trên cùng thể tích nước, và được sục khí liên tục Nhiệt độ trung bình ở các nghiệm thức dao động trong khoảng từ 24,7 0Cvào buổi sáng đến 27,8 0C vào buổi chiều Kết quả này phù hợp với nhận định của Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm (2009), nhiệt độ thích hợp cho cá rô phi đỏ là từ 20-31 0C

Sự biến động pH:

Theo Nguyễn Văn Kiểm và Phạm Minh Thành (2013), khả năng thích ứng của cá con với

pH rất hạn chế, cá sẽ chết khi môi trường có pH thấp (pH < 5) và pH cao (pH > 9) Mặt

khác theo Lê Văn Cát và ctv., (2006), pH thuận lợi cho sự phát triển của cá là từ 6,5-9 Ở

thí nghiệm này, pH có sự biến động giữa các nghiệm thức nhưng rất thấp, pH đo được dao động trong khoảng từ 7,46 đến 7,84 Do đó giá trị pH này nằm trong khoảng thích hợp cho cá rô phi đỏ

4.2.2 Ảnh hưởng của khẩu phần ăn lên tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ 4.2.2.1 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ

Tỷ lệ sống là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả của quá trình ương nuôi, sự thành bại của một quy trình sản xuất Sự biến động về tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ sau 45 ngày ương được thể hiện trong bảng 4.7

19

Bảng 4.7 Tỷ lệ sống của cá rô phi đỏ

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn

Các giá trị thể hiện trong cùng một cột có cùng chữ cái thì khác biệt không có ý nghĩa (P > 0,05)

Sau 45 ngày thí nghiệm, cá được cho ăn với khẩu phần 15% so với khối lượng thân đạt tỷ

lệ sống cao nhất 93,3% kế đến là nghiệm thức cho cá ăn với khẩu phần 10% khối lượng

thân 92,2%, cuối cùng là nghiệm thức cho cá ăn với khẩu phần 20% khối lượng thân chỉ

đạt 90,0%

Qua phân tích thống kê về tỷ lệ sống của cá, nhận thấy giữa ba nghiệm thức có sự chênh

lệch nhưng khác biệt không có ý nghĩa (p > 0,05) Điều này được lý giải ở giai đoạn từ

hương lên giống cá đã khỏe mạnh và bắt mồi chủ động nên hầu như thức ăn với khẩu

phần này chưa ảnh hưởng nhiều đến tỷ lệ sống trong điều kiện chăm sóc quản lý tốt như

nhau, chất lượng thức ăn như nhau

4.2.2.2 Tăng trưởng khối lượng của cá rô phi đỏ

Sự tăng trưởng về khối lượng của cá là một chỉ tiêu quan trọng dùng để đánh giá chất

lượng cá giống và nó cũng quyết định đến hiệu quả kinh tế của người sản xuất Trong

ương nuôi cá, lượng thức ăn cung cấp cho cá đóng vai trò quan trọng đối với sự tăng

DWG (g/ngày)

SGR (%/ngày)

NT1 2,33 ± 0,07 12,4 ± 0,06 b 10,1 ± 0,10 b 0,23 ± 0,00 b 3,72 ± 0,02 b

NT2 2,33 ± 0,07 15,9 ± 0,06 c 13,5 ± 0,09 c 0,30 ± 0,00 c 4,26 ± 0,01 c

NT3 2,33 ± 0,07 12,1 ± 0,21 a 9,70 ± 0,19 a 0,22 ± 0,00 a 3,65 ± 0,04 a

Giá trị được thể hiện là giá trị trung bình và độ lệch chuẩn

Các giá trị trong cùng một cột có cùng chữ cái thì khác biệt không có ý nghĩa (P > 0,05)

Từ bảng 4.8 cho thấy, tốc độ tăng trưởng khối lượng của cá có sự chênh lệch giữa các

nghiệm thức Cụ thể là sự tăng trưởng của cá đạt cao nhất ở NT2 với giá trị là 13,5g; kế

tiếp là nghiệm thức 1 đạt 10,1g; thấp nhất là nghiệm thức 3 chỉ đạt 9,70g Qua phân tích

thống kê thì các giá trị này khác biệt có ý nghĩa (p < 0,05)

Ở nghiệm thức 1 và nghiệm thức 2 cá có giá trị tăng trưởng về khối lượng tương ứng là

10,1g và 13,5g Theo Dương Nhựt Long (2003) thì trong giai đoạn cá ương từ hương lên

giống cá có thể đạt 10-12 g/con sau khoảng 2 tháng tuổi Như vậy với kết quả ghi nhận

được của thí nghiệm hoàn toàn phù hợp

Theo Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn (2009), cá sẽ tăng trưởng chậm hoặc ngừng lại khi lượng thức ăn cung cấp thiếu trong 1 thời gian dài Ngược lại, nếu dư lượng thức ăn cũng cho hiệu quả chuyển hóa thức ăn kém Kết quả thí nghiệm cho thấy khi ương cá với khẩu phần 10% khối lượng thân, thì thức ăn chưa đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của cá Tuy nhiên, khi hàm lượng đạm tăng vượt quá nhu cầu là đến 20% so với khối lượng thân, khi đó cá sẽ thụ động trong việc bắt mồi điều này làm cho độ tiêu hóa thấp, dẫn đến tốc độ tăng trưởng của cá bị chậm lại

4.2.2.3 Tăng trưởng chiều dài của cá rô phi đỏ

Sự tăng trưởng về chiều dài là một trong những chỉ tiêu quan trọng dùng để đánh giá sự phát triển của cá và nó cũng góp phần quyết định đến hiệu quả kinh tế của người sản xuất trong khâu ương cá từ hương lên giống

Bảng 4.9 Tăng trưởng về chiều dài của cá rô phi đỏ

NT

Ld (cm)

Lc (cm)

LG (cm)

DLG (cm/ngày)

NT1 5,08 ± 0,210 9,04 ± 0,13 b 3,96 ± 0,13 b 0,09 ± 0,00 b

NT2 5,08 ± 0,210 9,62 ± 0,10 c 4,54 ± 0,10 c 0,10 ± 0,00 c

NT3 5,08 ± 0,210 8,55 ± 0,17 a 3,47 ± 0,17 a 0,08 ± 0,00 a

Giá trị được thể hiện là giá trị trung bình và độ lệch chuẩn

Các giá trị trong cùng một cột có cùng chữ cái thì khác biệt không có ý nghĩa (p > 0,05)

Bảng 4.9 cho thấy, cá ương ở nghiệm thức 2 có chiều dài trung bình cao nhất 9,62 cm; kế đến là nghiệm thức 1 đạt 9,04 cm và thấp nhất rơi vào nghiệm thức 3, chỉ đạt 8,55 cm

Từ kết quả ghi nhận được cho thấy khẩu phần thức ăn ảnh hưởng rất lớn đến tăng trưởng của cá cả về khối lượng lẫn về chiều dài Khi ương cá rô phi đỏ với thức ăn 35N thì khẩu phần thức ăn cung cấp là 15% cá sẽ phát triển tốt hơn so với khẩu phần 10% và 20% so với khối lượng thân

Theo Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn (2009), mức độ cho ăn có ảnh hưởng đến tiêu tốn năng lượng của động vật thủy sản Mức độ cho ăn quá thấp hoặc quá cao đều ảnh hưởng không tốt đến sự tăng trưởng của cá Ở nghiệm thức 1, cho cá ăn với khẩu phần 10% khối lượng thân, chính vì thức ăn cung cấp thiếu nên chưa đáp ứng được nhu cầu năng lượng cho sinh trưởng của cá, dẫn đến những cá thể không bắt được thức ăn trong thời gian dài sẽ tăng trưởng chậm lại

Khi tăng khẩu phần ăn cho cá trong giới hạn cho phép, cá sẽ dự trữ được năng lượng nhiều hơn (Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn, 2009), Ở nghiệm thức 2, cho cá

ăn với khẩu phần bằng 15% so với khối lượng thân, thức ăn đã đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng của cá, nghĩa là sinh trưởng của cá sẽ tăng Tuy nhiên khi lượng thức ăn cung cấp 20% so với khối lượng thân thì cá sẽ thụ động trong việc bắt mồi, điều này cũng gây ảnh

hưởng không tốt đến sự phát triển của cá

21

4.2.2.4 Tỷ lệ phân hóa tăng trưởng theo khối lượng của cá rô phi đỏ

Mức độ phân hóa sinh trưởng khối lượng của cá ở thí nghiệm ương cá rô phi đỏ với khẩu phần ăn khác nhau giai đoạn từ hương lên giống được trình bày trong hình 4.3

Hình 4.3 Biểu đồ thể hiện mức độ phân hóa theo khối lượng của cá ở TN2

Sau khi kết thúc thí nghiệm, tỷ lệ phân hóa của cá được chia thành 3 nhóm khối lượng như sau: nhóm cá bé có khối lượng nhỏ hơn 12,0g; nhóm cá trung bình từ 12,0-12,4g và nhóm cá lớn trên 12,4g

Khi phân tích nhóm cá lớn trên 12,4g, ở nghiệm thức 2 chiếm 100%; nghiệm thức 1 chiếm 46,7%, trong khi đó nghiệm thức 3 chỉ đạt 17,8% Ngược lại, khi phân tích nhóm

cá bé thì nhận thấy ở nghiệm thức 2 không có cá thể nào dưới 12,0g mà đa số rơi vào nghiệm thức 3 chiếm 40,0% và nghiệm thức 1 chỉ chiếm 20% Điều này được lý giải là với nghiệm thức 1 và 3 thì khẩu phần thức ăn cung cấp cho cá chưa được phù hợp so với nhận định của Melard and Philipart (1981), khẩu phần thức ăn thích hợp cho cá rô phi đỏ giai đoạn từ hương lên giống (5-20g) là khoảng 15% so với khối lượng thân

NT1: Khẩu phần 10% khối lượng thân/ngày 1,48 ± 0,010 b

NT2: Khẩu phần 15% khối lượng thân/ngày 1,33 ± 0,010 a

NT3: Khẩu phần 20% khối lượng thân/ngày 1,61 ± 0,010 c

Giá trị thể hiện là số trung bình và độ lệch chuẩn

Các giá trị thể hiện trong cùng một cột có cùng chữ cái thì khác biệt không có ý nghĩa (p>0,05)

Bảng 4.10 cho thấy, hệ số FCR của cá ở các nghiệm thức khác biệt có ý nghĩa thống kê ở

mức p < 0,05 Nghiệm thức sử dụng thức ăn với khẩu phần 20% khối lượng thân cho kết

quả hệ số FCR cao nhất là 1,61 vì thức ăn cung cấp vào quá nhiều so với nhu cầu của cá Tuy nhiên ở nghiệm thức 1 đã cung cấp lượng thức ăn bằng 10% khối lượng thân chưa đáp ứng được nhu cầu của cá dẫn đến hệ số FCR là 1,48, Theo Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn (2009), khi cho cá ăn với khẩu phần giới hạn (tính theo khối lượng thân) sẽ dẫn đến hệ số chuyển hóa thức ăn cao và ngược lại

Như vậy ở nghiệm thức cho cá ăn khẩu phần 15% khối lượng thân với thức ăn 35N cho

hệ số FCR thấp nhất là 1,33

23

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

5.1 Kết luận

Các yếu tố môi trường trong thí nghiệm:

Kết thúc thí nghiệm chỉ tiêu nhiệt độ, pH tương ứng là 26-29 0C; 7-7,6 (TN1) và 24-30

Thí nghiệm 2: Ở NT cho cá ăn với khẩu phần 15% so với khối lượng thân cá ít bị phân

hóa sinh trưởng, đồng thời cho các giá trị về tỷ lệ sống, tăng trưởng khối lượng, tăng trưởng chiều dài nhanh nhất lần lượt là: 93%; 13,5g; 4,54 cm, ở nghiệm thức cho cá ăn với khẩu phần 20% so với khối lượng thân, các giá trị tương ứng chỉ đạt 90%; 9,70g;

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Boyd et al., 2002 Water quality in ponds for aquaculture Aubrn University

Chanratchakool, P., J F Tumbull, S Funge and C Limsunan, 1995 Health managemant

in aquatic Animal Healthy Rescarch insticuts, bangkok

Đoàn Khắc Độ, 2008 Nuôi cá rô phi đạt chất lượng cao Nhà xuất bản Đà Nẵng

Dương Nhựt Long, 2003 Giáo trình kỹ thuật nuôi thủy sản nước ngọt Khoa Thủy Trường Đại học Cần Thơ

sản-FAO, 2001 Inlannd Water Resources and Aquaculture service, Fishery Resouces Division Review of the state of world aquaculture FAO Fisheries Circular No 886, Rev l Rome, Italy

Alberto J P Nunes, Ph D.,(2010) Glolal Aquaculture Alliance

FAO, 2004 State of world Fisheries and Aquaculture 2004, FAO, Rome, Italy

FishStat., 2008 Effects of stocking density and feeding levels on growth and fees efficiency of Nile Tilapia fry Aquaculture Research, Volum 33, Issue 8: page 621-626 Guerrero R D III., 2002 Tilapia cultrure in Southeast Asia Pages 97-103 In Subasinghe, S and S Tarlochan (eds) Tilapia: production, marketing and technological developments Procedings of the Tilapia 2001 International Technical and Trade conference on Tilapia, 28-30 May 2001, Kuala Lumpur, Malaysia

Hồ Thị Thanh Trúc, 2011 Thử nghiệm ương cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương với các mật độ và độ mặn khác nhau Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành nuôi trồng thủy sản Khoa Sinh học ứng dụng-Trường Đại học Tây Đô

Kinh tế nông thôn Việt Nam, 2014 Đẩy mạnh sản xuất cá rô phi xuất khẩu

Lê Thanh Hùng, 2008 Thức ăn và dinh dưỡng thủy sản Khoa thủy sản-Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh Nhà xuất bản Nông nghiệp

Lê Văn Cát, Đỗ Thị Hồng Nhung, Ngô Ngọc Cát, 2006 Nước nuôi thủy sản chất lượng

và giải pháp cải thiện chất lượng Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật

Lê Văn Thắng, 1999 Nghiên cứu chuyển giới tính cá rô phi O.niloticus bằng phương

pháp ngâm hoocmon 17 alpha methyltestosterone Luận văn cao học Trường Đại học Thủy sản Nha Trang

Mai Chi, 2002 Tìm hiểu nguồn gốc rô phi đỏ Báo Khoa học phổ thông số 638: 43-46 Nguyễn Như Trí và Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, 2009 Xác định tần số và tỷ lệ cho ăn thích hợp trên cá rô phi vằn Khoa Thủy sản-Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

Nguyễn Văn Hữu và Ngô Quang Luận, 2005 Điều chế kháng huyết thanh thỏ và khảo sát

đáp ứng miễn dịch của cá rô phi đỏ đối với vi khuẩn Streptococcus sp Khóa luận tốt

nghiệp ngành Công Nghệ Sinh Học Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

Phạm Anh Tuấn, 2007 Nuôi cá rô phi xuất khẩu Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản Phạm Minh Thành và Nguyễn Văn Kiểm, 2009 Cơ sở khoa học và kỹ thuật sản xuất cá giống Nhà xuất bản Nông nghiệp

Nguyễn Văn Kiểm và Phạm Minh Thành, 2013 Kỹ thuật sản xuất giống cá nước ngọt Khoa Sinh học ứng dụng-Trường Đại học Tây Đô

Phạm Văn Trang và Nguyễn Trung Thành, 2005 Kỹ thuật nuôi cá rô phi vằn Nhà xuất bản Nông nghiệp

Phan Thanh Liêm, Hiện trạng và biện pháp cải thiện chất lượng đàn cá rô phi Tạp chí Khoa Thủy sản, Đại học Cần Thơ Ngày đăng 26/11/2014

Philippart, I C, J C Melard, (1981) Ecology and Distribution Tilapia The biology and culture of Tilapia, ICLARM Conferen Proceedings, 7 (eds R V Pullin, R H Lwe-McConnell), Internation Centre for Living aquatic Resources management, Manila, Philippines, pp 15-60

Quyết định 332/QĐ-TTg ngày 03/3/2011 Phê duyệt đề án phát triển nuôi trồng thủy sản đến năm 2020 Thủ tướng chính phủ ban hành

Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế, 2014 Hội nghị đánh giá

mô hình nuôi thâm canh cá điêu hồng bằng lồng

Tổng cục thủy sản Việt Nam, 2014 Sản xuất và tiêu thụ cá rô phi

Trần Thị Thanh Hiền và Nguyễn Anh Tuấn, 2009 Dinh dưỡng và thức ăn thủy sản Nhà xuất bản Nông nghiệp

Trương Quốc Phú và Nguyễn Lê Hoàng Yến, 2006 Quản lý chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản Khoa thủy sản-Trường Đại học Cần Thơ

Trương Thủ Khoa và Trần Thị Thu Hương, 1993 Định loại cá nước ngọt ở Đồng Bằng Sông Cửu Long Khoa Thủy sản-Trường Đại học Cần Thơ

Võ Thị Tố Như, 2011 Thử nghiệm ương cá rô phi đỏ giai đoạn bột lên hương với mật độ

và thức ăn khác nhau Khóa luận tốt nghiệp đại học nuôi trồng thủy sản Khoa Sinh học ứng dụng-Trường Đại học Tây Đô

Võ Văn Tuấn, 2005 Hiện trạng và tình hình bệnh vi khuẩn trên cá rô phi đỏ nuôi lồng bè tại tỉnh Đồng Nai Khóa luận tốt nghiệp kỹ sư Thủy sản-Trường Đại học Nông lâm Thành Phố Hồ Chí Minh

Vụ nuôi trồng thủy sản, 2014 Phát triển nuôi cá rô phi theo hướng xuất khẩu

Yang Y and Fitzsimmons K., 2005 Tilapia-Shrimp polycuture in ThaiLan Proccedings

of International symposium on Tilapia in aquaculture, Vlo 2: Pages: 777-790