Nghiên cứu kỹ thuật gieo ươm cây chùm ngây từ hạt tại vườn ươm trường đại học nông lâm thái nguyên

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mức độ bón phân đến sinh trưởng Hvn cây chùm ngây .... Nên được người dân trồng để làm thực phẩm, và nó cũng là một cây thuốc chữa bệnh vì trong thân, cà

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -  -

LINH VĂN KHẢI

NGHIÊN CỨU KĨ THUẬT ƯƠM GIỐNG CÂY CHÙM NGÂY (MORINGA OLEIFERA L.) TỪ HẠT TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2011 - 2015

Thái Nguyên, năm 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -  -

LINH VĂN KHẢI

NGHIÊN CỨU KĨ THUẬT ƯƠM GIỐNG CÂY CHÙM NGÂY (MORINGA OLEIFERA L.) TỪ HẠT TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp

Khóa học : 2011 - 2015 Giáo viên hướng dẫn : GS.TS Đặng Kim Vui

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

-Thầy hướng dẫn GS Đặng Kim Vui đã tận tình hướng dẫn chi tiết, và giúp đỡ tôi hoàn thành báo cáo này

-Tập thể các thầy, cô giáo đã tận tình giúp đỡ những kiến thức quý báu

và truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức để bản thân tôi có thể áp dụng vào thực

tế trong quá trình thực tập tốt nghiệp

-Các bạn bè trong tập thể lớp K43-LN đã hộ trợ trong việc chăm bón

và xây dựng một số hình ảnh công việc mà tôi chưa tự làm được

-Ban quản lý vườn ươm trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, cô TH.S Hà Thị Bình đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, và giúp đỡ tôi về tài liệu liên quan suốt thời gian tôi làm đề tài

-Các anh chị tại vườn ươm Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

đã giúp đỡ tôi trong quá trình bảo vệ và chăm sóc cây con

-Trong suốt thời gian tôi làm đề tài và viết báo cáo tốt nghiệp tôi luôn nhận được sự hỗ trợ nhiệt tình từ phía cộng đồng dân cư tại Xã Quyết Thắng cùng toàn thể các bạn sinh viên của trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

-Thực tập tốt nghiệp là dịp để củng cố kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học cho sinh viên trước khi ra trường

-Được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp, Trường Đại

Học Nông Lâm Thái Nguyên tôi đã tiến hành đợt tốt nghiệp với đề tài:

“Nghiên cứu kỹ thuật gieo ươm cây Chùm ngây (Moringa oleifera L.) Từ hạt tại vườn ươm trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên”

-Trong quá trình thực tập bằng niềm say mê, nhiệt tình, và sự cố gắng của bản thân cùng với sự giúp đỡ của Thầy giáo GS Đặng Kim Vui, các thầy

cô trong khoa Lâm Nghiệp và các cán bộ vườn ươm đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo để tôi hoàn thành đề tài này

-Nhân dịp này cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc tới tất cả sự giúp đỡ đó

-Do thời gian và trình độ còn có hạn, nên tôi chắc chắn đề tài này sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và toàn thể các bạn đồng nghiệp để bản đề tài này hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Thái nguyên, Ngày tháng năm 2015

Sinh viên

Linh Văn Khải

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất 20

Bảng 2.2: Một số yếu tố khí hậu từ tháng 1 đến tháng 4 của

tỉnh Thái Nguyên 21

Bảng 3.1 Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm 25

Bảng 3.2: Theo dõi số hạt nảy mầm 25

Bảng 3.3 Điều tra tỷ lệ hình thành cây 26

Bảng 3.4 Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tích phương sai 1 nhân tố 28

Bảng 3.5: Bảng phân tích phương sai 1 nhân tố ANOVA 31

Bảng 4.1.1: Theo dõi số hạt nảy mầm 33

Bảng 4.1.2.Điều tra tỷ lệ hình thành cây 35

Bảng 4.2.1 Mẫu bảng theo dõi tình hình sinh trưởng cây chùm ngây: 36

Bảng 4.2.2 Kết quả theo dõi sinh trưởng Hvn cây chùm ngây ở các công thức thí nghiệm 36

Bảng 4.2.3.Bảng tổng hợp kết quả sinh trưởng Hvn TB ở các CTTN ở 3 lần đo 37

Bảng 4.2.4: Phân tích phương sai ANOVA 39

Bảng 4.2.5: Bảng sai dị từng cặp Hvn 39

Bảng 4.3.1: Động thái lá cây chùm ngây trong trong thí nghiệm 44

Bảng 4.3.2: Tổng hợp kết quả trung bình số trong các lần đo 45

Bảng 4.3.3: ANOVA 45

Bảng 4.4.1: Tổng hợp kết quả sinh trưởng TB chỉ số D00 các lần đo 48

Bảng 4.4.2: Tổng hợp kết quả TB Hvn, số lá ,D00 50

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1 Biểu đồ tình hình sinh trưởng Hvn của cây chùm ngây ở

25 ngày tuổi 40

Hình 4.2 Biểu đồ tình hình sinh trưởng Hvn của cây ở 55 ngày tuổi 41

Hình 4.3 Biểu đồ tình hình sinh trưởng Hvn của cây ở 75 ngày tuổi 42

Hình 4.4 Biểu đồ chiều cao Hvn trung bình của 4 công thức ở 3 lần đo 43

Hình 4.5 Biểu đồ chiều cao vút ngọn trung bình của 3 lần đo 47 Trình kiểm tra chính tả không gắn cờ những từ sai chính tả trong Word

2010

DANH MỤC VIẾT TẮT

Hvn : Chiều cao vút ngọn

CTTN : Công thức thí nghiệm

STT : Số thứ tự: Là chiều cao vút ngọn trung bình

vn : Là chiều cao vút ngọn trung bình

Hi : Là giá trị chiều cao vút ngọn của một cây thứ i

N : Là dung lượng mẫu điều tra

I : Là thứ tự cây thứ i

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 9

1.2 Mục đích nghiên cứu 10

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 10

1.4 Ý nghĩa đề tài 11

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 12

2.1 Cơ sở khoa học 12

2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước 15

2.2.1 Trên thế giới 15

2.3.Tổng quan khu vực nghiên cứu 19

2.5 Tổng quan về đối tượng nghiên cứu 21

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VẦ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 23

3.1 Đối tượng phạm vi nghiên cứu 23

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 23

3.3 Nội dung nghiên cứu 23

3.4.Phương pháp nghiên cứu 23

3.4.1 Phương pháp ngoại nghiệp 24

3.4.2 Phương pháp nội nghiệp 25

PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 32

4.1 Kết quả xử lý, kích hạt chùm ngây 32

4.2 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mức độ bón phân đến sinh trưởng Hvn cây chùm ngây 36

4.3 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mức độ bón phân đến số lá của cây chùm ngây 44

4.4 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mức độ bón phân đến đường kính cổ rễ 49

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 50

5.1 Kết luận 50

5.2 Kiến nghị 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay trữ lượng rừng tự nhiên ở trên thế giới và Việt Nam đang suy giảm nhanh chóng phần lớn do con người chúng ta khai thác để phục vụ các nhu cầu về gỗ và lâm sản, hoặc do các thiên tai gây ra Ở những nơi rừng bị mất đi đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng xấu tới môi trường như: xói mòn, rủa trôi, cạn kiệt nguồn nước, hủy hại môi trường sống của sinh vật, giảm sự đa dạng sinh học, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu… Nhận thức được được những hậu quả do mất rừng gây ra, hiện nay chính phủ các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam đang cùng nhau hợp tác để trồng

và phục hồi lại các diện tích rừng đã mất

Trong những năm trở lại đây nhiều diện tích rừng ở nước ta đã được nhà nước đầu tư trồng lại, và rừng trồng cũng mang lại nhiều lợi ích rất lao cho đất nước như: cải thiện môi trường, nâng cao độ che phủ, nâng cao khả năng phòng hộ, và nhiều lợi ích kinh tế khác

Hiện nay với nền kinh tế thị trường thì người ta quan tâm tới lợi ích kinh tế nhiều hơn Do vậy nhiều loài cây, nhiều cánh rừng được trồng vì lợi ích kinh tế, cho nên nhiều loại cây lâm nghiệp có thể khai thác được gỗ và có khả năng cung cấp các lâm sản ngoài gỗ thì được chú trong hơn

Nước ta nằm trong khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm rất thuận lợi cho nhiều loại cây lâm nghiệp Với điều kiện như vậy nước ta có khả năng trồng

và phát triển được nhiều loài cây

Hiện nay trên thị trường thì cây Chùm ngây đang là một loại cây đầy triển vọng cho bà con nhân dân

Cây Chùm ngây, tên khoa học là: Moringa oleifera L thuộc họ Chùm ngây (Moringaceae)

Đây là cây thân gỗ mềm, cây có chiều cao từ 5-10m, nhiều cành nhánh, vỏ màu mốc xám, lá ba lần kép, màu xanh mốc, không có lông lá phụ hơi tròn, lá bẹ bao lấy chồi

Chùm ngây là loài cây đa tác dụng, lá Chùm ngây rất giàu dinh dưỡng nhất là chất đạm, chất sắt, có chứa nhiều vitamin các loại Nên được người dân trồng để làm thực phẩm, và nó cũng là một cây thuốc chữa bệnh vì trong thân, cành, vỏ, rễ chùm ngây đều có chứa moringinin trị các bệnh kháng sinh, kích thích tiêu hóa, kiết lỵ, phù nề, thấp khớp, huyết áp…

Cây này phân bố phổ biến rất nhiều ở cả Châu Á và Châu Phi Cây ưa sáng mọc nhanh, giai đoạn đầu ưa bóng nên có thể trồng xen, khi cây lớn điều chình ánh sáng, phân cành cao, vỏ màu hơi xanh khi còn non, màu trắng mốc khi cây đã già, tái sinh chồi mạnh với những nơi độ ẩm cao, đất xốp, tầng mùn dày, tái sinh hạt yếu Cây chịu hạn tốt, chịu được những nơi đất xấu cằn cỗi

Với đặc tính sinh thái và phân bố rộng như vậy thì Việt Nam cũng có thể nhân giống và gây trồng loài cây này để phục vụ nhu cầu người dân

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi với địa hình nhiều đồi thấp nên cũng phù hợp với cây Chùm ngây Nhưng đây là loài cây này hiện nay vẫn chưa được gây trồng nhiều tại nước ta, cho nên việc chú trọng gây giống đang rất chú trọng phát triển Xuất phát từ thực tế trên tối tiến hành thực hiện đề tài:

“Nghiên cứu kỹ thuật ươm giống cây chùm ngây (moringa oleifera l) từ hạt tại vườn ươm trường đại học nông lâm thái nguyên”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu kỹ thuật sản xuất giống cây Chùm ngây

- Xác định công thức bón phân có ảnh hưởng tốt đến sinh trưởng cây chùm ngây trong giai đoạn vườn ươm

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Lựa chọn được phương pháp xử lý kích thích hạt chùm ngây nảy mầm nhanh và đều nhất

+ Nắm vững được các kỹ thuật gieo ươm bao gồm:

-Kỹ thuật đóng bầu

-Kỹ thuật làm luống

-Kỹ thuật xử lý hạt giống

-Công tác chăm sóc vườn ươm

+ Biết được tỷ lệ nảy mầm của lô hạt đem kiểm nghiệm

+ Biết được thế nảy mầm của lô hạt đem kiểm nghiệm

+ Biết được tình hình sinh trưởng của cây

Ý nghĩa trong đời sống sản xuất

- Đề tài thực hiện giúp chúng ta đi sâu vào công tác tạo giống cây Chùm ngây nhằm cung cấp giống cho nhân dân hiện nay được nhanh chóng hơn và hiệu quả hơn

- Rút ngắn thời gian sản xuất cây giống, hạ giá thành cây giống

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học

Nhân giống bằng hạt là phương pháp nhân giống đem hiệu quả cao và

áp dụng phổ biến trong suốt thời gian qua

Trong gieo ươm, việc xử lý hạt giống là một khâu quan trọng, tùy thuộc vào đặc điểm sinh lý, cấu tạo vỏ hạt của hạt giống khác nhau thì việc xử

lý hạt cũng khác nhau, căn cứ vào độ dày của vỏ hạt và hàm lượng tinh dầu trong hạt để lựa chọn phương pháp xử lý thích hợp Xử lý kích thích hạt giống

là tác động đồng loạt lên lượng hạt giống cần gieo nhằm diệt nấm và các mầm bệnh hại, đồng thời kích thích hạt giống nảy mầm nhanh và đều Hiện nay có nhiều phương pháp xử lý kích thích hạt giống như: Phương pháp vật lý, phương pháp hóa học, phương pháp cơ giới,… Nhưng hiện nay phương pháp vật lý (dùng nước có nhiệt độ để kích thích hạt nảy mầm) thường được sử dụng phổ biến hơn Phương pháp này đơn giản dễ làm mà lại còn an toàn, áp dụng cho nhiều loại hạt

Quá trình nảy mầm của hạt chia làm 3 giai đoạn gối nhau:

+ Giai đoạn vật lý: Hạt hút nước và trương lên làm cho vỏ hạt nứt ra, dấu hiệu đầu tiên của quá trình nảy mầm

+ Giai đoạn sinh hóa: Dưới tác động của nhiệt độ và ẩm độ hoạt tính men, quá trình hô hấp và đồng hóa trong hạt tăng lên, các chất dinh dưỡng dự trữ được sử dụng và chuyển đến

đoạn sinh lý: Sự phân vùng sinh trưởng

+ Giai đoạn chia và lớn lên của các tế bào làm cho rễ mầm và chồi đâm

ra ngoài hạt thành cây mầm

Kích thích được hạt nảy mầm tốt không có nghĩa là cây con sẽ tốt mà cần nuôi dưỡng cây trong môi trường tốt Với cây con nuôi trong bầu cần phải được chăm sóc và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng thì cây con mới sinh trưởng

tốt đảm bảo yêu cầu về mặt số lượng cũng như chất lượng đáp ứng nhu cầu cây giống

Thành phần các chất có ảnh hưởng đến cây [ ]

+ Đạm (N) là một nguyên tố quan trọng bật nhất trong các nguyên tố cấu tạo nên sự sống Đạm có trong thành phần tất cả các protein đơn giản và phức tạp, mà nó là thành phần chính của màng tế bào thực vật, tham gia vào thành phần của axit Nucleic (tức ADN và ARN), có vai trò cực kỳ quan trọng trong trao đổi vật chất của các cơ quan thực vật Đạm còn có trong thành phần của diệp lục tố, mà thiếu nó cây xanh không có khả năng quang hợp, có trong các hợp chất Alcaloid, các phecmen và trong nhiều vật chất quan trong khác của tế bào thực vật

Biểu hiện thiếu đạm (N) cây sinh trưởng còi cọc, lá toàn thân biến vàng Thiếu đạm có nghĩa là thiếu vật chất cơ bản để hình thành tế bào nên khả năng sinh trưởng bị đình trệ, hàng loạt các quá trình sinh lý - sinh hóa trong cây cũng bị ngưng trệ, diệp lục ít được hình thành nên làm lá chuyển vàng cây yếu sinh trưởng chậm

Tuy nhiên nếu bón thừa đạm cũng không tốt Thừa đạm sẽ làm cho cây không chuyển hóa hết được sang dạng hữu cơ, làm tích lũy nhiều dạng đạm

vô cơ gây độc cho cây Thừa đạm sẽ làm cho cây sinh trưởng thái quá, gây vóng Các hợp chất các bon phải huy động nhiều cho việc giải độc đạm nên không hình thành được các chất “xơ” vì vậy làm cây yếu, các quá trình hình thành hoa quả bị đình trệ làm giảm hoặc không cho thu hoạch v.v

+ Lân (P) cũng quan trọng không kém so với đạm Thiếu lân không một tế bào sống nào có thể tồn tại Nucleoproteid là vật chất di truyền tối quan trọng trong nhân tế bào không thể thiếu thành phần Phospho (lân) Nucleoproteid là hợp chất của protein và axit nucleic, mà axit nucleic có chứa Phospho Axit nucleic là một hợp chất cao phân tử có tính chất như một chất keo AND và ARN là 2 dạng tồn tại của axit nucleic Cấu trúc của 2 chất này

cực kỳ phức tạp và đóng vai trò “sao chép lại các đặc điểm sinh học” cho đời sau Trong thành phần của axit nucleic Phospho chiếm khoảng 20% (Quy về

P2O5) và axit nucleic tồn tại trong mọi tế bào và trong tất cả các mô và bộ phận của cây Phospho còn có trong thành phần của rất nhiều vật chất khác của cây như phitin, lexitin, saccarophosphat v.v các chất này đều có vai trò quan trọng trong thực vật nói chung, trong đó có cây cà phê, Cây ăn quả, cây

ca cao, cao su và tất cả các loại cây trông khác

Biểu hiện thiếu lân (phospho) là những lá già có những mảng mầu huyết dụ (tía) Cây thiếu lân thì quá trình tổng hợp protein bị ngưng trệ và sự tích lũy đường saccaro xảy ra đồng thời Cây thiếu lân lá bị nhỏ lại và bản lá

bị hẹp và có xu hướng dựng đứng Khi lá chưa biến sang mầu tía thì mầu lá bị tối lại so với cây có đủ lân Thiếu lân cây sinh trưởng chậm lại và quá trình chín cũng bị kéo dài Tuy nhiên thừa lân lại làm cho cây sử dụng lân tồi hơn,

vì trong trường hợp này rất nhiều lân nằm ở dạng vô cơ, nhất là ở các bộ phận sinh trưởng Thừa lân làm cho cây chín quá sớm, không kịp tích lũy được một

vụ mùa năng suất cao

+ Kali (K) Là một nguyên tố rất linh động và tồn tại trong cây dưới dạng ion Đặc biệt kali không có trong thành phần các chất hữu cơ trong cây Kali tồn tại chủ yếu ở huyết tương tế bào và không bào và hoàn toàn không có mặt trong nhân tế bào Hầu hết kali trong tế bào thực vật (80%) tồn tại trong dịch tế bào, chỉ khoảng 20% là tồn tại ở dạng hấp phụ trao đổi với thể keo trong huyết tương và không bào Mặc dù không trực tiếp tham gia vào cấu trúc vật chất cấu tạo nên tế bào nhưng kali lại có vai trò quan trọng trong việc

ổn định các cấu trúc này và hỗ trợ cho việc hình thành các cấu trúc giầu năng lượng như ATP trong quá trình quang hợp và phosphoril hóa Kali ảnh hưởng trước tiên đến việc tăng cường hydrat hóa các cấu trúc keo của huyết tương, nâng cao khả năng phân tán của chúng mà nhờ đó giúp cây giữ nước tốt, tăng khả năng chống hạn Kali giúp cây tăng cường tích lũy tinh bột trong củ khoai

tây và đường saccaro trong cây củ cải đường và đường đơn trong rất nhiều loại cây rau quả khác nhau Kali tăng cường tính chống rét và sự chống chịu qua mùa đông của cây nhờ nó làm tăng lực thẩm thấu của dịch tế bào Kali cũng giúp cây tăng cường khả năng kháng các bệnh nấm và vi khuẩn Kali giúp cây tăng cường khả năng tổng hợp các hợp chất hydrat các bon cao phân

tử như cellulo, hemicellulo, các hợp chất peptit v.v nhờ đó làm cho các loại cây hòa thảo cứng cáp, chống đổ tốt Kali giúp cho cây tăng cường tổng hợp

và tích lũy hàng loạt các vitamin, có vai trò quan trọng trong đời sống thực vật Thiếu kali gây ảnh hưởng xấu đến sự trao đổi chất trong cây Thiếu vắng kali sẽ làm suy yếu hoạt động của hàng loạt các men, làm phá hủy quá trình trao đổi các hợp chất cacbon và protein trong cây, làm tăng chi phí đường cho quá trình hô hấp, gây lép hạt, làm giảm tỷ lệ nảy mầm và sức sống hạt giống dẫn đến ảnh hưởng xấu đến số lượng và chất lượng mùa màng

Biểu hiện thiếu kali có thể thấy là: Các lá già trở nên vàng sớm và bắt đầu từ bìa lá sau đó bìa lá và đầu lá có thể trở nên đốm vàng hoặc bạc, bìa lá chết và bị hủy hoại và lá có biểu hiện như bị rách Thiếu kali làm chậm lại hàng loạt các quá trình hóa sinh, làm xấu đi hầu như tất cả các mặt của quá trình trao đổi chất Thiếu kali sẽ làm chậm quá trình trình phân bào, sự tăng trưởng và sự dài ra của tế bào Thiếu kali còn làm giảm năng suất quang hợp

và trực tiếp dẫn đến giảm sản lượng mùa màng Ngược lại, sự dư thừa kali cũng không tốt cho cây Dư thừa ở mức thấp gây đối kháng ion, làm cây không hút được đầy đủ các chất dinh dưỡng khác như magie, natri v.v , Dư thừa ở mức cao có thể làm tăng áp suất thẩm thấu của môi trường đất, ngăn cản sự hút nước và dinh dưỡng nói chung, ảnh hưởng xấu đến năng suất mùa màng

2.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước

2.2.1 Trên thế giới

Tìm hiểu và nghiên cứu về các loài cây rừng là một quá trình lâu dài và phức tạp Tuy vậy vấn đề này cũng đã thu hút được sự chú ý của rất nhiều nhà

lâm học Khi nghiên cứu về cây rừng người ta thường tập chung nghiên cứu

về những loài cây có giá trị kinh tế, giá trị sinh thái…

Mở đầu là nhà thực vật học Hà lan-Van helmont 1629 ông đã trồng cây liễu nặng 2.25 kg vào thùng chứa 80kg đất, một năm sau cây liễu nặng 66kg trong khi đất chỉ giảm đi 66g Ông đã kết luận rằng: Cây chỉ cần nước để sống Vào cuối thế kỉ XVIII đầu thế Kỉ XIX thuyết mùn do thaer (1873) đề xuất cho từng cây hấp thụ mùn để sống Đầu thế kỉ XIX nhà hóa học người đức Liibig (1840) đã xây dựng thuyết chất khoáng Ông cho rằng độ màu mỡ của đất là do hàm lượng chất khoáng ở trong đất Ông nhấn mạnh rằng việc bón phân hóa học cho cây sẽ làm tăng năng suất cây Năm 1963 kinur và chiber khẳng định việc bón phân vào đất cho tầng thời kì khác nhau là khác nhau Cùng năm đó Turbittki đã đưa ra quan điểm “các biện pháp bón phân sẽ được hoàn thiện một cách đúng đắn theo sự hiểu biết sâu sắc về nhu cầu dinh dưỡng của từng loại cây, phân bón và đất

Vào năm 1964 ông Priantnikov đưa ra quan điểm phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây sinh trưởng và phát triển tốt Đối với từng loại cây, từng loại phân bón, từng tuổi cây cần có những nghiên cứu cụ thể để tránh lãng phí phân bón không cần thiết Việc bón phân thiếu hoặc thừa đều làm cho cây chất lượng kém đi và sinh trưởng chậm lại

Theo Thomas (1985) [48] chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện

rõ qua màu sắc lá Phân tích thành phần hóa học của mô cũng là cách duy nhất để đo lượng mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Trong những năm trở lại đây nhiều nước trên thế giới như nước Anh, nước Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc… đã sử dụng nhiều loại chế phẩm phân bón

để bón cho cây làm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm mà không gây ô nhiễm môi trường như : antonik, yougen (Nhật Bản) cheer, organic của

Thái Lan, hoăc blomm blus, solu spray, spray-Ngrow của Mỹ nhiều chế phẩm đã được thử nghiệm và cho phép sử dụng trong các lĩnh vực nông lâm nghiệp

Nghiên cứu về tính đa tác dụng của chùm ngây:

Nghiên cứu rộng rãi nhất về giá trị của Moringa oleifera được thực hiện tại ĐH Nông Nghiệp Falsalabad, Pakistan: Moringa oleifera Lam (Moringaceae) là một cây có giá trị kinh tế cao, cây phân bố tại nhiều quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới Cây vừa là một nguồn dược liệu và là một nguồn thực phẩm rất tốt Các bộ phận của cây chứa nhiều khoáng chất quan trọng và là một nguồn cung cấp chất đạm, vitamins, beta-carotene, acid amin

và nhiều hợp chất phenolics…

Nghiên cứu về khả năng làm thuốc kích thích sinh trưởng thực vật David L Martin (2000) khi nghiên cứu sử dụng tinh dầu chiết xuất từ lá cây chùm ngây làm chất kích thích sinh trưởng thực vật đã cho kết quả khả quan: chất kích thích sinh trưởng từ cây chùm ngây có thể làm tăng sản lượng từ 25-30% với các cây nông nghiệp ngắn ngày sau khi phun như hành, đậu tương,

Khả năng sử dụng chùm ngây làm lắng lọc nước nhiễm bẩn

Công ty BIOMASA đã thành công trong việc xây dựng hệ thống xử lí nước

có sử dụng các chất chiết suất từ hạt cây Chùm ngây tại Nicargua, chất polyelectrolyte có khả năng điện phân đã làm kết tủa các chất phù du trong nước làm trong nước sạch 100kg hạt Chùm ngây có thể chiết suất ra 1kg tinh chất polyelectrolyte

Về ứng dụng công nghiệp

Gỗ cây Chùm ngây rất nhẹ, có thể dùng làm củi nhưng năng lượng không cao

Nó được xem là nguồn nhiên liệu tiềm năng cho kĩ nghệ giấy với chất lượng bột giấy được so sánh ngang với cây dương (Poputus sp) Vỏ cây thường làm thảm chùi chân hay bện làm dây thừng ở châu Phi, ngoài ra tại Jamaica và Senegal, người ta còn sử dụng vỏ cây làm thuốc nhuộm vải (Foil, 2006)

Khả năng phòng hộ

Cây Chùm ngây thuộc loại cây mọc nhanh và dễ tính, sống được ở những vùng đất đai khô cằn và trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, chịu được hạn hán Vì vậy, nhiều nơi trên thế giới, cây Chùm ngây được trồng làm hàng rào xanh che chắn cho các khu sản xuất nông nghiệp, che bóng cho các cây công nghiệp dài ngày, chắn gió, chắn cát bay Ngoài ra cây có lá nhỏ, thân thon, tán đẹp nên được trồng làm cảnh

2.2.2 Những nghiên cứu ở việt nam

Ở Việt Nam đi đầu trong lĩnh vực này có thể kể đến Nguyễn Hữu Thước (1963) và Nguyễn Ngọc Tân (1985), Nguyễn Xuân Quát (1985), Trần Văn Biển (1985) Các tác giả đều đi đến kết luận chung rằng mỗi loại cây trồng đều yêu cầu một loại phân bón và nồng độ phân bón, phương thức bón

và tỷ lệ hỗn hợp phân bón khác nhau

Để thăm dò phản ứng của cây con với phân bón, Nguyễn Xuân Quát (1985) và Hoàng Công Đãng (2000) đã bón super lân, kali clorua, sunfat amon vớii tỷ lệ 0-6% so với trọng lượng ruột bầu, đối với phân hữu cơ các tác giả thường sử dụng phân chuồng hoai mục với liều lượng từ 0-25% so với

trọng lượng bầu Một số nghiên cứu cũng hướng vào xem xét phản ứng của cây gỗ non với nước

Năm 1989 Trương Thị Thảo đã nghiên cứu về dinh dưỡng NPK đối với cây thông nhựa đã cho thấy dinh dưỡng không những ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây mà còn ảnh hưởng đến khả năng chống bệnh của cây Bón phân hợp lý làm tăng sức đề kháng chông bệnh phấn trắng cho cây

Trong luận văn tiến sỹ của Hoàng Công Đãng cũng đã đề cập đến ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái tới sinh trưởng của cây bần chua, trong đó tác giả đã nghiên cứu tác động riêng rẽ của từng loại NPK đến sinh trưởng và phát triển của cây con bần chua…

Từ những kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước cho thấy đối với từng loại, từng giai đoạn khác nhau thì yêu cầu về phân bón cũng khác nhau Các tác giả đã xác định chính xác định lượng phân bón phù hợp để cây con của các loài cây đó phát triển nhanh sinh trưởng tốt

2.3 Tổng quan khu vực nghiên cứu

• Vị trí địa lý:

Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc địa bàn xã Quyết Thắng, nằm cách trung tâm thành phố thái nguyên khoảng 3km về phía tây căn cứ vào bản đồ địa lý Thành phố Thái Nguyên ta xác định vị trí của trường như sau:

- Phía bắc giáp phường Quán triều

- Phía nam giáp với phường Thịnh đán

- Phía tây giáp xã Phúc hà

- Phía đông giáp khu dân cư

- Địa hình: chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao, độ dốc trung bình 10-150C, độ cao trung bình 50-70m địa hình thấp dần từ tây bắc xuống đông nam

• Đất đai

- Vườn ươm khoa lâm nghiệp thuộc trung tâm thực nghiệm của trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên Nằm ở khu vực chân đồi, hầu hết đất ở đây

là đất feralit phát triển trên đá sa thạch Do vườn ươm mới chuyển đến đây nên hầu hết đất đóng bầu là đất tầng mặt tương đối tốt

- Theo kết quả phân tích mẫu đất của trường ta nhận thấy:

(Nguồn: Theo số liệu phân tích đất đai của trường ĐHNL

Thái Nguyên năm 2013)

• Đặc điểm khí hậu

Do vườn ươm nằm trong khu vực thành phố thái nguyên nên nó mang đầy đủ tính chất chung của khí hậu thành phố Thái Nguyên

Bảng 2.2: Một số yếu tố khí hậu từ tháng 1 đến tháng 4 của

2.4 Tổng quan về đối tượng nghiên cứu

• Tên thông dụng: Chùm ngây (VN), Moringa (international)

• Tên khoa học: Moringa oleifera hay M pterygosperma thuộc họ Mringoaceae

Nhà phật gọi là cây độ sinh (Tree of Life) Các nhà dược học, các nhà khoa học nghiên cứu thực vật học, dựa vào hàm lượng dinh dưỡng và nguồn dược liệu quí hiếm được kiểm nghiệm, đã không ngần ngại đặt tên cho nó là

cây Thần Diệu (Miracle Tree)

Nguồn gốc: Cây xuất xứ từ vùng nam á, có lịch sử hơn 4 ngàn năm, nhưng phổ biến rất nhiều ở cả Châu Á và Châu Phi Cây chùm ngây rất phổ thông ở Ấn Độ và được dân tộc ấn trân trọng đặt tên là cây Độ Sinh

• Đặc tính sinh thái:

- Cây thuộc loại đại mộc, có thể mọc cao 5 đến10 m Lá kép (có thể đến

3 lần= triple-pinnate) dài 30 - 60 cm, hình lông chim, màu xanh mốc; Lá chét dài 12 - 20 mm hình trứng, mọc đối có 6 - 9 đôi

- Hoa trắng, có cuống, hình dạng giống hoa đậu, mọc thành chùy ở nách lá, có lông tơ

- Quả dạng nang treo, dài 25 - 30cm, ngang 2 cm, có 3 cạnh, chỗ có hạt hơi gồ lên, dọc theo quả có khía rãnh Hạt màu đen, tròn có 3 cạnh, lớn cỡ hạt đậu Hòa Lan

- Cây trổ hoa vào các tháng 1-2

- Gây trồng: Cây được trồng bằng hạt hay tái sinh bằng chồi tốt ở nơi đất ẩm

- Giá trị sử dụng: cây chùm ngây là cây đa tác dụng, ở Việt Nam rễ Chùm ngây được cho là có tính kích thích, giúp lưu thông máu huyết, làm dễ tiêu hóa, tác dụng trên hệ thần kinh, làm dịu đau Hoa có tính kích dục Hạt làm giảm đau Nhựa (gomme) từ thân có tác dụng làm dịu đau Ở Mỹ được

sử dụng sử dụng trong công nghê mỹ phẩm cao cấp, nước uống và quan trong hơn là chiết suất thành nguyên liệu tinh cung ứng cho công nghiệp dược

phẩm, hóa chất Ở Trung Mỹ hạt chùm ngây được dùng trị táo bón, mụn cóc

và giun sán…

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VẦ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

- Hạt giống cây Chùm ngây trong giai đọan vườn ươm

Phạm vi nghiên cứu

- Thu hái và chế biến hạt giống, kích thích hạt giống nảy mầm bằng nước có nhiệt độ 40oC, ảnh hưởng của nồng độ phân bón đến sinh trưởng của cây chùm ngây

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Địa điểm nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

Thời gian tiến hành đề tài

- Thời gian bắt đầu thực hiện: Từ ngày 20/9/2014

- Thời gian kết thúc theo dõi: 25/12/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Kỹ thuật gieo ươm cây Chùm ngây

- Nghiên cứu ảnh hưởng của mức độ phân bón NPK tới sinh trưởng cây chùm ngây

+ Ảnh hưởng tới chiều cao (Hvn)

+ Ảnh hưởng tới động thái lá

3.4.Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu:

- Kế thừa có chọn lọc những kết quả, tài liệu có liên quan, tài liệu tham khảo

- Kích thích hạt giống nảy mầm ở 40oC

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: bố trí thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên đầy đủ, so sánh ảnh hưởng của các công thức đến sinh trưởng của cây chùm ngây bằng phương pháp phân tích phương sai một nhân tố

3.4.1 Phương pháp ngoại nghiệp

3.4.1.1 Vật tư

+ Chuẩn bị hạt giống chùm ngây

+ Túi bầu, cuốc, xẻng, sàng đất, đất đóng bầu…

+ Dụng cụ tưới, bình phun, khay đựng hạt……

+ Văn phòng phẩm: giấy bút tài liệu tham khảo, bảng điểm, thước đo chiểu cao, thước kẹp kính……

+ Vật tư nông nghiệp: Phân bón, thuốc diệt nấm, thuốc trừ sâu

Bước 4: Theo dõi số hạt nứt nanh và nảy mầm thì đem ra gieo

Thí nghiệm gồm 4 công thức và mỗi công thức lặp lại 3 lần, mỗi lần lặp

là 40 cây, như vậy tổng số bầu trong thí nghiệm là 480 cây

Chăm sóc thí nghiệm và thu thập số liệu

- Lần1: cây được điều tra và lấy số liệu vào ngày 30/10/2014

- Lần 2: cây được điều tra và lấy số liệu vào ngày 25/11/2014

- Lần 3: cây được điều tra và lấy số liệu vào ngày 20/12/2014

Kết quả theo dõi thí nghiệm được ghi vào các bảng sau:

Mẫu bảng 3.2: Theo dõi số hạt nảy mầm

Ngày bắt đầu gieo:

Ngày theo dõi CT Số hạt nảy

mầm Số hạt thối Ghi chú

Tổng

Bảng 3.3 Điều tra tỷ lệ hình thành cây

Ngày điều tra: 16/10/2014

Loài cây: Chùm ngây

Stt Loại hạt Tổng

số bầu

Ngày bắt đầu gieo hạt

Ngày kết thúc

Số cây hình thành

Tỷ lệ cây hình thành

N: tổng số hạt đem kiểm nghiệm

+ Thế nảy mầm: Là tỉ số phần trăm giữa số hạt nảy mầm trong 1/3 thời gian đầu so với số hạt đem kiểm nghiệm

P

T: Là thế nảy mầm

m: số hạt nảy mầm trong 1/3 thời gian đầu

M: Số hạt đem kiểm nghiệm

- Tổng hợp số liệu và nhập vào máy tính

- Sử dụng kiến thức của môn thống kê lâm nghiệp để tính chiều cao vút ngọn trung bình, tính trung bình số lá trên cây

=

Trong đó:

vn là chiều cao vút ngọn trung bình

Hi là chiều cao vút ngọn của cây thứ i

N là dung lượng mẫu

i là số thứ tự của cây

- Phân tích và xử lý số liệu trên excel:

+ Các chỉ số trung bình như Hvn, số lá, D00 được thực hiện bằng phần mềm excel với các hàm sum ( ), hàm average ( )…

+ Để kiểm tra xem mức độ ảnh hưởng của mỗi công thức bón phân tới sinh trưởng, phát triển của cây chùm ngây như thế nào tôi dùng phương pháp phân tích phương sai 1 nhân tố để kiểm tra kết quả thí nghiệm được sắp xếp như trình tự trong mẫu bảng 3.5

Trong đó tôi coi:

- Nhân tố A là công thức thí nghiệm (CTTN)

Giả sử nhân tố A được chia làm a (a công thức thí nghiệm) cấp khác nhau, mỗi cấp các trị số quan sát lặp lại bi lần, kết quả được sắp xếp vào mẫu bảng sau:

Bảng 3.4: Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tích phương

- Cột 3: Tổng giá trị quan sát trong mỗi cấp

- Cột 4: Số trung bình chung của n trị số quan sát

Đặt giả thuyết Ho: 1 = 2 = 3 = Nhân tố A tác động đồng

đều lên kết quả thí nghiệm

Đối thuyết H1: 1 2 3 ………… Nhân tố A tác động không đồng đều lên kết quả thí nghiệm, nghĩa là có ít nhất 1 số trung bình tổng thể

1 khác với số trung bình tổng thể còn lại

- Tính biến động tổng số:

VT là biến động của n (a x b) trị số quan sát trong trường hợp số lần nhắc lại bi bằng nhau được xác định bằng công thức:

ở các mẫu mà đại biểu là biến động giữa các số trung bình mẫu (trung bình các cấp của nhân tố A) Loại biến động này có thể là ngẫu nhiên nhưng cũng có thể là không ngẫu nhiên Nó ngẫu nhiên nếu như nhân

tố A tác động không rõ đến kết quả thí nghiệm ở tất cả các cấp Nó không ngẫu nhiên nếu như nhân tố A tác động khác nhau lên kết quả thí nghiệm Được tính theo công thức:

Nếu số lần nhắc lại ở các công thức là như nhau: b1=b2=………=bi=b

- Do tính chất của biến động n chỉ số quan sát được xác định bằng công thức:

VN = VT - VA