GIẢI PHÁP cơ bản NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG sư PHẠM của đội NGŨ GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Nguyễn Xuân Giáp Trường CĐSP Nghệ An Tóm tắt: Chất lượng đội ngũ giáo viên thực chất là chất lượng hoạt động sư phạm của họ trong trường học chỉ có thể được hình thành trên nền tảng v

GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG

ThS Nguyễn Xuân Giáp

Trường CĐSP Nghệ An

Tóm tắt: Chất lượng đội ngũ giáo viên thực chất là chất lượng hoạt động sư

phạm của họ trong trường học chỉ có thể được hình thành trên nền tảng vững chắc của

hệ thống tri thức, kỹ năng chuyên môn và nghiệp vụ Kiến thức chuyên môn, nghiệp

vụ của giáo viên được hình thành thông qua tất cả các hoạt động nghề nghiệp của họ trong và ngoài nhà trường Song hoạt động có ý nghĩa chủ đạo là hoạt động học tập, bồi dưỡng (BD) được tổ chức thường xuyên hay định kỳ Vì vậy để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên (GV) trong trường phổ thông (PT) cần phải thực hiện một hệ thống các giải pháp, nhưng trong đó giải pháp có ý nghĩa quan trọng nhất là phải nâng cao hiệu quả và chất lượng các khoá BD GV

Từ khóa: Đội ngũ giáo viên; chất lượng, hoạt động sư phạm

Chất lượng đội ngũ giáo viên thực chất là chất lượng hoạt động sư phạm của họ trong trường học chỉ có thể được hình thành trên nền tảng vững chắc của hệ thống tri thức, kỹ năng chuyên môn và nghiệp vụ Kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên được hình thành thông qua tất cả các hoạt động nghề nghiệp của họ trong và ngoài nhà trường Song hoạt động có ý nghĩa chủ đạo là hoạt động học tập, bồi dưỡng (BD) được tổ chức thường xuyên hay định kỳ Vì vậy để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên (GV) trong trường phổ thông (PT) cần phải thực hiện một hệ thống các giải pháp, nhưng trong đó giải pháp có ý nghĩa quan trọng nhất là phải nâng cao hiệu quả

và chất lượng các khoá BD GV

Chất lượng, hiệu quả hoạt động dạy học (DH) trong các khoá BD GV giảng dạy trong các trường PT chỉ thực sự được nâng cao khi thực hiện tốt các nội dung sau:

1 Tuyển chọn đội ngũ giáo viên đủ chuẩn giảng dạy các lớp bồi dưỡng

GV là yếu tố hàng đầu quyết định chất lượng, hiệu quả BD Kết quả dạy học là kết quả tổng hợp của các mối quan hệ tương tác qua lại của nhiều yếu tố, trong đó chất lượng giảng dạy của GV đóng vị trí cực kỳ quan trọng, chi phối mạnh mẽ đến hiệu quả tiếp nhận của người học

Điều 15 chương I của Luật giáo dục hiện hành nêu rõ "Nhà giáo giữ vai trò

quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục Nhà giáo phải không ngừng học tập, rèn luyện, nêu gương tốt cho người học Nhà nước tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo, có chính sách bảo đảm các điều kiện cần thiết về vật chất và tinh thần để nhà giáo thực hiện nhiệm vụ của mình…"

Trong quá trình thực hiện chương trình BD chất lượng DH có tác động trực tiếp đến chất lượng BD của học viên Vì thế, để đảm bảo công tác BD đội ngũ GV trong các trường có chất lượng, điều kiện cần trước hết là có đủ đội ngũ GV đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ BD

1.1 Định hướng chung về tuyển chọn đội ngũ giáo viên bồi dưỡng (GVBD):

Về nguyên tắc, việc tuyển chọn đội ngũ GVBD phải đủ số lượng, cơ cấu và tay nghề chuyên môn đáp ứng được nhu cầu BD các loại hình đối tượng BD ở từng thời

kỳ Việc tuyển chọn, xây dựng đội ngũ GVBD phải vừa đảm bảo tính chiến lược lâu dài vừa phải đáp ứng kịp thời những thời điểm cụ thể (Chẳng hạn, giai đoạn có sự thay đổi về chương trình, nội dung dạy học ở các cấp; hay tại một số trường nào đó có tiếp nhận những phương tiện, thiết bị, công nghệ dạy học mới vv…thì nhu cầu về GVBD

là rất lớn)

1.2 Cơ chế, quy trình tuyển chọn:

- Dự báo, xác định nhu cầu số lượng cơ cấu đội ngũ GVBD cần thiết để hoàn

thành nhiệm vụ BD của các nhà trường trong từng giai đoạn và từng năm học

Về mặt thực tiễn, từ việc phối kết hợp với các cơ quan quản lý giáo dục địa phương, cơ sở đảm nhận nhiệm vụ BD điều tra khảo sát thực trạng đội ngũ hiện có với nhu cầu dự báo để ước lượng số lượng, cơ cấu đội ngũ học viên và chương trình, nội dung BD phù hợp cho từng loại đối tượng học viên khác nhau; từ đó mới xác định số lượng cơ cấu đội ngũ GVBD phù hợp

- Xây dựng tiêu chí tuyển chọn cần thỏa mãn hai góc độ: tiêu chuẩn về mặt hành

chính và tiêu chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ

Dưới góc độ quản lý hành chính nhà nước, đội ngũ GVBD phải đáp ứng các

tiêu chí, tiêu chuẩn được quy định ở hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan (Ví dụ Luật GD, Luật GDĐH, chuẩn GV các cấp…)

Mục 2, Điều 9 trong “Quy chế Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, ban hành kèm theo Thông tư số 26

/2012/TT-BGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định

về “Báo cáo viên BDTX” như sau:

“Tiêu chuẩn của báo cáo viên BDTX

a) Nắm vững Chương trình BDTX, có khả năng truyền đạt nội dung tài liệu BDTX phù hợp với đối tượng giáo viên

b) Có kinh nghiệm, kiến thức, hiểu biết về hoạt động học tập của giáo viên; có khả năng hướng dẫn, tư vấn giáo viên tự học; nắm vững quy trình tổ chức, nội dung, kĩ thuật, phương pháp, hình thức đánh giá kết quả BDTX của giáo viên

c) Có tinh thần trách nhiệm, khả năng cộng tác với đồng nghiệp”

Vấn đề là tiêu chuẩn về văn bằng, lý lịch, hồ sơ…chỉ là điều kiện cần mang tính hình thức, chưa thể đảm bảo chất lượng, hiệu quả giảng dạy của GV

Dưới góc độ thực tiễn hành động: Phải đảm bảo tính thiết thực trong việc tuyển chọn và phân công GV

Khi triển khai lựa chọn GV cần chú trọng đến tinh thần thái độ, năng lực giảng dạy sát hợp với từng loại đối tượng học viên, kinh nghiệm về giảng dạy hệ không chính quy tập trung (hệ vừa làm vừa học), đặc biệt là sự năng động cập nhật thực tiễn (cả về sự thay đổi nội dung, phương pháp DH và cách thức làm việc, tương tác với học viên trong những hoàn cảnh, môi trường cụ thể)

Vấn đề tuyển chọn đội ngũ GVBD còn phải xác định để phục vụ theo các loại hình ĐT- BD khác nhau

Khi áp dụng triển khai vào thực tế, chúng ta phải cụ thể hóa thành các tiêu chuẩn của GV dạy từng loại đối tượng và từng chuyên ngành hẹp một cách rõ ràng, có thể “đo đạc” được

Đối với đội ngũ GVBD đối tượng cán bộ quản lý trường học, bên cạnh những

người được đào tạo bài bản về khoa học quản lý giáo dục (thạc sĩ, tiến sĩ QLGD) nên

ưu tiên tuyển chọn các nhà quản lý am hiểu và có kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà trường, đặc biệt đã kinh qua hay đang làm nhiệm vụ quản lý cấp học tương ứng (chẳng hạn các cán bộ đã trải qua công tác ở Sở, Phòng GD-ĐT, các vị trí Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng THPT, THCS,TH)

Đối với đội ngũ GVBD đối tượng giáo viên chuyên môn, nhân viên phục vụ các

tiêu chí tuyển chọn phải đáp ứng được từng “vị trí việc làm” cụ thể gắn liền với chương trình, nội dung, môi trường, điều kiện cụ thể…

Trước khi phân công nhiệm vụ cho GVBD, lãnh đạo trường cần phân tích, mô

tả công việc của ngườ GV giảng dạy bồi dưỡng Đây là một hoạt động hết sức quan trọng Nội dung phân tích công việc là thu thập và mô tả thông tin về công việc được thực hiện bao gồm:

- Kiến thức: Thể hiện mức độ hiểu biết về trình độ chuyên môn, kiến thức khoa học và những yêu cầu nhất định trong công việc;

- Kỹ năng: Khả năng sử dụng các biện pháp dạy học và khả năng sử dụng các dụng cụ, thiết bị DH để thực hiện nhiệm vụ; khả năng tư duy và thể chất cần có để thực hiện nhiệm vụ và mức độ thành thạo trong việc phối hợp các phương pháp dạy học, giáo dục mà không cần phụ thuộc vào việc sử dụng dụng cụ, thiết bị DH

- Kinh nghiệm tiếp cận, thích nghi với đối tượng học viên và môi trường địa phương nơi đặt lớp, biện pháp tổ chức quản lý việc học của học viên; vv…

Từ kế hoạch, chương trình BD, điều kiện về tổ chức triển khai thực hiện giảng dạy, phân tích công việc nhằm giúp cho mỗi GV nhận thức đầy đủ nhiệm vụ thực hiện giảng dạy trên cơ sở trả lời các câu hỏi: Những hoạt động tư duy và thể chất nào để cán bộ, GV đảm nhận được vị trí này? Công việc được thực hiện khi nào, ở đâu, nhiệm

vụ thực hiện như thế nào? Bằng cấp nào cần có để thực hiện công việc? Cần những điều kiện nào để thực hiện? Những biện pháp thực hiện thành công? Từ đó, để phân công nhiệm vụ cho mỗi cán bộ, giáo viên đúng năng lực chuyên môn và sở trường của

họ

1.3 Tổ chức tuyển chọn GVBD

Việc tuyển chọn, xây dựng đội ngũ GVBD nên tiến hành theo 2 chiều: Các cơ quan có thẩm quyền và cơ sở BD (trường SP) xây dựng kế hoạch, chương trình và các điều kiện triển khai, phổ biến quán triệt đến các đơn vị bộ phận liên quan Các đơn vị

có nguồn và mỗi cá nhân giảng viên tiếp cận tìm hiểu tiêu chuẩn, tiêu chí và sắp xếp

kế hoạch phù hợp để đăng ký cụ thể phần chuyên môn mình có thể đảm nhận

Đối với trường SP, sau khi được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ cho trường

là đầu mối, phải tham mưu, đề xuất tiêu chuẩn, tiêu chí, các yêu cầu và lập kế hoạch tuyển chọn, chuẩn bị kịp thời đội ngũ GV BD đủ đáp ứng nhiệm vụ BD được giao

Có thể phổ biến về nhu cầu, các tiêu chuẩn, tiêu chí để đội ngũ giảng viên ở các đơn vị (Khoa, Bộ môn, Phòng, Ban, Trung tâm…) đăng ký trước Căn cứ vào nguồn đăng ký, thẩm định việc đáp ứng các tiêu chuẩn để lựa chọn những người xứng đáng thích hợp, đáp ứng yêu cầu công việc

1.4 Nguồn giáo viên để tuyển chọn

Nếu nguồn GV trong trường thiếu thì hợp đồng thêm với các GV thỉnh giảng ở các cơ sở khác, nhất là cán bộ ở Sở, Phòng GD-ĐT và các chuyên gia ở các trường PT

Bên cạnh việc lựa chọn đội ngũ đáp ứng trực tiếp giảng dạy kịp thời, nhiệm vụ trước mắt cũng cần chuẩn bị xây dựng đội ngũ kế cận để đáp ứng dài hạn

2 Tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động giảng dạy của giáo viên thông qua cơ chế 4 bên: Trường SP-TT GDTX huyện- Phòng GD huyện- Đội ngũ cán bộ lớp

Bản chất của quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn bao gồm 2 thành tố cơ bản quyết định, luôn tương tác với nhau, đó là dạy và học Dạy và học xen kẽ và thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau, sinh thành ra nhau Toàn bộ quá trình dạy học lại

có mối quan hệ mật thiết với môi trường kinh tế, chính trị,văn hóa xã hội và môi trường khoa học- kỹ thuật-công nghệ

Nhiệm vụ quản lý dạy học là:

- Quản lý việc dạy của thầy: Thầy dạy phải nghiêm túc, đầy đủ theo chương trình và kế hoạch đào tạo

- Xây dựng nền nếp giảng dạy, nâng cao chất lượng dạy ở tất cả các khâu của quá trình giảng dạy của GV

- Xây dựng cách học cho học sinh, giúp học sinh xác định đúng đắn động cơ tinh thần thái độ học tập, có phương pháp học tập đối với từng môn ở lớp, ở nhà

Trong thực tế hiện nay nếu lương tâm, trách nhiệm làm nghề của GV nếu không cao thì họ rất dễ buông lỏng hoặc dễ dãi với học viên

So với dạy học ở hệ chính quy thì điều kiện giảng dạy, hoàn cảnh không gian tác nghiệp của GV ở các lớp BD có những đặc thù khác biệt Cơ cấu học viên thường

đa dạng và có nơi ở, hoàn cảnh gia đình, điều kiện sinh sống khác nhau Trong lớp thường có nhiều độ tuổi, nhiều học viên đã lớn tuổi, có gia đình Một số có tâm thế học không đúng đắn, cốt để lấy văn bằng, chứng chỉ chứ không chuyên tâm vào việc nâng cao trình độ chuyên môn Các lớp học hệ BD đặt ở Trung tâm GDTX địa phương thường ở xa nơi làm việc của bộ phận điều hành Mặt khác đối với người học thường không thoát ly hẳn được việc cơ quan trong quá trình học Những người có chức năng quản lý lớp học ở Trung tâm GDTX địa phương lại thường hay nể nang GV khi dạy

hệ này thường độc lập “tự túc tự tác” triển khai nhiệm vụ ít được kiểm tra giám sát

Để thực hiện quản lý dạy học các hệ BD có hiệu quả, trước hết phải xây dựng, xác lập cơ chế giám sát hoạt động giảng dạy của GV phù hợp thông qua cơ chế phối

hợp nhịp nhàng của 3 lực lượng: Trường SP-TT GDTX huyện- Đội ngũ cán bộ lớp Muốn vậy phải có sự phân cấp, phân nhiệm cụ thể và sự hợp tác, đồng thuận vì mục đích chung để vừa đảm bảo việc thực hiện quy chế hành chính, vừa đảm bảo chất lượng giảng dạy của GV

Về hành chính, Trường SP là cơ quan chủ quản, phải là đầu mối chịu trách nhiệm chính về xây dựng và quản lý nền nếp dạy học

Trung tâm GDTX huyện (nơi đặt lớp) có điều kiện trực tiếp tham gia quản lý các lớp bồi dưỡng đặt ở địa phương thuận lợi, có thể giám sát nền nếp DH như điểm danh, làm đầu mối trao đổi thông tin hai chiều giữa học viên và trường SP

Tuy nhiên lực lượng cốt yếu để duy trì nền nếp dạy học chính là bản thân học viên

mà lực lượng nòng cốt là đội ngũ cán bộ lớp Vấn đề là khi tổ chức lớp phải chọn được đội ngũ cán bộ có đủ uy tín, tâm huyết, ý thức trách nhiệm và là những người có điều kiện thuận lợi (về thời gian, nơi ở, phương tiện đi lại, khả năng giao tiếp…)

Nền nếp DH là trạng thái vận động của hoạt động DH được diễn ra theo một quy trình vận động khớp nhịp, có tổ chức, có kế hoạch theo một trật tự, kỷ cương nhất định mang tính hành chính sư phạm trong nhà trường

- Xây dựng và quản lý nền nếp DH là một quá trình tổ chức, tác động điều phối nhằm chuyển hoá những yêu cầu khách quan mang tính chất hành chính của quá trình

DH thành ý thức tự giác, tự chủ và tự quản, tính thần trách nhiệm cá nhân và cộng đồng trách nhiệm trong tập thể, thành hành vi thói quen làm việc có tổ chức, có kỷ luật, theo pháp luật và luật lệ đã được quy định trong nhà trường

- Xây dựng và quản lý nền nếp DH còn bao hàm cả việc xây cộng đồng hợp tác với nhau trong công việc một cách nhịp nhàng, đồng bộ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, tập thể có trạng thái tinh thần lành mạnh, dân chủ, nhân đạo, sư phạm và thẩm mỹ

- Xây dựng và quản lý nền nếp DH phải coi là nền tảng và gắn liền với việc nâng cao chất lượng DH

- Tổ chức nghiên cứu và chỉ đạo áp dụng thực hiện các văn bản pháp quy, quy chế của Bộ GD&ĐT xây dựng và thực hiện các nội quy về nền nếp DH

- Tổ chức chỉ đạo thực hiện kế hoạch DH đã được xây dựng, đặc biệt quan tâm đến kế hoạch về:

+ Thực hiện chương trình các môn học

+ Thời khoá biểu lên lớp

+ Nền nếp ra vào lớp của thầy và trò

- Chỉ đạo thực hiện hồ sơ sổ sách chuyên môn:

+ Thực hiện các loại hồ sơ, sổ sách theo quy định Kiểm tra, thẩm định các loại

hồ sơ chuyên môn cần thiết (kế hoạch, chương trình, thời khoá biểu, giáo trình, bài soạn, danh sách học viên vv…) trước khi GV bắt đầu triển khai đứng lớp

- Đảm bảo đủ điều kiện vật chất cho giờ lên lớp…

- Sử dụng kế hoạch, chương trình BD, thời khoá biểu để điều khiển và kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình các môn học, điều tiết giờ lên lớp của GV

+ Theo dõi các sổ điểm danh, sổ ghi đầu bài, sổ điểm theo đúng quy định

- Quản lý chất lượng giảng dạy chuyên môn

Phải vận hành được cơ chế kiểm soát vừa chặt chẽ, vừa khuyến khích, động viên được tính tự giác, tích cực của GV

Muốn vậy phải có sự nhìn nhận, đánh giá chuyên môn của các nhóm, tổ bộ môn, đồng nghiệp và cả tác động ngược từ học viên Từ đó, đưa ra những tác động kịp thời đến GV để họ tích cực tự giác phát huy năng lực chuyên môn trong giảng dạy Kiên quyết loại bỏ những người thực hiện quy chế DH thiếu nghiêm túc hay không đảm bảo chất lượng chuyên môn khỏi công tác giảng dạy các lớp BD

3 Cập nhật kiến thức, thực tiễn giáo dục, gắn lý luận với thực tiễn trong nội dung bồi dưỡng

BD là làm tăng thêm trình độ hiện có của người được BD với nhiều hình thức

và mức độ khác nhau BD không đòi hỏi chặt chẽ, bài bản cnhư đào tạo chính quy, nhưng lại có những đặc thù riêng đòi hỏi tính linh hoạt mềm dẻo của nội dung, chương trình và hình thức, biện pháp thực hiện

Chất lượng, hiệu quả BD phụ thuộc vào nhiều yếu tố tương tác lẫn nhau, cả về phía người dạy, người học, nội dung chương trình, hình thức tổ chức bồi dưỡng, không gian, điều kiện thực hiện vv Trong đó, nội dung chương trình, phương pháp DH là những yếu tố hàng đầu trực tiếp có tác động mạnh mẽ đến kết quả BD

Để kết quả BD đạt được hiệu quả thực tế, có tác dụng thực sự đối với các đối tượng người học thì việc xây dựng chương trình và chuẩn bị nội dung BD cần phải gắn với thực tiễn, cập nhật được các vấn đề thực tế tác nghiệp của học viên đòi hỏi

Chương trình BD là căn cứ của việc quản lý, chỉ đạo, tổ chức và biên soạn tài liệu phục vụ công tác BD, tự BD nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của người học, nâng cao mức độ đáp ứng của học viên với yêu cầu phát triển giáo dục và

yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp đối với từng vị trí việc làm Việc thiết kế xây dựng chương trình, nội dung BD cần mềm dẻo có tính thực tiễn cao

Ngoài việc thực hiện các văn bản, quy định chung của cấp trên chương trình cần phải đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra cho các đối tượng người học trong tình hình hiện nay và phù hợp thực trạng về trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ hiện có của từng loại đối tượng người học Như vậy, ngoài phần bắt buộc chung, mỗi chương trình BD cần có phần tự chọn phân hóa linh hoạt, sát hợp với các đối tượng Bộ phận chuyên môn được giao xây dựng chương trình BD cần kịp thời nắm bắt thông tin cần thiết từ cơ sở phản ánh để lựa chọn nội dung BD phù hợp hơn

Muốn học viên, với tư cách là khách hàng sử dụng dịch vụ BD tiếp nhận được

“cái gì” từ khóa học thì, về phía GV và nhà trường chúng ta, với tư cách là người cung cấp dịch vụ BD, cần phải xác định thật đúng đắn: cần BD “cái gì” và có biện pháp BD

“như thế nào” cho học viên

Kiểu dạy cứng nhắc “cái gì mình có” đã lỗi thời và không phù hợp với tình hình khách quan hiện nay Chúng ta phải cố gắng nỗ lực để chuyển tải đến học viên cái mà

họ cần để đáp ứng yêu cầu mà thực tiễn công tác ở cơ sở của họ đặt ra Đối với GVBD, khi thực hiện chương trình chuẩn bị nội dung chi tiết bài giảng không nên chỉ

lý thuyết cứng nhắc giáo điều, phải chủ động cập nhật những vấn đề mới gắn với thực tiễn giáo dục PT

Trong thực tế hiện nay, nhiều GV còn thiếu hiểu biết thực tiễn PT đầy sinh động, chưa chú trọng xây dựng đề cương bài giảng phù hợp thực tế cơ sở Vì thế, nhà trường và các đơn vị chuyên môn cần có giải pháp cụ thể, bắt buộc và tạo điều kiện để mỗi GV trước khi nhận giảng dạy các lớp BD xâm nhập tìm hiểu thực tế để có điều kiện đáp ứng tốt nhiệm vụ BD

4 Tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động của người học Giảm lý thuyết tăng thực hành và thảo luận trong dạy học

Về phương pháp, phải trăn trở tìm tòi phương pháp bồi dưỡng thiết thực, sao cho học viên tự giác vào cuộc với sự nhập tâm từng vấn đề cần giải quyết, tiếp cận cập nhật được những vấn đề có thể tự vận dụng vào thực tiễn và biết cách tự tiếp tục BD nâng cao trình độ cho mình

Đổi mới phương pháp bao hàm cả việc lập kế hoạch, chuẩn bị tài liệu, học liệu, lựa chọn tinh giản nội dung, lựa chọn hình thức và phương pháp tương tác với người học

Trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học (PPDH), dạy học hệ không chính quy cần thực hiện theo hướng tích cực hoá hoạt động người học, phải biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo Công việc của người thầy là hướng dẫn, lắng nghe

và tư vấn cho học viên, chuyển dạy kiến thức sang việc truyền nhiệt huyết và dạy

“cách học” cho học viên

Vì vậy, cần tăng cường họat động nhóm, giờ thảo luận, xemina trong quá trình học tập trên lớp Hơn nữa, đối với đối tượng này để việc DH có hiệu quả, cần tổ chức cho học viên đi thực tế học tập kinh nghiệm từ các điển hình trong và ngoài tỉnh nhiều hơn

Để đổi mới PPDH có hiệu quả thì tất cả các lược lượng tham gia quá trình BD đều phải tích cực tham gia

- Nhà quản lý cần giúp cho GV BD quan điểm DH lấy người học làm trung tâm, “biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”

- GV BD phải thực sự thay đổi quan điểm về quá trình DH, sử dụng PPDH tích cực để chuyển tải chuẩn đầu ra của môn học đến người học

PPDH tích cực là hoạt động dạy của GV và hoạt động học của học viên được phối hợp với nhau một cách chặt chẽ sao cho người học chủ động chiếm lĩnh kiến thức, vận dụng kiến thức trong quá trình biến thông tin thành tri thức của mình Nếu GV coi người học vừa là chủ thể của hoạt động học tập, vừa là khách thể của hoạt động DH thì phương pháp học tập của người học sẽ rất đa dạng Trong hoạt động học tập, người học sẽ chủ động thực hiện với sự hướng dẫn của GV, người học vừa tiếp thu kiến thức, vừa tự tìm kiếm kiến thức, vận dụng kiến thức dưới sự hướng dẫn của GV

Ở khâu chuẩn bị giảng dạy, GV nên chuyển “Thiết kế bài giảng” dành cho thầy giáo với quan niệm cho rằng: GV là nhân vật trung tâm của nhà trường sang khuynh hướng “Thiết kế hồ sơ môn học” Thiết kế hồ sơ môn học bao gồm 2 phần: phần dành cho GV và phần dành cho người học

Việc đổi mới PPDH của GV cũng nhằm giúp người học rèn luyện tổng hợp các

kĩ năng vận dụng vào thực tiễn công tác chứ không chỉ chú trọng phiến diện về kiến thức chuyên môn hẹp của học viên

Trước khi lên lớp, GV công bố đề cương chi tiết môn học kèm mục tiêu học tập

về kiến thức, kĩ năng, thái độ, về tài liệu tham khảo, về tiêu chuẩn đánh giá môn học,

về phần tự học và hình thức đánh giá phần tự học, tên các dự án học tập, đồ án môn học và tiêu chuẩn đánh giá đồ án, tiêu chuẩn kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thuyết

trình, nội dung đồ án vv…Một số PPDH tích cực nên áp dụng trong quá trình dạy học như PPDH nêu và giải quyết vấn đề để khắc phục tính thụ động của người học; PPDH theo dự án; PPDH tình huống; vv…

Tất nhiên là không có công thức chung cho các trường hợp DH khác nhau Vấn

đề là GV phải vận dụng linh hoạt phù hợp các đối tượng, hoàn cảnh, trường hợp khác nhau, kể cả việc sử dụng các phương pháp truyền thống sao cho đạt hiệu quả cao nhất

Đối với đặc thù các lớp BD cần chú ý phân hóa đối tượng để điều chỉnh cách giảng dạy và đánh giá hợp lý

5 Đổi mới khâu kiểm tra đánh giá, nhất là khâu ra đề thi theo hướng mở-tăng tỷ trọng liên hệ thực tiễn trong đề thi

Bên cạnh việc đổi mới chương trình, nội dung và PPDH, chúng ta phải thay đổi việc đánh giá người học Việc sử dụng hình thức đánh giá phù hợp với từng loại đối tượng học viên, từng cấp học cũng như nội dung, phương pháp BD khác nhau sẽ cho phép đánh giá kết quả BD được chính xác, công bằng

Các cấp quản lý và GV nên chọn phương thức, hình thức kiểm tra đánh giá phù hợp để có thể đánh giá đúng năng lực người học

Đối với GV BD cần chú ý:

- Việc đánh giá căn cứ vào chuẩn đầu ra về kiến thức, thái độ và kỹ năng của từng học phần, chuyên đề ở từng lớp; Yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức, kỹ năng, thái

độ của học viên sau mỗi mỗi giai đoạn, mỗi cấp học Trong quá trình BD, GV cần sử dụng kết hợp các hình thức và phương pháp đánh giá: trong giờ, ngoài giờ; chính thức, không chính thức; qua sản phẩm, báo cáo; kết hợp định tính, định lượng Sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau; kết hợp giữa trắc nghiệm khách quan và tự luận; Kết hợp kiểm tra cá nhân và kiểm tra theo nhóm; Kiểm tra theo chủ đề; Kiểm tra không chỉ viết ra giấy mà có thể là cách hiểu các kiến thức về bài học của mình qua việc vận dụng vào bài tập, tình hưống thực tế,…

Phối hợp đánh giá thường xuyên, đánh giá định kỳ với đánh giá kết quả cuối cùng, giữa đánh giá của GV và tự đánh giá của người học, giữa cách đánh giá của nhà trường và cách đánh giá của đồng nghiệp, của cộng đồng,…

- Đa dạng hóa các hình thức đánh giá; Kiểm tra đánh giá để phân loại học viên, làm cơ sở cho việc áp dụng PPDH phù hợp; Thực hiện DH cá thể hóa, hỗ trợ học viên học tập

- Lấy thông tin phản hồi từ người học để đánh giá quá trình DH