MỘT số GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN tốt CÔNG tác QUẢN lý vốn đầu tư xây DỰNG cơ bản đối với NGÀNH THUỶ lợi

- Hỗ trợ các dự án của các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực cần cósự tham gia của Nhà nước theo quy định của pháp luật - Chi cho công tác điều tra, khảo sát, lập các dự án quy hoạch

Chương 1

ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN VÀ CƠ SỞ ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUẢN

LÝ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGÀNH THUỶ LỢI

1.Những vấn đề chung về đầu tư xây dựng cơ bản:

1.1Một số khái niệm cơ bản:

1.1.1Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản:

Đầu tư xây dựng cơ bản là quá trình sử dụng các nguồn lực vào hoạt động sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng tài sản cố định, nhằm từng bước tăng cường và hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế.

1.1.2.Khái niệm vốn đầu tư xây dựng cơ bản:

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc ngân sách nhà nước là vốn của ngân sách nhà nước được cân đối trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm từ các nguồn thu trong nước, nước ngoài (bao gồm vay nước ngoài của chính phủ và vốn viện trợ của nước ngoài cho chính phủ, các cấp chính quyền và các cơ quan nhà nước) để cấp phát và cho vay ưu đãi về đầu tư xây dựng cơ bản.

1.1.2.1 Vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách Nhà nước được hình thành từ các nguồn sau:

+ Một phần tích luỹ trong nước từ thuế, phí, lệ phí

+ Vốn viện trợ theo dự án của chính phủ, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chứcliên hợp quốc và các tổ chức Quốc Tế khác

+ Vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của tổ chức Quốc tế và các Chính phủ

hỗ trợ cho Chính phủ Việt Nam

+ Vốn thu hồi nợ của ngân sách đã cho vay ưu đãi các năm trước

+ Vốn vay của Chính phủ dưới các hình thức trái phiếu kho bạc nhà nước pháthành theo quyết định của Chính phủ

+ Vốn thu từ tiền giao quyền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ

+ Vốn thu từ tiền bán, cho thuê tài sản thuộc sở hữu Nhà nước

1.1.3 Khái niệm chi đầu tư xây dựng cơ bản của Ngân sách Nhà nước:

Chi đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN là quá trình sử dụng một phần vốn tiền tệ đã được tập trung vào NSNN nhằm thực hiện tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng tài sản cố định, từng bước tăng cường hoàn thiện cơ sở vật chất kĩ thuật cho nền kinh tế

1.1.3.1 Phân loại chi đầu tư xây dựng cơ bản :

Thứ nhất: dựa theo tính chất tái sản xuất tài sản cố định, chi đầu tư

XDCB cho ngành thuỷ lợi được chia thành:

- Chi đầu tư xây dựng công trình thuỷ lợi mới:

Đây là khoản chi để xây dựng mới các công trình thuỷ lợi, sở thuỷ lợi,viện nghiên cứu, trung tâm khoa học mới Khoản chi này đòi hỏi vốn đầu tưlớn, thời gian xây dựng kéo dài Do đó Nhà nước phải xem xét đầu tư vào nhữngcông trình, dự án mang tính chất cấp bách, trọng điểm, chấm dứt tình trạng đầu

tư phân tán dàn trải Khoản chi này cần được quan tâm hơn cả trong chi đầu tưXDCB cho ngành thuỷ lợi

- Chi đầu tư cải tạo, mở rộng, nâng cấp các công trình thuỷ lợi, trạm bơm.Khoản chi này do thời gian sử dụng lâu dài nên các công trình thuỷ lợithường là đã xuống cấp, do thiên tai, địch hoạ gây ra, trong khi đó nhu cầu sửdụng lại không ngừng tăng lên Đòi hỏi phải đầu tư để nâng cấp, mở rộng và cải

tạo lại Hiện nay các khoản chi này vẫn giữ một vị trí quan trọng, đảm bảo tiếtkiệm mà đáp ứng được một số nhu cầu đáng kể

Thứ hai: Dựa vào cơ cấu công nghệ của vốn đầu tư, chi đầutư XDCB

cho ngành thuỷ lợi được phân thành:

- Chi xây lắp: là các khoản chi để xây dựng, lắp đạt các thiết bị vào vị trínhư trong thiết kế Tuy nhiên, ngành thuỷ lợi là ngành phi sản xuất nên chi phílắp đặt chiếm tỷ lệ ít Do vậy, chi về xây lắp của ngành thuỷ lợi chủ yếu là chiphí về xây dựng

- Chi về máy móc thiết bị: Là khoản chi để mua sắm máy móc thiết bịphục vụ cho ngành thuỷ lợi như các máy bơm, máy tính, dụng cụ sửa chữa Đối với các khoản chi này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng chi đầu tư XDCB

- Chi về XDCB khác: là các khoản chi có liên quan đến tất cả qúa trìnhxây dựng như việc kiểm tra, kiểm soát để làm luận chứng kinh tế kỹ thuật và cácchi phí có liên quan đến việc chuẩn bị mặt bằng thi công, chi phí tháo dỡ vật kiếntrúc, chi phí đền bù hoa màu đất đai di chuyển nhà cửa khoản chi này chiếm tỷtrọng nhỏ nhưng rất cần thiết

1.1.3.2.Phạm vi sử dụng vốn ngân sách Nhà nước cho cấp phát đầu tư xây dựng cơ bản

Vốn của ngân sách nhà nước chỉ được cấp phát cho các dự án đầu tư thuộcđối tượng sử dụng vốn ngân sách Nhà nước theo quy định của luật ngân sáchNhà nước và quy chế quản lý đầu tư và xây dựng Cụ thể vốn ngân sách nhànước chỉ được cấp phát cho các đối tượng sau:

- Các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh không cókhả năng thu hồi vốn và được quản lý sử dụng theo phân cấp về chi ngân sáchNhà nước cho đầu tư phát triển

- Hỗ trợ các dự án của các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực cần có

sự tham gia của Nhà nước theo quy định của pháp luật

- Chi cho công tác điều tra, khảo sát, lập các dự án quy hoạch tổng thểphát triển kinh tế - xã hội vùng, lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và nôngthôn khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép

- Các doanh nghiệp Nhà nước được sử dụng vốn khấu hao cơ bản và các

khoản thu của Nhà nước để lại để đầu tư (đầu tư mở rộng, trang bị lại kỹ thuật)

Tóm lại, chi đầu tư XDCB của NSNN đó là những khoản chi lớn của nhànước đầu tư vào việc xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hộikhông có khả năng thu hồi vốn trực tiếp và nó được thực hiện bằng chế độ cấpphát không hoàn trả từ ngân sách Nhà nước Chi đầu tư XDCB là một khoản chitrong chi đầu tư phát triển và hiện nay chi đầu tư phát triển chiếm khoảng 20%tổng chi NSNN(6- 7% GDP) Hiện nay quan điểm của Đảng ta là không sử dụngtiền đi vay cho tiêu dùng mà chỉ dùng vào mục đích đầu tư phát triển và phải có

kế hoạch thu hồi vốn vay và chủ động trả nợ khi đến hạn, đồng thời trước khiđầu tư cần phải nghiên cứu kỹ nhằm đẳm bảo mỗi đồng vốn đầu tư bỏ ra đềumang lại hiệu quả cao

1.2.Trình tự đầu tư xây dựng của một dự án:

*Khái niệm:

Trình tự đầu tư và xây dựng là thứ tự theo thời gian tiến hành những công việc của quá trình đầu tư để nhằm đạt được mục tiêu đầu tư.

*Các giai đoạn của trình tự đầu tư và xây dựng:

Theo chế độ hiện hành thì trình tự đầu tư và xây dựng được chia làm 3giaiđoạn:

- Chuẩn bị đầu tư

- Thực hiện đầu tư

- Kết thúc xây dựng, đưa công trình vào khai thác sử dụng

1.2.1.Giai đoạn chuẩn bị đầu tư :

Giai đoạn này được bắt đầu từ khi nghiên cứu sự cần thiết đầu tư cho đếnkhi có quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền

Nội dung của giai đoạn này bao gồm:

- Nghiên cứu về sự cần thiết phải đầu tư và qui mô đầu tư

- Tiến hành tiếp xúc thăm dò thị trường trong nước hoặc nước ngoài nước

để tìm nguồn cung ứng vật tư thiết bị hoặc tiêu thụ sản phẩm Xem xét khả năng

có thể huy động các nguồn vốn để đầu tư và lựa chọn các hình thức đầu tư

- Tiến hành điều tra khảo sát và chọn địa điểm xây dựng

- Lập dự án đầu tư

đầu tư, tổ chức cho vay vốn đầu tư và cơ quan thẩm định dự án đầu tư

Như vậy giai đoạn chuẩn bị đầu tư là là cơ sở để thực hiện các nội dungtiếp theo của quá trình thực hiện đầu tư, và kết thúc xây dựng đưa dự án vào khaithác sử dụng, đây cũng là giai đoạn quyết định sự thành công hay thất bại củacông cuộc đầu tư trong tương lai

1.2.2.Giai đoạn thực hiện đầu tư:

Giai đoạn này được bắt đầu từ khi có quyết định đầu tư, công trình đượcghi vào trong kế hoạch chuẩn bị thực hiện đầu tư cho đến khi xây dựng xongtoàn bộ công trình

Nội dung của giai đoạn này:

- Xin giao đất hoặc thuê đất theo quy định của Nhà nước

sự tuân thủ các tiêu chuẩn, qui phạm trong thiết kế kiến trúc, công nghệ, kết cấu

…

- Tổ chức đấu thầu mua sắm thiết bị, thi công xây lắp

- Xin giấy phép xây dựng: Tất cả các công trình xây dựng mới, cải tạo sửachữa, thay đổi chức năng hoặc mục đích sử dụng phải xin giấy phép xây dựng

- Kí kết hợp đồng với các nhà thầu để thực hiện dự án

- Thi công xây lắp công trình

- Theo dõi kiểm tra việc thực hiện hợp đồng

- Quyết toán vốn đầu tư xây dựng sau khi hoàn thành xây lắp đưa dự ánvào khai thác sử dụng: Việc quyết toán vốn đầu tư xây dựng được tiến hành hàngnăm trong thời gian xây dựng Khi dự án hoàn thành thì chủ đầu tư phải báo cáoquyết toán vốn đầu tư cho cơ quan cấp phát hoặc cho vay vốn và cơ quan quyếtđịnh đầu tư

khi quyết toán phải qui đổi vốn đầu tư đã thực hiện về mặt bằng giá trịthời điểm bàn giao đưa vào vận hành

1.2.3 Kết thúc xây dựng đưa dự án vào khai thác sử dụng.

Giai đoạn này được bắt đầu từ khi công trình xây dựng xong toàn bộ, vậnhành đạt thông số đề ra trong dự án đến khi thanh lý dự án

Nội dung của giai đoạn này bao gồm:

- Bàn giao công trình

- Thực hiện việc kết thúc xây dựng công trình

- Vận hành công trình và hướng dẫn sử dụng công trình

- Bảo hành công trình

- Quyết toán vốn đầu tư

- Phê duyệt quyết toán

2 Vai trò của ngành Thuỷ lợi đối với sự phát triển kinh tế ở nước ta

2.1.Khái niệm:

Theo thống kê điều tra ngày 1/4/1999 dân số nước ta là 76.324.753 ngườitrong đó có 37.519.754 nam (chiếm 49,2%)và 38.804.999 nữ (chiếm 50,8%) Sốngười sống ở nông thôn là 58.407.770(chiếm 76,5%) và ở thành thị là17.916.983 người (chiếm 23,5%) với tỷ lệ tăng dân số bình quân là 2,1% từ năm1979-1989 và là 1,7% từ năm 1989-1999 Hiện nay vấn đề phát triển nông thônđâng là mối quan tâm hàng đầu ở các nước trên thế giới nói chung và ở ViệtNam nói riêng cũng như thu hút được sự chú ý của nhiều nhà khoa học Để tạođiều kiện cho sự phát triển toàn diện, đáp ứng được yêu cầu trong đời sống củanhân dân, đòi hỏi nông thôn phải có một cơ sở hạ tầng đảm bảo, mà trước hết làthuỷ lợi - một lĩnh vực cơ bản có tính chất quyết định Thuỷ lợi đáp ứng các yêucầu về nước một trong những điều kện tiên quyết để tồn tại và phát triển cuộcsống cũng như các loại hình sản xuất Đồng thời thuỷ lợi góp phần không nhỏcho sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước, không ngừng nâng cao đời sống

cả về kinh tế và văn hoá - xã hội

Các nguồn nước trong thiên nhiên (nước mặt ,nước ngầm) và mưa phân bốkhông đều theo thời gian, không gian Mặt khác yêu cầu về nước giữa các vùngcũng rất khác nhau, theo mùa, theo tháng, thậm chí theo giờ trong ngày

Như vậy có thể nói : Thuỷ lợi là biện pháp điều hoà giữa yêu cầu về nước

với lượng nước đến của thiên nhiên trong khu vực; đó cũng là sự tổng hợp các biện pháp nhằm khai thác, sử dụng và bảo vệ các nguồn nước, đồng thời hạn chế những thiệt hại do nước có thể gây ra.

2.2 Vai trò của Thuỷ lợi đối với việc phát triển kinh tế xã hội của đất nước

ta

2.2.1.Những ảnh hưởng tích cực:

Nền kinh tế của đất nước ta là nền kinh tế nông nghiệp, độc canh lúanước Vì vậy nền kinh tế nước ta phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, nếu nhưthơi tiết khí hậu thuận lợi thì đó là môi trường thuận lợi để nông nghiệp pháttriển nhưng khi gặp những thời kỳ mà thiên tai khắc nghiệt như hạn hán, bão lụtthì sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với đời sống của nhân dân ta đặc biệt đốivới sự phát triển của cây lúa, bởi vì lúa là một trong những mặt hàng xuất khẩuquan trọng của nước ta Vì vậy mà hệ thống thuỷ lợi có vai trò tác động rất lớnđối với nền kinh tế của đất nước ta như:

- Tăng diện tích canh tác cũng như mở ra khả năng tăng vụ nhờ chủ động

về nước, góp phần tích cực cho công tác cải tạo đất

Nhờ có hệ thống thuỷ lợi mà có thể cung cấp nước cho những khu vực bịhạn chế về nước tưới tiêu cho nông nghiệp đồng thời khắc phục được tình trạngkhi thiếu mưa kéo dài và gây ra hiện tượng mất mùa mà trước đây tình trạng này

là phổ biến Mặt khác nhờ có hệ thống thuỷ lợi cung cấp đủ nước cho đồngruộng từ đó tạo ra khả năng tăng vụ, vì hệ số quay vòng sử dụng đất tăng từ 1,3lên đến 2-2,2 lần đặc biệt có nơi tăng lên đến 2,4-2,7 lần Nhờ có nước tưới chủđộng nhiều vùng đã sản xuất được 4 vụ Trước đây do hệ thống thuỷ lợi ở nước

ta chưa phát triển thì lúa chỉ có hai vụ trong một năm Do hệ thống thuỷ lợi phát

triển hơn trước nên thu hoạch trên 1 ha đã đạt tới 60-80 triệu đồng, trong khi nếutrồng lúa 2 vụ chỉ đạt trên dưới 10 triệu đồng Hiện nay do có sự quan tâm đầu tưmột cách thích đáng của Đảng và Nhà nước từ đó tạo cho ngành thuỷ lợi có sựphát triển đáng kể và góp phần vào vấn đề xoá đói giảm nghèo, đồng thời cũngtạo ra một lượng lúa xuất khẩu lớn và hiện nay nước ta đang đứng hàng thứ haitrên thế giới về xuất khẩu gạo…Ngoài ra, nhờ có hệ thống thuỷ lợi cũng gópphần vào việc chống hiện tượng sa mạc hoá

- Tăng năng xuất cây trồng, tạo điều kiện thay đổi cơ cấu nông nghiệp,giống loài cây trồng, vật nuôi, làm tăng giá trị tổng sản lượng của khu vực

- Cải thiện chất lượng môi trường và điều kiện sống của nhân dân nhất lànhững vùng khó khăn về nguồn nước, tạo ra cảnh quan mới

- Thúc đẩy sự phát triển của các ngành khác như công nghiệp, thuỷ sản, dulịch

- Tạo công ăn việc làm, góp phần nâng cao thu nhập cho nhân dân, giảiquyết nhiều vấn đề xã hội, khu vực do thiếu việc làm, do thu nhập thấp Từ đógóp phần nâng cao đời sống của nhân dân cũng như góp phần ổn định về kinh tế

và chính trị trong cả nước

- Thuỷ lợi góp phần vào việc chống lũ lụt do xây dựng các công trình đêđiều từ đó bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân và tạo điều kiện thuận lợicho họ tăng gia sản xuất

Tóm lại thuỷ lợi có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của nhândân nó góp phần vào việc ổn định kinh tế và chính trị tuy nó không mang lại lợinhuận một cách trực tiếp nhưng nó cũng mang lại những nguồn lợi gián tiếp nhưviệc phát triển ngành này thì kéo theo rất nhiều ngành khác phát triển theo Từ

đó tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển và góp phần vào việc đẩy mạnh côngcuộc CNH-HĐH đất nước

- Làm thay đổi điều kiện địa chất, địa chất thuỷ văn gây ảnh hưởng tớithượng, hạ lưu hệ thống, hoặc có thể gây bất lợi đối với môi trường đất, nướctrong khu vực

- Trực tiếp hoặc gián tiếp làm thay đổi cảnh quan khu vực, ảnh hưởng tớilịch sử văn hoá trong vùng

3 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác thuỷ lợi :

Sự phát triển của thuỷ lợi ở các quốc gia trên thế giới không đồng đều màphụ thuộc vào rất nhiều nhân tố khác nhau Nếu xem xét một cách tổng quát thì

có thể thấy nó phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản sau :

- Điều kiện tự nhiên của quốc gia

- Tập quán sản xuất, cơ cấu cây trồng cũng như nhu cầu về nước

- Mức độ phát triển kinh tế xã hội và khoa học kỹ thuật

4 Nội dung báo cáo nghiên cứu khả thi các dự án thuỷ lợi :

Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thuỷ lợi là hồ sơ pháp lý đảm bảo rằngcông trình đã hội đủ các điều kiện tối ưu và hiện thực để có thể tiến hành đầu tưxây dựng

Đây là yêu cầu bắt buộc và vì thế đòi hỏi nghiên cứu khả thi phải:

- Tuân thủ luật tài nguyên nước và các nghị định, quy định kèm theo

- Phù hợp quy hoạch tổng thể và quy hoạch chuyên ngành của khu vực

- Tương ứng với trình độ khoa học - công nghệ trong xây dựng và quản lýkinh tế

- Có giải pháp xử lý hậu quả các ảnh hưởng tới xã hội và môi trường

- Các tài liệu điều tra tính toán phải theo tiêu chuẩn hiện hành, đủ tin cậy 1.Các văn bản pháp lý cần thiết :

Để xem xét phê duyệt, những hồ sơ sau là cần thiết:

- Tờ trình của UBND địa phương xin đầu tư dụ án

- Trích lược các quy hoạch, nghiên cứu đã được duyệt

- Các văn bản có liên quan đến dự án của các ngành

2.Các báo cáo nghiên cứu khả thi:

Bao gồm :

+ Báo cáo tổng hợp chi tiết có đủ biểu đồ, bản vẽ minh hoạ

+ Báo cáo tóm lược các biểu đồ, bản vẽ chủ yếu kèm theo

3.Các chuyên đề, bảng biểu trong phụ lục:

+ Báo cáo thuỷ văn

+ Báo cáo địa hình

+ Báo cáo địa chất, địa chất thuỷ văn thổ nhưỡng

+ Nhiệm vụ dự án: thuỷ điện thuỷ nông, phục vụ các ngành khác …

+Thiết kế sơ bộ

+ Thiết kế thi công và dự toán

+ Thiết kế tổ chức và quản lý khai thác

+ Đền bù, di dân tái định cư ,bảo vệ môi trường

+ Đánh giá hiêu quả kinh tế dự án

+ Đánh giá tác động của môi trường của dự án và biện pháp xử lý

5 Sự cần thiết phải tăng cường việc quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN cho

ngành thuỷ lợi.

Từ khi đất nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường thì yêu cầu về quản

lý chi cho đầu tư XDCB cũng có sự thay đổi nhằm phù hợp với nền kinh tế mới.Hiện nay ở bất cứ quốc gia nào trên thế giới thì yêu cầu về quản lý tài chính nóichung và yêu cầu về việc quản lý một cách chặt chẽ các khoản chi đầu tư xâydựng cơ bản đối với ngành thuỷ lợi nói riêng phải đảm bảo đúng mục đích, đúng

kế hoạch, đúng định mức, tiết kiệm và sử dụng nguồn vốn một cách có hiệu quả

là hết sức quan trọng.Tuy nhiên việc quản lý các khoản chi không bị thất thoát làmột vấn đề hết sức nan giải bởi vì trong thực tế hiện tượng tham ô, tham nhũngthì vẫn không thể loại bỏ được hết Vì vậy mà việc tăng cường công tác quản lýchi đầu tư XDCB từ NSNN cho ngành thuỷ lợi ở nước ta hiện nay xuất phát từnhững lý do sau:

Thứ nhất: Xuất phát từ thực trạng của công tác quản lý vốn đầu tư

XDCB:

Hiện nay cơ chế quản lý tài chính ở nước ta có nhiều thay đổi nhằm đápứng với yêu cầu thực tiễn của nước ta hiện nay khi mà đất nước đang trong quátrình chuyển sang nền kinh tế thị truờng Tuy nhiên cơ chế quản lý vốn đầu tưXDCB trước đây trở nên kém hiệu quả và không còn phù hợp với tình hình mới

do vậy mà ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng kinh phí của ngân sách nhà nước Vìvậy mà nhà nước đã ban hành nghị định số 52 của Chính phủ nay bổ xung nghịđịnh số 12 của Chính phủ về việc ban hành Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựngnhằm quản lý một cách chặt chẽ hơn các khoản chi của Nhà nước cho đầu tư vàxây dựng

Mặt khác do cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tài chính chồng chéo nhiềukhi hiệu quả quản lý không cao Ngoài ra các cơ chế chính sách nhiều khi khôngchặt chẽ cũng tạo ra các kẽ hở trong quản lý vốn đầu tư, trong khi đó nguồn vốndùng cho chi đầu tư XDCB nhiều khi là nguồn vốn đi vay, có thể là vay trongnước hoặc vay nước ngoài vì đất nước ta còn nghèo mà khả năng thu thì khôngthể đáp ứng cho nhu cầu chi vì vậy mà yêu cầu sử dụng nguồn vốn một cách cóhiệu quả là rất cần thiết

Đối với các đơn vị sử NSNN cho đầu tư XDCB thì thiếu chủ động trongviệc sử dụng kinh phí được cấp do chưa nắm sát được thực tế nhu cầu chi tiêu,nhiều đơn vị đã dùng mọi cách để sử dụng hết kinh phí được cấp và họ khôngquan tâm đến việc chi đúng định mức, đơn giá, được duyệt…

Thứ hai: xuất phát từ vai trò của công tác quản lý vốn đầu tư XDCB đối

với ngành thuỷ lợi

Thực hiện tốt công tác quản lý vốn đầu tư XDCB nói chung và đối vớingành thuỷ lợi nói riêng thì có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hành tiết kiệm

Để từ đó tập chung mọi nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế, ổn định và lànhmạnh nền kinh tế quốc gia, chống các hiện tượng tiêu cực, lãng phí, góp phần ổnđịnh tiền tệ và kiềm chế lạm phát

Ngoài ra thực hiện công tác này còn đảm bảo cho các công trình thuỷ lợicủa nhà nước được đáp ứng đầy đủ nguồn vốn và sử dụng nguồn vốn một cách

có hiệu quả để hoàn thành tiến độ thi công công trình theo đúng kế hoạch, nângcao trách nhiệm của các cơ quan tài chính, cơ quan cấp phát cũng như các chủđầu tư trong quá trình đầu tư xây dựng

Thông qua công tác quản lý một cách chặt chẽ thì cũng hạn chế đượcnhững tiêu cực trong quá trình thi công công trình Từ đó cũng thấy được những

mặt còn yếu kém trong công tác quản lý để từ đó có những biện pháp hoặcnhững chính sách để bổ xung kịp thời nhằm làm hoàn thiện hơn công tác quản lý.

Thứ ba : Xuất phát từ đặc điểm của các công trình ngành thuỷ lợi: Nhằm

đảm bảo cho chất lượng của công trình thuỷ lợi thì cần phải tăng cưòng công tácquản lý bởi vì ngành thuỷ lợi có ý nghĩa rất quan trọng cho sản xuất như tướitiêu, hệ thống thoát nước, thoát lũ…Đặc biệt là đối với các công trình đê điều.Nếu công trình đê điều không làm tốt, làm theo đúng kế hoạch được duyệt …thìkhi có lũ có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.Vì vậy mà cần phải tăng cườngcông tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN đối với ngành thuỷ lợi, việc tăngcường công tác quản lý này vừa nhằm đảm bảo đồng vốn được sử dụng đúngmục đích lại vừa đảm bảo được chất lượng công trình như thiết kế đã đượcduyệt

Xuất phát từ những lý do trên mà việc hoàn thiện, đổi mới cơ chế quản lýNSNN nói chung và việc tăng cường công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từNSNN cho ngành thuỷ lợi nói riêng là hết sức cần thiết Mặt khác việc quản lývốn đầu tư XDCB từ NSNN đối với ngành thuỷ lợi một cách có hiệu quả thì sẽnâng cao được trách nhiệm cũng như phát huy được vai trò của các cấp cácngành các đơn vị có liên quan đến công tác quản lý, sử dụng NSNN và vốn vaycủa nhà nước, từ đó góp phần lập lại kỷ cương tài chính của đất nước

6 Nguyên tắc quản lý cấp phát vốn đầu tư XDCB :

6.1 Điều kiện cấp phát vốn đầu tư XDCB :

Để đảm bảo cho công tác XDCB tiến hành đúng trình tự, đảm bảo cácnguyên tắc cấp phát vốn đầu tư XDCB, các dự án đầu tư thuộc đối tượng cấp

phát của Ngân sách nhà nước muốn được cấp phát vốn đầu tư XDCB phải có đủcác điều kiện sau :

Thứ nhất : phải có đầy đủ thủ tục đầu tư và xây dựng

Thủ tục đầu tư và xây dựng là những quyết định văn bản của cấp cóthẩm quyền cho phép được đầu tư dự án theo chương trình phát triển kinh tế xãhội của đất nước Nó là kết quả của các bước chấp hành trình tự đầu tư và xâydựng Chỉ khi nào hoàn tất các thủ tục đầu tư và xây dựng như quyết định củacấp có thẩm quyền cho phép tiến hành công tác chuẩn bị đầu tư, báo cáo nghiêncứu khả thi và quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền, thiết kế dự toán đượcduyệt …thì dự án mới được phép ghi vào kế đầu tư XDCB và mới được phépcấp phát vốn theo kế hoạch, thiết kế dự toán được duyệt

Thứ hai : Công trình đầu tư phải được ghi vào kế hoạch vốn đầu tư

Thứ ba : phải có ban quản lý công trình được thành lập theo quyết định

của cấp có thẩm quyền

Các công trình đầu tư cần thiết phải có bộ phận quản lý dự án để thực hiệncác thủ tục đầu tư và xây dựng; để quản lý sử dụng và quyết toán vốn đầu tư của

dự án, để kiểm tra giám sát quá trình đầu tư xây dựng dự án, đảm bảo sử dụngvốn đúng kế hoạch và có hiệu quả Vì vậy chỉ khi có ban quản lý dự án đượcthành lập thì các quan hệ về phân cấp thanh toán mới được thực hiện, nên đảmbảo đúng chế độ Nhà nước quy định

Thứ tư : Đã tổ chức đấu thầu tuyển chọn tư vấn mua sắm vật tư thiết bị,

xây lắp theo quy định của chế độ đấu thầu (trừ những dự án được phép chỉ địnhthầu)

Để thực hiện dự án đầu tư, các ban quản lý dự án, chủ đầu tư phải tuyểnchọn thầu để thực hiện thi công xây lắp, mua sắm vật tư thiết bị theo yêu cầu đầu

tư của dự án Trong cơ chế thị trường việc đấu thầu để tuyển chọn thầu là hết sứccần thiết Mục đích của việc tổ chức đấu thầu là để chọn được những đơn vị thicông xây lắp có trình độ quản lý tốt, tổ chức thi công nhanh hợp lý đảm bảo chấtlượng và giá thành hợp lý Sau khi đã chọn thầu các đơn vị chủ đầu tư phải kí kếthợp đồng thi công về mua sắm máy móc thiết bị; các chủ đầu tư theo dõi quản lý

và tổ chức thanh toán cho các đơn vị nhận thầu theo những điều đã kí kết tronghợp đồng Vì vậy nếu không có đấu thầu để chọn thầu thi công thì việc xây dựng

dự án không thể được thực hiện và việc cấp vốn đầu tư không thể có

Thứ năm: Các công trình đầu tư chỉ được cấp phát khi có khối lượng cơ

bản hoàn thành đủ điều kiện được cấp vốn thanh toán hoặc đủ điều kiện đượccấp vốn tạm ứng

Sản phẩm XDCB do các đơn vị thi công xây lắp (đơn vị trúng thầu hoặcchỉ định thầu) thực hiện thông qua quá trình sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp xây lắp theo hợp đồng đặt hàng của các chủ đầu tư (chủ công trình).Chính vì vậy khi nào có khối lượng xây dựng cơ bản hoàn thành (sản phẩm

XDCB hoàn thành - Bộ phận công trình, hạng mục công trình, công trình hoànthành của đơn vị xây lắp bàn giao theo đúng những điều đã ghi trong hợp đồng(đã được nghiệm thu - có trong kế hoạch thiết kế, dự toán) thì chủ đầu tư mớiđược thanh toán cho khối lượng hoàn thành đó

Đối với việc mua sắm máy móc thiết bị và đối với phần thi công xây lắpđấu thầu, để đảm bảo nhu cầu vốn cho việc mua sắm thiết bị, dự trữ vật tư thìcác đơn vị mua sắm thi công được tạm ứng trước (cấp phát tạm ứng) nhưng phảiđảm bảo các điều kiện của tạm ứng đã quy định để đảm bảo sử dụng vốn đúngmục đích và có hiệu quả

6.2 Nguyên tắc quản lý cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Để đảm bảo tính kế hoạch và hiệu quả kinh tế cao của vốn đầu tư, đồngthời đảm bảo phù hợp với sự vận động của vốn đầu tư thì việc cấp vốn đầu tưxây dựng cơ bản phải đảm bảo những nguyên tắc sau :

Thứ nhất:

Cấp phát vốn đầu tư XDCB phải trên cơ sở thực hiện nghiêm chỉnh trình

tự đầu tư và xây dựng, đảm bảo đầy đủ các các tài liệu thiết kế, dự toán

Trình tự đầu tư và xây dựng bao gồm 3 giai đoạn :

+ Chuẩn bị đầu tư

+ Thực hiên đầu tư

+ Kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác sử dụng

Mỗi giai đoạn của trình tự thể hiện kết quả của việc thực hiện chủ trương,

kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản theo kế hoạch phát triển kinh tế ở tuừng thời kỳphát triển kinh tế của đất nước

- Giai đoạn chuẩn bị đầu tư là giai đoạn thể hiện chủ trương đầu tư Sự cầnthiết đầu tư dự án, lập dự án đầu tư (dự án tiền khả thi, dự án khả thi) xét duyệt

và quyết định đầu tư dự án là những nội dung của công việc chuẩn bị đầu tư Chỉkhi có quyết định đầu tư dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì dự án mớiđược ghi vào trong kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản của nhà nước và mới đượccấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản

- Giai đoạn thực hiện đầu tư : là giai đoạn thực hiện những công tác chuẩn

bị xây dựng và thực hiện công tác đâu tư xây dựng dự án Trong giai đoạn nàycác tài liệu về thiết kế dự toán, hợp đồng thi công…được hoàn thành Chất lượnglập duyệt cũng như đảm bảo cung cấp kịp thời các tài liệu thiết kế dự toán có ýnghĩa quyết định trong trong việc sử dụng hợp lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản.Trên cơ sở những tài liệu thiết kế dự toán được duyệt thì việc thi công xây lắpcông trình mới được thực hiện và vốn đầu tư xây dựng cơ bản mới được chi racho việc thực hiện các khối lượng xây lắp đó

- Giai đoạn kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác và sử dụng: làgiai đoạn khánh thành nghiệm thu bàn giao và quyết toán vốn đầu tư Số thực chicấp phát vốn đầu tư cho dự án chỉ được thực hiện đúng theo báo cáo quyết toánvốn đầu tư được duyệt

Từ những điều phân tích trên cho thấy một trong những nguyên tắc cơ bảncủa cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản là phải đảm bảo các tài liệu thiết kế dựtoán, tuân thủ đúng trình tự đầu tư và xây dựng Chỉ có đảm bảo nguyên tắc nàythì tiền vốn cấp ra mới đúng kế hoạch, có hiệu quả theo đúng chủ trương đầu tưxây dựng của Nhà nước

Thứ hai : Việc cấp phát vốn đầu tư XDCB phải đảm bảo đúng mục đích

đúng kế hoạch

Thứ ba: Việc cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản chỉ được thực hiện

theo mức độ thực tế hoàn thành kế hoạch, trong phạm vi giá dự toán được duyệt.

Thứ tư: Việc cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiên bằng 2

phương pháp: cấp phát không hoàn trả và cho vay có hoàn trả

Thứ năm: Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải thực hiện kiểm tra

bằng đồng tiền đối với việc sử dụng đúng mục đích có hiệu quả vốn đầu tư

6.3.2 Cấp phát khối lượng xây dựng cơ bản hoàn thành là nội dung chính củacấp phát vốn đầu tư XDCB Vì lúc này tiền vốn mới thực sự được cấp ra choviệc thực hiện đầu tư xây dựng dự án, là khâu có tác dụng quyếtđịnh đảm bảocấp phát đúng thiết kế, đúng kếhoạch và dự toán được duyệt

Trong quá trình cấp phát thanh toán cần phối hợp với các ngành chủquản, tăng cường kiểm tra giám sát để quản lý hoạt động đầu tư có hiệu quả hơn

* Công tác quyết toán vốn đầu tư XDCB:

Quyết toánvốn đầu tư là toàn bộ chi phí hơp pháp đã thực hiện trong quátrình đầu tư để đưa dự án vào khai thác sử dụng Chi phí hợp pháp là chi phí theođúng hợp đồng đã ký kết và thiết kế dự toán được phê duyệt, bảo đảm đúng tiêuchuẩn, định mức, đơn giá, chế độ tài chính - kế toán và những quy định hiệnhành của Nhà nước có liên quan Quyết toán vốn đầu tư trong giới hạn tổng mứcnếu có.

Quyết toán vốn đầu tư XDCB cho ngành thuỷ lợi là khâu công việc cuốicùng trong cả quá trình quản lý chi ngân sách đầu tư XDCB cho ngành thuỷ lợi

Nó là quy trình kiểm tra rà soát chỉnh lý lại số liệu đã được phản ánh sau một kỳhạch toán và tìn hình chấp hành dự toán chi nhằm phân tích kết quả thực hiện dựtoán chi đầu tư để rút ra kinh nghiệm, bài học cần thiết trong thực hiện chi vàquản lý chi đầu tư ở kỳ sau

Chương 2:

CHƯƠNG II

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN ĐỐI VỚI NGÀNH THUỶ LỢI TRONG THỜI GIAN QUA

1 Khái quát về tình hình thuỷ lợi ở nước ta hiện nay:

Việt nam có 2360 con sông, trong đó có 9 hệ thống sông lớn có diện tíchlưu vực trên 10.000km2 Tổng lượng nước mặt trung bình hàng năm 835 tỷ m3,trong đó có 313 tỷ m3 sản sinh trên lãnh thổ và 522 tỷ m3 từ lãnh thổ các nướckhác đổ vào Tài nguyên nước dưới đất có trữ lượng động thiên nhiên toàn lãnhthổ khoảng 1.500m3/s Nguồn tài nguyên nước thoạt nhìn dường như được ưuđãi, nhưng so với các nước trên thế giới thì lượng nước sản sinh trong nước vàoloại trung bình thấp (4200m3/người)

Trong những năm qua Nhà nước và nhân dân ta đã đầu tư xây dựng nhiềucông trình thuỷ lợi Theo tài liệu điều tra cả nước đã có 8625 công trình các loại,trong đó có 743 hồ chứa loại vừa và lớn (chưa kể hàng nghìn hồ đập nhỏ ), 1017đập dâng, 4712 cống tưới tiêu loại vừa và lớn, gần 200 trạm bơm điện các loại.Tổng giá trị đầu tư theo trị giá hiện tại ước tính trên 100.000 tỷ đồng (chưa kể

5700 km đê sông, 2000 km đê biển cùng với hệ thống cống và hàng nghìn km bờbao chống lũ ở đồng bằng sông Cửu Long) Số vốn vốn đầu tư này đã đưa diệntích được thuỷ lợi hoá tằng từ 4 triệu ha năm 1980 đến 5 triệu ha vào năm 1990

và 6 triệu ha vào năm 2000 Tuy nhiên khả năng ngăn chặn những thiệt hại dobão lũ gây ra rất kém, vì vậy một vùng đất nông nghiệp vẫn nằm trong tình trạng

bị ngập mặn

Tính đến đầu năm 1996 các hệ thống thuỷ lợi ở nước ta mới chỉ phục vụtưới được cho 5,6 triệu ha gieo trồng lúa (khoảng hơn 3 triệu ha đất canhtác/tổng diện tích đất nông nghiệp khoảng 7 triệu ha), 60 vạn ha rau màu và câycông nghiệp, tiêu úng cho 92 vạn ha và cải tạo 70 vạn ha đất ven biển Hàng nămthuỷ lợi còn cung cấp hơn 2 tỷ m3 nước cho công nghiệp, dân dụng thuỷsản Tài sản cố định của các hệ thống thuỷ lợi ước tính khoảng hơn 20.000 tỷđồng (theo thời giá năm 1992)

Phục vụ cho sự nghiệp phát triển thuỷ lợi ở nước ta trước đây có bộ Thuỷlợi, nay là ngành thuỷ lợi thuộc bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đếnnay ngành Thuỷ lợi đã có đủ năng lực để hoàn chỉnh các khâu từ Quy hoạch,Khảo sát thiết kế, thi công và quản lý khai thác các hệ thống thuỷ lợi, kể cả cáccông trình và hệ thống lớn, phức tạp, ngang tầm với trình độ khoa học của thếgiới Tham gia vào công tác thuỷ lợi, còn có sự đóng góp không nhỏ của cácngành khác như Xây dựng, Điện lực

Đối với vùng đồng bằng, trung du phía bắc các hệ thống thuỷ lợi đã cấpnước tưới tiêu (chủ động hoặc tạo nguồn), tạo điều kiện cho nông dân sản xuấttrên phần lớn diện tích canh tác Đồng bằng Bắc bộ đã có khoảng 84% đất nôngnghiệp được thuỷ lợi hoá, đưa hệ số sử dụng đất lên xấp xỉ 2 lần Mặc dù những

hệ thống thuỷ lợi này do xây dựng đã lâu, công tác duy tu bảo dưỡng trongnhững năm qua còn nhiều khó khăn nên chất lượng cũng như hiệu quả phục vụchưa cao

Ở đồng bằng phía nam, đặc biệt tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long,tình hình thuỷ lợi còn rất nhiều hạn chế Tại các tỉnh này hệ thống thuỷ lợi vẫn

thiếu và chưa đồng bộ, ngập lụt thường xuyên xảy ra, sản xuất nông nghiệp vìthế nên bị động, phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên

2 Quy trình quản lý thanh toán vốn đầu tư XDCB đối với ngành Thuỷ lợi tại Vụ Đầu tư

- Kiểm tra toàn bộ hồ sơ pháp lý của dự án

+ Quyết định bằng văn bản quy hoạch

+ Quyết định giao nhiệm chủ nhiệm đầu tư đề tài nghiên cứu khoa học + Dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt về nội dung

- Văn bản chỉ định thầu

- Hợp đồng giao nhận thầu

- Thẩm tra về giá trị thực hiện quy hoạch

+ Kiểm tra tính pháp lý của nội dung thực hiện quy hoạch

+ Kiểm tra về mặt khối lượng thực tế và kế hoạch được duyệt

+ Xác định khối lượng thực tế của công việc thực hiện

* Căn cứ vào kết quả của hai nội dung trên đề xuất cấp phát thanh toán cho chủđầu tư

2.1.3.Quy trình quản lý dự án

* Quản lý ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư

- Kiểm tra chủ trương đầu tư

+ Quyết định đầu tư

+ Quyết định trúng thầu

+ Hợp đồng kinh tế

+ Biên bản nghiệm thu tài liệu

+ Quyết định dự án đầu tư

- Kiểm tra về mặt giá trị hợp đồng

- Kiểm tra về mặt pháp lý

- Các biên bản nghiệm thu và khảo sát kỹ thuật

+ Xác định khối lượng

+ Xác định giá trị

Căn cứ hồ sơ pháp lý đã kiểm tra đề xuất cấp phát thanh toán

* Quản lý ở giai đoạn thực hiện đầu tư

- Pháp lý : hợp đồng kinh tế,thiết kế ,biên bản bàn giao nghiệm thu thiết kế

- Khối lượng :xác định khối lượng thực hiện ,quy trình thiết kế ,biên bảnphát sinh, biên bản bàn giao

- Về giá trị: căn cứ vào khối lượng thực hiện, đơn giá đề xuất thanh toán

* Giai đoạn thực hiện dự án

+ Căn cứ vào khối lượng nhà thầu đã thực hiện, biên bản phát sinh, xácđịnh khối lượng thực hiện

Căn cứ khối lượng thực hiện và đánh giá để đề xuất thanh toán

* Về thiết bị : căn cứ vào hợp đồng cung cấp thiết bị giữa nhà thầu và chủ đầu tưvới khối lượng thực hiện để đề xuất thanh toán với chủ đầu tư

* Giai đoạn kết thúc

- Xác định chi phí khác của dự án

+ Nghiệm thu khánh thành bàn giao, chạy thử

+ Chi ban quản lý, đề xuất biện pháp cấp phát thanh toán cho đơn vị

3 Thực trạng của việc quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước cho ngành Thuỷ lợi trong thời gian qua:

3.1 Thực trạng hệ thống thuỷ lợi ở nước ta hiện nay:

Do các công ty quản lý thuỷ nông phải trả những chi phí cơ bản nhưlương, hành chính, tiền điện, nên thiếu tiền vận hành bảo dưỡng dẫn đến việcduy tu kém và sử dụng dưới mức công suất hiện có Mặt khác chất lượng côngtrình rất thấp, có nơi vừa xây dựng đã bị phá huỷ do lũ quét và do các tác độngkhác của thời tiết, khí hậu, bị bồi lấp, huỷ liệt Một số công trình xây dựng xongkhông có nước phải trờ nước trời Mới khoảng 40% xã nghèo đã có công trìnhthuỷ lợi Thuỷ lợi ở các vùng nghèo xã nghèo còn chậm phát triển, một mặt donhà nước chưa đủ sức đầu tư vốn vào các vùng này vì quá tốn kém, mặt khác dosản xuất chưa phát triển, các cộng đồng dân cư chưa có thói quen canh tác cóthuỷ lợi Vì vậy nhìn chung các vùng nghèo xã nghèo đều chưa có hệ thống côngtrình thuỷ lợi thích hợp

Theo tài liệu thống kê các tỉnh miền núi phía bắc đã có trên 12000 côngtrình thuỷ lợi song chủ yếu là công trình thuỷ lợi nhỏ, được xây dựng từ lâu Đặc

biệt là có 10-20% công trình tạm chỉ phục vụ tưới mùa khô, mùa lũ bị phá trôi,phải làm đi làm lại rất tốn kém.

Theo Ngân hàng Thế giới(năm 1996), “trong số 4 triệu ha canh tác lúa(chiếm 60% quỹ đất nông nghiệp), 3 triệu ha là được tưới tiêu ở mức độ nhấtđịnh Song do hệ thống không đồng bộ, do khiếm khuyết trong quy hoạch vàthiết kế, xuống cấp, thiếu nước và vận hành kém, nên chỉ có 2 triệu ha là thực sựđược tưới tiêu đầy đủ” Việc sử dụng công suất ở miền núi và vùng xa là đặc biệtthấp và thu hồi chi phí cũng thấp hơn so với những nơi khác trong cả nước

3.2 Khối lượng và mức độ đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN cho ngành Thuỷ lợi

Trong những năm gần đây, nước ta đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạchhoá tập trung sang cơ chế thị trường và hiện nay đang trong công cuộc côngnghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Để đẩynhanh công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước thì việc trú trọng pháttriển cơ sở hạ tầng là hết sức cần thiết trong đó không thể không nhắc tới chi đầu

tư xây dựng cơ bản cho ngành thuỷ lợi

Chi đầu tư XDCB cho ngành thuỷ lợi là những khoản chi nhằm tăngcường cơ sở vật chất cho ngành thuỷ lợi như: xây dựng mới các công trình, muasắm máy móc thiết bị

Mức độ đầu tư nhiều hay ít chịu ảnh hưởng của các nhân tố như: tình trạngcác công trình, quan điểm của Nhà nước trong từng thời kỳ, ngoài ra còn phụthuộc vào nguồn vốn ngân sách

Thực hiện chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước trong thời gianqua ngành thuỷ lợi đã có những chuyển biến tích cực cả về chất lượng cũng như

số lượng như có nhiều công trình được xây dựng mới và đã tạo ra năng lực tưới

rất lớn so với trước đây Có thể xem tình hình chi đầu tư XDCB từ NSNN chongành Thuỷ lợi trên một số chỉ tiêu sau:

Tình hình chi đầu tư XDCB từ NSNN cho ngành Thuỷ Lợi

n v : t ng Đơn vị: tỷ đồng ị: tỷ đồng ỷ đồng đồng

ST

B Chi đầu tư XDCB

Tỷ lệ B/ A

Bảng: Tốc độ tăng chi đầu tư XDCB từ NSNN cho ngành Thuỷ Lợi

n v : t ng Đơn vị: tỷ đồng ị: tỷ đồng ỷ đồng đồng

2 Tốc độ tăng đầu tư

XDCB cho Thuỷ Lợi 1.041,552 158,9% 70,402 102,5%

Nguồn số liệu : Vụ Đầu tư - Bộ Tài Chính

Đánh giá tình hình chi đầu tư XDCB cho ngành thuỷ lợi trong ba năm từ

1998 - 2000 ta thấy kế hoạch chi ngân sách nhà nước cho ngành Thuỷ lợi luôn

tăng lên qua các năm 1998 là 1.768,182 tỷ đồng, năm 1999 là 2.809,734 tỷ đồng,năm 2000 là 2.880,136 tỷ đồng

Trong điều kiện hiện nay, thấy rõ được tầm quan trọng của ngành thuỷ lợiđối với sự phát triển kinh tế của nước ta nên mức độ đầu tư XDCB đối với ngànhThuỷ lợi cũng cần phải được tăng cường Qua bảng số liệu trên ta thấy cơ cấuchi NSNN, số chi cho đầu tư XDCB đối với ngành Thuỷ lợi không ngừng tănglên cả về số tương đối lẫn số tuyệt đối

Trong giai đoạn 1996 - 2000, mặc dù có nhiều tác động của tự nhiên vàtình hình kinh tế xã hội, tốc độ tăng trưởng kinh tế vào khoảng 6,8%, tỷ lệ độngviên vào GDP và NSNN giảm song đầu tư cho ngành thuỷ lợi trong 5 năm là8.421,661 triệu đồng chiếm 9,35% chi NSNN Vì phát triển ngành Thuỷ lợi làmột trong những động lực thúc đẩy kinh tế nông nghiệp nông thôn ngày càngphát triển mạnh hơn góp phần vào việc thực hiện công cuộc công nghiệp hoáhiện đại hoá đất nước

Chi đầu tư xây dựng cho thuỷ lợi xét về tuyệt đối thì có phần tăng nhưngxét về tương đối thì không tăng lên là mấy: Năm 1999 chi đầu tư XDCB từNSNN cho ngành thuỷ lợi là 2.809,734 triệu đồng tăng 1.041,552 (158,9%) sovới năm 1998 là 1.768,182 triệu đồng; Năm 2000 là 2.880,136 tỷ đồng tăng70,402 tỷ đồng (102,5%) so với năm1999 là 2.809,734 tỷ đồng

Nhìn chung thì tốc độ tăng chi đầu tư XDCB cho ngành thuỷ lợi có tăngnhưng chưa đáng kể, chưa thực sự xứng đáng với vai trò và nhiệm vụ mang tínhchiến lược của nó và chưa thể hiện được những đường lối của Đảng và Nhà nước

trong việc phát triển thuỷ lợi mà nhà nước đã khẳng định đó là : Thuỷ lợi là biện

pháp hàng đầu trên mặt trận sản xuất nông nghiệp, công trình thuỷ lợi là cơ sở

hạ tầng quan trọng để phát triển bền vững đất nước Để làm rõ vấn đề này ta có

thể so sánh tình hình kế hoạch chi đầu tư XDCB cho một số ngành trong nền

kinh tế quốc dân thể hiện ở bảng sau:(trang sau)

Qua bảng số liệu trên ta thấy, tốc độ tăng chi đầu tư XDCB cho ngànhthuỷ lợi tăng lên rất ít trong khi đó thì chi đầu tư XDCB cho các ngành khác lạităng lên rất nhiều cụ thể:

Năm 1998: Chi NSNN đầu tư cho ngành thuỷ lợi là 1.768,182 tỷ đồngchiếm 12,85%; chi NSNN đầu tư cho ngành Y Tế là 740,947 tỷ đồng chiếm5,38%; Chi đầu tư cho ngành An Ninh là 129,200 chiếm 1,39%; Chi cho ngànhGiao Thông 5.297,926 tỷ đồng chiếm 38,52%, chi NSNN đầu tư XDCB chongành nông nghiệp là 233,182 tỷ đồng chiếm 1,69%, chi đầu tư XDCB chongành Văn Hoá là 372,448 tỷ đồng chiếm 2,7% trong tổng số chi đầu tư XDCBcủa NSNN

Năm 1999: Tổng chi đầu tư xây dựng cho nền kinh tế quốc dân có tăng cả

về số tương đối, số tuyệt đối nhưng tỷ trọng chi cho một số ngành lại giảm điđáng kể so với tốc độ tăng của tổng chi đầu tư: Chi cho Y Tế giảm xuống còn4,8% trong tổng chi đầu tư XDCB; Chi cho An Ninh giảm xuống còn 1,03% ;Chi cho Giao Thông còn 32,33%, chi cho ngành Văn Hoá giảm xuống còn 2% Trong khi đó thì đầu tư cho ngành thuỷ lợi lại tăng hơn các ngành trên nhưngkhông đáng kể và tăng từ 12,85% lên 13,02%

Năm 2000: chi đầu tư XDCB cho ngành Thuỷ lợi là 2.880,136 tỷ đồngchiếm 13,06%; Chi đầu tư cho Y Tế là 1.316,876 tỷ đồng chiếm 5,98%; Chi đầu

tư XDCB cho Giao Thông là 8.184,383 chiếm 37,12%, chi đầu tư XDCB ngành

Nông nghiệp là 173,400 tỷ đồng chiếm 0,77%, chi đầu tư XDCB cho ngành Vănhoá là 523,400 tỷ đồng chiếm 2,37% trong tổng số chi đầu tư XDCB

Qua đây ta thấy tốc độ tăng giảm của các ngành không đồng đều: Năm

1998 - 1999 chi đầu tư XDCB cho ngành Thuỷ lợi là lớn nhất trong các ngànhsản xuất phi vật chất nhưng đến năm 2000 thì lại đầu tư nhiều nhất cho ngành Y

Tế Điều này chứng tỏ Nhà nước chưa thực sự trú trọng đến đầu tư XDCB chongành thuỷ lợi, chưa đầu tư thích đáng với vai trò, vị trí của nó đối với sự pháttriển của nền kinh tế

Tuy nhiên kết quả chi đầu tư XDCB trong những năm qua cũng góp phầnđáng kể trong việc xây dựng mới và kiên cố các công trình thuỷ lợi và có tácdụng rất lớn trong việc ngăn lũ, cung cấp nước tưới tiêu cho nông nghiệp và làmtăng năng suất cây trồng Mặc dù nền kinh tế nước ta còn gặp nhiều khó khăntrong quá trình phát triển, các cân đối lớn về nền kinh tế còn nhiều bất cập, đặcbiệt là cân đối giữa khả năng thu và nhu cầu chi của nền kinh tế, nhưng để đápứng yêu cầu phát triển kinh tế khu vực nông thôn nói riêng và dể đáp ứng cho sựnghiệp CNH- HĐH nói chung thì Đảng và Nhà nước ta không ngừng quan tâmgiành vốn đầu tư để tạo điều kiện phát triển kinh tế của đất nước và mục tiêu củaĐảng và Nhà nước ta từ nay đến năm 2020 đất nước ta về cơ bản là một nướccông nghiệp

3.3 Đánh giá kết quả thực hiện đầu tư đối với ngành Thuỷ lợi

- Đã tăng cường đầu tư, củng cố nâng cấp sửa chữa công trình, đặc biệtchương trình mục tiêu về đảm bảo an toàn các hồ chứa nước(chú trọng hồ códung tích trên 1 triệu m3 và chiều cao đập trên 10m); tu bổ nạo vét các trục sôngchính, kênh mương, các hệ thống liên tỉnh, liên huyện; sửa chữa các trạm bơmđiện, chú trọng các trạm bơm lớn nhằm đảm bảo khi cần bơm thì bơm được, nhất

là thời kỳ chống úng (năm 1996 mưa úng lớn trên toàn bộ đồng bằng bắc bộ +Bắc khu 4 các trạm bơm đều hoạt động hiệu quả)

- Hàng năm công trình thuỷ lợi lớn nhỏ ở trên khắp mọi miền của đất nước

đã cung cấp trên 5 tỷ m3 nưóc cho công nghiệp và dân sinh Các công trình thuỷlợi lớn sử dụng tổng hợp như Hoà Bình, Trị An, Thác Bà … tham gia cắt lũ, cấpnước cho hạ du, cấp điện cho lưới điện quốc gia trên 10 tỷ Kwh/năm và tạo điềukiện thuận lợi cho phát triển giao thông, thuỷ sản du lịch … đã đóng góp một vaitrò quan trọng trong sự phát triển công, nông nghiệp và các ngành kinh tế quốcdân khác trên địa bàn cả nước

- Thuỷ lợi góp phần xoá đói giảm nghèo ở nông thôn nhất là ở miền núi.Nhiều địa phương nhờ có thuỷ lợi đã thúc đẩy hình thành nhiều vùng kinh tếmới, tạo điều kiện định canh định cư góp phần ngăn chặn nạn chặt phá rừng làmnương rẫy Nhiều nơi thuỷ lợi kết hợp với thuỷ điện nhỏ đã đem lại ánh sáng đếnbản làng hẻo lánh

- Nhiều hệ thống thuỷ lợi đã góp phần cải tạo môi trường sinh thái, tạo nênnhững cảnh quan đẹp đẽ phục vụ cho du lịch, nghỉ mát như hồ Suối Hai, hồĐồng Mô, hồ Núi Cốc, hồ Đại Lải … Nhờ có hệ thống thuỷ lợi phục vụ cho tiêunước tốt mà nhiều vùng ngập úng ẩm thấp quanh năm trước đây đã trở thành khôráo, không những đảm bảo được giao thông đi lại dễ dàng mà còn giảm đượcnhiều bệnh tật cho nhân dân

Để hiểu rõ tình hình quản lý chi NSNN cho đầu tư XDCB nói chung vàcho ngành thuỷ lợi nói riêng, ta cần xem xét quy trình lập kế hoạch vốn và thanhtoán vốn đầu tư XDCB theo sơ đồ sau:

Sơ đồ tổng thể về quy trình lập kế hoạch và thanh toán vốn đầu tư các

dự án đầu tư do TW quản lý

23

4

75

8

1 Chính phủ giao chỉ tiêu kế hoạch đầu tư hàng năm

2 Bố trí kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án, gửi Bộ Tài Chính

3 Bộ Tài Chính có ý kiến đề nghị điều chỉnh lại trong trường hợpkhông đúng quy định

4 Bộ thông báo kế hoạch khối lượng chi tiết cho chủ đầu tư

4a Bộ Tài Chính thông báo kế hoạch thanh toán vốn cho KBNNTW4b KBNNTW thông báo cho KBNN cơ sở nơi chủ đầu tư mở tài khoảngiao dịch

5 Chủ đầu tư mở tài khoản (lần đầu), lập kế hoạch thanh toán vốn đầu

tư hàng quý

6 KBNN lập kế hoạch chi hàng quý với Bộ Tài Chính

7 BộTài Chính chuyển tiền theo mức chi quý đẫ duyệt

8 Giao dịch thanh toán vốn đầu tư

Sơ đồ tổng thể về quy trình lập kế hoạch vốn và thanh toán vốn đầu tư các

dự án đầu tư do địa phương quản lý

8

1 Chính phủ giao chỉ tiêu kế hoạch đầu tư hàng năm

2 UBND tỉnh bố trí kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án, gửi cho BộTài Chính

3 Bộ Tài chính có ý kiến đề nghị điều chỉnh lại trong trường hợpkhông đúng quy định

4 UBND tỉnh thông báo kế hoạch khối lượng chi tiết cho chủ đầu tư 4a Sở tài chính vật giá thông báo kế hoạch thanh toán vốn cho KBNNtỉnh

5 Chủ đầu tư mở tài khoản (lần đầu), lập kế hoạch thanh toán vốn đầu

tư hàng quý

6 KBNN lập kế hoạch chi hàng quý với sở tài chính vật giá

7 Sở tài chính vật giá chuyển tiền theo mức chi quý đã được duyệt

8 Giao dịch thanh toán vốn đầu tư

Trên đây là sơ đồ tổng thể về quy trình lập kế hoạch vốn và thanh toán vốnđầu tư theo Thông tư số 135/1999/TT- BTC ngày 19/11/1999 của Bộ Tài Chínhhướng dẫn việc quản lý, thanh toán vốn đầu tư và vốn sự nghiệp có tính chất đầu

tư và xây dựng thuộc nguồn NSNN