Báo cáo virus học đại cương human papillomavirus (virus HPV)

Harald zur Hausen giáo sư môn virus học ở trường đại học Erlangen-Nuremberg ở Bavaria, Đức đã khám phá ra HPV-16, có trong mẫu sinh thiết của phụ nữ bị ung thư cổ tử cung GS.. VIRUS HPV

BÁO CÁO VIRUS HỌC ĐẠI CƯƠNG

Giảng viên hướng dẫn:

Ts BÙI THỊ MINH DIỆU

HUMAN PAPILLOMA

VIRUS

(VIRUS HPV)

Sinh viên thực hiện

GIỚI THIỆU

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

1 Tình hình nhiễm virus HPV trên thế giới và trong nước:

Hình 1 Phân bố tỷ lệ nhiễm HPV trên thế giới

2 Lịch sử phát hiện virus HPV:

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

* 1950, lần đầu tiên phát hiện được virus HPV

* 1972: phát hiện ra mối liên hệ giữa HPV và

nguyên nhân gây ra mụn cóc

* 1979: phát hiện HPV-5 là nguyên nhân gây

ra mụn cóc

* 1976: khám phá sự liên quan giữa virus HPV

và ung thư cổ tử cung

* 1983, GS TS Harald zur Hausen (giáo sư

môn virus học ở trường đại học

Erlangen-Nuremberg ở Bavaria, Đức) đã khám phá ra

HPV-16, có trong mẫu sinh thiết của phụ nữ bị

ung thư cổ tử cung

GS TS Harald zur Hausen

3 Đặc điểm chung của virus HPV:

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.1 Hình thái và cấu trúc của HPV:

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

- Cấu trúc đối xứng lập phương, hạt

hình đa diện với vỏ capsid cấu tạo từ

72 capsome, mỗi đơn vị là một

pentamer (một polymer bao gồm

năm đơn vị monomer) của protein

cấu trúc L1 và L2.

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.2 Đặc điểm cấu trúc:

3.2.2 Cấu trúc bộ gen:

Hình 4 Cấu trúc bộ gen của HPV

- Genome là DNA chuỗi kép, khép vòng,

siêu xoắn, chứa khoảng 7200- 8000 cặp

base, chứa 8 khung đọc mở, gắn với protein

kiềm histon.

- Bộ gen HPV có thể chia ra làm 3 vùng:

+ Vùng điều hòa thượng nguồn URR

(Upstream Regulatory Region)

hay còn được gọi là vùng điều hòa dài LCR

(Long Control Region)

+ Vùng gen sớm (Early- E)

+ Vùng gen muộn (Late – L)

Hình 4 Cấu trúc bộ gen của HPV

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.2 Đặc điểm cấu trúc:

3.2.2 Cấu trúc bộ gen:

- Vùng điều hòa dài LCR: chứa DNA

không mã hóa, có chức năng điều hòa quá

trình sao chép DNA và quá trình phiên

mã

+ Trình tự vùng LCR bao gồm: trình tự

tăng cường, promoter, điểm khởi đầu sao

chép

- Vùng gen sớm (Early- E): bao gồm các

khung đọc của các gen E1, E2 ,E4, E5, E6

và E7

- Vùng gen muộn (Late – L): Gồm 2 gen

tổng hợp protein L1 và L2

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.2 Đặc điểm cấu trúc:

3.2.3 Chức năng các gen và sản phẩm của gen HPV:

- Gen E1: là một trong hai vùng gen bảo tồn nhất của HPV (cùng với L1) mã hóa các protein chức năng có vai trò cần thiết cho quá trình sao chép DNA và plasmid

- Gen E2:đóng vai trò chủ đạo trong quá trình phiên mã cũng như trong quá trình điều hòa giải mã và duy trì chuỗi gen vi rút ở ngoài nhiễm sắc thể

- Gen E4:Có chức năng giúp cho quá trình trưởng thành và phóng thích vi rút ra khỏi tế bào mà không làm tan tế bào chủ.

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.2 Đặc điểm cấu trúc:

3.2.3 Chức năng các gen và sản phẩm của gen HPV:

- Gen E5: mã hóa cho sản phẩm là protein E5, một protein cần

thiết cho quá trình xâm nhập và tồn tại của virus trong tế bào

chủ.

- Gen E6: protein E6 của HPV nhóm “nguy cơ cao” liên kết hoặc không liên kết với protein E7 gây kích thích tế bào chủ phân chia mạnh mẽ và sự phân chia này là mãi mãi, gây bất tử hóa tế bào.

- Gen E7: protein E7 được mã hóa từ gen E7 có vai trò quan trọng trong cơ chế gây ung thư ở tế bào chủ

- Gen L1 và L2: là hai vùng gen cấu trúc còn gọi là vùng gen mã hóa muộn cho protein vỏ capsid chính và phụ

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.3 Phân loại HPV:

3.3.1 Phân loại theo sự tương đồng trình tự nucleotide gen E6, E7, L1

Việc xác định HPV dựa trên mức độ giống nhau của thành phần

nucleotide và mức độ tương đồng giữa các thành phần acid amin trên chuỗi gen E6, E7 và L1 do đó, các type của HPV thường được gọi là các genotype Khi một genotype HPV có ít nhất 10% gen vùng E6, E7, L1 khác với các genotype đã biết trước đó thì được xác định là một

genotype mới Một subtype trong genotype được xác định là phân nhóm mới khi bộ gen của chúng khác 2-10% so với phân nhóm khác trong

cùng một genotype đã biết Nếu các subtype có vùng mã hóa khác nhau 1-2% hoặc khác 5% ở vùng không mã hóa thì được gọi là các biến thể hay các chủng virus

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

3.3 Phân loại HPV:

3.3.2 Phân loại theo khả năng tác động của HPV trên tế bào chủ

(khả năng gây ung thư)

chỉ gây những mụn cóc hoặc khối u lành tính

làm rối loạn quá trình nhân lên của tế bào chủ, gây ra hiện tượng tăng sinh và bất tử hóa tế bào hình thành các khối u ác tính

gồm đa số các loại HPV chưa xác định được khả

năng gây ung thư

HPV 6, 11, 40, 42, 43, 44,

54, 61, …và CP6108.

HPV 16,

18, 31, 33, 35,….và HPV 26,

53, 66 HPV 2a, 3, 7, 10, 13,

27, 28, 30 ,….

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

này có khả năng xâm

nhiễm trên da, hình

thành các dạng hạt

cơm thông thường,

hạt cơm phẳng, hạt

cơm Butcher.

năng gây bệnh ở niêm mạc miệng và

hầu họng, gây đa bướu gai hô hấp tái

diễn

* Nhóm thích ứng tế bào niêm mạc

đường sinh dục: Nhóm HPV gây bệnh

tại đường sinh dục như sùi mào gà,

UTCTC, ung thư dương vật, ung thư âm

hộ, ung thư âm đạo

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

4 Chu kỳ sống của HPV:

- Giai đoạn xâm nhập

- Giai đoạn tiềm tàng

- Giai đoạn nhân bản mạnh

- Giai đoạn giải phóng

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

5 Cơ chế gây bệnh của HPV:

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

6 Đường lây truyền, các yếu tố nguy cơ gây nhiễm HPV:

6.1 Đường lây truyền:

-Có thể được lây truyền từ da qua da, từ da sang niêm mạc hoặc

từ niêm mạc sang niêm mạc dưới dạng dịch tiết mụn cơm, qua nước bọt hoặc qua các vật dụng như khăn mặt, quần áo…

-Ngoài ra, HPV cũng được lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình chu sinh, dịch tiết nhiễm HPV từ đường sinh dục bà mẹ lây truyền trực tiếp vào niêm mạc mắt, miệng và đường hô hấp trẻ sơ sinh.

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

6 Đường lây truyền, các yếu tố nguy cơ gây nhiễm HPV:

6.2 Các yếu tố nguy cơ gây nhiễm HPV:

- Hành vi tình dục: HPV được lây truyền chủ yếu qua đường tình dục do đó các yếu tố về hành vi tình dục là yếu tố nguy cơ hàng đầu trong các nghiên cứu về dịch tễ học của

HPV Các hành vi tình dục có nguy cơ nhiễm HPV cao gồm: Tuổi quan hệ tình dục đầu tiên; số lượng bạn tình và hành vi tình dục an toàn.

- Đồng nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục

7 Cách phòng nhiễm HPV:

I VIRUS HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

+ Sử dụng vắc xin phòng chống HPV

+ Thực hiện hành vi tình dục an toàn

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

1 Dịch tể học:

Tỷ lệ nhiễm bệnh ung thư cổ tử cung trên thế giới

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

1 Dịch tể học:

Tỷ lệ nhiễm bệnh UTCTC ở Việt Nam năm 2002

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

2 Nguyên nhây gây bệnh và triệu chứng bệnh:

- Triệu chứng cơ

năng hay gặp của

bệnh nhân UTCTC:

xuất huyết âm đạo

hoặc dịch tiết âm

đạo bất thường, đau

vùng chậu, sưng

chân, tiểu nhiều lần

Tuy nhiên ở giai

đoạn đầu thì hầu như

không có triệu

chứng

3 Cơ chế gây bệnh UTCTC:

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

Quá trình nhiễm HPV gây UTCTC

3 Cơ chế gây bệnh UTCTC:

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

3 Cơ chế gây bệnh UTCTC:

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

Ung thư cổ tử cung có 3 dạng đại thể:

(1) Dạng sùi: thường gặp nhất, mọc từ cổ tử cung ngoài, sùi lên thành một khối như bông cải to rộng, bở, dễ chảy máu Đôi khi dạng này phát xuất từ trong kênh

cổ tử cung làm căng to cổ tử cung

và kênh cổ tử cung, biến cổ tử cung thành dạng bầu dài căng như thùng rượu.

3 Cơ chế gây bệnh UTCTC:

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

Ung thư cổ tử cung có 3 dạng đại thể:

(2) Dạng chai xâm nhiễm cổ tử cung biến cổ tử cung thành cứng như đá.

(3) Dạng loét, làm mất cổ tử cung

và phần trên của âm đạo tạo thành

một hố sâu lõm.

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị:

4.1 Các phương pháp chuẩn đoán UTCTC

a.Phiến đồ tế bào học cổ tử cung ( phiến đồ Pap ) b.Kiểm tra bằng ung dịch Iodine ( Chứng nghiệm Schiller)

c.Sinh thiết cổ tử cung và ống cổ tử cung

d.Soi cổ tử cung

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị:

4.1 Các phương pháp chuẩn đoán UTCTC

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị:

4.2 Các phương pháp điều trị UTCTC

a Phẫu thuật:

Phẫu thuật tia laser

Phẫu thuật áp lạnh

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị:

4.2 Các phương pháp điều trị UTCTC

a Phẫu thuật:

- Khoét chóp cổ tử cung

- Phẫu thuật cắt bỏ tử cung

LEEP: Phương pháp này

là lấy các tổ chức bất thường bằng một sợi dây kim loại rất nhỏ được đốt nóng bằng một dòng điện Phương pháp này sử dụng

để điều trị ung thư chưa di căn ra khỏi vùng nguyên

ủy của nó.)

b Điều trị tia xạ:

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị:

4.2 Các phương pháp điều trị UTCTC

Có hai loại xạ trị để điều trị

UTCTC:

-Xạ trị ngoài phá hủy các tế

bào UTCTC bên ngoài được

tiến hành trong 6 tuần

-Xạ trị trong sẽ phá hủy tế

bào ung thư cổ tử cung bằng

cách đưa que phóng xạ vào

xạ trị tại BVUB Cần Thơ

II UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

4 Chẩn đoán và phương pháp điều trị: 4.2 Các phương pháp điều trị UTCTC

III.CÁC BỆNH KHÁC DO HPV GÂY RA:

1 Ung thư hậu môn: Ung thư hậu môn

là một loại ung thư mà phát sinh từ hậu

môn

Ung thư hậu môn là ung thư biểu mô tế

bào vảy thường phát sinh gần đường

giao nhau (squamocolumnar) Các loại

ung thư hậu môn là ung thu biểu mô tế

bào vảy, ung thư tuyến, ung thư hạch,

khối u ác tính hoặc ung thư biểu mô

basloid

Nguyên nhân: Nhiễm vi rút gây u nhú ở

người HPV-16 đã được phát hiện trong

số các mẫu vật ung thư hậu môn được

kiểm tra chiếm 84%

III.CÁC BỆNH KHÁC DO HPV GÂY RA:

III.CÁC BỆNH KHÁC DO HPV GÂY RA:

3 Ung thư âm hộ: Ung thư âm hộ là một loại ung thư xảy ra bề

mặt ngoài của cơ quan sinh dục nữ

Gồm 2 loại cơ bản

- Ung thư tế bào vảy âm hộ Ung thư này bắt nguồn từ những tế bào mỏng, dẹt bao phủ bề mặt âm hộ Hầu hết bệnh ung thư âm hộ

là ung thư tế bào vảy

- U sắc tố âm hộ Ung thư này bắt nguồn từ các tế bào sắc tố ở

vùng da của âm hộ

III.CÁC BỆNH KHÁC DO HPV GÂY RA:

4 Ung thư khẩu hầu:

Ung thư hầu- họng là một bệnh mà các tế bào ác tính tạo

thành trong các mô của hầu- họng Hầu- họng là một phần giữa cổ họng trong đó bao gồm các cơ sở của lưỡi, amidan, vòm miệng, và các thành của họng Ung thư hầu- họng có thể được chia thành hai loại: ung thư có liên quan đến nhiễm vi rút gây u nhú ở người (HPV-human Papillomavirus), và ung thư có liên quan đến rượu hoặc sử dụng thuốc lá

TÀI LIỆU KHAM KHẢO

Sản phụ khoa (tập 2) Nxb Y học Thành phố Hồ Chí Minh, trang

803-807

http://hpvinfo.vn/hpv-la-gi c6860.htm

http://luanvan.co/luan-van/human-papilloma-virus-hpv-52870/http://sdh.hmu.edu.vn/images/ngcuusinh/_thumbs/LA%20%20toan%20van.pdf

mac-nhiem-hpv-cua-phu-nu-tphcm-va-cac-yeu-to-lien-quan/

http://www.tudu.com.vn/vn/nhan-vien-y-te/phu-khoa/ty-le-hien-http://www.nhandan.com.vn/mobile/_mobile_suckhoe/_mobile_suckhoe/item/1871402.html

http://benhvienungbuouhungviet.com/cac-phuong-phap-chan-doan-ung-thu-co-tu-cung/

TÀI LIỆU KHAM KHẢO

http://www.chuaungthu.net/ung-thu-co-tu-cung/vi-VN-0-299.aspx

ung-thu-co-tu-cung-docx.htm?page=7

http://123doc.org/document/1209457-le-anh-huy-virus-hpv-va-cung/chuan-doan-ung-thu-co-tu-cung.html