Bài giảng đường lối cách mạng đảng cộng sản việt nam chuyên đề 3 đường lối phát triển bền vững nông nghiệp và nông thôn

Khái niệm, đặc trưng Nông nghiệp, Nông thôn 1Một số mô hình PT nông nghiệp trên thế giới 2 Khái niệm PT bền vững; PT bền vững NN, NT 3 Nhận thức mới về PT NN, NT trên thế giới 4 Các đảm

Khái niệm, đặc trưng Nông nghiệp, Nông thôn 1

Một số mô hình PT nông nghiệp trên thế giới 2

Khái niệm PT bền vững; PT bền vững NN, NT 3

Nhận thức mới về PT NN, NT trên thế giới 4

Các đảm bảo và chương trình phát triển bền vững Nông nghiệp, nông thôn

5

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ PT BỀN VỮNG NN & NT

1 Khái niệm, đặc trưng Nông nghiệp, Nông thôn

Nông thôn

a) Khái niệm

Nông nghiệp

• Sx vật chất cơ bản của XH

Ngành

• Trồng trọt, chăn nuôi

Sản phẩm Nghĩa rộng

b) Đặc trưng của Nông nghiệp và Nông thôn

 Những đặc trưng cơ bản của nông thôn

– Quan điểm nông thôn hiện đại

Không gian,

thời gian

Hoạt động sản

Nghề chính

Bản sắc văn hóa, quan hệ xã hội Môi trường tự nhiên,

tầng

• Nông thôn thường bao quát, trải dài theo không gian,

thời gian của một quốc gia.

Không gian,

thời gian

• Nông thôn thường gắn liền với lịch sử phát triển của mỗi quốc gia.

• Nông thôn gắn chặt với một nghề xã hội truyền thống,

đặc trưng và nổi bật là hoạt động sản xuất nông nghiệp

• Những người sinh sống ở nông thôn chủ yếu là nghề nông.

Nghề chính

• Tư liệu sản xuất cơ bản ở nông thôn là đất đai, là yếu tố

tạo nên sự gắn kết nghề nghiệp keo sơn của người dân nông thôn với nơi “chôn nhau cắt rốn”.

• Nông thôn luôn có sự phân tán không đồng đều giữa các

vùng.

Phân bố

• Kết cấu hạ tầng vùng nông thôn thường kém hơn so với thành thị

Nông thôn bao gồm những tụ điểm quần cư (làng, bản, buôn, ấp) thường có quy mô nhỏ về mặt số lượng.

• So với thành thị, nông thôn có mức độ phúc lợi xã hội thua kém, trình độ sản xuất hàng hóa và tiếp cận thị trường thấp hơn.

• Nông thôn chịu sức hút của đô thị về nhiều mặt, dân cư nông thôn

thường hay di chuyển tự do ra các đô thị để kiếm việc làm và tìm

cơ hội sống tốt hơn.

Kết cấu hạ tầng

• Hoạt động sản xuất đặc trưng và tiêu biểu của nông thôn là sản

xuất nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp nông thôn

Hoạt động sản

xuất đặc trưng

• Loại hình văn hóa đặc thù mang đậm nét dân gian, nét truyền

thống dân tộc, luôn gắn kết với thiên nhiên: cây đa, bến nước, con

đò, dòng sông…

Bản sắc văn hóa, quan hệ xã hội

• Quan hệ xã hội mang tính đặc thù của cộng đồng theo phong tục của từng dân tộc, theo thiết chế của các dòng họ, luôn được xác định và lưu giữ lâu dài.

• Mật độ dân cư thấp; giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như

đất đai, nguồn nước, khí hậu, rừng, biển, ở nông thôn có một môi

trường tự nhiên ưu trội, con người gần gũi với thiên nhiên hơn.

• Đa dạng về điều kiện kinh tế xã hội, về trình độ tổ chức quản lý, về

quy mô và mức độ phát triển Cung cách ứng xử xã hội nặng về

tục lệ nhiều hơn là pháp lý (ảnh hưởng đến khả năng khai thác tài

nguyên và nguồn lực).

Môi trường tự nhiên,

xã hội

 Đặc trưng của nông nghiệp

• Nông nghiệp là ngành sản xuất phụ thuộc rất nhiều vào tự

nhiên Những điều kiện tự nhiên như đất đai, nhiệt độ, độ

ẩm, lượng mưa, bức xạ mặt trời trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng cây trồng vật nuôi

• Nông nghiệp cũng là ngành sản xuất có năng suất lao động

rất thấp, vì đây là ngành sản xuất phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên; là ngành sản xuất mà việc ứng dụng tiến bộ khoa học

- công nghệ gặp rất nhiều khó khăn.

• Sản xuất nông nghiệp ở nước ta thường gắn liền với những

phương pháp canh tác, lề thói, tập quán đã có từ hàng nghìn năm nay.

 Đặc trưng của nông nghiệp

• Sản xuất nông nghiệp có tính vùng rõ rệt (ví dụ: chè chỉ

thích hợp trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc và cà phê chỉ thích hợp trồng ở Tây Nguyên).

• Tư liệu sản xuất chính là ruộng đất, là một loại tư liệu

sản xuất không thể thay thế, có tính chất đặc biệt (bị giới hạn về mặt diện tích, nhưng có thể phát huy sức sản xuất).

• Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cơ thể sống cây

trồng và vật nuôi.

• Sản xuất NN có tính thời vụ cao Đòi hỏi phải có kế

hoạch sản xuất, thực hiện tốt các biện pháp cơ giới hóa canh tác, chuyển đổi mùa vụ, xen canh, gối vụ…

2 Một số mô hình PT nông nghiệp trên thế giới

Mô hình ngoại sinh/

bên ngoài

Mô hình nội sinh

3 Khái niệm PT bền vững; PT bền vững NN, NT

a) Khái niệm “phát triển bền vững”

Theo WCED, phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng được những yêu cầu của hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau.

Phát triển kinh tế (nhất là tăng trưởng ktế) Phát triển xã hội (nhất là thực hiện tiến bộ, công bằng xh, x.đói g.nghèo, gq việc làm).

Qu an

đ iểm

TP T-W

Theo Hội nghị thượng đỉnh Trái đất (1992) và

HN Thượng đỉnh Thế giới (2002), Phát triển bền vững là quá trình có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển gồm:

Bảo vệ môi trường (nhất là xử lý, khắc phục

ô nhiễm, phục hồi và cải thiện chất lượng môi trường; phòng chống cháy và chặt phá rừng, khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm

b) Phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững

1

Tính bền

vững của

chuỗi lương thực

2

Tính bền vững trong sử dụng tài nguyên đất

và nước về không gian và thời gian

2

Tính bền vững trong sử dụng tài nguyên đất

và nước về không gian và thời gian

3

Khả năng tương tác th mại trong tiến trình phát triển NN và

NT để đảm bảo cuộc sống đủ, an ninh lương thực trong vùng và giữa

các vùng

3

Khả năng tương tác th mại trong tiến trình phát triển NN và

NT để đảm bảo cuộc sống đủ, an ninh lương thực trong vùng và giữa

các vùng

b) Phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững

1

2

2

3

3

Bền vững

về sinh thái

Cách thực hành trong NN phải đảm bảo đạt được đồng thời 3 mục tiêu

Lợi ích về kinh tế

Lợi ích XH đ/v nông dân và cộng đồng

b) Phát triển NN & NT bền vững – CT nghị sự 21

Yo ur

T ex

t e re

2 Xây dựng mô hình tiêu thụ bền vững

3 Bảo vệ và nâng cao sức khỏe của con người

5 Quản lý rừng có hiệu quả

4 Quản lý nguồn lực đất đai bền vững

6 Đấu tranh với hoang mạc hóa và hạn hán

1 Đấu tranh với nghèo khó

b) Phát triển NN & NT bền vững – CT nghị sự 21

Yo ur

T ex

t e re

8 Sử dụng an toàn các loại hóa chất

9 Bảo vệ đa dạng sinh học

11 Bảo vệ và quản lý nguồn nước ngọt

10 Bảo vệ và qlý đại dương, hệ sinh thái biển

12 Bảo đảm phối hợp giữa môi trường và p.triển

7 Phát triển bền vững miền núi

4 Nhận thức mới về phát triển NN, NT trên thế giới

Được sống trong hệ sinh thái lành mạnh.

Đảm bảo người dân nông thôn có phương kế sinh sống bền vững;

Được sống trong hệ sinh thái lành mạnh.

5 Những vấn đề cần đảm bảo để PT NN, NT bền vững

Sản phẩm đa dạng, có hàm lượng công nghệ cao.

Giá cả nông sản hợp lý, có sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Khối lượng nông sản phải có quy mô đủ lớn theo yêu cầu thị trường, nhất là yêu cầu của nhà nhập khẩu nông sản từ Việt Nam Thời gian cung ứng nông sản phải đáp ứng yêu cầu khắt khe của nhà phân phối, nhất là của nhà nhập khẩu nông sản từ Việt Nam.

Chất lượng sản phẩm phù hợp (đặc biệt là đảm bảo tiêu chuẩn quốc tế về vệ sinh an toàn thực phẩm).

Sản phẩm đa dạng, có hàm lượng công nghệ cao.

Giá cả nông sản hợp lý, có sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Khối lượng nông sản phải có quy mô đủ lớn theo yêu cầu thị trường, nhất là yêu cầu của nhà nhập khẩu nông sản từ Việt Nam Thời gian cung ứng nông sản phải đáp ứng yêu cầu khắt khe của nhà phân phối, nhất là của nhà nhập khẩu nông sản từ Việt Nam.

5 Những vấn đề cần đảm bảo để PT NN, NT bền vững

Thực hiện một nền nông nghiệp đa chức năng, vừa sản xuất nông phẩm hàng hóa vừa kết hợp phát triển du lịch sinh thái và tạo cảnh quan môi trường sống tốt đẹp cho con người;

Nông sản phải được sản xuất theo tiêu chuẩn và quy trình GAP (good agriculture practice), ISO.1.4000 và HCACCP;

Áp dụng công nghệ cao trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp, từ chọn, tạo, sản xuất giống đến

Thực hiện một nền nông nghiệp đa chức năng, vừa sản xuất nông phẩm hàng hóa vừa kết hợp phát triển du lịch sinh thái và tạo cảnh quan môi trường sống tốt đẹp cho con người;

Nông sản phải được sản xuất theo tiêu chuẩn và quy trình GAP (good agriculture practice), ISO.1.4000 và HCACCP;

Áp dụng công nghệ cao trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp, từ chọn, tạo, sản xuất giống đến

Phát triển nông nghiệp

5 Những vấn đề cần đảm bảo để PT NN, NT bền vững

Các trang trại có quy mô lớn phải trở thành lực lượng sản xuất nông sản hàng hóa chủ yếu kết hợp với du lịch nông thôn trên các vùng nông nghiệp sinh thái.

Các HTX làm dịch vụ đầu vào-đầu ra cho các trang trại phải được thành lập và phát triển do nhu cầu của các chủ trang trại sản xuất hàng hóa nông sản có quy mô lớn.

Sản xuất theo hợp đồng giữa các trang trại và doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ nông sản, trên thị trường trong và ngoài nước, cũng như các doanh nghiệp du lịch sinh thái, phải trở thành hình thức giao dịch buôn bán nông sản phổ biến và chủ yếu

Các trang trại có quy mô lớn phải trở thành lực lượng sản xuất nông sản hàng hóa chủ yếu kết hợp với du lịch nông thôn trên các vùng nông nghiệp sinh thái.

Các HTX làm dịch vụ đầu vào-đầu ra cho các trang trại phải được thành lập và phát triển do nhu cầu của các chủ trang trại sản xuất hàng hóa nông sản có quy mô lớn.

Sản xuất theo hợp đồng giữa các trang trại và doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ nông sản, trên thị trường trong và ngoài nước, cũng như các doanh nghiệp du lịch sinh thái, phải trở thành hình thức giao dịch buôn bán nông sản phổ biến và chủ yếu

Phát triển nông nghiệp

Triển khai mô hình sản xuất

Triển khai mô hình sản xuất

5 Những vấn đề cần đảm bảo để PT NN, NT bền vững

Phát triển nông nghiệp

Triển khai mô hình sản xuất

Triển khai mô hình sản xuất

Thể chế quản lý vĩ

mô của Nhà nước

Thể chế quản lý vĩ

mô của Nhà nước

Tạo khung pháp lý cho thị trường đất NN hoạt động lành mạnh để quá trình tích tụ r.đất diễn ra thuận lợi, hình thành các trang trại quy mô lớn Đào tạo miễn phí cho con em nông dân, từ bậc tiểu học đến phổ thông trung học cơ sở và trung học cao đẳng nghề nông nghiệp, để tạo ra một đội ngũ chủ trang trại “thanh nông tri điền” và các kỹ thuật viên nông nghiệp trên tất cả các vùng nông nghiệp sinh thái.

Đầu tư cho hoạt động khuyến nông để nâng cao kỹ năng cho đội ngũ nông dân hiện hữu theo nhu cầu của nông dân và thị trường nông sản, không phân biệt chủ thể (tổ chức) hoạt động khuyến nông.

Tài trợ 100% kinh phí cho các đề tài khoa học kỹ thuật và kinh tế-xã hội phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, không phân biệt chủ thể (tổ

Tạo khung pháp lý cho thị trường đất NN hoạt động lành mạnh để quá trình tích tụ r.đất diễn ra thuận lợi, hình thành các trang trại quy mô lớn Đào tạo miễn phí cho con em nông dân, từ bậc tiểu học đến phổ thông trung học cơ sở và trung học cao đẳng nghề nông nghiệp, để tạo ra một đội ngũ chủ trang trại “thanh nông tri điền” và các kỹ thuật viên nông nghiệp trên tất cả các vùng nông nghiệp sinh thái.

Đầu tư cho hoạt động khuyến nông để nâng cao kỹ năng cho đội ngũ nông dân hiện hữu theo nhu cầu của nông dân và thị trường nông sản, không phân biệt chủ thể (tổ chức) hoạt động khuyến nông.

Tài trợ 100% kinh phí cho các đề tài khoa học kỹ thuật và kinh tế-xã hội phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, không phân biệt chủ thể (tổ

2

3

II CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VỀ PHÁT TRIỂN

NN&NT THỜI KỲ ĐỔI MỚI

Quá trình hình thành và phát triển tư duy của Đảng về NN & NT

Mục tiêu phát triển NN & NT

Thực trạng và những vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển NN & NT

1 Quá trình hình thành và phát triển tư duy của

Nghị quyết 02, 24.12.1996;

Nghị quyết 04, 29.12.1997;

Nghị quyết 06 (lần 1), ngày 17.10.1998.

• HNTW5,

khóa VII;

• Hội nghị đại

biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ - -

Khóa VII;

•

HNTW7-khóa VII.

 HNTW5, khóa IX;

 HNTW7, khóa IX;

 HNTW 9, khóa IX.

2 Mục tiêu phát triển nông nghiệp và nông thôn

4

3

2

PT NN toàn diện theo hướng hiện

đại, hiệu quả, bền vững.

PT LN toàn diện, bền vững, chú trọng rừng sx, ph hộ, đặc dụng.

PT mạnh nuôi trồng th.sản đa dạng theo quy hoạch, phát huy lợi thế vùng.

Xây dựng nông thôn mới.

6

5

Hỗ trợ nhà ở cho người nghèo, đối tượng chính sách.

GTGT NN 5 năm đạt 2,6-3%/năm, l.đ NN 40-41%, TN = 1,8-2lần/2010

2 Mục tiêu phát triển nông nghiệp và nông thôn

tỷ lệ lao động NT quan đào tạo đạt trên 50%

Phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn.

Nâng cao chất lượng cuộc sống ở

NT, thực hiện hiệu quả và bền vững công cuộc xóa đói giảm nghèo

Nâng cao năng lực phòng chống, giảm nhẹ thiên tai; ngăn chặn, xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường.

3 Thực trạng và những vấn đề mới nẩy sinh trong quá

trình phát triển nông nghiệp và nông thôn

a) Thành tựu

b) Hạn chế

c) Những vấn đề mới nảy sinh trong trong quá trình phát triển NN và NT.

Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân

cư nông thôn, nhất là vùng khó khăn.

Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội

NT gắn với phát triển các đô thị.

Xây dựng nền NN toàn diện theo hướng hiện

PT c.nghiệp, dịch vụ

PT nhanh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học,

công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, CNH-HĐH NT.

Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ

chức sản xuất, dịch vụ có hiệu quả.

III NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN

VỮNG NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN

Hoàn thiện việc quy hoạch đất đai…

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của

Nhà nước, phát huy sức mạnh của các đoàn thể

CT-XH ở NT, nhất là hội nông dân

Đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách để huy

động cao các nguồn lực, PT nhanh kinh tế NT.

Khác

Luật

Quy hoạch

Sự lãnh đạo của Đảng Đổi mới cơ chế, chính sách

Hoàn thành chương trình xd cơ bản cho NN

Hoàn thành việc sửa đổi các Luật liên quan

Nhiệm

vụ cấp bách cần hoàn thành

III NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN

VỮNG NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN