TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI ( WORLD TRADE ORGANIZATION – WTO )

Một số hiệp định riêng biệt cũng đạt được trong các lĩnh vực như Nông nghiệp, Dệt may, Trợ cấp, Tự vệ và các lĩnh vực khác; cùng với GATT 1994, chúng tạo thành các yếu tố của các Hiệp đị

TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI ( WORLD TRADE ORGANIZATION – WTO )

Năm thành lập: 1994.

Trụ sở: Giơ - ne- vơ (Thụy Sĩ).

Số thành viên: 155 (tính đến tháng 12/2011) Việt Nam thức trở thành thành chính viên thứ 150 của WTO vào 1/2007.

I Lịch sử hình thành và phát triển WTO

1 Tổ chức tiền thân của WTO

- WTO tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization) là tổ chức quốc tế duy nhất đưa ra những nguyên tắc thương mại giữa các quốc gia trên thế giới WTO được thành lập do kết quả của Hội nghị Hiệp định chung về Thuế quan và Mậu dịch GATT (The General Agreement Tariffs and Trade)

- Ngày 30/10/1947 GATT được 23 nước sáng lập và cùng một số nước khác tham gia Hội nghị về thương mại và việc làm, dự thảo Hiến chương Lahavana để thành lập tổ chức Thương mại quốc tế (ITO)

- ITO với tư cách là chuyên môn của Liên Hợp Quốc, có chức năng thực hiện mục tiêu tự do hóa mậu dịch, mở đường cho kinh tế và thương mại phát triển, tạo công

ăn việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống cho nhân dân các nước thành viên

- Tháng 11/1947 (ITO) Hiến chương thành lập tổ chức thương mại quốc tế đã được thỏa thuận tại Hội nghị Liên Hợp Quốc về thương mại và việc làm, đến ngày 23/4/1948 do gặp một số khó khăn nên việc hình thành ITO không thành

- Tháng 1/1948, tổ chức Thuế quan và thương mại (GATT) chính thức có hiệu lực, GATT đã tiến hành 8 vòng đàm phán về thuế quan, xây dưng các hiệp định, luật, hàng rào phi thuế quan về thương mại, dịch vụ, về cơ chế giải quyết tranh chấp,

- Năm 1986, các bộ trưởng thương mại GATT bắt đầu vòng đàm phán thứ 8 tại Urugoay về buôn bán hàng hóa và dịch vụ, kéo dài trong 4 năm

- Năm 1994 Hiệp định đàm phán Urugoay được kí kết tại Maroc Một ủy ban trù bị được thành lập để chuẩn bị những công việc cần thiết cho việc thành lập WTO

- Ngày 1/1/1995 WTO ra đời, đã góp phần to lớn vào quá trình thiết lập một hệ thống mậu dịch thế giới cởi mở, tự do, bình đẳng và có hiệu quả hơn

- Hiện nay WTO đã có 150 nước thành viên chính thức và 25 nước quan sát viên, chiếm trên 70% tổng giá trị thương mại toàn cầu, đóng vai trò quan trọng nhất trong việc quyết định các nguyên tắc, quy tắc và các định chế chung trong thương mại quốc tế

1 Sự ra đời của tổ chức thương mại thế giới WTO

Mặc dù đã đạt được những thành công lớn, nhưng đến cuối những năm 1980, đầu

1990, trước những biến chuyển của tình hình thương mại quốc tế và sự phát triển của khoa học-kỹ thuật, GATT bắt đầu tỏ ra có những bất cập, không theo kịp tình hình

Trước tình hình đó các bên tham gia GATT nhận thấy cần phải có nỗ lực để củng

cố và mở rộng hệ thống thương mại đa biên Từ năm 1986 đến 1994, Hiệp định GATT và các hiệp định phụ trợ của nó đã được các nước thảo luận sửa đổi và cập nhật để thích ứng với điều kiện thay đổi của môi trường thương mại thế giới Hiệp định GATT 1947, cùng với các quyết định đi kèm và một vài biên bản giải thích khác đã hợp thành GATT 1994 Một số hiệp định riêng biệt cũng đạt được trong các lĩnh vực như Nông nghiệp, Dệt may, Trợ cấp, Tự vệ và các lĩnh vực khác; cùng với GATT 1994, chúng tạo thành các yếu tố của các Hiệp định Thương mại đa phương về Thương mại Hàng hoá Vòng đàm phán Uruguay cũng thông qua một loạt các quy định mới điều chỉnh thương mại Dịch vụ và Quyền

Sở hữu Trí tuệ liên quan đến thương mại Một trong những thành công lớn nhất của vòng đàm phán lần này là, cuối Vòng đàm phán Uruguay, các nước đã cho ra Tuyên bố Marrakesh thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bắt đầu đi vào hoạt động từ ngày 1/1/1995

- Thứ nhất, những thành công của GATT trong việc giảm và ràng buộc thuế quan ở

mức thấp cộng với một loạt các cuộc suy thoái kinh tế trong những năm 70 và 80

đã thúc đẩy các nước tạo ra các loại hình bảo hộ phi thuế quan khác nhau để đối phó với hàng nhập khẩu, kí kết các thỏa thuận song phương, các hình thức hỗ trợ

và trợ cấp

- Thứ hai, những năm 80, GATT đã không còn thích ứng với thực tiễn thương mại

thế giới Hiệp định GATT chủ yếu điều tiết thương mại hàng hóa hiện nay thương mại quốc tế đã phát triển nhanh chóng, mở rộng sang các lĩnh vực khác; ngân hàng, bảo hiểm, vận tải hàng không, vận tải biển, du lịch, xây dựng, tư vấn, cùng với các vấn đề thương mại trong đầu tư và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đã phát triển nhanh chóng trở thành một bộ phận thương mại quan trọng của quốc tế

- Thứ ba, trong một số lĩnh vực của thương mại hàng hóa GATT còn có những lổ

hỏng cần phải cải thiện

- Thứ tư, về mặt cơ cấu và cơ chế giải quyết tranh chấp, GATT cũng không tỏ ra

thích ứng với tình hình thế giới GATT chỉ là một hiệp định, việc tham gia chỉ mang tính tùy ý Trong khin thương mại quốc tế đòi hỏi phải có một tổ chức thường trực, có nền pháp lí vững chắc để đảm bảo thực hiện các hiệp định, quy định chung của thương mại Về hệ thống giải quyết tranh chấp, GATT có cơ chế điều tiết thủ tục tố tụng chặt chẽ, không có thời gian biểu cố định do đó, các vụ việc tranh chấp thường kéo dài và dễ bị bế tắc Để thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế một cách có hiệu quả cần phải cải thiện GATT

+ Năm 1986 – 1994, Hiệp định GATT và các hiệp định phụ trợ, được thảo luận sửa đổi và cập nhật để thích ứng với các điều kiện của môi trường thương mại thế giới Hiệp định GATT 1947, cùng với các quyết định đi kèm và một vài biên bản giải quyết khác đã hợp thành GATT 1994

+ Một số hiệp định riêng biệt đã đặt được trong các lĩnh vực: nông nghiệp, diệt may, trợ cấp cùng với GATT 1994, chúng tạo thành các yếu tố của hiệp định thương mại đa phương về thương mại hàng hóa

+ Tại vòng đàm phán Uruguay cũng đã thông qua một loạt các quy định mới điều chỉnh thương mại dịch vụ và quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại Một trong những thành công lớn nhất của cuộc đàm phán là, các nước đã cho ra tuyên

bố Marrakesh thành lập tổ chức thương mại thế giới WTO, bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1/1/1995

I Cơ cấu tổ chức.

1.Hội nghị Bộ trưởng

Cơ quan quyền lực cao nhất của WTO là Hội nghị Bộ trưởng diễn ra ít nhất hai năm một lần Hội nghị có sự tham gia của tất cả các thành viên WTO Các thành viên này có thể là một nước hoặc một liên minh thuế quan (chẳng hạn như Cộng đồng châu Âu) Hội nghị Bộ trưởng có thể ra quyết định đối với bất kỳ vấn đề trong các thỏa ước thương mại đa phương của WTO

2.Đại Hội đồng

Công việc hàng ngày của WTO được đảm nhiệm bởi 3 cơ quan: Đại Hội đồng, Hội đồng giải quyết tranh chấp và Hội đồng rà soát chính sách Thương mại Tuy tên gọi khác nhau, nhưng thực tế thành phần của 3 cơ quan đều giống nhau, đều bao gồm đại diện (thường là cấp đại sứ hoặc tương đương) của tất cả các nước thành viên Điểm khác nhau giữa chúng là chúng được nhóm họp để thực hiện các chức năng khác nhau của WTO

+ Đại Hội đồng là cơ quan ra quyết định cao nhất của WTO tại Geneva,

được nhóm họp thường xuyên Đại Hội đồng bao gồm các đại diện ( thường là

các đại xứ hoặc tương đương) của tất cả các nước thành viên có thẩm quyền quyết định nhân danh Hội nghị Bộ trưởng ( họp 2 năm một lần ) đối với tất cả các

thành viên của WTO

+ Hội đồng giải quyết tranh chấp được nhóm họp để xem xét và phê chuẩn các

phán quyết về giải quyết tranh chấp do Ban Hội thẩm hoặc Cơ quan phúc thẩm

đệ trình Hội đồng bao gồm đại diện của tất cả các nước thành viên (cấp đại sứ hoặc tương đương)

+ Hội đồng rà soát chính sách thương mại được nhóm họp để thực hiện việc rà

soát chính sách thương mại của các nước thành viên theo cơ chế rà soát chính sách thương mại Đối với những thành viên có tiềm lực kinh tế lớn, việc rà soát diễn ra khoảng hai đến ba năm một lần Đối với những thành viên khác, việc rà soát có thể được tiến hành cách quãng hơn

3.Các Hội đồng thương mại

Các Hội đồng thương mại hoạt động dưới quyền của Đại Hội đồng Có ba Hội đồng thương mại là: Hội đồng thương mại hàng hóa, Hội đồng thương mại dịch

vụ và Hội đồng các khía cạnh của quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại Một hội đồng đảm trách một lĩnh vực riêng Cũng tương tự như Đại Hội đồng, các Hội đồng bao gồm đại diện của tất cả các nước thành viên WTO Bên cạnh ba Hội đồng này còn có sáu ủy ban và cơ quan độc lập khác chịu trách nhiệm báo cáo lên Đại Hội đồng các vấn đề riêng rẽ như thương mại và phát triển, môi trường, các thỏa thuận thương mại khu vực, và các vấn đề quản lý khác Đáng chú ý là trong số này có nhóm công tác về việc gia nhập chịu trách nhiệm làm việc với các nước xin gia nhập WTO

+ Hội đồng thương mại hàng hóa chịu trách nhiệm đối với các

hoạt động thuộc phạm vi của Hiệp định chung về t huế quan và t hương mại (GATT), tức là các hoạt động liên quan đến thương mại quốc tế về hàng hóa

+ Hội đồng thương mại dịch vụ chịu trách nhiệm đối với các hoạt

động thuộc phạm vi của Hiệp định chung về t hương mại d ịch vụ (GATS), tức là các hoạt động liên quan đến thương mại quốc tế về dịch vụ

+ Hội đồng các khía cạnh liên quan đến thương mại của

Quyền sở hữu trí tuệ chịu trách nhiệm đối với các hoạt động thuộc phạm vi

của Hiệp định về c ác khía cạnh liên quan đến Thương mại của Quyền s ở hữu t rí tuệ (TRIPS), cũng như việc phối hợp với các tổ chức quốc tế khác trong lĩnh vực quyền sở hữu trí tuệ

4.Các Ủy ban và Cơ quan

Dưới các hội đồng trên là các ủy ban và cơ quan phụ trách các lĩnh vực chuyên môn riêng biệt

+ Dưới Hội đồng thương mại hàng hóa là 11 ủy ban, 1 nhóm công tác, và

1 ủy ban đặc thù

+ Dưới Hội đồng thương mại dịch vụ là 2 ủy ban, 2 nhóm công tác, và 2 ủy ban đặc thù

+ Dưới Hội đồng Giải quyết tranh chấp (cấp thứ 2) là Ban Hội thẩm và Cơ quan phúc thẩm

Ngoài ra, do yêu cầu đàm phán của Vòng đàm phán Doha, WTO đã thành lập

Ủy ban đàm phán thương mại trực thuộc Đại Hội đồng để thức đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho đàm phán Ủy ban này bao gồm nhiều nhóm làm việc liên quan đến các lĩnh vực chuyên môn khác nhau

III.Mục tiêu

WTO với tư cách lả một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, thực hiện những mục tiêu của Hiệp định GATT 1947: nâng cao mức sống của nhân dân các thành viên, đảm bảo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của thế giới

Cụ thể WTO có 3 mục tiêu sau:

+ Thúc đẩy tăng trưởng hàng hóa và thương mại, dịch vụ trên thế giới, phục vụ cho sự phát triển ổn định, bền vững và bảo vệ môi trường

+ Thúc đẩy phát triển các thể chế thị trường, giải quyết các bất đồng và tranh chấp thương mại giữa các nước thành viên trong quan hệ đa phương, phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của Công pháp quốc tế; bảo đảm cho các nước đang phát triển và đặc biệt là các nước kém phát triển được hưởng thụ những lợi ích thật sự

từ sự tăng trưởng thương mại của quốc tế, phù hợp với nhu cầu phát triển của các nước và khuyến khích các nước hộp nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới

+ Nâng cao mức sống, tạo công ăn, việc làm cho người dân các nước thành viên, bảo đảm các quyền và tiêu chuẩn lao động tối thiểu

IV.Chức năng.

WTO thực hiện 5 chức năng sau:

+ Thống nhất quản lí việc thức hiện các hiệp định và thỏa thuận thương mại đa phương và nhiều bên nhằm giám sát, tạo thuận lợi, trợ giúp kĩ thuật cho các nước thành viên dể thực hiện nghĩa vụ thương mại quốc tế

WTO có cả một hệ thống Hiêp định đa phương bắt buộc và Hiệp định nhiều

bên không bắt buộc, điều chỉnh các lĩnh vực thương mại hàng hóa, thương mại, dịch vụ, các biện pháp về đầu tư liên quan đến thương mại và quyền sở hữu trí tuệ.

+ Là khuôn khổ thể chế để tiến hành các vòng đàm phán thương mại đa hương trong khuôn khổ WTO, theo quyết định của Hội nghị Bộ Trưởng WTO

+ Là cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các nước thành viên liên quan đến việc thực hiện và giải thích Hiệp định WTO và các Hiệp định thương mại đa phương

và nhiều bên

+ Là cơ chế kiểm điểm chính sách thương mại của các nước thành viên, bảo đảm thực hiện mục tiêu tự do hóa thương mại và tuân thủ các quy định của WTO đối với tất cả các nước thành viên

+ Thực hiện việc hợp tác với các tổ chức kinh tế quốc tế khác: Qũy Tiền tệ Quốc

Tế và Ngân hàng Thế giới trong việc hoạch định những chính sách và dự báo về những xu hướng phát triển tương lai của nền kinh tế toàn cầu

V.Nguyên tắc hoạt động.

Về phương diện pháp lý, Ðịnh ước cuối cùng của vòng đàm phán Uruguay ký ngày 15-4-1999 tại Marrakesh là một văn kiện pháp lý có phạm vi điều chỉnh rộng lớn nhất và có tính chất kỹ thuật pháp lý phức tạp nhất trong lịch sử ngoại giao và luật pháp quốc tế Về dung lượng, các hiệp định được ký tại Marrakesh

và các phụ lục kèm theo bao gồm 50.000 trang, trong đó riêng 500 trang quy định về các nguyên tắc và nghĩa vụ pháp lý chung của các nước thành viên như sau:

- Hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới

- 20 hiệp định đa phương về thương mại hàng hoá

- 4 hiệp định đa phương về thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ, giải quyết tranh chấp, kiểm điểm chính sách thương mại

- 4 hiệp định nhiều bên về Hàng không dân dụng, mua sắm của chính phủ, sản phẩm sữa và sản phẩm thịt bò

- 23 tuyên bố và quyết định liên quan đến một số vấn đề chưa đạt được thỏa thuận trong vòng đàm phán Uruguay

Các nguyên tắc hoạt động của WTO.

- Không phân biệt đối xử: là nguyên tắc quan trọng nhất của WTO, thể hiện

thông qua hai chế độ là đối xử tối huệ quốc (MFN) và đối xử quốc gia (NT) Đối

xử MFN quy định một thành viên phải đối xử bình đẳng với tất cả các thành viên khác Đối xử NT quy định phải dành cho hàng hoá, dịch vụ và doanh nghiệp nước ngoài sự đối xử bình đẳng như dành cho hàng hoá, dịch vụ và doanh nghiệp trong nước WTO cho phép có ngoại lệ về đối xử MFN và NT trong một

số trường hợp nhưng phải theo đúng quy định của WTO

- Mở rộng tiếp cận thị trường và bảo vệ cạnh tranh công bằng: bao gồm cắt

giảm thuế nhập khẩu, loại bỏ các biện pháp hạn chế định lượng, xử lý các hành

vi gây lệch lạc thương mại, cạnh tranh không lành mạnh

- Minh bạch hoá: bao gồm minh bạch về chính sách và minh bạch về tiếp cận

thị trường Minh bạch về chính sách yêu cầu mọi quy định có liên quan đến thương mại của một thành viên phải được công bố công khai, dễ tiếp cận, phù hợp với luật lệ của WTO và áp dụng thống nhất trên toàn lãnh thổ Đồng thời, phải dành cơ hội thoả đáng cho các bên có liên quan được góp ý trong quá trình lập quy Minh bạch về tiếp cận thị trường yêu cầu các thành viên nỗ lực ràng buộc mức trần cho thuế nhập khẩu và đưa ra các cam kết rõ ràng về mở cửa thị trường dịch vụ, giúp cho các doanh nghiệp có thể dự báo và hoạch định chiến lược kinh doanh

VI.Liên hệ Việt Nam.

Ngày 11-1-2007, Việt Nam trở thành thành viên 150 của tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Ba năm qua, trên con đường hội nhập quốc tế, nước ta đã tham gia đầy đủ các định chế kinh tế toàn cầu, mở rộng thị trường hàng hóa dịch vụ, đầu tư quốc tế, đổi mới mạnh mẽ hơn và đồng bộ hơn các thể chế, đồng thời, cải tiến nền hành chính quốc gia theo hướng hiện đại Năm 2010

sẽ là năm đánh dấu nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, nền kinh tế nước ta sẽ

có nhiều chuyển biến Chúng ta gia nhập WTO đúng thời điểm kinh tế thế giới diễn biến xấu đến hai lần Lần thứ nhất là năm 2007 giá cả thị trường thế giới tăng cao, đặc biệt là giá dầu; lần thứ hai là cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu vừa qua Năm 2008 là năm khá đặc biệt, trong nửa đầu năm, nền kinh tế nước ta phải đối phó với tình trạng lạm phát cao

1 Những cơ hội và thách thức khi Việt Nam gia nhập WTO.

a.Thời cơ.

Trong số 155 (năm 2011) thành viên của WTO có khoảng ba phần tư là các nước đang phát triển, kém phát triển và đang trong thời kỳ quá độ chuyển từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường Những quốc gia này ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu, và việc xúc tiến thương mại quốc

tế như một giải pháp sống còn trong nỗ lực phát triển đất nước Ðối với các nước đang phát triển, cần có cách nhìn nhận và áp dụng những quy chế hoàn toàn khác

biệt so với các nước phát triển Việt Nam là một trong những nước đang phát triển, với thu nhập bình quân tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thấp Mặc dù đã có những bước tăng trưởng vượt bậc trong những năm qua, nhưng đến nay nước ta vẫn là một nước có nền kinh tế chưa phát triển, cơ cấu các ngành nghề chưa cân đối, tỷ trọng nhập khẩu quá lớn so với xuất khẩu Việc gia nhập WTO là một trong những nỗ lực nhằm tiếp cận thị trường thương mại toàn cầu, nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường thương mại quốc tế, tạo tiền đề hội nhập và phát triển nền kinh tế Gia nhập WTO nghĩa là gia nhập thị trường thương mại toàn cầu, với hành lang pháp lý là Quy chế WTO và những hiệp định thương mại song phương và đa phương được ký kết với các nước thành viên WTO sẽ mang lại nhiều lợi ích cho các nước đang phát triển Những lợi ích này được nhìn nhận trên nhiều góc độ khác nhau, như về phía Nhà nước, về phía các doanh nghiệp,

về phía người tiêu dùng, nhưng có thể tổng hợp lại ở những lợi ích chủ yếu như sau:

- Thứ nhất, gia nhập WTO sẽ có cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Khi chưa gia nhập WTO, với nền kinh tế mở cửa, khuyến khích đầu tư nước ngoài, Việt Nam đã từng bước mở rộng quan hệ thương mại với các nước khu vực ASEAN và trên thế giới Trong mối quan hệ thương mại này, nước ta với lợi thế là nguồn nhân lực dồi dào, có trình độ tay nghề cao, chiếm ưu thế trong gia công sản phẩm xuất khẩu Nhưng trong những mối quan hệ thương mại quốc tế thì vẫn là nước chịu nhiều thiệt thòi do chưa thiết lập được hiệp định thương mại song phương và đa phương với những đối tác của mình, đặc biệt là những thị trường lớn như thị trường mậu dịch tự do Bắc Mỹ, thị trường mậu dịch tự do EU Một minh chứng điển hình là việc xuất khẩu cá da trơn (cá tra, cá ba sa), tôm vào thị trường Mỹ, giày, dép vào thị trường EU Với giá xuất khẩu rẻ, các doanh nghiệp Việt Nam bị các nước này áp đặt là bán phá giá Các quốc gia này đã 'bảo

vệ sản xuất trong nước', bằng cách áp dụng chính sách bảo hộ thông qua đánh thuế nhập khẩu rất cao, gây rất nhiều bất lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam Khi tham gia WTO, Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế rộng lớn với

155 thành viên, và vị thế thị trường ngang nhau với tất cả các quốc gia đó Hàng hóa có thể thâm nhập thị trường khổng lồ này mà không gặp bất cứ trở ngại nào, miễn là không vi phạm những quy chế và cam kết đã ký, đủ sức cạnh tranh với hàng hóa cùng loại và hàng hóa thay thế

- Thứ hai, tham gia WTO sẽ nâng cao khả năng tiếp cận những công nghệ tiên

tiến, những thị trường tài chính hàng đầu, tiếp thụ và vận dụng cho chiến lược phát triển Thành viên WTO có những quốc gia là những nền kinh tế hàng đầu với công nghệ khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý kinh tế, hệ thống tài chính, tiền tệ phát triển ở trình độ cao Gia nhập WTO chúng ta sẽ có khả năng tiếp

nhận những công nghệ mới, tiếp thụ và ứng dụng vào sản xuất, điều hành, quản

lý, rút ngắn khoảng cách giữa các nước thành viên WTO; đồng thời tiếp nhận được nguồn nhân lực và vật lực lớn từ những nước này Bên cạnh đó, WTO còn

có những chính sách đặc biệt nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển: hỗ trợ về kỹ thuật và đào tạo; hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, giải quyết những vướng mắc trong quá trình chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế; tạo cơ hội cho những nước đang phát triển mở rộng thị trường thương mại quốc tế thông qua việc thâm nhập những thị trường lớn như dệt may, dịch vụ; yêu cầu các nước thành viên WTO phải bảo vệ lợi ích của những nước đang phát triển nếu các nước này áp dụng chính sách bảo hộ sản xuất trong nước hoặc những chính sách đối ngoại như chống bán phá giá

- Thứ ba, tham gia WTO, vị thế của Việt Nam sẽ được nâng cao trong các mối

quan hệ quốc tế; tạo nên thế và lực mới, sánh ngang hàng với các quốc gia thành viên của WTO trong việc biểu quyết những vấn đề liên quan đến WTO, đặc biệt trong quá trình giải quyết những vấn đề tranh chấp trong kinh doanh thương mại quốc tế

- Thứ tư, tham gia WTO góp phần cải thiện mức sống người dân Cùng với việc

mở cửa thị trường hàng hóa, dịch vụ, khi gia nhập WTO, Việt Nam sẽ là một bộ phận của thị trường toàn cầu Luồng hàng hóa sẽ được chu chuyển qua thị trường Việt Nam cũng như tất cả các thị trường khác Hàng hóa các nước khác sẽ thâm nhập thị trường Việt Nam Ðể đủ sức cạnh tranh nhằm tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp trong nước phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành, áp dụng công nghệ mới Ðiều này sẽ khiến người tiêu dùng trong nước được hưởng lợi, vì cùng một mức thu nhập, họ có nhiều sự lựa chọn hơn với những hàng hóa được sử dụng, và đương nhiên là mức sống được nâng cao Thị trường ô-tô là một thí dụ dễ thấy Khi bảo hộ sản xuất trong nước bằng hàng rào thuế quan và giải pháp cấm nhập khẩu, giá ô-tô trong nước rất cao, gấp hai đến ba lần các nước trong khu vực và trên thế giới

- Thứ năm, gia nhập WTO là cơ hội để Chính phủ có thể xem xét những chính

sách kinh tế, các cơ quan quản lý Nhà nước hoàn thiện hoạt động, dưới sự lãnh đạo của Ðảng, xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh Ðây là cơ hội để Chính phủ hoàn thiện các chính sách kinh tế, tham khảo và vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tiễn Việt Nam, đồng thời tuân thủ quy chế WTO sẽ giảm bớt hiện tượng tham nhũng, hối lộ trong hệ thống các cơ quan quản lý Nhà nước Với tiêu chí tự do hóa thương mại, WTO kiên quyết xóa bỏ những rào cản bất hợp lý trong thương mại quốc tế, trong đó, các nước thành viên đều phải tuân theo Những rào cản này có thể là chế độ hạn ngạch, chính sách cấm xuất, nhập khẩu, bảo hộ thuế quan Ðây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng tham nhũng như

mua bán hạn ngạch, gian lận thuế, gian lận thương mại, làm giảm hiệu quả của hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế Xóa bỏ rào cản chính là xóa bỏ những tiền đề nảy sinh tham nhũng, hối lộ, làm trong sạch bộ máy Nhà nước, nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách kinh tế của Chính phủ

b Thách thức.

- Một là, thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp Việt Nam là khả năng

cạnh tranh chưa cao Mở cửa thị trường, cùng với cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với thách thức rất lớn là cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài Mặc dù đã đạt được những thành tựu to lớn trong thời gian qua, nhưng nhìn chung, nền kinh tế Việt Nam vẫn còn những hạn chế cần khắc phục Ở nhiều doanh nghiệp, tính tự chủ không cao, khả năng vận hành và tính thích ứng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh còn hạn chế Khi gia nhập WTO, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phải đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt với các doanh nghiệp nước ngoài về thị trường hàng hóa và dịch vụ Các doanh nghiệp nước ngoài với ưu thế là nguồn vốn lớn, sản phẩm sản xuất trên nền tảng CNH, HÐH, nên chất lượng và giá cả phù hợp, thêm vào đó là kinh nghiệm chiếm lĩnh thị trường của những tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực thương mại quốc tế Sự cạnh tranh này khiến các doanh nghiệp Việt Nam phải đứng trước hai sự lựa chọn :

+ Chấp nhận sự cạnh tranh, liên tục đổi mới công nghệ, áp dụng khoa học - kỹ thuật, vận hành hệ thống quản lý mới, cải tiến và nâng cao chất lượng sản phẩm,

hạ giá thành, tăng cường dịch vụ nhằm để sản phẩm sản xuất ra có thể cạnh tranh với sản phẩm cùng loại, chiếm lĩnh được thị trường, hướng tới xuất khẩu và dần tạo uy thế trên thị trường

+ Doanh nghiệp không có khả năng cạnh tranh, bị đào thải khỏi thị trường Ðiều này có thể xảy ra với những doanh nghiệp quá yếu về tiềm lực kinh tế cũng như thương hiệu, kinh nghiệm trên thương trường quốc tế Sự đào thải của hàng loạt doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả sẽ khiến số lao động thất nghiệp tăng cao Ðây là một trong những vấn đề cần giải quyết nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững

- Hai là, thách thức đối với nước ta là phải thực hiện hàng loạt những cam kết,

những thỏa thuận đã ký từ những hiệp định thương mại song phương, đa phương, đồng thời tuân thủ triệt để quy chế WTO

Những thành tựu đạt được trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội qua 20 năm đổi mới, cùng quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đã khẳng định sự đúng đắn của con đường phát triển đất nước ta Khai thác triệt để những lợi thế và chủ động vượt qua những thách thức khi gia nhập WTO là tiền đề quan trọng trong