Tiểu luận kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống trong quá trình xây dựng ý thức XH mới ở nước ta hiện nay

Sự phát triển của xã hội, bao giờ cũng do nhiều nguyên nhân thúc đẩy. Trong lịch sử phát triển của nhân loại đã từng tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về những nguyên nhân này. Câu trả lời về vấn đề này của chủ nghĩa Mác – Lênin là sự khẳng định vai trò quyết định của nhân tố kinh tế đối với sự phát triển chung của toàn xã hội. Vì vậy, phương thức sản xuất của một xã hội chính là cơ sở vật chất cho sự phát triển mọi mặt của xã hội. Đó là xuất phát điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử trong triết lý phát triển theo quan điểm mácxít. Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác – Lênin, đồng thời, cũng phê phán nghiêm khắc đối với những quan điểm ấu trĩ về kinh tế, coi kinh tế là nguyên nhân duy nhất của phát triển và từ đó coi thường những nguyên nhân khác – những nguyên nhân phi kinh tế trong quá trình phát triển của xã hội. Bởi theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, xét đến cùng, kinh tế đúng là nhân tố quyết định sự phát triển xã hội, nhưng ngoài kinh tế ra còn có biết bao nhân tố khác có vai trò hết sức quan trọng có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của xã hội mà nổi bật trong đó là các yếu tố chính trị, ý thức, tư tưởng.

MỞ ĐẦU

Trong công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng ý thức xã hội mới là vấn đềbức thiết Xây dựng ý thức xã hội mới là sự nghiệp của toàn dân, đặt dưới sựlãnh đạo của Đảng, trên cơ sở xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống” Xây dựng ý thức

xã hội mới, chúng ta cần phải đẩy mạnh công cuộc xây dựng đời sống kinh tếmới, văn hoá mới, con người mới; không ngừng hoàn thiện ý thức xã hội theohướng khoa học, cách mạng, tiến bộ; đồng thời tăng cường công tác tuyêntruyền, giáo dục ý thức xã hội mới

Trong sự phát triển của mỗi cá nhân, ngoài các yếu tố thuận về chủ thể, họcòn bị chi phối bởi quan điểm, tư tưởng, tình cảm, tâm trạng, truyền thống củacộng đồng, tức là bị chi phối bởi ý thức xã hội Vì vậy, khi ý thức xã hội tiến bộ,lành mạnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cá nhân và ngược lại

Bởi thế, muốn xây dựng xã hội mới, tất yếu phải xây dựng ý thức xã hội mới và

việc xây dựng ý thức xã hội mới trở thành một nhiệm vụ của công cuộc xâydựng xã hội mới

Có thể hiểu ý thức xã hội mới mà chúng ta đang xây dựng là toàn bộ quanđiểm, tư tưởng, tình cảm, tâm trạng của xã hội mới mà hạt nhân là chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhànước phản ánh lợi ích căn bản của nhân dân nhằm phục vụ công cuộc xây dựng

xã hội mới Trên thực tế, ý thức xã hội mới đó biểu hiện rất phong phú, đa dạng.Ngoài hệ tư tưởng, nó còn được biểu hiện ra ở tâm trạng, tình cảm, nhu cầu và

cả thói quen, phong tục, tập quán của cộng đồng xã hội

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đã xác định: “Xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân

giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền

kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuấtphù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hoá tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, cócuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộngđồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau cùng tiến bộ; có Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nướctrên thế giới” Có thể nói, mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta đã xácđịnh đó là định hướng có tính chiến lược trong việc xây dựng ý thức xã hội mới

ở nước ta hiện nay

Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài: “Kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống trong quá trình xây dựng ý thức xã hội mới ở nước ta hiện nay” là

một đề tài vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp bách

NỘI DUNG

I - KẾ THỪA VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG – MỘT QUÁ TRÌNH TẤT YẾU TRONG VIỆC XÂY DỰNG Ý THỨC XÃ HỘI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1.1 Sự cần thiết khách quan của việc kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống dân tộc:

Sự phát triển của xã hội, bao giờ cũng do nhiều nguyên nhân thúc đẩy.Trong lịch sử phát triển của nhân loại đã từng tồn tại nhiều quan điểm khác nhau

về những nguyên nhân này Câu trả lời về vấn đề này của chủ nghĩa Mác –Lênin là sự khẳng định vai trò quyết định của nhân tố kinh tế đối với sự pháttriển chung của toàn xã hội Vì vậy, phương thức sản xuất của một xã hội chính

là cơ sở vật chất cho sự phát triển mọi mặt của xã hội Đó là xuất phát điểm củachủ nghĩa duy vật lịch sử trong triết lý phát triển theo quan điểm mácxít Tuynhiên, chủ nghĩa Mác – Lênin, đồng thời, cũng phê phán nghiêm khắc đối vớinhững quan điểm ấu trĩ về kinh tế, coi kinh tế là nguyên nhân duy nhất của pháttriển và từ đó coi thường những nguyên nhân khác – những nguyên nhân phikinh tế trong quá trình phát triển của xã hội Bởi theo quan điểm của chủ nghĩaMác – Lênin, xét đến cùng, kinh tế đúng là nhân tố quyết định sự phát triển xãhội, nhưng ngoài kinh tế ra còn có biết bao nhân tố khác có vai trò hết sức quantrọng có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của xã hội mà nổi bật trong đó

là các yếu tố chính trị, ý thức, tư tưởng

Trong thời kỳ đổi mới hiện nay, rõ ràng vấn đề xây dựng ý thức xã hộimới – xã hội xã hội chủ nghĩa đang là mục tiêu thu hút sự chú ý của toàn Đảng,toàn dân ta và là một nhiệm vụ lịch sử trọng đại của cả dân tộc cho trước mắt vàlâu dài Để xây dựng ý thức xã hội mới thì cần phải có nhiều yếu tố, nhưng yếu

tố quan trọng nhất vẫn là xây dựng con người mới – con người xã hội chủ nghĩa.Con người là nhân tố hàng đầu, nằm ở trung tâm của sự phát triển Bởi xét đến

cùng, để đi lên chủ nghĩa xã hội, ngoài các yếu tố về cơ sở vật, các nguồn lực vềvốn, khoa học, công nghệ thì yếu tố quan trọng nhất là phải có con người xãhội chủ nghĩa Muốn phát huy tối đa nguồn lực con người phục vụ cho sự pháttriển, nhất thiết chúng ta phải làm sống dậy và phát huy sức mạnh của văn hóatruyền thống - yếu tố đã từng làm nên cội nguồn của sức mạnh dân tộc, giúp dântộc ta vượt qua bao thăng trầm của lịch sử Các văn kiện của Đảng thời kỳ đổimới đã nhiều lần khẳng định: “Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu

tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”, “Cần khai thác và sử dụngnhiều nguồn lực khác nhau, trong đó có nguồn lực con người là quý báu nhất, cóvai trò quyết định”

Muốn đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới, con người Việt Nam hiệnnay trước hết cần đến các tri thức và năng lực mới Đó là tinh thần năng động,sáng tạo dựa trên bản chất khoa học cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh; là những thành tựu mới của khoa học, công nghệ hiện đại,

là lòng yêu nước thiết tha của thời kỳ mới xây dựng đất nước; là ý chí vươn lên

vì tương lai của bản thân và tiền đồ phát triển của dân tộc Rõ ràng là, không cócác tri thức và năng lực đã nêu trên thì không thể thực hiện thắng lợi sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa,không thể hình thành ý thức xã hội mới

Nhưng các yếu tố trên đều liên quan đến truyền thống, đều có sự tác độngqua lại với truyền thống, bởi con người dù hiện đại, cũng đều từ truyền thống đilên, bản thân họ có nhiều sợi dây hữu hình và vô hình ràng buộc với truyềnthống Như vậy, trong xã hội hiện nay, cả hiện đại và truyền thống đều tạo nênđộng lực, trong đó tư liệu hiện đại là điều kiện cơ bản quy định nội dung và tínhchất của việc hình thành ý thức xã hội mới, còn tư liệu truyền thống là một trongnhững cơ sở quy định bước đi và tốc độ của chính quá trình đó Chúng ta có thểtiến nhanh hoặc chậm, thuận lợi hoặc trắc trở, một phần không nhỏ là tùy thuộcvào sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại để tạo nên hợp lực cho sự hình

thành ý thức xã hội mới Bởi vậy, có nhà nghiên cứu đặt vấn đề “đến hiện đại từtruyền thống” là hoàn toàn có cơ sở và đã được thực tiễn lịch sử kiểm nghiệm.Bởi hiện đại nào cũng có trong nó những giá trị ưu tú, đặc sắc của truyền thốngđược kết tinh thành các giá trị văn hóa và được thử thách qua thời gian.

Lịch sử là có tính liên tục, giai đoạn sau đón nhận những tư liệu (vật chất

và tinh thần) do giai đoạn trước tạo ra, cải tạo chúng và phát triển lên Kinhnghiệm của các nước Á Đông, cho thấy việc phát huy truyền thống tích cực củaquá khứ, nhất là truyền thống văn hóa trong xã hội hiện đại không chỉ là một khảnăng, một thực tế mà còn là một nhân tố quan trọng làm nên kỳ tích phát triểnđược cả thế giới ngưỡng mộ Truyền thống tác động nhiều đến hiện đại, đươngnhiên là cả mặt tích cực lẫn mặt tiêu cực Nó có thể kìm hãm, níu áo, cũng cóthể phát huy, thúc đẩy sự phát triển của hiện tại Điều cần chú ý là, sự tác độngtiêu cực của những thói quen xấu, những hủ tục lạc hậu thường là tự phát và chiphối hành vi con người một cách vô thức; còn sự tác động tích cực của truyềnthống chỉ thực sự có ý nghĩa to lớn khi nó được thẩm định và phát huy một cáchchủ động và tự giác Truyền thống cũng là một động lực, nhưng không phải làtồn tại song song với các động lực do yếu tố hiện đại đưa lại Vấn đề là tư liệutruyền thống phải hòa nhập với tư liệu hiện đại để cùng với tư liệu hiện đại đếnvới con người và làm cơ sở tạo nên con người vừa truyền thống vừa hiện đại.Hai mặt này phải thống nhất biện chứng với nhau trên cơ sở đáp ứng nhu cầuphát triển của hiện đại

Đi vào đổi mới để phát triển, để chấn hưng dân tộc Việt Nam trong thế kỷXXI, để mở cửa và hội nhập quốc tế, nhất định chúng ta phải quảng bá những disản văn hóa, những tinh hoa tư tưởng Việt Nam trong giao lưu, tiếp xúc và đốithoại với các nền văn hóa của các dân tộc trên thế giới Điều đó không chỉ có ýnghĩa thuần túy về văn hóa mà còn có ý nghĩa to lớn về nhiều mặt kinh tế, xãhội Việc một số nước như Hàn Quốc, thực hiện chiến lược xuất khẩu sản

phẩm văn hóa trước, sản phẩm hàng hóa theo sau, không thể không gợi mở chochúng ta nhiều bài học bổ ích trong quá trình phát triển.

Tất nhiên, mở cửa và hội nhập thì cả “gió độc” và “chân lý” sẽ cùng vào

Để đứng vững trong cạnh tranh và hội nhập, để “hòa nhập mà không hòa tan”,

“đổi mới mà không đổi màu” thì ngoài việc giữ vững định hướng xã hội chủnghĩa trong quá trình phát triển, chúng ta phải “làm cho văn hóa thấm sâu vàotừng khu dân cư, từng gia đình, từng người, hoàn thiện giá trị mới của con ngườiViệt Nam, kế thừa các giá trị truyền thống của dân tộc và tiếp thu văn hóa củaloài người, tăng sức đề kháng chống văn hóa đồi trụy, độc hại Nâng cao tínhvăn hóa trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhândân”

1.2 Một số quan điểm có tính phương pháp luận trong việc kế thừa phát huy truyền thống.

Hiện nay, nước ta đang ta tiến hành công cuộc đổi mới, đẩy maạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập nền kinh tế thế giới Có thể nói xu hướngtoàn cầu hóa là một xu thế tất yếu mà các quốc gia trên thế giới đều phải chấpnhận và tranh thủ những yếu tố tích cực, loại bỏ những yếu tố tiêu cực để bướcnhanh trên con đường phát triển Toàn cầu hóa có những mặt tích cực cơ bản làtạo điều kiện thuận lợi để giao lưu, hội nhập văn hóa, tiếp thu có chọn lọc nhữngtinh hoa văn hóa thế giới, thúc đẩy và hình thành nền kinh tế tri thức, góp phầnhình thành lối sống văn minh, hiện đại Nhưng bên cạnh đó, toàn cầu hóa cũng

có những tác động tiêu cực là tạo nguy cơ lệ thuộc về kinh tế, văn hóa, chính trịdẫn đến các cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo; các giá trị văn hóa truyền thống bịphôi phai, biến dạng; đạo dức truyền thống bị xói mòn, lối sống thực dụng, vị

kỷ, lai căng Trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay, vấn đề kế thừa và phát huycác giá trị văn hóa truyền thống được đặt ra bức thiết hơn bao giờ hết đối vớimọi quốc gia Bởi lẽ, văn hóa truyền thống là nền tảng, không có văn hóa truyềnthống sẽ không có sự phát triển Giá trị văn hóa truyền thống là những giá trị

thuộc về tư tưởng, lối sống, chuẩn mực đạo đức được cộng đồng thừa nhận vàbảo tồn, gìn giữ từ đời này sang đời khác… Không dựa trên nền tảng của giá trịvăn hóa truyền thống thì không thể tiếp thu có hiệu quả những thành tựu hiệnđại và càng không thể có sự phát triển lâu bền để hình thành ý thức xã hội mới.

Từ khi Đảng ta lãnh đạo và khởi xướng công cuộc đổi mới, đất nước ta đã

có những bước phát triển to lớn, vượt bậc Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thịtrường đã tác động trực tiếp đến các giá trị văn hóa truyền thống, làm biến đổi

và gây sức ép không nhỏ trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đó.Đại hội Đảng lần thứ X đã nhận định “Lĩnh vực văn hóa - xã hội tiếp tục cónhiều vấn đề bức xúc chậm được giải quyết” Đó là việc xây dựng nềp sống vănhóa chưa được coi trọng đúng mức Tình trạng suy thoái, xuống cấp về đạo đức,lối sống, sự gia tăng tệ nạn xã hội và tội phạm đáng lo ngại, nhất là trong lớp trẻ.Một số tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn có hiệu quả Đáng chú ý là hiệntượng suy thoái về đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảngviên có chức quyền, “tệ sùng bái nước ngoài, coi thường giá trị văn hóa dân tộc,chạy theo lối sống thực dụng, cá nhân vị kỷ đang gây hại đến thuần phong mỹtục của dân tộc”

Việc kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnhtoàn cầu hóa ở nước ta vừa có tính cấp bách, trước mắt, vừa mang tính chiếnlược, lâu dài nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, dậm

đà bản sắc dân tộc, góp phần xây dựng nhân cách con người Việt Nam phù hợpvới yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, để văn hóa thực sự là nền tảng, là động lựcthúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Dựa vào tiêu chí xác định giá trị văn hóa, câc giá trị văn hóa truyền thống

cơ bản của dân tộc ta bao gồm: chủ nghĩa yêu nước, lòng thương yêu, quý trọngcon người, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng; lòng dũng cảm, bất khuất, đứctính cần, kiệm, khiêm tốn, giản dị, trung thực, thủy chung, lạc quan…

Để kế thừa và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong bốicảnh toàn cầu hóa hiện nay, cần bảo đảm các yêu cầu cơ bản sau:

Một là, kế thừa có tính phê phán, chọn lọc.

Trong truyền thống có những mặt giá trị và phi giá trị Chính vì vậy, phảinhận thức rõ và xác định cho đúng những giá trị văn hóa truyền thống Việt Namđích thực Với những nét giá trị truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc, đãđược kiểm nghiệm, đánh giá của lịch sử, thời gian, được cộng đồng thừa nhậnthì cần kế thừa và phát huy Trái lại, đối với những mặt lạc hậu, lỗi thời, cản trở

sự tiến bộ thì phải khắc phục hoặc kiên quyết loại bỏ Ví dụ như: tư tưởng tiểunông (cục bộ địa phương “phép vua thua lệ làng”, bình quân chủ nghĩa…)

Hai là, kế thừa phải gắn với quá trình xây dựng xã hội mới, nền văn hóa mới và con người mới.

Các giá trị truyền thống không có nghĩa là bất biến, trái lại, nó liên tụcđược bổ sung cho phù hợp với cuộc sống đang diễn ra Bởi lẽ, trong kế thừa vănhóa, cái mới bao giờ cũng ra đời dựa trên cái cũ Cái cũ là tiền đề để cái mới rađời và phát triển Điều này cũng có nghĩa là, nếu không có truyền thống thì sẽchẳng có hiện tại và tương lai Muốn phát triển đất nước theo hướng côngnghiệp hóa, hiện đại hóa không thể không dựa trên nền tảng truyền thống Bổsung những giá trị mới, các yếu tố truyền thống sẽ được phát huy có hiệu quả.Nền văn hóa mới mà Đảng ta đã xác định là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) đã nêu rõ: Nền văn hóa tiêntiến bao gồm những đặc trưng: yêu nước và tiến bộ; có nội dung cốt lõi là độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; nhằm mục tiêu tất cả vì con người v.v… “Bảnsắc văn hóa dân tộc của văn hóa Việt Nam gồm những giá trị bền vững, nhữngtinh hoa được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước vàgiữ nước, Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoànkết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân

ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong laođộng; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống…”.

Ba là, kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.

Nền văn hóa Việt Nam có bề dày hàng ngàn năm với những thành tựu rực

rỡ của các nền văn hóa bản địa: Đông Sơn, Gò Mun, Hòa Bình, Sa Huỳnh…Đồng thời, chúng ta đã tiếp thu theo hướng Việt hóa các nền văn hóa phươngĐông du nhập vào Việt Nam như Phật giáo, Lão giáo Người Việt Nam tiếp thumột cách uyển chuyển và tinh tế tư tưởng Nho giáo, đó là tư tưởng trọng đạođức, trọng tình người, mối quan hệ nhà - làng - nước bảo đảm sự cố kết cá nhân

và cộng đồng đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống người Việt, cho đến tận hômnay…

Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu

có chọn lọc cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác Giao lưu vănhóa như là một tất yếu khách quan bởi chính nhờ giao lưu hội nhập mà bản sắcvăn hóa dân tộc được bổ sung những yếu tố ngoại lai để làm phong phú bản sắccủa mình Đồng thời, qua đó, cũng góp phần làm phong phú văn hóa thế giới khichính các nền văn hóa ngoại lai cũng tiếp nhận những giá trị tinh hoa văn hóaViệt Nam

Bốn là, chống thái độ bảo thủ, đồng thời chống thái độ hư vô.

Bảo tồn truyền thống văn hóa là việc cần làm nhưng không sa vào bảo thủkhi đề cao quá văn hóa dân tộc truyền thống mà coi nhẹ và không chịu tiếp thutinh hoa văn hóa thế giới Tự khép kín là làm trái quy luật phát triển, làm chonền văn hóa trở nên nghèo nàn, đơn điệu Tôn sùng chủ nghĩa dân tộc thái quá

dễ dẫn đến những thái độ cực đoan, sai lầm, bảo thủ và lạc hậu Điều này sẽ kếotheo sự kìm hãm, níu kéo, làm chậm sự phát triển Trong lịch sử, triều đìnhphong kiến Việt Nam nhà Nguyễn đã có lúc sai lầm khi “bế quan tỏa cảng”,đánh mất đi cơ hội phát triển đất nước Một số quốc gia hiện nay do bị chính

sách bao vây cấm vận của Mỹ, hoặc do thể chế chính trị mà gần như đóng cửavới thế giới bên ngoài thì đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân hếtsức hạn chế.

Sinh thời V.I.Lê-nin đã phê phán gay gắt những quan điểm sai lầm trongviệc kế thừa văn hóa theo chủ nghĩa dân tộc hoặc chủ nghĩa hư vô V.I.Lê-ninnhấn mạnh: “Phải tiếp thu toàn bộ nền văn hóa do chủ nghĩa tư bản để lại vàdùng nền văn hóa đó để xây dựng chủ nghĩa xã hội” Chủ nghĩa hư vô là mộtcực ngược lại của chủ nghĩa dân tộc; phủ nhận văn hóa truyền thống

Có thể nói, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta đều nhất quán trước saunhư một, khẳng định việc xây dựng và phát huy một nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội và con ngườitrong điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tếquốc tế Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội Đểlàm được điều đó, cần có nhiều giải pháp đồng bộ, huy động sự vào cuộc của cả

hệ thống chính trị, các tổ chức, cơ quan, đoàn thể, xã hội cho đến từng gia đình

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nướctrên thế giới”

Đến Đại hội XI, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Xã hội xã hội chủ nghĩa

mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công

bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lựclượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc,

có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bìnhđẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnhđạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với cá nước trên thế giới”

Có thể nói, mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng ta đã xác định đó làđịnh hướng có tính chiến lược trong việc xây dựng ý thức xã hội mới ở nước tahiện nay

Cùng với định hướng cơ bản trong việc phát triển các lĩnh vực của đờisống xã hội, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X cũng tiếp tục khẳngđịnh một số định lớn trong quá trình xây dựng ý thức xã hội mới Vấn đề này cóthể khái quát lại trên một số điều cơ bản sau:

Thứ nhất, xây dựng ý thức xã hội mới là sự nghiệp của toàn dân, đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Về bản chất, xã hội mới là xã hội dân chủ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhẳng định:

"I - NƯỚC TA LÀ NƯỚC DÂN CHỦ

Bao nhiêu quyền lợi đều vì dân

Bao nhiêu quyền hạn đều của dân

Công cuộc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân