BẮC NINH NHÌN lại 15 năm THU hút đầu tư nước NGOÀI NHỮNG điều CHỈNH CHÍNH SÁCH TRONG THỜI GIAN tới

Đầu tư nước ngoài cũng đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp của tỉnh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; Đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhiều ngành kinh tế công ngh

128

BẮC NINH NHÌN LẠI 15 NĂM THU HÚT ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI NHỮNG ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH TRONG THỜI GIAN TỚI

(Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Nhân Chiến)

Nhìn lại 15 năm thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) (1997-2012)

Tỉnh Bắc Ninh được tái lập ngày 1/1/1997 Với xuất phát điểm là một tỉnh thuần nông, nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu, trải qua 15 năm xây dựng và phát triển, tỉnh Bắc Ninh đã đạt được những thành tựu to lớn và vượt bậc Kinh tế tăng trưởng ở mức cao với tốc độ tăng GDP bình quân hàng năm đạt trên 14%

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch nhanh theo hướng CNH-HĐH Năm 1997 tỷ trọng công nghiệp xây dựng chỉ chiếm 23,8% thì đến năm 2011 đã tăng lên 70,7% Thu ngân sách năm 2011 đạt trên 7.000 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu là 5,84 tỷ USD, nhập khẩu 5,35 tỷ USD Quy mô công nghiệp Bắc Ninh đứng vị trí thứ 9 trong toàn quốc Bắc Ninh đang dần hiện thực hóa mục tiêu “cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015”

Thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với sự năng động của lãnh đạo tỉnh, những năm qua tỉnh Bắc Ninh đã huy động và thu hút có hiệu quả dòng vốn FDI Vốn FDI vào tỉnh liên tục tăng qua các năm, đặc biệt là

kể từ khi thống nhất Luật Đầu tư năm 2005 và đạt đỉnh điểm vào năm 2008 Nếu như tại thời điểm tái lập tỉnh năm 1997, tỉnh chỉ có 4 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đầu tư đăng ký 177,58 triệu USD, thì đến nay tính đến hết tháng 8/2012 đã có 357 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 4 tỉ USD Nhiều tập đoàn xuyên quốc gia danh tiếng thế giới đã tiến hành đầu tư tại tỉnh như: Samsung, Nokia, Hồng Hải, Canon, Pepsi Co,

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI đã có vai trò quan trọng, có nhiều đóng góp đối với sự nghiệp phát triển kinh tế của tỉnh Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư trong nước của tỉnh còn hạn chế, vốn FDI đã bổ sung quan trọng vào tổng vốn đầu tư phát triển và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh

tế Đầu tư nước ngoài cũng đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất công nghiệp của tỉnh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; Đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhiều ngành kinh tế công nghiệp mũi nhọn của tỉnh như: công nghiệp điện

tử, công nghiệp công nghệ cao; Góp phần tăng thu ngân sách của tỉnh, tăng cường kim ngạch xuất khẩu và ổn định cán cân thương mại của tỉnh; Góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở địa phương và các tỉnh lân cận, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua việc tiếp cận với công nghệ hiện đại

và phương thức quản lý tiên tiến Sự liên kết giữa khu vực FDI với khu vực kinh

129

tế trong nước cũng đã góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, năng lực quản

lý kinh doanh tiên tiến; Thúc đẩy sự hình thành và phát triển của nhiều ngành, lĩnh vực dịch vụ cũng như sản phẩm mới

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực kể trên, hoạt động đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh còn bộc lộ những mặt hạn chế Nhiều dự án lớn sử dụng nhiều đất, nhiều lao động nhưng đóng góp vào ngân sách của tỉnh rất hạn chế Do nền công nghiệp phụ trợ của tỉnh còn yếu, vì vậy đa số các dự án FDI thuộc lĩnh vực sản xuất các sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh đều phải nhập khẩu linh phụ kiện, thiết bị để lắp ráp, giá trị gia tăng trong sản phẩm thấp và chủ yếu xuất phát từ nguồn nhân công giá thấp; Hoạt động chuyển giao công nghệ diễn ra rất chậm

và không rõ nét; Nhiều dự án hoạt động không hiệu quả đã bị thu hồi giấy chứng nhận đầu tư, ảnh hưởng tiêu cực đến sức thu hút và môi trường đầu tư kinh doanh của tỉnh; Tình trạng tranh chấp lao động và đình công còn diễn ra gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường đầu tư Đã xuất hiện nguy cơ ô nhiễm môi trường tại một số dự án Một số dự án đầu tư trong nước chậm triển khai thực hiện theo tiến độ đã cam kết, hoạt động kém hiệu quả, gây ô nhiễm môi trường….Một số tác động lan tỏa khác như: gia tăng cạnh tranh, thúc đẩy cải tiến kỹ thuật nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm đối với khu vực doanh nghiệp trong nước, hay việc hình thành chuỗi cung ứng và liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI còn nhiều hạn chế và chưa được rõ nét

Chất lượng dòng vốn đầu tư vào tỉnh chưa cao và bộc lộ một số mặt tiêu cực xuất phát từ nhiều nguyên nhân Thứ nhất là những bất cập trong hệ thống chính sách pháp luật về đầu tư: chồng chéo, thay đổi nhanh, thiếu đồng bộ, thiếu nhất quán Việc thu hút FDI trong những năm qua còn chạy theo lượng vốn đăng

ký, chưa chú trọng đến việc thu hút có chọn lọc theo hướng nâng cao chất lượng

và hiệu quả của dòng vốn đầu tư Thứ hai là công tác phối hợp giữa các sở, ngành ở địa phương và giữa địa phương với trung ương trong công tác quản lý nhà nước về FDI trong thời gian qua vẫn còn chưa được chặt chẽ; Công tác hậu kiểm dự án đầu tư chưa được tiến hành thường xuyên Bên cạnh đó còn có một vài nguyên nhân cơ bản khác như: hệ thống cơ sở hạ tầng còn yếu kém, chưa đáp ứng được nhu cầu của nhà đầu tư, đặc biệt là hệ thống cấp điện, nước, hệ thống đường giao thông, hệ thống cơ sở hạ tầng trong và ngoài hàng rào khu công nghiệp; Sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ tại tỉnh còn rất hạn chế dẫn tới chưa đáp ứng được nhu cầu nguyên liệu và linh kiện đầu vào cho hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp FDI, do đó các dự án FDI đều phải

130

nhập khẩu phần lớn các linh phụ kiện đầu vào làm tăng chi phí, giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chưa đáp ứng được yêu cầu về tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; Nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài; Công tác xúc tiến đầu tư chưa đạt hiệu quả…

Điều chỉnh chính sách thu hút FDI:

Từ thực trạng đó, tỉnh Bắc Ninh đã bắt đầu có những động thái điều chỉnh

về chính sách thu hút nguồn vốn đầu tư vào tỉnh với mục tiêu nâng cao chất lượng dòng vốn, nhằm phát huy hiệu quả đóng góp đối với nền kinh tế của tỉnh Việc điều chỉnh chính sách thu hút của Bắc Ninh nằm trong khuôn khổ chỉ đạo

về chính sách của Chính phủ Nghị quyết số 13/NQ-CP ngày 07/4/2009 của Chính phủ về định hướng, giải pháp thu hút và quản lý vốn đầu tư trực tiếp nước

ngoài trong thời gian tới đã chỉ rõ: “Thu hút đầu tư nước ngoài có định hướng và

có chọn lọc vào các lĩnh vực quan trọng: công nghệ cao; công nghiệp phụ trợ; phát triển cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực; chế biến nông sản, phát triển các vùng khó khăn, nông nghiệp và nông thôn; sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng; các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao; các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn; các ngành có ý nghĩa về an sinh xã hội (khám chữa bệnh, công nghiệp dược và vac-xin, sinh phẩm), bảo đảm môi trường và an ninh quốc gia…”

Ngày 19/9/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ chị số 1617/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện và chấn chỉnh công tác quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thời gian tới Chỉ thị số 1617/CT-TTg đã đưa ra 4 định hướng trong thu hút đầu tư nước ngoài giai đoạn 2011-2020, trong đó trọng tâm là định hướng nâng cao chất lượng vốn ĐTNN, thu hút chọn lọc và tập trung vào một số lĩnh vực: công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp phục vụ nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế, có hàm lượng tri thức cao, công nghệ thông tin; dịch vụ khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, phát triển kết cấu hạ tầng…

Trên tinh thần đó, với mục tiêu đưa Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp điện tử, công nghiệp phụ trợ và công nghệ cao của cả nước, tỉnh Bắc Ninh xác định tiếp tục huy động mọi nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư vào tỉnh theo định hướng chọn lọc, lựa chọn lĩnh vực ưu tiên khuyến khích đầu tư, xây dựng danh mục lĩnh vực hạn chế đầu tư nhằm nâng cao chất lượng của dòng vốn đầu tư, tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư, nâng cao chất lượng

và hiệu quả thực hiện của các dự án đầu tư Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Bắc

131

Ninh XVIII đã chỉ rõ: “Điều chỉnh cơ cấu đầu tư, thu hút đầu tư có chọn lọc các

dự án có công nghệ cao, suất đầu tư lớn, tiết kiệm sử dụng đất, tạo nguồn thu ngân sách cao, thân thiện với môi trường, ổn định và giải quyết nhiều việc làm ở các trình độ khác nhau”

Ngày 7/11/2011, Tỉnh uỷ Bắc Ninh đã ban hành Kết luận số 29-KL/TU của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

và phương hướng, mục tiêu trong thời gian tới Kết luận số 29-KL/TU đã thể hiện rõ quan điểm chỉ đạo của Tỉnh ủy Bắc Ninh về việc điều chỉnh chính sách

thu hút ĐTNN của tỉnh trong thời gian tới: “Ưu tiên thu hút các dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, đất đai, tạo điều kiện tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong nước; tập trung thu hút vào các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ trên tinh thần khuyến khích tỷ lệ nội địa hoá cao, công nghiệp phục vụ nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế, có hàm lượng tri thức cao, công nghệ thông tin; dịch vụ khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, phát triển kết cấu hạ tầng; thu hút có chọn lọc công nghiệp chế biến, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp năng lượng, luyện kim, hoá chất; ưu tiên phát triển các dự án có sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, các sản phẩm có khả năng tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu”

Một số giải pháp đang triển khai thực hiện

Một là tỉnh Bắc Ninh lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên thu hút ĐTNN theo định hướng “sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên, khoáng sản, đất đai”, tập trung vào các lĩnh vực sau:

- Công nghiệp công nghệ cao;

- Công nghiệp điện tử với các sản phẩm chủ lực: Điện thoại di động; Máy tính bảng; Máy chủ (server), máy tính xách tay, máy tính để bàn, các linh kiện thiết bị máy tính như: thẻ nhớ, bộ nhớ trong, bộ nhớ ngoài, bộ nhớ đệm, bộ xử lý trung tâm (chip máy tính), các loại main, bảng mạch máy tính; Máy ảnh, máy quay camera, linh kiện máy ảnh, máy quay camera; Các sản phẩm điện tử văn phòng; Các sản phẩm điện tử gia dụng cao cấp

- Công nghiệp phụ trợ cho công nghiệp điện tử và công nghiệp công nghệ cao

- Công nghiệp năng lượng sạch bao gồm: sản xuất điện từ rác thải, năng lượng mặt trời

132

- Phát triển cơ sở hạ tầng: giao thông, điện, nước, xử lý rác nước thải và rác thải,

- Các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao như: tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ công nghệ thông tin, viễn thông, cung cấp phần mềm và giải pháp, R&D, Giai đoạn 2020 -2030 và tầm nhìn 2030-2050 sẽ điều chỉnh nâng dần

tỷ trọng vốn FDI trong ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao

Hai là triển khai thực hiện cơ chế chính sách ưu tiên, ưu đãi thu hút đầu tư nước ngoài vào các ngành, lĩnh vực mũi nhọn của tỉnh Cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu đãi bao gồm: Hỗ trợ về giải phóng mặt bằng và bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư; Khuyến khích các công ty đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp xây dựng sẵn các nhà xưởng tạo điều kiện cho nhà đầu tư triển khai

dự án; Hỗ trợ nhà đầu tư cung ứng và đào tạo lao động; Đối với các dự án có quy mô lớn (vốn đầu tư từ 1500 tỷ trở lên), sử dụng công nghệ cao, ngoài các ưu đãi theo quy định chung của chính phủ, nhà đầu tư được UBND tỉnh xem xét hỗ trợ xây dựng cơ chế hỗ trợ ưu đãi đặc thù trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận

Ba là xây dựng danh mục các lĩnh vực hạn chế thu hút đầu tư và thực hiện

áp dụng hàng rào kỹ thuật (điều kiện) đối với các dự án đầu tư thuộc danh mục lĩnh vực hạn chế đầu tư Các điều kiện đầu tư được áp dụng khi đầu tư vào các lĩnh vực hạn chế nêu trên bao gồm: điều kiện về vốn đầu tư tối thiểu (20 tỉ đồng đối với dự án đầu tư ngoài khu công nghiệp và tối thiểu 30 tỉ đồng đối với dự

án đầu tư trong khu công nghiệp, trong đó nhà đầu tư phải có vốn chủ sở hữu không thấp hơn 50% tổng vốn đầu tư của dự án); Điều kiện về suất đầu tư tối thiểu theo quy định chung của tỉnh; Điều kiện về công nghệ sử dụng trong dự

án, theo đó Nhà đầu tư phải có hồ sơ giải trình về công nghệ sử dụng đảm bảo là công nghệ tiên tiến, hiện đại và thân thiện với môi trường; Điều kiện về năng lực của Nhà đầu tư đảm bảo đủ năng lực và kinh nghiệm thực hiện dự án; Một số điều kiện khác như: nhà đầu tư phải lập cam kết đảm bảo thực hiện dự án, ký quỹ hoặc bảo lãnh của tổ chức cấp vốn

Bốn là, nhằm đa dạng hóa các hình thức đầu tư để huy động và nâng tỷ trọng của vốn FDI vào lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng (giao thông, điện, nước), tỉnh tiếp tục khuyến khích đầu tư theo hình thức BT, BOT, đồng thời chỉ đạo nghiên cứu và triển khai mô hình đầu tư hợp tác công tư (PPP) theo Quyết định

số 71/2010 ngày 9/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ

133

Năm là nâng cao chất lượng công tác thẩm tra, thẩm định cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đầu tư Việc cấp Giấy CNĐT phải đảm bảo các yêu cầu như:

Sự phù hợp của lĩnh vực đầu tư đối với hệ thống quy hoạch của địa phương, quy hoạch vùng, quy hoạch phát triển ngành ; hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật của

dự án phải bằng hoặc cao hơn hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam, công nghệ sử dụng trong dự án phải là công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường

Sáu là tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư sau cấp phép, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật chuyên ngành đối với các dự án đầu tư; tiến hành rà soát, phân loại và xử lý theo quy định của pháp luật đối với các dự án chậm triển khai hoặc không triển khai thực hiện;

Bảy là đối mới và nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư Chú trọng các hoạt động xúc tiến đầu tư tại chỗ theo định hướng tiết kiệm, hiệu quả Tăng cường công tác hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư đã được cấp Giấy CNĐT

Tám là tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, xây dựng, thúc đẩy nhanh việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, duy trì chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh ở nhóm dẫn đầu

Phát triển bền vững là mục tiêu trong dài hạn và là mối quan tâm hàng đầu của tỉnh Bắc Ninh Tăng trưởng kinh tế đóng vai trò quan trọng cho quá trình theo đuổi mục tiêu này Sự phát huy có hiệu quả và kết hợp hài hòa giữa nguồn lực trong và ngoài nước là những nhân tố chính đẩy nhanh tiến trình tăng trưởng kinh tế Đối với tỉnh Bắc Ninh, trong những năm qua, đầu tư trực tiếp nước ngoài đã chứng minh được những đóng góp quan trọng của nó đối với tăng trưởng kinh tế của tỉnh Nó đã và đang trở thành động lực tiếp sức cho Bắc Ninh thực hiện các Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việc điều chỉnh chính sách nâng cao chất lượng dòng vốn ĐTNN vào thời điểm thích hợp sẽ góp phần phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực của ĐTNN, đồng thời đóng góp cho thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh trong tương lai