Hai ý tưởng nên học tập từ hoa KỳPHÂN TẦNG GIÁO dục đại học và QUẢN lý đầu tư NGHIÊN cứu

Ý TƯỞNG THỨ NHẤT: HỆ THỐNG GDĐH PHÂNTẦNG CỦA CALIFORNIA 1.TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI HAY “HỆ THỐNG ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI” GIÁO DỤC ĐẠI HỌC?. HỆ THỐNG GDĐH PHÂNTẦNG CỦA CALIFORNIA- MỘ

GS.TS Lâm Quang Thiệp

LÂM QUANG THIỆP là Giáo sư về Địa vật lý (từ năm 1991) tại Đại học

Tổng hợp Hà Nội, về Giáo dục đại học và Khoa học đo lường trong giáo dục ( từ năm 2000) tại trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội Ông nhận bằng Tiến sĩ (1968) và Tiến sĩ khoa học (1982) tại Đại học Quốc gia

Moskva Ông đã đảm nhiệm cương vị Vụ trưởng, Vụ Đại học, tại Bộ Giáo dục

và Đào tạo (1998-1997), Giáo sư thỉnh giảng tại University of New York,

Buffalo theo chương trình trao đổi học giả Fulbright (2001-2002)

Hiện nay ông là Giáo sư trường Đại học Thăng Long Trong những năm gần đây ông viết nhiều về các chủ đề giáo dục đại học và đo lường và đánh giá trong giáo dục

Hai ý tưởng nên học tập từ Hoa Kỳ:

PHÂN TẦNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

VÀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ NGHIÊN CỨU

LÂM QUANG THIỆP

Phone: 04.35146068 E-mail: lqthiep@gmail.com

NỘI DUNG

1. Ý tưởng thứ nhất: hệ thống GDĐH phân tầng của

California

2. Ý tưởng thứ hai: Quản lý đầu tư nghiên cứu theo các

nguyên tắc từ báo cáo “Science – The Endless

Frontier” của Vannevar Bush

I Ý TƯỞNG THỨ NHẤT: HỆ THỐNG GDĐH

PHÂNTẦNG CỦA CALIFORNIA

1.TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI HAY

“HỆ THỐNG ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI” GIÁO DỤC ĐẠI HỌC?

 Việc chạy đua xây dựng các trường đại học đẳng cấp thế giới

trong khu vực và ở nước ta

 Ý tưởng từ Hội nghị GDDH tại Macao 2009 đề xuất: nhiều nước

nên chú ý “xây dựng một hệ thống đẳng cấp thế giới GDĐH”

 Thế nào là hệ thống đẳng cấp thế giới GDĐH?

đó là hệ thống GDĐH mạnh, đa dạng, phân tầng, đáp ứng có

hiệu quả các yêu cầu khác nhau của sự phát triển kinh tế xã hội

và nhu cầu học tập của nhân dân

2 HỆ THỐNG GDĐH PHÂNTẦNG CỦA CALIFORNIA - MỘT HỆ THỐNG GDĐH ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI TIÊU BIỂU

Số trường, tên Tuyển sinh Chức năng chính Quan hệ trong

hệ thống

Tầng

1

10

University of

California, X (UC)

1/8 (12,5%)

số SV hàng đầu

Nghiên cứu, Đào tạo tiến sĩ

Tiếp nhận SV chuyển tiếp từ tầng 3

Tầng

2

23

California State

University, Y (CSU)

1/3 (33,3%)

số SV kế tiếp

Đào tạo cử nhân, thạc sĩ

Tiếp nhận SV chuyển tiếp từ tầng 3

Tầng

3

112

Community College

Tất cả SV còn lại

Đào tạo bằng cao đẳng (A.A.) 2

năm, đào tạo nghề

Chuyển SV có bằng AA xuất sắc học tiếp chuyên nghiệp ở 2 tầng trên

 Master Plan 1960 đối với GDĐH công:

2 HỆ THỐNG GDĐH PHÂNTẦNG CỦA CALIFORNIA- MỘT HỆ THỐNG GDĐH ĐẲNG CẤP THẾ GIỚI TIÊU BIỂU

 Năm 1992 các chuyên gia GDĐH của OECD đã khuyến cáo

các nước học theo mô hình này để xây dựng các hệ thống

GDĐH cho thế kỷ 21, và gọi đó là giấc mơ California

(California dream)

 Năm 1987 mở rộng Master Plan cho cả các hệ thống GDĐH tư

và các trường nghề, xây dựng một hệ thống GDĐH với các đặc

trưng: thống nhất, bình đẳng, chất lượng và hiệu quả (unity,

equity, quality & efficiency)

 Chính hệ thống community college của Mỹ đã thúc đẩy đại

chúng hóa GDĐH Hoa Kỳ, và là niềm tự hào cao nhất của

nền GDĐH Hoa Kỳ trong thế kỷ 20

3 MỘT SỐ CHỦ TRƯƠNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

SỰ PHÂN TẦNG GDĐH VIỆT NAM

 Các đại học cộng đồng đã được xây dựng ở Miền Nam nước ta

trước năm 1975

 Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 2 (khoá VIII) năm 1996 về

giáo dục đã nêu “xây dựng một số trường cao đẳng cộng đồng ở

các địa phương để đào tạo nhân lực tại chỗ”

 Quyết định 121/2007/QĐ-TTg năm 2007 về quy hoạch mạng lưới

trường đại học-cao đẳng 2006-2020 có nói về “chương trình 2 năm

đào tạo giai đoạn đầu đại học để chuyển tiếp học giai đoạn giáo dục nghề nghiệp ở các trường đại học có các chương trình chuyên nghiệp”

 Luật GDĐH năm 2012: “Cơ sở GDĐH được phân tầng nhằm

phục vụ công tác quy hoạch mạng lưới cơ sở GDĐH phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng kế hoạch đầu tư

phát triển, nâng cao năng lực đào tạo và nghiên cứu khoa học của

cơ sở GDĐH; thực hiện quản lý nhà nước”

3 ĐỀ XUẤT VỀ PHÂN TẦNG CHO GDĐH VIỆT NAM

Ngoàiviệc xây dựng vài trường ĐH “đẳng cấp thế giới”, nước ta cần xây dựng một “hệ thống đẳng cấp thế giới về GDĐH”:

 Ở tầng cao (đại học nghiên cứu) nên tuyển chọn SV giỏi, đào tạo

nặng về chất lượng hơn là số lượng, chấp nhận SV xuất sắc chuyển tiếp từ các tầng thấp, đồng thời tập trung nghiên cứu và đào tạo

giảng viên cho các tầng thấp

 Ở tầng trung (đại học định hướng ứng dụng) tuyển chọn SV trung

bình, đào tạo nghiêng về ứng dụng, dừng lại ở bậc thạc sĩ, chấp

nhận sinh viên giỏi chuyển tiếp từ tầng thấp hơn

 Ở tầng thấp, các trường cao đẳng/đại học cộng đồng địa phương

tập trung đào tạo nghề, và đào tạo theo chương trình đại học đại cương để SV chuyển tiếp học giai đoạn nghề nghiệp ở các trường đại học tầng trên

 Các đại học mở tập trung vào giáo dục mở và từ xa để làm nòng

cốt tăng chất lượng hệ không chính quy cho cả hệ thống

I Ý TƯỞNG THỨ HAI:

QUẢN LÝ ĐẦU TƯ NGHIÊN CỨU

1 MỘT SỐ NHƯỢC ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG GDĐH

VÀ NGHIÊN CỨU CỦA VIỆT NAM

 Sự tách biệt hệ thống GDĐH và các viện nghiên cứu lớn

 Mong muốn của Thủ tướng Võ Văn Kiệt và sự thất bại của việc hợp nhất hệ thống GDĐH và viện nghiên cứu vào thập niên 1990

 Việc nâng cấp hai viện hàn lâm và sự thiếu nhất quán và kế

thừa về chủ trương của Nhà nước

 Việc phối ngân sách nghiên cứu theo cơ chế hành chính (trừ quỹ NAFOSTED)

2 HỆ THỐNG GDĐH VÀ NGHIÊN CỨU CỦA HOA KỲ

VÀ ĐỀ XUẤT QUẢN LÝ KINH PHÍ NGHIÊN CỨU CỦA V BUSH

 Sự thống nhất của hệ thống GDĐH và các viện nghiên cứu

 Báo cáo “Science – The Endless Frontier” của Vannevar Bush (1945) và 3 nguyên tắc phân phối ngân sách nghiên cứu:

1 Nhà nước trung ương chịu trách nhiệm chính tài trợ cho khoa

học cơ bản;

2 Các trường ĐH – chứ không phải các viện nghiên cứu thuần

túy không giảng dạy - là các cơ sở được ưu tiên triển khai các nghiên cứu do nhà nước tài trợ; và

3 Quá trình đánh giá có tính cạnh tranh cao bởi các đồng

nghiệp xem xét độc lập chỉ trên cơ sở trình độ khoa học chứ không phải dựa vào chính trị hoặc thương mại

Các nguyên tắc này tác động tích cực đến hệ thống nghiên cứu

của Hoa Kỳ cho đến nay

3 HỆ THỐNG GDĐH VÀ NGHIÊN CỨU CỦA VIỆT NAM

NÊN HỌC TỪ HOA KỲ

 Có biện pháp giảm sự tách biệt giữa hệ thống nghiên cứu và

hệ thống GDĐH, ưu tiên tài trợ cho các cơ sở nghiên cứu

có đào tạo

 Tăng tính công khai, công bằng, dân chủ, khách quan của quá trình tuyển chọn và đánh giá kết quả nghiên cứu →

xem xét độc lập do các đồng nghiệp chỉ trên cơ sở trình độ khoa học chứ không phải dựa vào chính trị hoặc thương

mại

 Nên mở rộng Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia (NAFOSTED), làm cho quỹ đó trở thành cơ chế phân phối kinh phí chính cho hoạt động nghiên cứu và phát triển khoa học và công nghệ

Xin cám ơn!