lUẬN văn THẠC sĩ các yếu tố ẢNH HƯỞNG đến QUYẾT ĐỊNH đầu tư TRỰC TIẾP nước NGOÀI vào TỈNH VĨNH LONG

Để tiếp cận nhanh những tiến bộ khoa học công nghệ của thế giới, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm làm tăng giá trị hàng hóa và tính cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế gi

n lĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG

LÊ THỊ XUYÉN

CÁC YÉU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐÉN QUYÉT ĐỊNH

ĐẦU TƯ TRỰC TIÉP NƯỚC NGOÀI VÀO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG

Vĩnh Long, 2016

[f

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

DANH MỤC BẢNG iv

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

2.3 Câu hỏi nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

6 Lược khảo tài liệu nghiên cứu 5

7 Cấu trúc của luận văn 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 9

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ FDI VÀ THU HÚT FDI 9

1.1.1 Khái niệm về đầu tư, đầu tư trực tiếp 9

1.1.2 Khái niệm FDI 9

1.1.3 Thu hút FDI 10

1.1.4 Tác động của FDI đối với nước tiếp nhận đầu tư 12

1.14.1 Tác động tích cực 12

1.1.4.2 Tác động tiêu cực 15

1.1.5 Vai trò của FDI đối với địa phương 19

1.1.6 Tổng quan các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI trong các nghiên cứu trước 20

1.2 CÁC NHÂN TỐ CƠ BẢN THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 22 1.2.1 Nhóm

1.2.2 Nhómnhân tố về môi trường văn hoá xã hội 23

1.2.3 Nhóm nhân tố về tài chính 23

1.2.4 Nhóm nhân tố về kinh tế và thị trường 24

1.2.5 Nhóm nhân tố về tài nguyên 24

1.2.6 Nhóm nhân tố về cơ sở hạ tầng 25

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 26

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH VĨNH LONG 27

TRONG GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1993 ĐẾN 2015 27

2.1 THỰC TRẠNG FDI TẠI TỈNH VĨNH LONG 27

2.1.1 T ổng quan về tỉnh Vĩnh Long 27

2.1.2 Mục tiêu phát triển đến năm 2020 33

1.1.3 Định hướng phát triển ngành và lĩnh vực 35

2.1.2 Khái quát tình hình đầu tư FDI cả nước trong năm 2015 39

2.1.3 Thực trạng đầu tư FDI ở vùng ĐBSCL 41

2.1.4 Tình hình thu hút FDI tại tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 1993 - 2015 43

2.1.4.1 Xu hướng của dòng vốn FDI vào Vĩnh Long trong giai đoạn 1993- 2015 43

2.1.4.2 Phân bố FDI tại Vĩnh Long 44

2.1.4.3 Đóng góp của FDI đối với Vĩnh Long 47

2.1.4.4 Nhận xét thực trạng FDI vào Vĩnh Long 48

2.2 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ Ở VĨNH LONG 49

2.2.1 Tổng quan về môi trường đầu tư ở Vĩnh Long 49

2.2.1.1 Tình hình chính trị và cơ chế chính sách 49

2.2.1.2 Môi trường văn hóa xã hội 49

2.2.1.3 Môi trường tài chính 50

2.2.1.4 Kinh tế và thị trường 50

2.2.1.5 Tài nguyên 51

2.2.1.6 Cơ sở hạ tầng 52

2.2.2 Chỉ số PCI của Vĩnh Long qua các năm 54

2.2.2.1 Thành

phần chỉ số PCI Vĩnh Long qua các năm 55

2.2.2.2 So sánh chỉ số PCI của Vĩnh Long với các tỉnh lân cận 58

2.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU FDI VÀO TỈNH VĨNH LONG 60

2.3.1 Nhân tố Cơ sở hạ tầng 61

2.3.2 Nhân tố Kinh tế thị trường 62

2.3.3 Nhân tố Nguồn lực 62

2.3.4 Nhân tố Tài chính 63

2.3.5 Nhân tố Chính trị pháp lý 64

2.3.6 Nhân tố Văn hóa - xã hội 65

2.3.7 Nhân tố Vị trí - địa lý 66

2.3.8 Nhân tố Lãnh đạo năng động 66

Kết luận chương 2 69

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP 70

NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH VĨNH LONG 70

3.1 NHÓM GIẢI PHÁP CHO CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ FDI 70

3.1.1 Giải pháp hoàn thiện Cơ sở hạ tầng 70

3.1.2 Giải pháp về Thịtrường, nguồn lực 71

3.1.3 Giải pháp về Tài chính 72

3.1.4 Giải pháp về Chính trị và lãnh đạo 72

3.2 NHÓM GIẢI PHÁP CHO PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ FDI 75

3.2.1 Hoàn thiện Cơ sở hạ tầng 75

3.2.2 Phát triển Nguồn nhân lực 76

3.2.3 Đẩy mạnh hơn nữa Công tác xúc tiến đầu tư 77

Kết luận chương 3 80

DANH MỤC BẢNG

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bảng 2.1: Tình hình đầu tư FDI tại ĐBSCL đến 12/2015 41

Bảng 2.2: Tình hình FDI được cấp phép đầu tư vào Vĩnh Long 43

từ 1993 đến31/12/2015 43

Bảng 2.3: Phân bổ DN FDI theo địa lí tại Vĩnh Long đến 12/2015 44

Bảng 2.4: FDI theo ngành kinh tếđến 12/2015 45

Bảng 2.5: FDI theo quốc gia đầu tưđến 12/2015 46

Bảng 2.6: FDI đối với tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 47

Bảng 2.7: Tổng sản phẩm bình quân đầu người từ 2011 đến 2015 51

Bảng 2.8: Chỉ số PCI của Vĩnh Long qua các năm 55

Bảng 2.9: PCI thành phần năm 2014 Vĩnh Long và các tỉnh lân cận 60

Bảng 2.10: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Cơ sở hạ tầng 61

Bảng 2.11: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Kinh tế thị trường 62 Bảng 2.12: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Nguồn lực 62

Bảng 2.13: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Tài chính 63

Bảng 2.14: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Chính trị pháp lý 64

Bảng 2.15: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Văn hóa - xã hội 65

Bảng 2.16: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Vị trí - Địa lý 66

Bảng 2.17: Mức độ quan trọng các biến quan sát trong nhân tố Lãnh đạo năng động 66

DANH MỤC HÌNH

Bảng 2.18: Tổng hợp các biến quan sát thuộc các nhân tố có tầm quan trọng và rất quan

trọng 67

Hình 1: Mô hình nghiên cứu 3

Hình 2: Các bước trong tiến trình nghiên cứu 3

Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long 27

Hình 2.2: Thành phần chỉ số PCI Vĩnh Long qua các năm 56

Hình 2.3: Thay đổi của các chỉ số thành phần của chỉ số PCI qua các năm 57

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 FDI: đầu tư trực tiếp nước ngoài

2 KCN: khu công nghiệp

3 WTO: tổ chức Thương mại thế giới

4 IMF: Quỹ tiền tệ quốc tế

5 USD: đô la Mỹ

6 GDP: tổng thu nhập quốc nội

7 GRDP: tổng thu nhập của một địa phương

8 PCI: chỉ số năng lực cạnh tranh của tỉnh

9 ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long

10 DN: doanh nghiệp

11 Tp HCM: thành phố Hồ Chí Minh

12 OECD: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

13 UNCTAD: Tổ chức hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển

14 BCC: hợp tác kinh doanh

15 BOT: xây dựng - kinh doanh - chuyển giao

16 BTO: xây dựng - chuyển giao - kinh doanh

17 BT: xây dựng - chuyển giao

18 PPP: đối tác công tư

19 UNICEF: Quỹ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc

20 THCS: trung học cơ sở

21 THPT: trung học phổ thông

22 ĐTNN: đầu tư nước ngoài

23 GCNĐT: giấy chứng nhận đầu tư

24 TNHH: trách nhiệm hữu hạn

25 HĐBT: Hội đồng bộ trưởng

26 UBND: Ủy ban nhân dân

27 CBCC: Cán bộ công chức

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã đạt đượcrất nhiều thành tựu về kinh tế quan trọng, ngày càng được bạn bè quốc tế đánh giá cao Để tiếp cận nhanh những tiến bộ khoa học công nghệ của thế giới, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm làm tăng giá trị hàng hóa và tính cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế giới, một trong những cách thức hiệu quả nhất là mời gọi đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI - Foreign Direct Investment)

1 Lý do chọn đề tài

FDI là một yếu tố quan trọng trong hội nhập kinh tế quốc tế FDI tạo ra các liên kết trực tiếp, ổn định và lâu dài giữa các nền kinh tế Nó khuyến khích chuyển giao công nghệ giữa các quốc gia, và cho phép các nước tiếp nhận đầu tư quảng bá sản phẩm, hình ảnh của mình rộng rãi hơn trên thị trường quốc tế FDI cũng là một nguồn bổ sung kinh phí đầu tư quan trọng cho các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển như Việt Nam

Tỉnh Vĩnh Long là một tỉnh có diện tích nhỏ nhất ĐBSCL, nhưng lại có nhiều lợi thế như: nằm ở trung tâm của một vùng kinh tế, giao thương thuận tiện hơn khi có cầu Mỹ Thuận và cầu Cần Thơ, giao thông với các trung tâm kinh tế lớn như thành phố Hồ Chí Minh được rút ngắn nhờ sự quan tâm đầu tư từ Trung Ương Tuy nhiên, cho đến nay, Vĩnh Long chỉ có 27 dự án FDI còn hiệu lực hoạt động, đa

số lại là dự án nhỏ nên chưa tác động mạnh đến phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh

Nếu so sánh với các tỉnh lân cận như Bến Tre - 45 dự án, Tiền Giang - 66 dự

án, Trà Vinh - 33 dự án, thì Vĩnh Long còn quá ít với con số 27 dự án Vấn đề đượcđặt ra ở đây là tại sao Vĩnh Long có nhiều lợi thế như vậy mà không thu hút được FDI? nên tác giả chọn đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Vĩnh Long” để tìm ra nguyên nhân nào đã làm cho tỉnh Vĩnh Long kém hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư và từ đó đề xuất giải pháp khắc phục

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư nước

ngoài khi đầu tư vào tỉnh Vĩnh Long, từ đó đưa ra giải pháp để tăng cường FDI của tỉnh Vĩnh Long

2.2 Mục tiêu cụ thể

Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng FDI tại tỉnh Vĩnh Long.

Mục tiêu 2: Phân tích đánh giá của nhà đầu tư đối với các nhân tố thu hút FDI

vào Vĩnh Long

Mục tiêu 3: Đề xuất giải pháp cải thiện các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu

tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Vĩnh Long trong thời gian tới

2.3 Câu hỏi nghiên cứu

1/ Thực trạng FDI của tỉnh Vĩnh Long như thế nào?

2/ Những yếu tố nào tác động đến quyết định đầu tư FDI tại tỉnh Vĩnh Long? 3/ Những giải pháp nào để cải thiện những yếu tố tác động đến thu hút đầu tư FDI vào tỉnh Vĩnh Long?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung vào việc phân tích đánh giá của nhà đầu tư đối với các nhân tố thu hút FDI vào Vĩnh Long

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian: Từ năm 1993 đến tháng 12 năm 2015 (từ khi có DN FDI đầu tiên

đầu tư vào tỉnh Vĩnh Long đến nay)

Về không gian: 27 DN nước ngoài đang đầu tư trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Khung nghiên cứu

Dựa trên cơ sở: 1) Lý thuyết OLI: J.H Dunning cho rằng: 3 điều kiện cần

thiếtđểmộtdoanh nghiệp có động cơ tiến hànhđầu tư trực tiếp khi có lợi thế về sở

hữu, lợi thế về địa điểm, lợi thế về nội bộ hóa - OLI: Ownership Advantages,

LocationAdvantage, Intemalization Incentives; 2) Tình hình thực tế tại địa bàn nghiên cứu, tác giả đưa ra mô hình nghiên cứu như sau:

Hình 1: Mô hình nghiên cứu

42 Phương pháp nghiên cứu

Sơ đồ thể hiện các bước trong tiến trình nghiên cứu:

Nghiên cứu sơ bộ: Xây dựng bảng câu hỏi thô rồi dùng phương pháp phỏng

vấn chuyên gia, là các nhà quản lý am tường về lĩnh vực đầu tư nước ngoài, hoàn

Hình 2: Các bước trong tiến trình nghiên cứu

thiện bảng câu hỏi phỏng vấn.

Nghiên cứu chính thức: được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định

tính Giai đoạn nghiên cứu định tính sẽ tiến hành thu thập dữ liệu qua phỏng vấn trực tiếp với bảng câu hỏi, sau đó việc phân tích dữ liệu sẽ được thực hiện Kết quả phân tích sẽ là cơ sở để đề xuất giải pháp

4.3 Phương pháp thu thập số liệu

Số liệu thứ cấp: Được thu thập từ các báo cáo liên quan đến FDI từ Sở Kế

hoạch đầu tư tỉnh Vĩnh Long, Cục Thuế tỉnh Vĩnh Long, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Vĩnh Long, Sở Khoa học Công nghệ, trên website của Tổng cục Thống

kê, Cục quản lý Đầu tư nước ngoài, VCCImekong hay các bài viết được đăng trên tạp chí và các công trình nghiên cứu khoa học

Số liệu sơ cấp: Thông tin thu thập từ phiếu điều tra thông qua việc phỏng

vấn chuyên gia là các nhà đầu tư nước ngoài vào tỉnh Vĩnh Long

Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua quy trình sau:

Bước 1: Xây dựng bảng câu hỏi

Xây dựng bảng câu hỏi thô dựa trên nền tảng các thông tin cần thu thập trong

+ Giá trị trung bình: Bằng tổng tất cả các giá trị biến quan sát chia cho số quan sát

+ Độ lệch chuẩn: là căn bậc hai của phương sai.

+ Phương sai: là trung bình giữa bình phương các độ lệch giữa các biến và giá trị trung bình của các biến đó

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài luận văn được thực hiện để trả lời các câu hỏi nghiên cứu về thực trạng FDI của tỉnh Vĩnh Long, nó có tác động như thế nào đến phát triển kinh tế củatỉnh và những yếu tố nào tác động đến quyết định đầu tư FDI tại tỉnh Vĩnh Long Thông qua đó đáp ứng ý nghĩa khoa học và thực tiễn:

- Đánh giá tác động của dòng vốn FDI đến tăng trưởng kinh tế ở tỉnh Vĩnh Long

- Xác định các yếu tố khẳng định thu hút dòng vốn FDI vào tỉnh Vĩnh Long

- Gợi ý chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút dòng vốn FDI vào tỉnh Vĩnh Long từ kết quả nghiên cứu của đề tài

6 Lược khảo tài liệu nghiên cứu

• FDI và tăng trưởng kinh tế

- Nguyen Thi Phuong Hoa (2004), kết luận FDI có tác động dương tới tăng trưởng kinh tế của các địa phương thông qua hình thành, tích lũy tài sản vốn và có

sự tương tác cùng chiều giữa FDI với nguồn nhân lực

- Le Thanh Thuy (2007), nhận định FDI đã bổ sung cho đầu tư trong nước giúp cho việc mở rộng sản xuất, giảm thâm hụt ngân sách, đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu, giải quyết việc làm

- Anh và Thang (2007), nghiên cứu các nhân tố quyết định dòng vốn FDI ở các tỉnh thành Việt Nam cho thấy quy mô thị trường, lao động và cơ sở hạ tầng có tác động ý nghĩa lên FDI, trong khi chính sách của chính phủ thông qua chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh không có ý nghĩa

- Le Viet Anh (2009), nghiên cứu về mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam cho thấy đóng góp của FDI đối với tăng trưởng được ước tính 7% trong 37% tổng số vốn đóng góp cho sự tăng trưởng trong giai đoạn 1988 -

2002 Phân tích hồi qui cho thấy rằng FDI có mối quan hệ dương với đầu tư trong

nước và tăng trưởng kinh tế, cũng như FDI tạo ra những tác động dương đáng kể trong ngắn hạn và dài hạn lên tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam.

- Chien etal (2012) khẳng định FDI có tác động dương lên tăng trưởng kinh

tế của Việt Nam giai đoạn 2000 - 2010

- Chirstian và C.Richard (2012) khẳng định các biến vĩ mô như GDP và chi phí lao động có tác động dương ý nghĩa lên FDI ở Việt Nam Trong khi sự sụt giá của đồng nội tệ lại có tác động âm

- Nguyễn Mại (2012) đã dùng phương pháp nghiên cứu định tính và kết luậnrằng FDI góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

- Chien và Linh (2013) sử dụng dữ liệu bảng để đánh giá mối quan hệ giữa FDI và tẳng trưởng kinh tế ở Việt Nam Kết quả cho thấy có mối quan hệ dương haichiều giữa FDI và GDP bình quân

• FDI và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

- Đỗ Thị Thủy (2001) nghiên cứu và FDI với sự nghiệp CNH, HĐH ở Việt Nam đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến FDI ở Việt Nam giai đoạn 1997 - 2000

Từ những đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhân, tác giả đã nêu giải pháp để thu hút FDI vào Việt Nam phục vụ CNH, HĐH đất nước

- Nguyễn Tiến Long (2010), kiểm định FDI chuyển dịch kinh tế ở Thái Nguyên, với phương pháp phân tích định tính và định lượng từ số liệu giai đoạn

1993 - 2009 cho thấy: (i) FDI góp phần quan trọng đối với chuyển dịch cơ cấu kinh

tế của tỉnh Thái Nguyên theo hướng CNH, HĐH và hội nhập quốc tế; (ii) FDI tác động tích cực đến cân đối tài chính Thái Nguyên, tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu ,

mở rộng thị trường, đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và (iii) FDI góp

phần đẩy nhanh tốc độ độ thị hóa , phát triển kinh tế đồng đều tại các vùng kinh tế của Thái Nguyên

- Nguyễn Tấn Vinh (2011), nghiên cứu FDI đối với quá trình chuyển dịch

cơ cấu kinh tế TP Hồ Chí Minh đã đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm thu hút vàsử

dụng FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP Hồ Chí Minh theo hướng hiệu quả vàbền vững.

• FDI và thương mại

- SajidAnwar và Lan Phi Nguyen (2011), với FDI và thương mại ở Việt

Nam Bằng phương pháp định lượng xem xét tác động FDI đến xuất khẩu, nhập

khẩu của Việt Nam từ dữ liệu liên quan đến 19 đối tác thương mại lớn của Việt

Nam giai đoạn 1990 - 2007 Nghiên cứu cũng xem xét tác động của FDI đến thươngmại trong 3 giai đoạn: trước, trong và sau khủng hoảng tài chính châu Á, thực

nghiệm bổ sung cho mối liên kết giữa FDI và xuất khẩu, FDI và nhập khẩu cho giai đoạn 1990 - 2007

- Nguyễn Khắc Minh (2015), nghiên cứu tác động của FDI, dao động tỷ giá,thị trường tài chính đến các doanh nghiệp của các ngành định hướng xuất khẩu:

Trường hợp Việt Nam thời kỳ 2000- 2012 Sử dụng bộ dữ liệu lớn về các doanh

nghiệp định hướng xuất khẩu của Việt Nam từ năm 2000-2012 Nghiên cứu này

xem xét có tồn tại chăng ảnh hưởng lan tỏa của FDI, tác động của dao động tỷ giá

và ảnh hưởng của thị trường tài chính lên các doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp định hướng xuất khẩu của ngành chế tác, đồng thời các ảnh hưởng lan tỏa

ngang và dọc của FDI, ảnh hưởng dao động tỷ giá và ảnh hưởng của thị trường tài chính và phát hiện ra rằng không có chứng cứ về ảnh hưởng lan tỏa ngang nhưng cóchứng cứ và ảnh hưởng lan tỏa ngược ảnh hưởng lan tỏa xuôi dương của FDI, ảnh hưởng âm của dao động tỷ giá và ảnh hưởng dương của thị trường tài chính

• FDI và môi trường thu hút đầu tư

- Dương Thị Bình Minh (2009), nghiên cứu cải thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn FDI ở một số nước châu Á và bài học kinh nghiệm cho TP Hồ Chí Minh Tác giả đề xuất mạng tính định hướng về cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường thu hút FDI tại TP Hồ Chí Minh cũng như cả nước nói chung

- Le Quoc Thinh (2011) trong nghiên cứu đã kết luận rằng nhóm yếu tố thị trường, nguồn lao động, cơ sở hạ tầng và chính sách đầu tư là những yếu tố tác

động đến sự hài lòng của doanh nghiệp FDI về môi trường đầu tư của tỉnh Long

- Chunlai Chen (2011): Tác giả trình bày một phân tích thuyết phục và giải thích lý thuyết của FDI bằng các thực nghiệm để đánh giác yếu tố quyết định vịtrí đầu tư của các nhà đầu tư FDI, và có sự khác biệt trong hành vi đầu tư giữa các nhà đầu tư lớn hoặc nhỏ

• FDI và thể chế chính sách

- Nguyễn Mạnh Toàn (2010) trong mô hình nghiên của mình, bằng phương pháp thống kê, mô tả, đã kết luận rằng cơ sở hạ tầng kỹ thuật phát triển là yếu tố quan trọng bậc nhất, kế đến là những chế độ đãi ngộ hỗ trợ đầu tư của chính quyền địa phương, thị trường tiềm năng và cuối cùng là vị trí địa lý và cơ sở hạ tầng xã hội

- Dang Duc Anh (2013), nghiên cứu FDI và chất lượng thể chế ở Việt Nam.Bằng cách sử dụng dữ liệu từ khảo sát năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và FDI từ khi gia nhập WTO của trên 60 tỉnh/thành phố, tác giả ghi nhận tỉ lệ thuận giữa thể chế

và thu hút FDI Đặc biệt, tỉnh giải ngân FDI lớn thường có chất lượng thể chế tốt hơn Kết quả cũng nhận định dòng vốn FDI tác động đến thể chế lớn hơn ở các tỉnh miền Bắc so với quốc gia, đồng thời có thể sử dụng FDI như một chất xúc tác cho cải cách thể chế trong nước và thúc đẩy hội tụ chất lượng thể chế giữa các vùng miền Việt Nam

- Nguyễn Minh Tiến (2013) trong nghiên cứu bằng phương pháp phân tích thực nghiệm cho thấy rằng các nhân tố thuộc quy mô thị trường, thể chế chính sách,

cú sốc kinh tế và lực lượng lao động có hiệu ứng tích cực lên FDI

- Nguyễn Quốc Việt, Chu Thị Nhường, Trần Thị Giáng Quỳnh, Phạm Thị Hiền (2014) trong nghiên cứu của nhóm, đã chỉ ra rằng thể chế thực thi tại các địa phương có tác động mạnh mẽ đối với khả năng thu hút FDI trong khi những thể chế

hỗ trợ lại không có tác động

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn có 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Thực trạng và kết quả nghiên cứu đầu tư trực tiếp nước ngoài tại

tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn từ năm 1993 đến 2015.

Chương 3: Giải pháp cải thiện các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Vĩnh Long

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

•

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ FDI VÀ THU HÚT FDI

1.1.1 Khái niệm về đầu tư, đầu tư trực tiếp

- Theo Luật đầu tư năm 2005 của Việt Nam thì Đầu tư là việc nhà đầu tư

bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật

có liên quan

- Đầu tư là việc bỏ tiền vốn để mua các công cụ tài chính hoặc tài sản khác

để có được lợi nhuận Đầu tư có liên quan đến tiết kiệm hay trì hoãn tiêu dùng

- Đầu tư trực tiếp: là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư

1.1.2 Khái niệm FDI

- Theo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (International Monetary Fund, IMF,

1977,1993), Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài (Foreign Direct Investment, FDI) là một công cuộc đầu tư ra khỏi biên giới quốc gia, trong đó người đầu tư trực tiếp (direct investor) đạt được một phần hay toàn bộ quyền sở hữu lâu dài một doanh nghiệp đầu tư trực tiếp (direct investment enterprise) trong một quốc gia khác Quyền sở hữu này tối thiểu phải là 10% tổng số cổ phiếu mới được công nhận là FDI

- Như vậy, FDI sẽ tạo thành một mối quan hệ lâu dài giữa một công ty chủ quản (người đầu tư trực tiếp) và một công ty phụ thuộc (doanh nghiệp đầu tư trực tiếp) đặt tại một quốc gia khác với quốc gia của công ty chủ quản Công ty chủ quảnkhông nhất thiết phải kiểm soát toàn bộ hoạt động của công ty phụ thuộc (trong trường hợp công ty chủ quản không chiếm đa số cổ phiếu của công ty phụ thuộc) vàphần FDI chỉ tính trong phạm vi tỉ lệ sở hữu của công ty chủ quản đối với công ty

phụ thuộc.

- Khái niệm của OECD (1996): Đầu tư trực tiếp là hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm thiết lập các mối quan hệ kinh tế lâu dài với một doanh nghiệp đặc biệt là những khoản đầu tư mang lại khả năng tạo ảnh hưởng đối với việc quản lý doanh nghiệp nói trên bằng cách: thành lập hoặc mở rộng một doanh nghiệp hoặc một chi nhánh thuộc toàn quyền quản lý của chủ đầu tư, mua lại toàn bộ doanh nghiệp đã có, tham gia vào một doanh nghiệp mới,cấp tín dụng dài hạn (trên 5 năm), và quyền kiểm soát: nắm từ 10% cổ phiếu thường hoặc quyền biểu quyết trở lên

- Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO, 1996) đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh Trong những trường hợp

đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công

ty con" hay "chi nhánh công ty"

Ở Điều 3 của Luật đầu tư Việt Nam được Quốc Hội thông qua 11/2005 đã nêu rõ: “Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư”

1.1.3 Thu hút FDI

Nếu FDI là một hình thức đầu tư quốc tế, thì thu hút FDI là hoạt động vận động khuyến khích và chuẩn bị điều kiện để thực hiện FDI Trên cơ sở khái niệm này có một số điểm chính về thu hút FDI như sau:

- Thu hút FDI là hoạt động để vận động các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào một quốc gia hoặc một vùng hay một tỉnh của quốc gia đó

- Việc thu hút này phải gồm rất nhiều biện pháp và phải có những bước đi thích hợp cũng như có rất nhiều chủ thể tham gia vào quá trình đó, từ công việc của các cá nhân, các tổ chức, các doanh nghiệp, chính quyền địa phương và chính

quyền trung ương.

- Thu hút FDI có thể dưới các hình thức chủ động và bị động

- Các hình thức thu hút FDI chủ động xảy ra khi các đơn vị của quốc gia đang hoạt động trong việc tìm kiếm đối tác kinh doanh; thuyết phục các nhà đầu tư đầu tư vào Việt Nam và các địa phương; xây dựng hành lang pháp lý để khuyến

khích dòng vốn FDI vào các ngành công nghiệp, lĩnh vực và các ngành kinh tế có nhu cầu thu hút đầu tư

- Các hình thức thu hút thụ động khác nhau từ một thực thể chủ động thành chờ đợi thụ động các đối tác, sau đó giới thiệu và đề nghị các nhà đầu tư về những thuận lợi và điểm đến để giúp họ quyết định nơi để đầu tư vào

1.1.3 Các hình thức FDI

FDI có thể được phân loại dựa trên quan điểm của nhà đầu tư (hoặc nước đi đầu tư) hoặc của nước sở tại Từ góc nhìn của các nhà đầu tư, Caves (1971) FDI được chia thành 3 loại:

- Công ty đa quốc gia “theo chiều ngang” sản xuất các sản phẩm cùng loại hoặc tương tự ở các quốc gia khác nhau

- Công ty đa quốc gia “theo chiều dọc” có các cơ sở sản xuất ở một số nước nào đó, sản xuất ra sản phẩm là đầu vào cho sản xuất của nó ở một số nước khác

- Công ty đa quốc gia “đa chiều” có các cơ sở sản xuất ở các nước khác

nhau mà chúng hợp tác theo cả chiều ngang và chiều dọc

- Theo Helpman (1984) chỉ ra rằng các công ty đa quốc gia có mục đích tối

đa hóa lợi nhuận và giảm thiểu chi phí sản xuất như vận tải, thuế vì vậy, họ sẽ chia hoạt động sản xuất ở nhiều nước trên thế giới Ở giai đoạn sản xuất cần rất

nhiều nhân lực có tay nghề, các hoạt động sản xuất được tổ chức tại các quốc gia cóchi phí lao động thấp Trong trường hợp này, các quốc gia này sẽ nhập khẩu trung gian hàng hóa như máy móc từ các công ty đa quốc gia và xuất khẩu sản phẩm đã hoàn thành Các hình thức FDI nêu trên được gọi là FDI theo chiều dọc

Với quan điểm đầu tư - nước tiếp nhận FDI có thể được phân loại thành: FDIthay thế nhập khẩu, FDI tăng xuất khẩu và FDI bằng nỗ lực của chính phủ

FDI thay thế nhập khẩu liên quan đến sản xuất sản phẩm được nhập khẩu từ nước đi đầu tư Việc này làm giảm nhập khẩu của các quốc gia và giảm xuất khẩu của các nước đầu tư Hình thức này phụ thuộc vào kích thước của thị trường đầu tư của nước tiếp nhận, chi phí vận chuyển, và các rào cản thương mại.

Hình thức thứ hai được khuyến khích vì mong muốn tìm kiếm đầu vào mới cho sản xuất như nguyên vật liệu và các sản phẩm trung gian FDI cũng được phân loại dựa trên cách mở rộng khai thác ưu điểm của đầu tư tại nước tiếp nhận để tăng doanh thu đầu tư Bên cạnh đó, FDI tìm kiếm cho nguồn lao động giá rẻ tại nước tiếp nhận để giảm chi phí sản xuất Mở rộng FDI bị ảnh hưởng bởi lợi thế của các công ty hoạt động trong nước của các nhà đầu tu như: quy mô doanh nghiệp, tập trung nghiên cứu và phát triển (R&D) và khả năng sinh lợi của lợi thế công nghệ

FDI bằng nỗ lực của chính phủ: là sự trợ cấp đầu tư theo quy định của nước

sở tại, tạo công ăn việc làm, rút ngắn sự chênh lệch giữa các khu vực tiếp nhận, cũng như giảm thâm hụt cán cân thanh toán (UNCTAD, 2002)

Theo Luật đầu tư của Việt Nam, có các hình thức đầu tư trực tiếp như sau: Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài;

Doanh nghiệp liên doanh (A Joint Venture Enterpise)Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) hợp đồngBOT, hợp đồng BTO, hợp đồng BT, PPP

Góp vốn, mua cổ phần và sáp nhập, mua lại công ty

1.1.4 Tác động của FDI đối với nước tiếp nhận đầu tư

1.1.4.1 Tác động tích cực

Là nguồn vốn hỗ trợ cho phát triển

FDI là một trong những nguồn quan trọng để bù đắp sự thiếu hụt về vốn ngoại tệ của các nước nhận đầu tư, đặc biệt là đối với các nước kém phát triển

Hầu hết các nước kém phát triển đều rơi vào cái “vòng luẩn quẩn”đó là: Thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm thấp, vì vậy đầu tư thấp và rồi hậu quả lại là thu nhập thấp FDI là một cú hích phá vỡ một mắt xích trong cái “vòng luẩn quẩn” này Vốn đầu tư là cơ sở tạo ra công ăn việc làm trong nước, đổi mới công nghệ, kỹ thuật,

tăng năng suất lao động Từ đó tạo tiền đề tăng thu nhập, tăng tích lũy cho sự phát triển của xã hội.

Đặc biệt là FDI, nguồn quan trọng để khắc phục tình trạng thiếu vốn mà không gây nợ cho các nước nhận đầu tư Theo mô hình lý thuyết “hai lỗ hổng” củaCherery và Stront có hai cản trở chính cho sự tăng trưởng kinh tế của một quốc gia

đó là: Tiết kiệm không đủ đáp ứng cho nhu cầu đầu tư được gọi là “lỗ hổng tiết kiệm”.Và thu nhập của hoạt động xuất khẩu không đáp ứng nhu cầu ngoại tệ cho hoạt động nhập khẩu được gọi là “lỗ hổng thương mại” Hầu hết các nước kém pháttriển, hai lỗ hổng trên rất lớn Vì vậy FDI góp phần làm tăng khả năng cạnh tranhvà

mở rộng khả năng xuất khẩu của nước nhận đầu tư, thu một phần lợi nhuận từ các công ty nước ngoài, thu ngoại tệ từ các hoạt động dịch vụ cho FDI

Chuyển giao công nghệ

Lợi ích quan trọng mà FDI mang lại đó là công nghệ khoa học hiện đại, kỹ xảo chuyên môn, trình độ quản lý tiên tiến Khi đầu tư vào một nước nào đó, chủ đầu tư không chỉ vào nước đó vốn bằng tiền mà còn chuyển cả vốn hiện vật như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu mà còn mang theo tri thức khoa học, bí quyết quản lý, năng lực tiếp cận thị thường Do vậy, về lâu dài, đây chính là lợi ích căn bản nhất đối với nước nhận đầu tư FDI có thể thúc đẩy phát triển các nghề mới, đặcbiệt là những nghề đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao Vì thế nó có tác dụng to lớn đối với quá trình công nghiệp hóa, dịch chuyển cơ cấu kinh tế của các nước nhận đầu tư FDI đem lại kinh nghiệm quản lý, kỹ năng kinh doanh và trình độ kỹ thuật cho các đối tác trong nước nhận đầu tư, thông qua những chương trình đào tạo và quá trình vừa học vừa làm FDI còn thúc đẩy các nước nhận đầu tư phải cố gắng đào tạo những kỹ sư, những nhà quản lý có trình độ chuyên môn cao để cung cấp cho các doanh nghiệp FDI và tham gia vào các công ty liên doanh với nước ngoài

Thực tiễn cho thấy, hầu hết các nước thu hút FDI đã cải thiện đáng kể trình

độ kỹ thuật công nghệ của mình Chẳng hạn như đầu những năm 60 Hàn Quốc còn kém về lắp ráp xe hơi, nhưng nhờ chuyển nhận công nghệ Mỹ, Nhật, và các nước khác mà năm 1993 họ đã trở thành những nước sản xuất ô tô lớn thứ 7 thế giới

Trong điều kiện hiện nay, trên thế giới có nhiều công ty của nhiều quốc gia khác nhau có nhu cầu đầu tư ra nước ngoài và thực hiện chuyển giao công nghệ chonước nào tiếp nhận đầu tư Thì đây là cơ hội cho các nước đang phát triển có thể

tiếp thu được các công nghệ thuận lợi nhất Nhưng không phải các nước đang pháttriển được “học” miễn phí mà họ phải trả một khoản “học phí” không nhỏ trong việc tiếpnhận chuyển giao công nghệ này

Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoài, các nước đang phát triển muốn

thực hiện mục tiêu quan trọng hàng đầu là đẩy mạnh ta kinh tế Đây cũng là điểm

nút để các nước chậm phát triển và đang phát triển thoát ra khỏi các vòng luẩn quẩncủa sự đói nghèo Thực tiễn và kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy, các quốc gia nào thực hiện chiến lược kinh tế mở của với bên ngoài, biết tranh thủ và phát huy

tác dụng của các nhân tố bên ngoài biến nó thành những nhân tố bên trong thì quốc gia đó tạo được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao

Mức tăng trưởng ở các nước đang phát triển thường do nhân tố tăng đầu tư, nhờ đó các nhân tố khác như tổng số lao động được sử dụng, năng suất lao động

cũng tăng lên theo Vì vậy có thể thông qua FDIđể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Rõ ràng hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đã góp phần tích cực thúc đẩykinh tế ở các nước đang phát triển Nó là tiền đề, là chỗ dựa để khai thác những

tiềm năng to lớn trong nước nhằm phát triển nền kinh tế

Thúc đẩy quá trình dịch chuyển cơ cấu kinh tế

Yêu cầu dịch chuyển nền kinh tế không chỉ đòi hỏi của bản thân sự phát triểnnội tại nền kinh tế, mà còn là đòi hỏi của xu hứng quốc tế hóa đời sống kinh tế đangdiễn ra mạnh mẽ hiện nay

FDI là một bộ phận quan trọng của hoạt động kinh tế đối ngoại Thông qua qua hoạt động đầu tư này các quốc gia sẽ tham gia ngày càng nhiều vào quá trình

phân công lao động quốc tế Để hội nhập vào nền kinh tế giữa các nước trên thế

giới, đòi hỏi mỗi quốc gia phải thay đổi cơ cấu kinh tế trong nước cho phù hợp với

sự phân công này

Thông qua hoạt động FDI, đã làm xuất hiện nhiều lĩnh vực và ngành kinh tế mới ở các nước nhận đầu tư cũng như sự phát triển nhanh chóng trình độ kỹ thuật

công nghệ ở nhiều ngành kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng năng suất lao động ở một

số ngành này và tăng tỷ trọng của nó trong nền kinh tế Song song đó, một số ngànhđược kích thích phát triển bởi đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhưng cũng có nhiều ngành bịmai một đi, rồi đi đến chỗ bị xóa bỏ

Đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng đóng góp cải thiện cán cân thanh toán quốc

tế cho nước tiếp nhận đầu tư Bởi vì hầu hết các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài làsản xuất ra các sản phẩm hướng vào xuất khẩu góp phần đóng góp của tư bản nước ngoài và việc phá triển xuất khẩu là khá lớn trong nhiều nước đang phát triển Cùng với việc tăng khả năng xuất khẩu hàng hóa, đầu tư trực tiếp nước ngoài còn mở

rộng thị trường cả trong nước và ngoài nước Đa số các dự án FDI đều có phương

án bao tiêu sản phẩm Đây gọi là hiên tượng “hai chiều” đang trở nên khá phổ biến

ở nhiều nước đang phát triển hiện nay

Về mặt xã hội, FDI đã tạo ra nhiều chỗ làm việc mới, thu hút một khối lượngđáng kể người lao độngở nước nhận đầu tư vào làm việc tại các đơn vị của đầu tư

nước ngoài Điều đó góp phần đáng kể vào việc làm giảm bớt nạn thất nghiệp vốn

là một tình trạng nan giải của nhiều quốc gia Đặc biệt là đối với các nước đang

phát triển, nơi có lực lượng lao động rất phong phú nhưng không có điều kiện khai thác và sử dụng được Thì FDIđược coi là chìa khóa quan trọng để giải quyết vấn đềtrên đây Vì FDItạo ra được các điều kiện về vốn và kỹ thuật, cho phép khai thác và

sử dụng các tiềm năng về lao động

Tuy nhiên sự đóng góp của FDI đối với việc làm trong nước nhận đầu tư phụthuộc rất nhiều vào chính sách và khả năng kỹ thuật của nước đó

1.1.4.2 Tác động tiêu cực

Chuyển giao công nghệ

Các công ty nước ngoài có thể sẽ chuyển giao những công nghệ kỹ thuật lạc hậu và máy móc thiết bị cũ Dưới sự tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật cho nên máy móc công nghệ nhanh chóng trở thành lạc hậu Vì vậy họ thườngchuyển giao những máy móc đã lạc hậu cho các nước nhận đầu tư để đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm của chính nước họ, sử dụnglao động ít hơn nhằm làm giảm giá thành sản phẩm

Ngoài ra, rất khó tính được giá trị thực của những máy móc chuyển giao có công nghệ cũ Do đó nước đầu tư thường bị thiệt hại trong việc tính tỷ lệ góp trong các doanh nghiệp liên doanh và hậu quả là bị thiệt hại trong việc chia lợi nhuận

Gây tổn hại môi trường sinh thái

Do các công ty nước ngoài bị cưỡng chế phải bảo vệ môi trường theo các quy định rất chặt chẽ ở các nước công nghiệp phát triển, thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài họ muốn đầu tư sang các nước mà biện pháp cưỡng chế, luật bảo vệ môitrường không hữu hiệu

Tác động tiêu cực rõ nhất của các dự án FDI trong lĩnh vực sản xuất gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, nhiều doanh nghiệp FDI do vi phạm về bảo vệ môitrường, đã bị chính quyền địa phương buộc phải đóng cửa, ngừng hoạt động vì không có những biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường do chất thải sinh ra trong quá trình sản xuất Vấn đề mâu thuẫn giữa tăng trưởng sản xuất công nghiệp, duy trì nhịp độ tăng trưởng kinh tế cao với sự ô nhiễm môi trường do sản xuất gây ra vẫn làbài toán nan giải Điều này lại đặc biệt rõ nét trong hoạt động thu hút các dự án FDItrong lĩnh vực sản xuất công nghiệp Hoạt động FDI chủ yếu được tiến hành trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, chất thải có nhiều thành phần độc hại, nếu không được xử lý và kiểm soát chặt chẽ sẽ gây ra ô nhiễm môi trường và chi phí xã hội hiện tại và tương lai sẽ vô cùng lớn, làm giảm khả năng đạt tới mục tiêu phát triển bền vững

FDI tạo sự cạnh tranh không bình đẳng đối với một số doanh nghịêp trong

FDI đã tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng, lành mạnh đối với các doanh nghiệp địa phương cùng sản xuất một mặt hàng Có nhiều trường hợp, đã phải chuyển nhượng luôn phần vốn góp của đối tác trong nước cho đối tác nước ngoài trong liên doanh do không cạnh tranh được trên thị trường Có thể nói, trong thời gian qua, tác động tiêu cực của FDI đối với doanh nghiệp trong nước thông qua việc cạnh tranh chưa nhiều; nhưng đang có xu hướng tăng trong thời gian tới Những doanh nghiệp FDI, nhất là những công ty xuyên quốc gia có ưu thế về vốn, trình độ công nghệ, quản lý sản xuất gây sức ép cạnh tranh đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của những doanh nghiệp trong nước Nhiều trường hợp, hàng hóa

và dịch vụ của công ty xuyên quốc gia lấn át, dẫn đến doanh nghiệp trong nước mất dần thị trường, dễ lâm vào tình trạng phá sản

Phụ thuộc về kinh tế đối với các nước nhận đầu tư

FDI đóng góp vốn bổ sung quan trọng cho quá trình phát triển kinh tế và thực hiện chuyển giao công nghệ cho các nước nhận đầu tư Đồng thời cũng thông qua các công ty xuyên quốc gia là những bên đối tác nươc ngoài để chúng ta có thể tiêu thụ hàng hóa vì các công ty này nắm hầu hết các kênh tiêu thụ hàng hóa từ nước này sang nước khác Vậy nếu càng dựa nhiều vào FDI, thì sự phụ thuộc của nền kinh tế vào các nước công nghiệp phát triển càng lớn Và nếu nền kinh tế dựa nhiều vào FDI thì sự phát triển của nó chỉ là một phồn vinh giả tạo Sự phồn vinh cóđược bằng cái của người khác

Vấn đề chuyển giá và hạch toán lỗ của một số doanh nghiệp FDI

Đối với một số doanh nghiệp FDI theo hình thức liên doanh, phía đối tác nước ngoài dùng nhiều thủ đoạn nâng cao giá thành sản phẩm thông qua các hoạt động như quảng cáo, mua nguyên vật liệu từ nước ngoài, dẫn đến tình trạng thua lỗ giả và làm giảm tỷ lệ phần vốn góp của phía Việt Nam trong liên doanh (thường chỉ

là 30% bằng quyền sử dụng đất) Do đó, hoặc là phía Việt Nam phải tăng vốn góp hoặc là phải chuyển nhượng phần góp vốn của mình cho phía đối tác nước ngoài, từ

đó chuyển thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, gây nên thất thoát trong quản

lý kinh tế Vấn đề này còn gọi là chuyển giá (transfering price).

Chuyển giá là những giao dịch về giá ẩn bên trong giao dịch giữa các công ty

mẹ và các chi nhánh, công ty con Những giao dịch về giá này được thực hiện dựa trên những tính toán bên trong của các công ty xuyên quốc gia và giá của những giao dịch này không phản ánh đúng giá trị thị trường Các công ty xuyên quốc gia thường sử dụng chuyển giá như là một biện pháp để hạch toán lãi thành lỗ, lãi nhiềuthành lãi ít, nhằm mục đích cuối cùng là thôn tính sở hữu đối với bên liên doanh trong nước, tránh đánh thuế chuyển lợi nhuận, thuế nhập khẩu và kiểm soát tỷ giá Tác hại của lợi dụng chuyển giá không chỉ thiệt hại về mặt kinh tế mà còn tạo ra cạnh tranh bất bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI

Những mặt trái khác

Trong một số các nhà đầu tư không phải không có trường hợp hoạt động tìnhbáo, gây rối an ninh chính trị Thông qua nhiều thủ đoạn khác nhau theo kiểu “diễn biến hòa bình” Có thể nói rằng sự tấn công của các thế lực thù địch nhằm phá hoại

ổn định về chính trị của nước nhận đầu tư luôn diễn ra dưới mọi hình thức tinh vi vàxảo quyệt

Mặt khác, mục đích của các nhà đầu tư là kiếm lời, nên họ chỉ đầu tư vào những nơi có lợi nhất Vì vậy khi lượng vốn nước ngoài đã làm tăng thêm sự mất cân đối giữa các vùng,giữa nông thôn và thành thị Sự mất cân đối này có thể gây ramất ổn định về chính trị Hoặc FDI cũng có thể gây ảnh hưởng xấu về mặt xã hội Những người dân bản xứ làm thuê cho các nhà đầu tư có thể bị mua chuộc, biến chất, thay đổi quan điểm, lối sống và nguy cơ hơn là họ có thể phản bội Tổ Quốc Các tệ nạn xã hội cũng có thể tăng cường cùng với FDI như mại dâm, nghiện hút

Những vấn đề trên có xảy ra hay không còn phụ thuộc vào chính sách và khảnăng tiếp nhận kỹ thuật của từng nước Nếu nước nào tranh thủ được vốn, kỹ thuật

và có ảnh hưởng tích cực ban đầu của đầu tư trực tiếp nước ngoài mà nhanh chóng phát triển công nghệ trong nước, tạo nguồn tích lũy, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ

và tiếp nhận kỹ thuật mới cũng như đẩy mạnh nghiên cứu và triển khai trong nước thì sẽ được rất nhiều từ việc tiếp nhận FDI

Việc nhìn thấy những mặt trái của FDI không có nghĩa là phủ nhận những lợithế của nó, mà chúng ta chỉ lưu ý rằng không nên quá hy vọng vào FDI và cần phải

có những chính sách, những biện pháp kiểm soát hữu hiệu để phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực của FDI Bởi vì mức độ thiệt hại của FDI gây

ra cho nước chủ nhà nhiều hay ít lại phụ thuộc rất nhiều vào chính sách, năng lực, trình

độ quản lý, trình độ chuyên môn của nước nhận đầu tư

1.1.5 Vai trò của FDI đối với địa phương

Vai trò của FDI trong đầu tư, phát triển kinh tế và phát triển nguồn nhân lực: Thực tế cho thấy rằng FDI làm tăng nguồn vốn của địa phương, việc thành lập các doanh nghiệp FDI tạo việc làm, giảm thiểu tỷ lệ thất nghiệp và làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Với việc đầu tư chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp nhẹ, cần lượng nhân công lớn như dệt may, sản xuất giày dép các doanh nghiệp FDI đóng góp tích cực vào công tác giải quyết việc làm cho người lao động địa phương Đặc biệt, lao động

được doanh nghiệp FDI tuyển dụng thường có yêu cầu cao hơn và phải trải qua quá trình đào tạo mới có thể làm việc được Điều đó góp phần nâng cao trình độ tay

nghề chung của nguồn nhân lực trong tỉnh

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp nước ngoài đến với Vĩnh Long đa số đầu tư vào ngành công nghiệp sẽ góp phần làm gia tăng tiềm lực công nghiệp của tỉnh, đẩynhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa bằng cách tăng tỉ trọng ngành công nghiệp trong cơ cấu GDP Không những

thế, thông qua việc hợp tác, liên doanh với các doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệpcủa địa phương sẽ có cơ hội tiếp nhận công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế; nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, và nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm

Có thể khẳng định, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là giải pháp giúp cải thiện những khó khăn về nguồn vốn đầu tư, khai thác các tiềm năng sẵn có và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương

Vai trò của FDI trong sự tăng trưởng của xuất nhập khẩu:

Có thể thấy rằng nguồn vốn FDI đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực xuất khẩu Có thể thấy việc lựa chọn địa điểm đầu tư rất quan trọng đối với các doanh

nghiệp FDI Việc tìm kiếm địa điểm đầu tư chủ yếu phục vụ các mục đích: Tìm

kiếm thị trường tiêu thụ và tối đa hóa lợi thế về chi phí Do đó, các doanh nghiệp

FDI phục vụ cho mục đích tìm kiếm, khai thác nguồn nhân lực tại các nước sở tại Sau đó có thể xuất khẩu các sản phẩm với giá thành cạnh tranh Hơn nữa đối với

các doanh nghiệp FDI cần thiết nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất làm góp phần

gia tăng tỷ trọng xuất nhập khẩu của quốc gia nói chung và địa phương nói riêng

1.1.6 Tổng quan các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI trong các nghiên cứu trước -

Lý thuyết chiết trung hay mô hình OLI (Ownership advantages - Locational advantages

- Internalisation advantages)

Lý thuyết chiết trung hay mô hình OLI về đầu tư trực tiếp nước ngoài được phát triển bởi John Dunning (1977) Học thuyết này kế thừa tất cả những ưu điểm của các học thuyết khác về FDI Nó đã chứng tỏ một suy nghĩ phong phú về các

doanh nghiệp đa quốc gia (MNE) và lấy cảm hứng từ rất nhiều ứng dụng trong nền kinh tế quốc tế Dunning đã xác minh lý thuyết dựa trên dữ liệu từ năm quốc gia và các công ty Mỹ trong 14 ngành công nghiệp ở 7 quốc gia khác nhau

Một công ty có lợi thế tiến hành FDI khi có OLI - Ownership Advantages, LocationAdvantage (hay lợi thế riêng của đất nước - country specific advantages

CSA), Internalization Incentives Một mô hình được xây dựng khá công phu

củaDunning (1977, 1980,1981a,1981b, 1986, 1993a, 1993b, 1993), tổng hợp các

nhân tố chính của nhiều công trình khác nhau lý giải về FDI và đề xuất rằng có 3

điều kiện cần thiết để một doanh nghiệp có động cơ tiến hành đầu tư trực tiếp Cáchtiếp cận này được biết đến dưới tên mô hình “OLI”: Lợi thế về sở hữu, lợi thế địa điểm và lợi thế nội bộ hoá; Các công ty sẽ thực hiện FDI khi hội tụ đủ ba lợi thế:

địa điểm, sở hữu, nội địa hoá:

Lợi thế về sở hữu (Ownership advantages - viết tắt là lợi thế O - bao gồm lợi thế về tài sản, lợi thế về tối thiểu hoá chi phí giao dịch) Sở hữu là ưu thế cho một công ty có cơ hội tham gia sở hữu một số tài sản nhất định như nhãn hiệu sản phẩm,

kiến thức kỹ thuật hay cơ hội quản lý Lợi thế về sở hữu của một doanh nghiệp có thể là một sản phẩm hoặc một qui trình sản xuất mà có ưu thế hơn hẳn các doanh nghiệp khác hoặc các doanh nghiệp khác không thể tiếp cận Đó cũng có thể là một

số tài sản vô hình hoặc các khả năng đặc biệt như công nghệ và thông tin, kỹ năng quảnlý, marketing, hệ thống tổ chức và khả năng tiếp cận các thị trường hàng tiêu dùng cuối cùng hoặc các hàng hoá trung gian hoặc nguồn nguyên liệu thô, hoặc khảnăng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp Dù tồn tại dưới hình thức nào, lợi thế về quyền sở hữu đem lại quyền lực nhất định trên thị trường hoặc lợi thế về chi phí đủ

để doanh nghiệp bù lại những bất lợi khi kinh doanh ở nước ngoài

Lợi thế về điạ điểm (Locational advantages - viết tắt là lợi thế L) là ưu thế cóđược do việc tiến hành một hoạt động kinh doanh tại một địa điểm nhất định với những đặc thù riêng (tự nhiên hoặc được tạo ra) của một vùng hay quốc gia cụ thể Những ưu thế về địa điểm có thể là các nguồn tài nguyên thiên nhiên, lực lượng lao động lành nghề, lực lượng lao động dồi dào với giá rẻ, qui mô và sự tăng trưởng củathị trường, sự phát triển của cơ sở hạ tầng, chính sách của Chính phủ Lợi thế về địa điểm là nhân tố quyết định trong việc lựa chọn địa điểm đầu tư cụ thể

Lợi thế về nội hoá (Intemalisation advantages - viết tắt là lợi thế I) - bao gồm: giảm chi phí ký kết, kiểm soát và thực hiện hợp đồng; tránh được sự thiếu thông tin dẫn đến chi phí cao cho các công ty; tránh được chi phí thực hiện các bản quyền phát minh, sáng chế

Theo lý thuyết chiết trung thì cả 3 điều kiện kể trên đều phải được thoả mãn trước khi có FDI Lý thuyết cho rằng: những nhân tố “đẩy” bắt nguồn từ lợi thế O

và I, còn lợi thế L tạo ra nhân tố “kéo” đối với FDI

Theo Gilmore, Carson và Cummins (2003), các nhân tố sau được cho là gây ảnh hưởng đến sự lựa chọn thị trường đầu tư:

Kiến thức và kinh nghiệm của các thị trường nước ngoài - Càng nhiều thông tin và kinh nghiệm về một vị trí nhất định, nhiều khả năng công ty sẽ đầu tư vào vị trí đó Điều này là do nâng cao kiến thức làm giảm cả chi phí và sự không chắc chắn của các hoạt động trong một thị trường nước ngoài mới

Kích thước và sự tăng trưởng của thị trường nước ngoài - Theo Gilmore (2003), các nhân tố như khoảng cách và khả năng thâm nhập vào các khu vực thương mại tự do, kích thước của các thị trường nước ngoài và tiềm năng tăng trưởng của nó được coi là nhân tố quan trọng.

Sự quan tâm của Chính phủ về FDI và khuyến khích tài chính - Nếu chính phủ của nước chủ nhà tích cực thực hiện các hoạt hoạt động để thu hút FDI thì quốcgia đó sẽ hấp dẫn hơn so với một đất nước mà một nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện quá trình quan liêu dài trước khi đầu tư được phê duyệt

Lạm phát, chính sách kinh tế, mức thuế suất và cơ cấu thuế của nước tiếp nhận đầu tư - ảnh hưởng đến quyết định đầu tư - có thể thấy rằng các loại thuế doanh nghiệp càng cao thì các khoản đầu tư càng thấp

Giao thông vận tải, vật liệu và chi phí lao động - Giao thông vận tải và nguyên liệu là nhân tố chi phí quan trọng các công ty đi vào xem xét khi tiến hành FDI Tuy nhiên, chi phí lao động đã được khai thác rộng rãi trong lý thuyết FDI và các nghiên cứu đã tạo ra những cảm nhận khác nhau Dunning (1980) đã tiến hành nghiên cứu cho thấy rằng mức lương cao hơn phản ánh lực lượng lao động hiệu quảhơn và kết hợp với tăng cường đầu tư nước ngoài Mặt khác, các nhà nghiên cứu khác đã kết luận cho thấy tác động ngược lại, có nghĩa là mức lương cao có tác động tiêu cực đến dòng chảy của FDI

Tài nguyên - công ty thực hiện FDI bị ảnh hưởng bởi sự sẵn có của các nguồn lực, nguồn lực lao động và nguồn lực về tài nguyên thiên nhiên Tuy nhiên, tầm quan trọng của tính sẵn có của nguyên liệu gần đây đã cho thấy có tác động ít hơn như nguyên liệu có nguồn gốc trên cơ sở toàn cầu

Công nghệ - Tiếp cận công nghệ được coi là một trong những nhân tố quan trọng nhất liên quan đến địa điểm đầu tư, và đặc biệt là mức độ sở hữu của công ty đầu tư của thị trường toàn cầu hoá ngày nay

Sự ổn định chính trị - Một mối quan tâm lớn cho các công ty FDI là nước chủ nhà sẽ thay đổi các quy tắc trong ngành công nghiệp mà công ty đang hoạt động Do đó, một quốc gia có chính trị ổn định thì càng hấp dẫn các nhà đầu tư

nước ngoài.

1.2 CÁC NHÂN TỐ CƠ BẢN THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

Trong phần này, tác giả đề cập chủ yếu lý thuyết có liên quan đến các nhân tố quantrọng của thu hút đầu tư nước ngoài vào một khu vực địa phương (OLI) Trênthực tế, tầm quan trọng của những nhân tố này thường xuyên thay đổi theo từng lĩnh vực và chiến lược kinh doanh của công ty có vốn đầu tư, cũng như các mối quan hệ của công ty với thị trường địa phương Tuy nhiên, nói chung lựa chọn vị tríđầu tư của các công ty nước ngoài thường dựa vào các nhóm nhân tố chính sau đây:

1.2.1 Nhóm nhân tố về sự ổn định chính trị và cơ chế chính sách

Sự ổn định chính trị: Sự ổn định của môi trường đầu tư là một điều kiện cần thiết cho việc quyết định tài trợ của các nhà đầu tư Các nhà đầu tư nước ngoài chỉ tài trợ cho đất nước có môi trường đầu tư ổn định, đảm bảo sự an toàn của dòng vốn

mà họ đầu tư ôn định chính trị là nhân tố quan trọng hàng đầu của thu hút đầu tư nước ngoài bởi vì nó đảm bảo thực hiện các cam kết của chính phủ trong các vấn đềgiao dịch vốn đầu tư, kế hoạch, chính sách và định hướng phát triển

Cơ chế chính sách: Dòng chảy đầu tư nước ngoài vào các nước đang phát triển không chỉ được xác định bởi các nhân tố kinh tế, mà còn chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố chính trị Sự ổn định của kinh tế vĩ mô, kết hợp với sự ổn định chính trị được xem là rất quan trọng

1.2.2 Nhóm nhân tố về môi trường văn hoá xã hội

Xã hội - môi trường văn hóa bao gồm ngôn ngữ, tôn giáo, phong tục, thị hiếu, hệ thống giáo dục cũng tác động đáng kể đến lĩnh vực lựa chọn đầu tư, các hoạt động kinh doanh Ngôn ngữ, văn hóa, phong tục, tập quán các nhân tố ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kinh doanh như thiết kế sản phẩm, hình thức quảng cáo,thói quen tiêu thụ.Trong một số trường hợp, ngôn ngữ và rào cản văn hóa mang lại hậu quả khó lường cho doanh nghiệp

Sự phát triển của giáo dục và đào tạo sẽ quyết định chất lượng người lao động Người lao động đào tạo không đáp ứng yêu cầu của các công ty sẽ làm tăng chi phí đào tạo lại; ảnh hưởng đến thu hút đầu tư tại các khu vực nhất định

1.2.4 Nhóm nhân tố về kinh tế và thị trường

Nhân tố thị trường: Kích thước và tốc độ tăng trưởng tiềm năng của thị trường là một trong những nhân tố quan trọng thu hút đầu tư nước ngoài.Quy mô thịtrường càng lớn càng hấp dẫn cho nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các nhà đầu tư

có chính sách tìm kiếm thị trường

Nhân tố lợi nhuận: Lợi nhuận thường được xem như nhân tố thúc đẩy và là mục tiêu cuối cùng của các nhà đầu tư Trong thời đại toàn cầu hóa, thành lập doanhnghiệp ở nước ngoài được coi là phương tiện rất hiệu quả của các công ty đa quốc gia (MNE) để tối đa hóa lợi nhuận.Điều này được thực hiện thông qua việc tạo các mối quan hệ chặt chẽ với khách hàng và thị trường, cung cấp dịch vụ, chia sẻ rủi ro kinh doanh hỗ trợ và tránh các rào cản giao dịch Tuy nhiên, trong ngắn hạn, lợi nhuận không phải lúc nào mục tiêu hàng đầu để xem xét

Nhân tố chi phí: Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng hầu hết các doanh nghiệp

đa quốc đầu tư vào các nước là để khai thác lợi thế tiềm năng của chi phí Đặc biệt, chi phí lao động thường được coi là nhân tố quan trọng nhất khi đưa ra quyết định đầu tư

Ngoài ra, đầu tư trực tiếp nước ngoài cho phép các công ty tránh hoặc giảm thiểu các chi phí vận chuyển do đó có thể nâng cao khả năng cạnh tranh, trực tiếp kiểm soát nguồn cung cấp nguyên vật liệu giá rẻ, được ưu đãi đầu tư và thuế cũng như chi phí sử dụng đất

1.2.5 Nhóm nhân tố về tài nguyên

Nguồn nhân lực: Một trong những nhân tố quan trọng của môi trường đầu tư

là nguồn nhân lực và tỷ lệ lao động Các nhà đầu tư sẽ lựa chọn khu vực có thể đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng và giá cả của lao động Chất lượng lao động làmột lợi thế cạnh tranh cho các nhà đầu tư trong các lĩnh vực hàm lượng công nghệ cao,

sử dụng công nghệ hiện đại

Tài nguyên thiên nhiên: Sự phong phú của nguyên liệu giá rẻ cũng là nhân tốtích cực thúc đẩy thu hút đầu tư nước ngoài

1.2.6 Nhóm nhân tố về cơ sở hạ tầng

Hệ thống cơ sở hạ tầng bao gồm hệ thống điện, cấp nước, thông tin liên lạc, đường giao thông, sân bay, bến cảng Các nhân tố phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia, một địa phương; tạo ra cơ hội đầu tư cho các hoạt động đầu tư Cơ sở

hạ tầng ảnh hưởng đến nhà sản xuất và hiệu quả kinh doanh, tốc độ luân chuyển và phát triển của các dòng vốn Đây là mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư khi đưa ra quyết định đầu tư

Tóm lại: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là hoạt động đầu tư do các tổ

chức kinh tế, cá nhân ở quốc gia nào đó tự mình hoặc kết hợp với các tổ chức kinh

tế, cá nhân của một nước khác tiến hành bỏ vốn bằng tiền hoặc tài sản vào nước nàydưới một hình thức đầu tư nhất định Với những đặc điểm và vai trò thể hiện trong nền kinh tế, FDI được xem là nguồn vốn rất quan trọng đối với mỗi quốc gia

Nghiên cứu sử dụng lý thuyết mô hình chiết trung OLI được phát triển bởi Dunning (1977), bên cạnh đó kết hợp với các kết luận của các nghiên cứu trước

Các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài bao gồm: (1) Nhóm nhân tố

về sự ổn định chính trị và cơ chế chính sách; (2) Nhóm nhân tố về môi trường văn hoá xã hội; (3) Nhóm nhân tố về tài chính; (4) Nhóm nhân tố về kinh tế và thị

trường; (5) Nhóm nhân tố về tài nguyên; (6) Nhóm nhân tố về cơ sở hạ tầng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hình thức quan hệ kinh tế quốc tế khá phổ

biến trong giai đoạn hiện nay, nó được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: đầu tư trực tiếp 100% vốn nước ngoài, doanh nghiệp liên danh, hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao, hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh, hợp đồng xây dựng - chuyển giao Thu hút FDI là điều cần thiết đối với các nước đang phát triển.

Cơ sở lý thuyết về thu hút FDI dựa trên lý thuyết OLI của Dunning Lý thuyết này cho rằng FDI xảy ra khi có 3 điều kiện: lợi thế về sở hữu, lợi thế về vị tí địa lý, lợi thế tự nội bộ hóa

Ngày nay, FDI là một tất yếu khách quan đối với tất cả các quốc gia, bắt nguồn từ quá trình toàn cầu hóa và quốc tế hóa nền kinh tế, nó đem lại lợi ích cho

cả nước đầu tư và nước tiếp nhận đầu tư Đặc biệt đối với nước tiếp nhận đầu tư FDI là những nước kém phát triển, thì FDI còn có tác động tạo ra “cú huých” trong phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, tác động của FDI luôn mang tính 2 mặt tích cực và tiêu cực, vì vậy các nước tiếp nhận đầu tư cần nhận thức rõ vấn đề này, để cónhững giải pháp hiệu quả nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẦU

TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH VĨNH LONG

TRONG GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1993 ĐẾN 2015

2.1 THỰC TRẠNG FDI TẠI TỈNH VĨNH LONG

Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long

Vĩnh Long là tỉnh thuộc hạ lưu sông Mê Kông, nằm giữa sông Tiền, sông Hậu và ở trung tâm khu vực ĐBSCL, phía Bắc và Đông Bắc giáp các tỉnh Tiền Giang và Bến Tre; phía Tây Bắc Đông giáp tỉnh Đồng Tháp; phía Đông Nam giáp với tỉnh Trà Vinh; phía Tây Nam giáp các tỉnh Hậu Giang, Sóc Trăng và Thành phốCần Thơ

Tỉnh Vĩnh Long có 8 đơn vị hành chính, gồm 6 huyện (Bình Tân, Long Hồ, Mang Thít, Tam Bình, Trà Ôn, Vũng Liêm); thị xã Bình Minh và Thành phố Vĩnh Long với 109 xã, phường, thị trấn ( 94 xã, 5 thị trấn và 10 phường)

Tổng diện tích tự nhiên 152.017,6 ha, đứng thứ 12/13 các tỉnh, thành vùng ĐBSCL (chỉ lớn hơn thành phố Cần Thơ) Dân số trung bình toàn tỉnh năm 2013 là 1.040.500 người

Thời tiết, khí hậu khá thuận lợi cho nông nghiệp theo hướng đa canh, thâm canh tăng vụ và thích hợp cho đa dạng sinh học tự nhiên phát triển Tuy nhiên, do lượng mưa chỉ tập trung vào 6 tháng mùa mưa cùng với nguồn nước lũ từ khu vực

2.1.1 Tổng quan về tỉnh Vĩnh Long

thượng nguồn của sông MêKông tạo nên những khu vực bị ngập úng cục bộ, ảnh hưởng đối với sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân và môi trường sinh thái khu vực.

r

rp > • _A. _ ^ i

- Tài nguyên đât

Tài nguyên đất của tỉnh chủ yếu là phù sa mới sông MêKông Hiện nay, cơ cấu kinh tế của tỉnh đang chuyển dịch theo hướng bền vững, trong đó tăng dần tỷ trọng khu vực công nghiệp và dịch vụ Mặt khác, do quá trình thực hiện mục tiêu đôthị hoá - công nghiệp hoá đã tác động trực tiếp lên quỹ đất nông nghiệp của tỉnh nênhàng năm diện tích đất nông nghiệp giảm trên 400 ha cho mục đích phi nông

nghiệp

- Tài nguyên khoáng sản

Đất sét của tỉnh có tổng trữ lượng là trên 200 triệu m3 có chất lượng khá tốt Trữ lượng có khả năng khai thác là 100 triệu m3 Theo kết quả điều tra về hoạt động khai thác, sử dụng nguyên liệu sét cho thấy trên địa bàn tỉnh không có khai thác sét với qui mô công nghiệp mà chủ yếu là khai thác tận thu kết hợp cải tạo mặt bằng đất nông nghiệp Tài nguyên cát lòng sông tỉnh Vĩnh Long chủ yếu tập trung ởcác tuyến sông lớn: sông Tiền, sông Hậu, sông Cổ Chiên và sông Bang Tra Khai thác, sử dụng cát lòng sông với mục đích khơi thông dòng chảy của các con sông vàphục vụ cho nhu cầu san lấp mặt bằng trong xây dựng

Theo kết quả nghiên cứu của một số công trình thăm dò thì nguồn nước ngầm ở Vĩnh Long rất hạn chế và chỉ phân bố ở một số khu vực nhất định Nước mặt: Với 91 sông, kênh, rạch trên địa bàn nguồn nước mặt của Tỉnh Vĩnh Long được phân bổ đều khắp trong tỉnh Chất lượng nước hoàn toàn ngọt, chế độ thuỷ văn điều hoà, lưu lượng dòng chảy thay đổi theo mùa, ít chịu chi phối của thuỷ triều, tuy bị ô nhiễm nhẹ nhưng dùng được cho sinh hoạt khi đã qua công trình xử

lý nước

♦♦♦ Thế mạnh đặc trưng

Vĩnh Long là tỉnh nằm ở trung tâm châu thổ Đồng bằng sông Cửu Long, giữa sông Tiền và sông Hậu; có điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý và khí hậu nên

tiềm năng phát triển kinh tế rất lớn Trong nhiều năm qua, cơ sở hạ tầng đã được đầu tư xây mới hoặc nâng cấp với nhiều công trình hữu ích, góp phần không nhỏ trong việc thay đổi diện mạo cảnh quan và nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của cư dân tỉnh nhà Trên con đường phát triển, để sớm trở thành một tỉnh khá, giàu, thế mạnh đặc trung của Vĩnh Long sẽ được khai thác một các có hiệu quả, đó là:

- Có vị trí địa lý thuận lợi, nằm ở khu vực trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long Hệ thống giao thông đối ngoại khá thuận lợi, kể cả đường bộ, đường thủy và đường hàng không (có quốc lộ 1A, 80; 2 sông lớn là sông Tiền và sông Hậu được nối liền bởi sông Mang Thít; gần cảng và sân bay Cần Thơ ), gần thành phố Cần Thơ - Trung tâm phát triển của Đồng bằng sông Cửu Long

- Đất có chất lượng cao, độ phì khá lớn, nguồn nước ngọt quanh năm, hệ thống sông rạch dày, thuận tiện cho việc canh tác nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt Vĩnh Long hiện là vùng trọng điểm sản xuất lương thực thực phẩm lớn nhất cả nước, đặc biệt nằm trong vùng tứ giác phát triển cây ăn trái lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long, có tiềm năng phát triển các lúa, màu, cây ăn quả lớn, phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu

- Vĩnh Long là có tiền năng lớn về phát triển du lịch (du lịch sinh thái, du lịch lịch sử văn hóa, hội nghị, hội thảo, thương mại )

- Lao động dồi dào và có trình độ, đặc biệt lao động nông nghiệp có nhiều kinh nghiệm, khả năng nâng cao tỷ lệ qua đào tạo lớn Có truyền thống và tiềm năng về đào tạo với hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên

nghiệp, dạy nghề lớn, cơ sở vật chất và kỹ thuật tốt Nhân dân Vĩnh Long có truyền thống cách mạng, luôn luôn đi đầu trong đấu tranh chống ngoại xâm trước kia và trong phát triển kinh tế

Về nông nghiệp, Vĩnh Long có nhiều điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp: quỹ đất nông nghiệp năm 2013 gần 119 ngàn ha, chiếm 78,23% diện tích tựnhiên; nằm giữa sông Tiền và sông Hậu nên đất đai màu mỡ, lại đảm bảo đủ nước ngọt quanh năm phục vụ phát triển ngành nông nghiệp theo hướng toàn diện Khai