BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM KHOA ĐIỆN- ĐIỆN TỬ ĐỀ TÀI: CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT CỦA ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG... LUẬN VĂN THẠC SĨ G
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ VIÊN HẢI MINH
NGÀNH: KỸ THUẬT ĐIỆN – 60520202
S K C0 0 4 6 4 6
CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT CỦA ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM
KHOA ĐIỆN- ĐIỆN TỬ
ĐỀ TÀI: CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT CỦA ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG
Trang 3LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
LÝ LỊCH KHOA HỌC
I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:
Họ & tên: Viên Hải Minh Giới tính: Nam
Ngày, tháng, năm sinh: 16-11-1986 Nơi sinh: Tp.Hồ Chí Minh Quê quán: Thành phố Hồ Chí Minh Dân tộc: Kinh
Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: số 44/28/9 đường số 12 P.Trường Thọ
Q.Thủ Đức Tp.HCM
Điện thoại: 0903132910 Điện thoại nhà riêng:
E-mail: vienhaiminh@hotmail.com Fax:
II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1 Trung học chuyên nghiệp:
Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Nơi học (trường, thành phố):
Ngành học:
2 Đại học:
Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 06/2005 đến 01/2010
Nơi học (trường, thành phố): ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật TPHCM
Ngành học: Điện Công Nghiệp
Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp:
Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp:
Trang 4LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tp Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 10 năm 2015
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
Viên Hải Minh
Trang 5LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
CẢM TẠ
Trong thời gian học tập tại trường ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, với sự dạy bảo tận tình của các thầy cô
trong Khoa Điện và quí thầy cô trường ĐẠI HỌC BÁCH KHOA THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH, em đã học tập được rất nhiều kiến thức quí báu và
những kinh nghiệm thực tế từ quí thầy cô Với vốn kiến thức tích luỹ này đã góp phần xây nền tảng cho em vững tin bước vào lĩnh vực kỹ thuật trong tương lai
Qua luận văn này, em xin chân thành cảm ơn PGS.TS HỒ VĂN NHẬT
CHƯƠNG người Thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em trong suốt thời
gian qua để em có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này
Em cũng xin chân thành cảm ơn các anh chị, bạn bè và người thân trong gia đình đã luôn luôn cố gắng tạo điều kiện, giúp đỡ động viên em trong quá trình thực hiện luận văn này
Em xin chân thành cảm ơn!
TP Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 10 năm 2015
Người thực hiện
Viên Hải Minh
Trang 6LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
Không thể chọn mức cách điện đường dây đáp ứng được hoàn toàn yêu cầu của quá điện áp khí quyển ứng với dòng điện sét có thông số lớn nhất mà chỉ chọn theo mức độ hợp lý về kỹ thuật và kinh tế Do đó yêu cầu đối với bảo vệ chống sét đường dây không phải là loại trừ hoàn toàn khả năng sự cố do sét mà chỉ là giảm sự
cố tới giới hạn hợp lý nhất
Đặc trưng cho khả năng chịu sét của đường dây tải điện là suất cắt điện đường dây trên 100km chiều dài Suất cắt điện càng nhỏ thì đường dây càng ít bị mất điện
do sét đánh, tăng được tính đảm bảo liên tục cung cấp điện
Chỉ tiêu chống sét của đường dây là nghịch đảo của suất cắt điện
Các thông số tính toán chỉ tiêu chống sét vốn rất nhiều và phức tạp, vì vậy khi tính toán có thể nhầm lẫn và mất rất nhiều thời gian Bằng cách tận dụng sức mạnh tính toán của máy tính có thể thực hiện bài toán trên nhanh chóng và chính xác, đồng thời kết quả xuất ra cũng rất trực quan
Tính hiệu quả và chính xác của chương trình đã được kiểm chứng trên hệ thống điện truyền tải miền Nam Việt Nam
Trang 7LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
CHƯƠNG 1 KHÍ HẬU VIỆT NAM, HOẠT ĐỘNG GIÔNG SÉT VÀ
NHỮNG ẢNH HƯỞNG LÊN LƯỚI ĐIỆN
CHƯƠNG 2 THÔNG SỐ ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ
2.1 TỔNG QUAN ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ VIỆT NAM 14 2.2 Đ Ư Ờ NG DÂY TẢ I Đ IỆ N CAO THẾ VIỆ T NAM 15
2.2.2 Thông số tổ ng quát đư ờ ng dây truyề n tả i 15 2.2.3 Thông số vài thiế t bị đư ờ ng dây 16 2.3 Đ Ư Ờ NG DÂY TẢ I Đ IỆ N CAO THẾ Ở Đ ÔNG NAM BỘ 19
CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT
3.1 TÍNH TOÁN CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT BẰNG GIẢI TÍCH 23 3.1.1 Đối với đường dây cao áp có treo dây chống sét 23 3.1.1.1 Số lần sét đánh trên đường dây Nsđ 23
Trang 8LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
3.1.1.2 Suất cắt đường dây Ncđ 23
3.1.1.3 Xác định ɳ1 , ɳ2 24
3.1.1.4 Xác định Vα 25
3.1.1.5 Xác định Vpđ1 26
3.1.1.6 Xác định Vpđ2cđ 41
3.1.1.7 Xác định Vpđ2kk 43
3.1.1.8 Xác định Vpđ3 45
3.1.2 Đối với đường dây cao áp không treo dây chống sét 46 3.1.2.1 Số lần sét đánh trên đường dây Nsđ 46
3.1.2.2 Suất cắt đường dây Ncđ 47
3.1.2.3 Tính Vpđ 47
3.1.2.4 Tính trị số ɳ 48
3.2 TÍNH TOÁN CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT BẰNG ĐỒ THỊ ĐỐI 50
VỚI ĐƯỜNG DÂY CAO ÁP CÓ TREO DÂY CHỐNG SÉT 3.2.1 Khi sét đánh vào đỉnh cột 51
3.2.2 Khi sét đánh vào dây chống sét trong khoảng vượt 56
3.2.3 Vài ví dụ 58
3.3 NHẬN XÉT 60
3.3.1 Phương pháp giải tích 60
3.3.2 Phương pháp đồ thị 60
CHƯƠNG 4 LẬP CHƯƠNG TRÌNH MATLAB 4.1 CÁC CÔNG THỨC CHỦ YẾU ĐỂ TÍNH TOÁN 61 4.2 SƠ ĐỒ KHỐI TỔNG QUÁT 62
4.3 SƠ ĐỒ KHỐI CHI TIẾT 63
4.4 CÁC SƠ ĐỒ KHỐI ĐẶC BIỆT 73
4.4.1 Gỉai phương trình vi phân bằng phương pháp Runge-Kutta 73
4.4.2 Tính xác suất Vpđ1 75 4.5 KẾT QUẢ TÍNH TOÁN CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT TRÊN MATLAB 77 4.5.1 Bảng kết quả Ncđ , M khi Rc thay đổi 77 4.5.2 Khảo sát trường hợp đường dây trên khi điện trở nối đất tăng 81 4.5.3 Bảng kết quả Vpđ1 , Vpđ2cđ, Vpđ2kk khi Rc thay đổi 83
Trang 9LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
4.5.4.Bảng kết quả Ncđ , M khi Rc và rdcs thay đổi 87 4.5.5.Bảng kết quả Ncđ , M khi Rc và hcột thay đổi 88 4.6 KẾT QUẢ TÍNH TOÁN CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT BẰNG ĐỒ THỊ 89 4.7 SO SÁNH KẾT QUẢ TÍNH TOÁN 89 4.8 NHẬN XÉT KẾT QUẢ 90
Trang 10LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
Trang 11LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
DANH SÁCH HÌNH
Hình 1.1 Bản đồ tổng lượng phóng điện cho thấy Việt Nam
nằm trong một tâm giông thế giới 4 Hình 1.2 Hoạt động sét trong ngày tại một số trạm định vị sét năm 2004 6 Hình 1.3 Tần suất xuất hiện sét theo tháng trong năm 2004 7 Hình 1.4 Bản đồ mật độ sét đánh trung bình hằng năm trên lãnh thổ nước ta 8 Hình 2.1 Chân cột và tiếp địa 16
Hình 3.1.1.3.a Đường cong Elv=f(ɳ) 25 Hình 3.1.1.4.a Quan hệ của Vα theo góc α và độ cao dây chống sét 26 Hình 3.1.1.4.b Quan hệ của Vα theo góc α và độ cao dây chống sét 26 Hình 3.1.1.5.a Hệ số ngẫu hợp giữa dây dẫn đối với 1 dây chống sét 31 Hình 3.1.1.5.b Hệ số ngẫu hợp giữa dây dẫn đối với 2 dây chống sét 32 Hình 3.1.1.5.c Sơ đồ mạch thay thế khi có sóng phản xạ từ các cột lân cận trở về 33 Hình 3.1.1.5.e Va = f(VI) 39 Hình 3.1.1.5.f Đặc tính volt-giây của chuỗi sứ 40 Hình 3.1.1.5.g So sánh đặc tính volt-giây của chuỗi sứ 40 Hình 3.1.1.5.h So sánh đặc tính volt-giây của chuỗi sứ 41 Hình 3.1.1.7.a 𝑉𝑎2 = 𝑓(𝑉𝐼2) 44 Hình 3.1.1.7.b Đặc tính 𝑢𝑝 đ2 𝑡
Hình 3.2.a Đặc tính cách điện của sứ 50 Hình 3.2.1.a Khi sét đánh vào đỉnh cột 51 Hình 3.2.1.b Khi sét đánh vào đỉnh cột 51 Hình 3.2.1.c Khi sét đánh vào đỉnh cột 52 Hình 3.2.1.d Khi sét đánh vào đỉnh cột 52 Hình 3.2.1.e Khi sét đánh vào đỉnh cột 53 Hình 3.2.1.f Khi sét đánh vào đỉnh cột 53 Hình 3.2.1.g Khi sét đánh vào đỉnh cột 54 Hình 3.2.1.h Khi sét đánh vào đỉnh cột 54 Hình 3.2.1.i Giải thích các đồ thị sét đánh vào đỉnh cột 55 Hình 3.2.2.a Khi sét đánh vào khoảng vượt 56
Trang 12LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
Hình 3.2.2.b Khi sét đánh vào khoảng vượt 56 Hình 3.2.2.c Giải thích cách dùng đồ thị sét đánh vào khoảng vượt 57 Hình 3.2.2.d Dòng sét đánh vào đỉnh cột 58 Hình 3.2.2.e Hệ số hiệu chỉnh 58 Hình 4.5.1.a Cột điện 78 Hình 4.5.1.b Suất cắt điện đường dây Rc= (3÷10)Ω 79 Hình 4.5.1.c Chỉ tiêu chống sét đường dây Rc= (3÷10)Ω 80 Hình 4.5.2.a Suất cắt điện đường dây Rc= (5÷50)Ω 81 Hình 4.5.2.b Chỉ tiêu chống sét đường dây Rc= (5÷50)Ω 82 Hình 4.5.2.c So sánh suất cắt điện đường dây Rc= (5÷50)Ω 82
Trang 13LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
DANH SÁCH BẢNG
Bảng 1.1 Phân vùng sét Việt Nam 7 Bảng 1.2 Mật độ phóng điện xuống các khu vực 9 Bảng 1.3 Thống kê sự cố sét 9 Bảng 3.1.5.a Hệ số hiệu chỉnh k1 33 Bảng 4.5.1.a Ncđ và M khi Rc= (3÷10)Ω 79 Bảng 4.5.2.a Ncđ và M khi Rc= (3÷50)Ω 81 Bảng 4.5.3.a Vpđ1 và Vpđ2cđ , Vpđ2kk 83 Bảng 4.6.a Kết quả tính toán bằng đồ thị 89 Bảng 4.7.a So sánh kết quả tính toán 89
Trang 14LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
GIỚI THIỆU LUẬN VĂN
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo ước tính của các nhà chuyên môn, trên khắp mặt địa cầu, cứ mỗi giây có khoảng 40-50 cú sét đánh xuống mặt đất Sét không những gây thương vong cho con người, mà còn có thể phá hủy những tài sản của con người như các công trình xây dựng, công trình cung cấp năng lượng, hoạt động hàng không, các thiết bị dùng điện, các đài truyền thanh truyền hình, các hệ thống thông tin liên lạc và làm gián đoạn công việc
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ ngày càng cao, điện năng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tất cả các ngành kinh tế, sự phát triển của nhu cầu tiêu thụ điện năng đánh giá sự phát triển của xã hội và sự nâng cao đời sống của một khu vực, một quốc gia Do đó, hệ thống điện cũng ngày càng phát triển cả về qui mô lẫn công nghệ
Ngày nay đã hình thành nhiều hệ thống điện lớn trong phạm vi quốc gia hoặc liên quốc gia, xuất hiện nhiều đường dây truyền tải điện áp cao và siêu cao làm nhiệm
vụ liên lạc và truyền tải công suất Độ tin cậy làm việc của các đường dây truyền tải
là một chỉ tiêu quan trọng trong bài toán kinh tế - kỹ thuật khi thiết kế và vận hành
hệ thống điện, bởi vì mọi sự cố trên đường dây đều gây ảnh hưởng đến khả năng cung cấp điện của hệ thống có thể dẫn đến ngừng cung cấp điện cho một số phụ tải hoặc cả một khu vực rộng lớn, tác động xấu đến sự phát triển của nền kinh tế và đời sống xã hội
Từ khi Việt Nam gia nhập WTO việc sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng dần chuyển sang hoạt động theo cơ chế thị trường, mọi thiệt hại do mất điện gây ra ngành điện phải bồi thường, vấn đề độ tin cậy cung cấp điện càng được đặc biệt quan tâm Sét đánh vào đường dây là một trong những yếu tố chủ yếu gây sự cố và ngừng cung cấp điện của đường dây Sét đánh là hiện tượng ngẫu nhiên phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, cho nên việc thực hiện bảo vệ chống sét cho các công trình nói chung, đường dây tải điện nói riêng chỉ có thể hạn chế sự cố đến một mức hợp lý chứ không thể loại trừ hoàn toàn sự cố
Trang 15LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
Tuy nhiên khi tính toán chỉ tiêu chống sét của đường dây trong quá trình thiết kế, kiểm tra và bảo dưỡng đường dây trong quá trình vận hành có rất nhiều thông số đầu vào và hàng loạt các công thức phức tạp cần phải được thực hiện Quá trình đó quả thật cần rất nhiều thời gian, công sức và sự tỉ mỉ của người tính toán Nhất là khi hệ thống điện Việt Nam đang phát triển nhanh chóng để đáp ứng sự phát triển kinh tế của đất nước.Do đó, cần phải tối ưu thời gian và giảm được khối lượng công việc trong quá trình thiết kế cũng như khi kiểm tra và bảo dưỡng đường dây
Có một công trình trước đây đã sử dụng máy tính để tính toán chỉ tiêu chống sét được nhanh chóng nhưng do được xây dựng từ thời kỳ đầu của máy tính nên nó đã không còn phù hợp với ngày nay đồng thời kết quả xuất ra vẫn chưa trực quan và dễ
sử dụng.Trên cơ sở của công trình nghiên cứu trước đây đã đạt được, đề tài “CHỈ TIÊU CHỐNG SÉT CỦA ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN CAO THẾ VÀ CÁC YẾU
TỐ ẢNH HƯỞNG”với mục đích xây dựng một chương trình tính toán nhanh chóng
và giải quyết những hạn chế của công trình trước đây
2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
2.1 Mục tiêu của đề tài
Thống kê thông số sét tại Việt Nam nơi đường dây đi qua
Xây dựng thuật toán tính toán nhanh chỉ tiêu chống sét của đường dây
2.2 Nhiệm vụ của đề tài
Thông kê khí tượng thủy văn tại Việt Nam
Tìm hiểu cơ sở lý thuyết để xây dựng thuật toán
Ứng dụng thuật toán để giải bài toán cụ thể
So sánh với thực tế nhằm kiểm tra tính đúng đắn của kết quả
3 ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN VĂN
Sử dụng thuật toán khác để xác định chỉ tiêu chống sét của đường dây nhằm phù
hợp với hệ thống máy tính mới và xuất ra kết quả được trực quan hơn
4 GIÁ TRỊ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Dùng máy tính giải quyết nhanh chóng bài toán chỉ tiêu chống sét của đường dây
và xuất ra kết quả trực quan
Trang 16LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
CHƯƠNG 1 KHÍ HẬU VIỆT NAM, HOẠT ĐỘNG GIÔNG SÉT VÀ
NHỮNG ẢNH HƯỞNG LÊN LƯỚI ĐIỆN
1.1 KHÍ HẬU VIỆT NAM
Việt Nam nằm hoàn toàn trong vòng đai nhiệt đới của nửa cầu bắc, thiên về chí tuyến hơn là phía xích đạo Vị trí đó đã tạo cho Việt Nam có một nền nhiệt độ cao Nhiệt độ trung bình năm từ 22ºC đến 27ºC Hàng năm, có khoảng 100 ngày mưa với lượng mưa trung bình từ 1.500 đến 2.000mm Độ ẩm không khí trên dưới 80% Số giờ nắng khoảng 1.500 - 2.000 giờ, nhiệt bức xạ trung bình năm 100kcal/cm²
Chế độ gió mùa cũng làm cho tính chất nhiệt đới ẩm của thiên nhiên Việt Nam thay đổi Nhìn chung, Việt Nam có một mùa nóng mưa nhiều và một mùa tương đối lạnh, ít mưa Trên nền nhiệt độ chung đó, khí hậu của các tỉnh phía bắc (từ đèo Hải Vân trở ra Bắc) thay đổi theo bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Việt Nam chịu sự tác động mạnh của gió mùa Đông Bắc nên nhiệt độ trung bình thấp hơn nhiệt độ trung bình nhiều nước khác cùng vĩ độ ở Châu Á So với các nước này, Việt Nam nhiệt độ về mùa đông lạnh hơn và mùa hạ ít nóng hơn
Do ảnh hưởng gió mùa, hơn nữa sự phức tạp về địa hình nên khí hậu của Việt Nam luôn luôn thay đổi trong năm, từ giữa năm này với năm khác và giữa nơi này với nơi khác (từ Bắc xuống Nam và từ thấp lên cao)
1.2 HOẠT ĐỘNG GIÔNG SÉT
1.2.1 Khái quát
Trên thế giới có 3 tâm giông sét gồm: Châu Á, châu Phi, châu Mỹ Trong
đó, Việt Nam nằm ở tâm giông sét châu Á Trung bình mỗi năm, Việt Nam có khoảng 2 triệu lần sét đánh xuống đất Vì nước ta nằm trong khu vực nhiệt đới
có độ ẩm cao, lại gần biển, có đường bờ biển kéo dài nên gió từ biển đưa vào càng tăng thêm độ ẩm trong vùng đất liền, gây mưa giông
Trang 17LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: PGS.TS.Hồ Văn Nhật Chương
Hình 1.1 Bản đồ tổng lượng phóng điện cho thấy Việt Nam nằm trong một tâm giông thế giới
1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng
Sét thường chỉ xảy ra trong các cơn giông Đặc biệt là những cơn giông đầu mùa mưa thường mang theo những trận sét nguy hiểm nhất Lý do là vào thời điểm giao mùa thường xuất hiện 2 luồng không khí nóng ẩm và lạnh Điểm giao thoa giữa 2 luồng không khí này chính là nơi xảy ra giông Đây cũng là địa điểm tập trung sét Vì thế, những nơi xảy ra hiện tượng tập trung giông, sét với mật độ cao trong một thời gian nhất định, thực chất là đang có sự hoạt động mạnh mẽ của 2 luồng không khí nóng ẩm và lạnh
Mùa giông ở Việt Nam tương đối dài bắt đầu từ tháng 4 và kết thúc vào tháng 10 Số ngày giông trung bình khoảng 100 ngày/năm và số giờ giông trung bình là 250 giờ/năm Trên nền hoạt động giông tương đối mạnh này có
độ chênh lệch khá lớn về mức độ hoạt động giông ở các vùng
Cam Ranh là nơi có số giờ giông nhỏ nhất là 55h/năm A Lưới (Thừa Thiên
- Huế) đạt mức giờ giông cao nhất là 489 giờ/năm Sự chênh lệch này do nguyên nhân chính là yếu tố phân chia lãnh thổ bởi những dãy núi cao có hướng khác nhau, làm tăng cường hoạt động giông ở vùng này và hạn chế hoạt động giông ở vùng khác
