Quy hoạch phát triển GTVT TPHCM đến năm 2020 và tầm nhìn sau 2020 đã được xây dựng và Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt theo Quyết định số 101QĐTTg ngày 22012007. Theo quyết định này, ngoài các quy hoạch về giao thông đường bộ, thủy, hàng không,…hệ thống đường sắt đô thị của TPHCM sẽ xây dựng các tuyến xuyên tâm và vành khuyên nối các trung tâm chính của thành phố với tổng chiều dài 110 Km, gồm 6 tuyến metro và 3 tuyến xe điện. Các tuyến này khi được xây dựng sẽ tạo nên mạng đường sắt đô thị cơ bản của thành phố, giải quyết được một phần nhu cầu giao thông công cộng và tình trạng kẹt xe nghiêm trọng của đô thị đang phát triển mạnh.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Sau gần 4 tháng theo học lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước với 3học phần: Nhà nước và Pháp luật; Hành chính Nhà nước và Kỹ năng Hành chính;Quản lý Nhà nước đối với nghành, lĩnh vực Do bản thân trước đây làm chuyênviên kỹ thuật trong ngành xây lắp điện, trước khi chuyển về Ban Quản lý Đườngsắt đô thị nên kiến thức về quản lý nhà nước gần như không có gì Khi bắt tay vàocông việc mới với vai trò của cơ quan quản lý dự án, bản thân tôi tự nhận thấynhững kiến thức trên thực sự cần thiết phải học để có thể vận dụng vào thực tếnhiệm vụ được giao nên đã chủ động đăng ký với cơ quan và được bố trí theo học
Nhận thức của bản thân sau khi học qua chương trình xin được tóm lược nhưsau: Về Nhà nước và Pháp luật: Nhận thức được thế nào là chính trị và quyền lựcchính trị; Bản chất nhà nước và nội dung tính giai cấp, xã hội thể hiện qua các kiểunhà nước trong lịch sử, mối quan hệ giữa tính giai cấp và tính xã hội, dấu hiệu đặctrưng của Nhà nước, vai trò của Nhà nước trong đời sống xã hội, bản chất của Nhànước CHXHCNVN là nhà nước kiểu mới được xây dựng trên cơ sở nền tảng củahọc thuyết Mác-Lênin và tư tuởng Hồ Chí Minh, thể hiện là Nhà nước của dân, dodân và vì dân; Nhận thức sơ bộ về Pháp luật, pháp chế, sự cần thiết để xây dựngmột Nhà nước pháp quyền, biết được các ngành luật trong hệ thống Pháp luật ViệtNam; thấy được tầm quan trọng của việc ban hành Quy chế thực hiện dân chủtrong hoạt động của cơ quan Nhận thức được Nhà nước ta trong những năm qua
đã ban hành nhiều pháp luật về thể chế hoá đường lối của Đảng, tạo khuôn khổpháp lý cho công cuộc đổi mới Thực hiện dân chủ hoá xã hội, hợp lý hoá bộ máyNhà nước, xã hội hoá các hoạt động Nhà nước, dân doanh hoá nền kinh tế và phápchế hoá đường lối, chính sách của Đảng, nhằm xây dựng một xã hội văn minh làsống và làm việc theo pháp luật
Về hành chính Nhà nước và Kỹ năng hành chính: Sơ bộ hiểu về khoa họcquản lý, quản lý hành chính Nhà nước, khuôn khổ về thể chế tổ chức và hoạt độngcủa hệ thống hành chính Nhà nước về công vụ, công chức được chú trọng đổi mới
để đảm bảo thích ứng với yêu cầu quản lý Nhà nước trong điều kiện chuyển đổi,các quyết định hành chính và cưỡng chế hành chính, trong đó nội dung cải cáchhành chính là có nhiều nhận thức nhất Cải cách nền hành chính nhà nước là nhiệm
vụ trọng tâm của xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân
và vì dân, của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế, tạodựng và hoàn thiện khung pháp lý cho các thành phần kinh tế, cho người dân làm
ăn sinh sống, thủ tục hành chính trên các lĩnh vực được rà soát, sửa đổi theo hướngđơn giản hoá, xây dựng và hoàn thiện thể chế về bảo đảm và phát huy quyền làmchủ của nhân dân, điều chỉnh từng bước hệ thống hành chính Nhà nước cho phùhợp với yêu cầu quản lý Nhà nước trong kinh tế thị trường, cơ cấu tổ chức bộ máyhành chính Nhà nước từ trung ương đến địa phương được điều chỉnh, sắp xếp tinhgọn, hợp lý hơn, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chínhNhà nước được nâng lên, phương thức hoạt động của Chính phủ, các bộ nghànhtrung ương và Ủy ban nhân dân các cấp có bước đổi mới Tuy nhiên cũng còn
Trang 2những hạn chế, yếu kém của nền hành chính Nhà nước ta hiện nay là hệ thống thểchế pháp luật vẫn còn chưa đồng bộ, thiếu nhất quán, thủ tục hành chính vẫn chưađược cải cách đơn giản hoá triệt để, tính công khai minh bạch còn thấp, chậm xácđịnh rõ chức năng, nhiệm vụ quản lý hành chính Nhà nước vĩ mô của các cơ quantrong hệ thống hành chính Nhà nước, nhất là ở cấp Chính phủ và các bộ, tổ chức
bộ máy hành chính Nhà nước vẫn còn cồng kênh, nhiều tầng nấc với 26 bộ, cơquan ngang bộ và 13 cơ quan thuộc chính phủ, chế độ công vụ mới chậm hìnhthành đầy đủ, chất lượng cán bộ công chức chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới, pháttriển kinh tế - xã hội, phương thức, lề lối làm việc còn thủ công, lạc hậu chưa đápứng yêu cầu chuyên nghiệp, hiện đại, cần xác định nguyên nhân và đưa ra biệnpháp khắc phục triệt để Học được cách soạn thảo văn bản, đây là kỹ năng mà bảnthân còn nhiều yếu kém Học được cách giao tiếp và vận dụng ngay vào hoạt độngcông đoàn mà bản thân phụ trách các cuộc thi ‘Văn minh công sở”
Về Quản lý Nhà nước đối với ngành, lĩnh vực: Nội dung quan trọng nhất ởhọc phần này là quản lý nhà nước về kinh tế, trong đó phân tích những ưu thế vàkhuyết tật của nền kinh tế thị trường có ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh
tế nước ta vì nền kinh tế nước ta là nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN
và định hướng XHCN hạn chế của những khuyết tật của nền kinh tế thị trường.Tậndụng những thời cơ và vượt qua những thách thức trong thời hậu WTO Các lĩnhvực quản lý nhà nước về đô thị, trong đó lĩnh vực quản lý về quy hoạch và xâydựng là khó khăn và phức tạp nhất Vai trò và tác dụng của các hoạt động hànhchính tư pháp trong công tác xét xử, giử gìn và bảo vệ pháp luật
Lý do để chọn đề tài Quản lý nhà nước trong đầu tư xây dựng công trình cáctuyến đường sắt đô thị thành phố Hồ Chí Minh vì hiện đang công tác tại Ban Quản
lý Đường sắt đô thị – Phòng Kỹ thuật - Chất lượng - Tiến độ Do đó nội dung chỉgiới hạn trong việc Quản lý nhà nước về kỹ thuật và chất lượng là chủ yếu khi thựchiện lập dự án đầu tư xây dựng công trình một tuyến đường sắt đô thị, công việc
mà bản thân tham gia quản lý
Trong quá trình thực hiện tiểu luận, mặc dù có cố gắng nhưng với điều kiệncông tác và nhiệm vụ được giao tại cơ quan nên không tránh được những hạn chế
và thiếu sót, rất mong sự góp ý của Quý thầy cô
Cũng thông qua tiểu luận này, xin chân thành cám ơn Ban giám hiệu, phòngđào tạo Trường Cán bộ Thành phố cùng Quý thầy cô giảng dạy và cô chủ nhiệmlớp Bồi dưỡng kiến thức Quản lý nhà nước K16, cũng như các bạn học viên đã tạođiều kiện và truyền đạt kiến thức để bản thân có thể khắc phục những hạn chế,hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
Trang 3PHẦN NỘI DUNG
Nhằm xây dựng một thành phố hiện đại, phát triển ổn định và bền vững, trởthành đô thị trung tâm về kinh tế, văn hoá, thương mại, dịch vụ và du lịch của ViệtNam và khu vực Đông Nam Á Với tốc độ tăng trưởng về kinh tế, mức tăng dân sốcao nhất trong nước, giao thông đô thị đã và đang là một vấn đề hết sức quan trọngvới TP.HCM
Quy hoạch phát triển GTVT TPHCM đến năm 2020 và tầm nhìn sau 2020
đã được xây dựng và Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt theo Quyết định số101/QĐ-TTg ngày 22/01/2007 Theo quyết định này, ngoài các quy hoạch về giaothông đường bộ, thủy, hàng không,…hệ thống đường sắt đô thị của TPHCM sẽ xâydựng các tuyến xuyên tâm và vành khuyên nối các trung tâm chính của thành phốvới tổng chiều dài 110 Km, gồm 6 tuyến metro và 3 tuyến xe điện Các tuyến nàykhi được xây dựng sẽ tạo nên mạng đường sắt đô thị cơ bản của thành phố, giảiquyết được một phần nhu cầu giao thông công cộng và tình trạng kẹt xe nghiêmtrọng của đô thị đang phát triển mạnh
Trang 4Chương 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÁC TUYẾN ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
I Khái quát về Ban Quản lý Đường sắt đô thị:
Ban Quản lý Đường sắt đô thị trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố đượcthành lập ngày 13/9/2007, được chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Ủy ban nhân dânthành phố, đồng thời chịu sự hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ có liên quancủa các Bộ - Ngành Trung ương và của các Sở - ngành thành phố Ban Quản lýĐường sắt đô thị là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, có tưcách pháp nhân, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước thànhphố HCM theo quy định Trụ sở của Ban Quản lý Đường sắt đô thị đặt tại số 23 -
25 đường Hàm Nghi, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh
Nhiệm vụ quản lý của Ban Quản lý Đường sắt đô thị: Tham mưu cho Ủy
ban nhân dân thành phố về kế hoạch tổng thể cho việc xây dựng, vận hành và khaithác các tuyến đường sắt đô thị của thành phố, phát triển mạng lưới đường sắt đôthị theo quy hoạch giao thông vận tải đến năm 2020 Làm chủ đầu tư và quản lývận hành, khai thác các tuyến đường sắt đô thị của thành phố Thực hiện vai trò vàchức năng đối tác trực tiếp với các đối tác nước ngoài trong các quan hệ giao dịchliên quan đến dự án Chuẩn bị văn kiện, tài liệu, nội dung đàm phán và cùng các cơquan liên quan giúp Ủy ban nhân dân thành phố tham gia đàm phán các điều ước
và các văn bản thỏa thuận khác với nhà tài trợ liên quan đến các dự án xây dựngcác tuyến đường sắt đô thị của thành phố Xây dựng chương trình, kế hoạch chi tiết
và tiến độ thực hiện các dự án thành phần; tổ chức quản lý điều hành, sử dụng hiệuquả các nguồn lực của dự án và xử lý các phát sinh khi thực hiện các dự án Đảmbảo đầy đủ cơ sở các dữ liệu thông tin theo yêu cầu đã thỏa thuận với đối tác nướcngoài để đi vào giai đoạn quản lý, điều hành dự án theo chương trình, kế hoạchđược cơ quan có thẩm quyền thông qua Chấp hành đầy đủ các quy định pháp luậtcủa Nhà nước trong quá trình quản lý điều hành dự án đầu tư và những vấn đề cóliên quan theo thông lệ quốc tế và quy định của pháp luật Việt Nam Chấp hànhnghiêm chỉnh chế độ báo cáo tài chính, các chế độ về kế toán, thống kê, kiểm toán,quyết toán theo quy định hiện hành và theo yêu cầu của đối tác nước ngoài phùhợp với những nội dung đã được ký kết Đảm bảo chế độ quan hệ phối hợp với các
cơ quan chức năng, các dự án có liên quan khác của thành phố để triển khai cóhiệu quả trên nhiều lĩnh vực của dự án Thực hiện công tác xuất nhập khẩu vật tư,thiết bị phục vụ cho công tác xây dựng và vận hành khai thác của các dự án đượcduyệt Hàng năm, Ban Quản lý Đường sắt đô thị lập kế hoạch sử dụng vốn, kếhoạch giải ngân (vốn trong nước và nguồn vốn vay nước ngoài) theo yêu cầu tiến
độ thực hiện các dự án phù hợp với cơ chế tài chính trong nước và qui định của đốitác nước ngoài để đảm bảo tiến độ thực hiện dự án Đảm bảo tập hợp và thực hiệnđầy đủ các nội dung, quy trình thuộc lĩnh vực công tác đến vận hành, điều độ chạytàu, quản lý khai thác, sử dụng sau khi giai đoạn xây dựng hoàn thiện Ban Quản lýĐường sắt đô thị được phép thành lập các Ban Quản lý dự án và các đơn vị trựcthuộc để quản lý dự án và vận hành khai thác sau khi giai đoạn xây dựng hoàn
Trang 5thành đưa vào sử dụng hoặc thuê các tổ chức có đủ năng lực về kinh nghiệm và tàichính để quản lý, vận hành, khai thác các tuyến đường sắt đô thị khi hoàn tất giaiđoạn xây dựng Liên kết hoặc liên doanh với các tổ chức trong nước hoặc nướcngoài hoặc thuê các chuyên gia có kinh nghiệm nhằm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp
vụ trong lĩnh vực chuyên ngành về quản lý điều hành dự án, tổ chức vận hành khaithác sử dụng Phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức cá nhân có liênquan để giải quyết các vấn đề về bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định
cư Đảm bảo thực hiện chế độ thông tin lưu trữ, bảo mật và báo cáo theo quy định.Thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố ủy quyềnhoặc phân công bằng văn bản
Tổ chức của Ban Quản lý Đường sắt đô thị có Trưởng Ban quản lý điềuhành theo chế độ thủ trưởng, có 3 Phó Trưởng ban Trưởng ban, Phó Trưởng ban,
Kế toán trưởng do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố quyết định bổ nhiệm hoặcmiễn nhiệm Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị có trách nhiệm sắp xếp tổ chức
bộ máy nhân sự của Ban đảm bảo tinh gọn, hoạt động có hiệu quả; xây dựng Quychế Tổ chức và hoạt động của Ban trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố phêduyệt
Nhiệm vụ quản lý của Phòng Kỹ thuật - Chất lượng - Tiến độ: Chủ trì, phốihợp với các phòng ban có liên quan tham mưu cho lãnh đạo Ban thực hiện các nộidung hoàn tất thủ tục về thẩm định thiết kế cơ sở, xây dựng khung tiêu chuẩn kỹthuật của các dự án; Tham gia công tác hoàn chỉnh hồ sơ mời thầu; Thẩm địnhđánh giá nội dung thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công của nhà thầu trúngthầu trước khi trình Trưởng Ban phê duyệt kết quả của các gói thầu chính; Thamgia công tácquản lý chất lượng của chủ đầu tư, kiểm tra điều kiện nghiệm thu góithầu Xây dựng tường rào bảo vệ và san lấp mặt bằng các depot; Xử lý các vấn đề
kỹ thuật, công nghệ phát sinh có liên quan theo sự phân công của Lãnh đạo Ban;Thẩm định phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng bước chuẩn bị đầu tư; Thực hiệncông tác quản lý chất lượng của Chủ đầu tư đối với công tác khảo sát xây dựngphục vụ cho việc lập dự án đầu tư như khảo sát địa hình, địa chất công trình, thủyvăn công trình; Hoàn chỉnh thủ tục về thẩm định thiết kế cơ sở, tham mưu xâydựng, trình thẩm định và phê duyệt khung tiêu chuẩn kỹ thuật của từng dự án;Nghiên cứu, tham mưu với Lãnh đạo Ban về nội dung kỹ thuật, áp dụng công nghệcủa từng dự án và về vấn đề kết nối hệ thống metro thành phố; Chủ trì và phối hợpvới các phòng, ban tham mưu cho Lãnh đạo Ban thực hiện chức năng quản lý vềchất lượng, tiến độ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ký kết hợp đồng BOTđối với Nhà đầu tư; Tham gia xây dựng quy chuẩn đường sắt Việt Nam và tiêuchuẩn đường sắt đô thị; xây dựng và hoàn thiện tủ sách, tài liệu khoa học kỹ thuậtcủa Ban
II/ Quản lý nhà nước về thực hiện đầu tư và chuẩn bị đầu tư các dự án:
Thực hiện Quyết định số 101/QĐ-TTg, hiện nay tuyến metro số 1 (BếnThành – Suối Tiên) đã khởi động xây dựng từ tháng 2/2008, các tuyến metro và xe
Trang 6điện khác bắt đầu được nghiên cứu lập dự án đầu tư theo Thông báo số HĐTV ngày 21/11/2008 của Hội đồng tư vấn Đường sắt đô thị TPHCM.
1/ Quản lý nhà nước về thực hiện đầu tư dự án tuyến metro số 1 (Bến Thành –Suối Tiên):
Chính phủ nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký hiệp định vayvốn ODA số VNXIV-III với Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản ngày31/3/2007 Trên cơ sở nội dung công hàm trao đổi giữa Chính phủ Nhật Bản vàChính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tháng 3/2007 liên quan đếncác khoản vay Nhật Bản sẽ cung cấp nhằm thúc đẩy những nỗ lực phát triển và ổnđịnh kinh tế của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Bên vay sẽ sử dụngkhoản vay để mua sắm hàng hoá và các dịch vụ thích hợp cần thiết để thực hiện dự
án từ các nhà cung ứng, nhà thầu hoặc tư vấn, phù hợp với sự phấn bố giá trị khoảnvay
Ban Quản lý Đường sắt Đô thị đã ký hợp đồng tư vấn chung để thực hiệncác bước tiếp theo của dự án Hợp đồng được ký kết vào ngày 24 tháng 12 năm
2007, giữa một Bên là Ban Quản lý Đường sắt Đô thị trực thuộc Ủy Ban Nhân dânthành phố Hồ Chí Minh (sau đây gọi là “Chủ đầu tư”) và, Bên kia là Liên danh củaNippon Koei Co., Ltd., Japan Railway Technical ervices, PB Japan Co., Ltd., JREast Japan Consultants Company, Japan Transportation onsultants, Inc, TonichiEngineering Consultants, Inc, Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Giao thông Vậntải phía Nam, Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Xây dựng Giao thông Vận tải vàCông ty Tư vấn Nippon Koei, Công ty Dịch vụ Kỹ thuật đường sắt Nhật bản, Công
ty Tư vấn PB Nhật Bản, Công ty Tư vấn Đường sắt Đông Nhật Bản, Công ty Tưvấn Giao thông Vận tải Nhật Bản, Công ty Tư vấn Kỹ thuật Tonichi và Công ty Tưvấn Thiết kế Giao thông Vận tải phía Nam, Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư vàXây dựng Giao thông Vận tải (sau đây gọi là “Nhà thầu Tư vấn”).Ban Quản lýĐường sắt Đô thị trực thuộc Ủy Ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là
“Chủ đầu tư”) Chủ đầu tư đã yêu cầu các Nhà thầu Tư vấn cung cấp các dịch vụ
Tư vấn nhất định theo nội dung của các Điều khoản chung của Hợp đồng kèm theohợp đồng này; Nhà thầu Tư vấn, đã giới thiệu với Chủ đầu tư là họ có các kỹ năngchuyên môn, nguồn lực nhân sự và kỹ thuật theo yêu cầu, và đồng ý cung cấp dịch
vụ theo các điều khoản và điều kiện trong Hợp đồng này; Một phần lớn của chi phídịch vụ Tư vấn sẽ được tài trợ bằng khoản vay từ dự án vay vốn ODA của Ngânhàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản và nhà thầu Tư vấn sử dụng cho dự án này đượctuyển chọn tuân theo đúng Hướng dẫn tuyển chọn và sử dụng Nhà thầu Tư vấntheo điều kiện của khoản vay vốn ODA Nhà thầu Tư vấn phải thực hiện dịch vụ
và các nghĩa vụ của mình dưới đây với tính cẩn trọng, hiệu quả và tiết kiệm, phùhợp với các nguyên tắc và công nghệ chuyên môn được thừa nhận, và phải tuânthủ với các nguyên tắc quản lý hợp lý, và ứng dụng các công nghệ tiên tiến phùhợp, sử dụng các thiết bị máy móc, vật liệu và phương pháp hiệu quả và an toàn.Liên quan đến các vấn đề về hợp đồng hoặc dịch vụ cung cấp, nhà thầu Tư vấnphải luôn hành xử với tư cách là người cố vấn trung thực cho Chủ đầu tư, và phải
hỗ trợ và bảo vệ các lợi ích hợp pháp của Chủ đầu tư mọi lúc trong bất kỳ các giao
Trang 7dịch nào với các Tư vấn phụ hoặc với Bên thứ ba Nhà thầu Tư vấn phải thực hiệncung cấp dịch vụ phù hợp theo Luật được áp dụng và phải thực hiện tất cả cácbước khả thi nhằm đảm bảo tất cả các Tư vấn phụ, cũng như nhân sự của nhà thầu
Tư vấn và bất kỳ Tư vấn phụ nào, đều tuân thủ “Luật được áp dụng” Chủ đầu tư
sẽ thông báo cho nhà thầu Tư vấn bằng văn bản về các phong tục địa phương liênquan, và sau khi nhận thông báo này, nhà thầu Tư vấn phải tôn trọng những phongtục đó Nhà thầu Tư vấn có trách nhiệm cố vấn Chủ đầu tư về đấu thầu mua sắmhàng hóa, công việc và dịch vụ do nguồn vốn vay ODA của ngân hàng JBIC tài trợnhư là một phần công việc của Dịch vụ cung cấp, nhà thầu Tư vấn phải tuân thủtheo Hướng dẫn Thầu mua sắm dành cho các dự án vay vốn ODA của ngân hàngJBIC và phải luôn thực hiện các trách nhiệm này vì lợi ích tốt nhất của Chủ đầu tư.Bất kỳ khoản giảm giá hoặc hoa hồng nào mà nhà thầu Tư vấn có được trong việcthực thi trách nhiệm thầu mua sắm đều sẽ thuộc về Chủ đầu tư Trong thời hạnthực hiện hợp đồng và sau khi chấm dứt Hợp đồng, nhà thầu Tư vấn đồng ý rằngnhà thầu Tư vấn và bất kỳ đơn vị nào trực thuộc nhà thầu Tư vấn, cũng như bất kỳ
Tư vấn phụ và bất kỳ đơn vị nào trực thuộc Tư vấn phụ, không được phép làm việcvới bất kỳ tư cách nào khác cho cùng dự án (bao gồm tham gia dự đấu thầu liênquan đến hàng hóa hoặc dịch vụ của bất kỳ phần nào của dự án) ngoài Dịch vụ vàphần công việc tiếp tục được thực hiện của dự án này Trong thời gian thực hiệnhợp đồng hoặc trong vòng hai (2) năm sau ngày chấm dứt Hợp đồng, nhà thầu Tưvấn, Tư vấn phụ, và nhân sự của họ không được phép tiết lộ bất kỳ thông tin vềquyền sở hữu hoặc thông tin bảo mật nào liên quan đến Dịch vụ cung cấp, hợpđồng này hoặc công việc hay hoạt động kinh doanh của Chủ đầu tư mà không có
sự chấp thuận cho trước bằng văn bản của Chủ đầu tư
Ban Quản lý Đường sắt Đô thị thực hiện vai trò của chủ đầu tư, quản lý nhànước toàn bộ các nội dung thực hiện của nhà thầu tư vấn chung gồm hồ sơ thiết kế
cơ sở, khung tiêu chuẩn, hồ sơ mời thầu và hoàn tất công tác đấu thầu cho các góithầu, quản lý thực hiện hợp đồng các gói thầu EPC thiết kế, thi công, vận hành,chuyển giao công nghệ Hỗ trợ, đôn đốc các địa phương, các đơn vị có liên quanhoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, di dời công trình hạ tầng
2/ Quản lý về chuẩn bị đầu tư dự án các tuyến metro còn lại:
Ban Quản lý Đường sắt đô thị triển khai lập hồ sơ nhiệm vụ và dự toáncông việc khảo sát xây dựng và lập dự án đầu tư xây dựng công trình, do phòng Kếhoạch và Đầu tư thực hiện, phòng Kỹ thuật - Chất lượng - Tiến độ thẩm định.Trong công tác khảo sát xây dựng bao gồm khảo sát địa hình, khảo sát địa chất,khảo sát thủy văn công trình, khảo sát hạ tầng kỹ thuật, khảo sát giao thông, cắmranh mốc xác định diện tích chiếm dụng đất của các dự án Trong công tác lập dự
án đầu tư xây dựng công trình bao gồm các nội dung lập khung tiêu chuẩn, thiết kế
sơ bộ, tính tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn và kế hoạch tài chính Trưởng BanQuản lý Đường sắt đô thị ra quyết định phê duyệt hồ sơ nhiệm vụ và dự toán khảosát xây dựng và lập dự án đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị
Trang 8Ban Quản lý Đường sắt đô thị triển khai lập và phát hành hồ sơ yêu cầu dophòng Đấu thầu thực hiện, mời thầu các đơn vị tư vấn tham gia nộp hồ sơ đề xuấtgói thầu tư vấn khảo sát xây dựng và lập dự án đầu tư các dự án Các đơn vị tư vấnnộp hồ sơ đề xuất kỹ thuật và tài chính của các gói thầu Hồ sơ đề xuất do nhà thầunộp sẽ được lưu theo chế độ bảo mật đến khi được mở công khai tại buổi lể mởthầu theo thời gian và địa điểm quy định Tổ chấm thầu sẽ được thành lập theoquyết định của Trưởng ban, hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được xem xét, nếu đơn vị
tư vấn nào đảm bảo các yêu cầu về kỹ thuật, thiết bị, kinh nghiệm, tài chính, nhân
sự đáp ứng yêu cầu thực hiện gói thầu sẽ được xem xét tiếp hồ sơ đề xuất về tàichính Hồ sơ đề xuất về tài chính đạt yêu cầu về khối lượng phù hợp với hồ sơnhiệm vụ và đơn giá theo đúng các quy định hiện hành thì sẽ được chấm và mờiđơn vị đó đến để đàm phán tài chính, để có thể chiết giảm một số nội dung côngviệc hoặc những giá trị không cần thiết và tiết kiệm cho nhà nước Nếu thống nhấtgiữa Ban và các tư vấn sẽ ký vào kết quả đàm phán
Sau đó tập hợp đầy đủ hồ sơ các bước gởi sở Kế hoạch và Đầu tư thẩm định.Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa rõ ràng sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ đề nghị giảitrình hoặc bổ sung, làm rõ một số vấn đề Khi hồ sơ đã được hoàn chỉnh sở Kếhoạch và Đầu tư sẽ ra báo cáo thẩm định kết quả thầu tư vấn cho gói thầu khảo sátxây dựng và lập dự án đầu tư trình Ủy ban nhân dân Thành phố Ủy ban nhân dânThành phố sẽ xem xét nếu thấy đạt yêu cầu thì ra quyết định phê duyệt kết quảgiao thầu cho nhà thầu đạt yêu cầu
Ban Quản lý Đường sắt đô thị sẽ mời nhà thầu tư vấn đến thương thảo hợpđồng, các nội dung và điều khoản trong hợp đồng được thống nhất và định ngàylàm lễ ký hợp đồng Hợp đồng dịch vụ tư vấn gói thầu sẽ được ký kết giữa BanQuản lý Đường sắt đô thị và nhà thầu tư vấn thực hiện gói thầu
Quản lý thực hiện hợp đồng bao gồm các nội dung quản lý về tiến độ, quản
lý về chất lượng hồ sơ giao nộp, quản lý tình hình thanh, quyết toán, thanh lý kinhphí thực hiện hợp đồng, quản lý theo dõi và đôn đốc việc đền bù giải phóng mặtbằng Có ý kiến về nội dung các báo cáo đầu kỳ, giữa kỳ và cuối kỳ của nhà thầu
tư vấn Chủ trì việc phối hợp với sở, ban nghành, địa phương tạo điều kiện cho tưvấn thực hiện tốt hợp đồng
Kết quả chủ yếu khi thực hiện xong hợp đồng là xây dựng được khung tiêuchuẩn cho dự án, thiết kế sơ bộ, xác định được ranh chiếm dụng đất cho các dự án
để bàn giao cho các quận, huyện quản lý, giữ quỹ đất, xác định được tổng mức đầu
tư của các dự án để Ủy ban nhân dân Thành phố và Chính phủ làm cơ sở kêu gọiđầu tư nước ngoài, chuẩn bị nội dung, thủ tục đàm phán với các nhà tài trợ tiến tới
ký hiệp định vay vốn, thường theo hình thức vốn ODA
III/ Quản lý vốn ODA:
1 Khái niệm về dự án ODA:
Trang 9Dự án là một tập hợp các hoạt động có liên quan đến nhau nhằm đạt đượcmột hoặc một số mục tiêu xác định, được thực hiện trên địa bàn cụ thể, trongkhoảng thời gian xác định, dựa trên những nguồn lực xác định Sản phẩm chuyểngiao do dự án tạo ra là hạng mục cuối cùng của dự án Dự án có thể được chia rathành những nhiệm vụ nhỏ hơn, được phối hợp với nhau nhằm đạt được mục tiêucủa dự án.
Dự án bao gồm dự án đầu tư và dự án hỗ trợ kỹ thuật Dự án đầu tư là dự án
tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sựtăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩmhoặc dịch vụ được thực hiện trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định
Dự án hỗ trợ kỹ thuật là dự án có mục tiêu hỗ trợ phát triển năng lực và thể chế
hoặc cung cấp các yếu tố đầu vào kỹ thuật để chuẩn bị, thực hiện các chương trình,
dự án thông qua các hoạt động cung cấp chuyên gia, đào tạo, hỗ trợ trang thiết bị,
tư liệu và tài liệu, tham quan khảo sát, hội thảo
Các dự án Hỗ trợ phát triển chính thức (sau đây gọi tắt là dự án ODA) được
hiểu là các dự án thuộc khuôn khổ hoạt động hợp tác phát triển giữa Chính phủnước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nhà tài trợ
Nguồn vốn: Toàn bộ hoặc một phần nguồn vốn thực hiện dự án ODA là do
các tổ chức/chính phủ nước ngoài, các tổ chức song phương tài trợ Cơ chế tàichính trong nước đối với việc sử dụng ODA là cấp phát, cho vay (toàn bộ/mộtphần) từ ngân sách Nhà nước Các dự án ODA thường có vốn đối ứng là khoảnđóng góp của phía Việt Nam bằng hiện vật và giá trị để chuẩn bị và thực hiện cácchương trình, dự án (có thể dưới dạng tiền đuợc cấp từ ngân sách hoặc nhân lực, cơ
sở vật chất) Nguồn vốn là điểm khác biệt lớn nhất giữa dự án ODA với với các dự
án khác; kèm theo nó là các yêu cầu, quy định, cơ sở pháp lý về quản lý và thựchiệncủa nhà đầu tư và nhà tài trợ
Tính tạm thời: Tính tạm thời có nghĩa là các dự án ODA có khởi điểm và
kết thúc xác định Dự án không phải là loại công việc hàng ngày,thường tiếp diễn,lặp đi lặp lại theo quy trình có sẵn Dự án có thể thực hiện trong một thời gian ngắnhoặc có thể kéo dài trong nhiều năm Về mặt nhân sự, dự án không có nhân công
cố định, họ chỉ gắn bó với dự án trong một khoảng thời gian nhất định (một phầnhoặc toàn bộ thời gian thực hiện dự án) Khi dự án kết thúc, các cán bộ dự án cóthể phải chuyển sang/tìm kiếm một công việc/hợp đồng mới
Duy nhất: mặc dù có thể có những mục đích tương tự, nhưng mỗi dự án
ODA phải đối mặt với những vấn đề về nguồn lực, môi trường và khó khăn khácnhau Hơn thế nữa, ở mức độ nhất định, mỗi dự án đem lại các sản phẩm, dịch vụ
duy nhất”, không giống hoàn toàn với bất kỳ dự án nào khác Khi sử dụng kinh
nghiệm của trong việc lập kế hoạch các dự án tương tự nhau, cần phải hiểu rõ cácđặc trưng riêng của mỗi dự án Hơn thế nữa, cần phải phân tích thật kỹ lưỡng cũngnhư có kế hoạch chi tiết trước khi bắt đầu thực hiện
“Phát triển và chi tiết hoá” liên tục: Đặc tính này đi kèm với tính tạm thời
và duy nhất của một dự án ODA Trong suốt quá trình thực hiện dự án, ở mỗi bước
Trang 10thực hiện cần có sự phát triển và liên tục được cụ thể hoá với mức độ cao hơn, kỹlưỡng, công phu hơn.
Giới hạn: Mỗi dự án ODA được thực hiện trong một khoảng
thời gian, nguồn lực và kinh phí nhất định Các nhà quản lý cầnphải liên tục cân bằng về nhu cầu, tài chính, nguồn lực và lịchtrình để hoàn thành dự án, đảm bảo yêu cầu của nhà đầu tư vànhà tài trợ
2 Vòng đời của dự án:
Dự án được coi như là một chuỗi các hoạt động hay quy trình có mục đích
Khi sắp xếp một cách liên tục theo các giai đoạn xác định, chúng được biết đến như vòng đời (chu trình) của một dự án Mỗi giai đoạn của dự án được đánh dấu
bằng sự kết thúc của một hoặc vài kết quả công việc Trong thực hành, có nhiềucách thức xác định các giai đoạn trong vòng đời dự án, phụ thuộc vào quy chếquản lý và sử dụng ODA của mỗi quốc gia/tổ chức
Vòng đời dự án cung cấp khung và “ngôn ngữ” chung cho việc thực hiện dự
án, làm cho công việc dự án rõ ràng và dễ dự đoán hơn, cũng như thời điểm đưa racác quyết định, mốc rõ ràng hơn Hoạt động của cán bộ liên quan tới quản lý dự ánluôn gắn liền với vòng đời dự án Những kết quả công việc của giai đoạn trướcthường được thông qua trước khi công việc của giai đoạn tiếp theo bắt đầu Giaiđoạn sau đôi khi được bắt đầu cùng lúc với lúc thông qua kết quả của giai đoạntrước khi các rủi ro đã được xác định và chấp nhận, sự nối tiếp của các giai đoạn
3 Nhận thức về vốn ODA:
Các nước đang phát triển đều phải huy động nhiều nguồn lực khác nhau,trong đó có ODA Thực chất ODA vừa là khoản vay, vừa là một công cụ chính trịcủa nước đi nhận viện trợ Vì vậy cách đàm phán, tiếp nhận và tiêu tiền thế nào cầnliên tục được đổi mới, cập nhật để đạt hiệu quả cao nhất
Viện trợ có hai mặt, bất kỳ khoản viện trợ nào cũng vậy Khi một nước đemtiền thuế của dân đi cho hoặc cho nước khác vay với lãi suất rất ưu đãi thì nó phảihàm chứa mục tiêu chính trị, có thể trần trụi, kiểu “cây gậy và củ cà rốt” trước đâyhoặc nhẹ nhàng hơn tùy vào tình hình thế giới và tiềm lực của nước nhận viện trợ
Bản chất của viện trợ là khoản tiền thuế của người dân nước đi viện trợ, nêntiền viện trợ phải đem lại lợi ích trước mắt hay lâu dài cho nước đi viện trợ Như
họ tài trợ các dự án đường sá, hạ tầng, hành lang pháp lý mục đích để các công tycủa họ vào đầu tư đạt hiệu quả cao nhất Chưa hết, ODA đến, nước nhận viện trợcũng phải có vốn đối ứng để cùng thực thi dự án Vì vậy, trong dự án ODA ở VNbao giờ cũng có tiền thuế của người dân VN Nên nó hoàn toàn không phải “bìnhsữa ngọt” từ bên ngoài đưa vào
Các nước viện trợ thường đưa ra những nguyên tắc, ràng buộc Ví dụ vớikhoản vay thế này, ưu đãi như vậy thì phải thuê dịch vụ tư vấn của họ, phải muathiết bị của họ dù giá thiết bị đó đắt hơn rất nhiều thiết bị trong nước Bên cạnh đó,
Trang 11giải ngân ODA ở VN đôi khi rất chậm, có công trình phải mất năm năm, thậm chímười năm mới xong Tính hiệu quả kinh tế lúc đó có thể đã không còn
ODA là cần thiết trong từng hoàn cảnh chứ không phải tất cả Nhiều dự ánnếu dùng vốn trong nước sẽ rẻ hơn Cần tránh tâm lý khát vốn, tìm mọi cách xinODA, có dự án, còn hiệu quả kinh tế không quan tâm hoặc tính sau Chính phủ đãban hành danh mục ưu tiên ODA Nên thực hiện nghiêm từ trên xuống, trong đócác bộ ngành phải làm gương
Không nước nào tài trợ nhiều cho một quốc gia chính sách kém, đi ngược lạinguyện vọng người dân Nên vốn cam kết lớn phần nào thể hiện sự tin tưởng vàochính sách hiện tại Nhưng cam kết chỉ là trên giấy, vấn đề là vốn thực hiện ODAvào VN những năm qua trên 40 tỉ USD nhưng đến nay mới tiêu được một nửa,nghĩa là vốn thực hiện khoảng 50%
Không nên quá lạc quan vào con số cam kết vì thành tích thực phải là nhữngcông trình cụ thể, hiệu quả ra sao Nếu ODA vào nhiều mà dùng không hiệu quả,
để xảy ra tham nhũng, cắt xén thì ODA sẽ tạo ra một gánh nặng nợ nần cho thế hệsau
Quan trọng nhất là phải có sự giám sát, cơ chế công khai minh bạch và xử lýnghiêm Nghị định 131 về quy chế quản lý và sử dụng ODA đã quy định rõ: nếu đểxảy ra tiêu cực ở ban quản lý, chủ đầu tư dự án ODA thì cơ quan chủ quản phảichịu trách nhiệm chứ không thể vô can Nhưng có thể nói nếu nhìn những văn bảnpháp quy của VN hiện nay về ODA thì cơ chế đã khá chặt chẽ, sự công khai minhbạch cũng đã rõ ràng Nhưng thực tế các thông tin về ODA vẫn không đầy đủ chonhững người cần biết nó Phía Canada đã thử nghiệm ở VN hình thức cho ngườidân trực tiếp giám sát công trình ODA Đó là dự án cơ sở hạ tầng nông thôn tại TràVinh, người dân được quyền ra tận công trình giám sát nên không mất một kýximăng nào, đã triển khai năm năm đến nay vẫn hiệu quả Đây là cách làm rất tốt
mà chúng ta có thể tham khảo
Nhiều cơ quan hiện coi ODA như vốn Chính phủ cho, nguồn vốn lại là từviện trợ ưu đãi nên rất thoải mái, có thì cứ làm chứ không quan niệm làm một côngtrình phải phục vụ một lợi ích thiết thực Nên vấn đề quan trọng là phải giao tiềnđúng chỗ, tìm được người chủ đích thực cho ODA Người chủ đích thực là ngườithật sự đang bức bối, cần những đồng vốn ODA Khi nhận được ODA, đồng tiền
đó phải gắn bó chặt chẽ với cả quá trình làm việc sau này của họ Nếu hiệu quả của
dự án sẽ ảnh hưởng đến lương, thu nhập cả quá trình sau của anh ta thì anh ta sẽ cótrách nhiệm Hiện nhiều dự án không được giao đúng chỗ Công ty cấp nướckhông được quản lý dự án ODA về cấp nước, công ty quản lý, duy tu đường cũngkhông được quản lý các dự án ODA về cầu đường mà lại lập ra cho một ban quản
lý dự án - một cơ quan hành chính làm Làm xong họ chuyển giao, có khúc mắc gì
họ kệ vì phải làm việc khác Một người viết dự án, người thực hiện khác, ngườivận hành khác, một người duy tu bảo dưỡng lại khác thì rất khó thành công trongnhững dự án như vậy Để thực hiện phải làm rõ lại với nhà tài trợ Họ nghĩ giaocho các bộ, UBND làm thì khi có khó khăn gì sẽ được giải quyết nhanh Nhưng